Trong lúc đó, Rowland chẳng thấy mặt mũi Roderick đâu cả; nhưng ông lập tức tìm đến Mrs. Hudson và trấn an bà rằng con trai bà vẫn đang có sức khỏe và tinh thần đặc biệt tốt. Sau đó, ông lại đến thăm hai quý cô từ Northampton, nhưng vì Roderick vẫn biệt tăm, ông chẳng thể mang đến hay nhận lại được mấy sự an ủi. Khuôn mặt đầy vẻ âu lo của Miss Garland dường như phản chiếu chính tâm trạng của ông. Ông cảm thấy u uất sâu sắc; ông linh cảm thấy một cơn bão đang âm ỉ trong không khí, và ông ước gì nó sớm ập đến, không chút chậm trễ, để trút xuống những tàn phá của nó. Vào buổi chiều ngày thứ ba, ông bước vào thánh đường Saint Peter, nơi ông thường lui tới mỗi khi thế giới bên ngoài trở nên khó chịu. Từ nỗi đau trong tim đến cơn mưa ở Rome, chẳng có nỗi khổ sở nào dai dẳng mà thánh đường vĩ đại này không giúp ông quên đi. Ông đã lang thang ở đó được nửa giờ thì bắt gặp một dáng người nhỏ bé đang ẩn nấp trong bóng râm của một trong những cây cột lớn. Ông nhận ra đó là một họa sĩ đang vội vã chuyển những khoảnh khắc biến đổi thoáng qua của khung cảnh thánh đường vào cuốn sổ phác thảo của mình; và trong thoáng chốc, ông nhận ra người họa sĩ đó chính là anh chàng nhỏ bé Sam Singleton.
Singleton đút cuốn sổ vào túi với vẻ tội lỗi, như thể niềm tự hào của anh bị tổn thương khi bị bắt gặp đang tham lam tận dụng cơ hội như vậy. Rowland luôn thích gặp anh; nói chuyện với anh, trong những ngày này, chẳng khác nào được uống một dòng suối trong mát giữa ngày hè nóng bức trên một chặng đường dài. Có lẽ, không có lấy một chiếc cốc để uống, và bạn phải ghé môi vào một đường dẫn tự nhiên giản đơn nào đó; nhưng kết quả luôn là một cảm giác được gột rửa về mặt đạo đức. Trong dịp này, ông thầm chúc phúc cho người họa sĩ trẻ ngây thơ, và ngay sau đó, ông vô cùng nuối tiếc khi nghe tin anh sắp rời Rome vào ngày mai. Singleton đã đến để nói lời từ biệt với thánh đường Saint Peter, và anh đang thu thập những ký ức tuyệt vời cuối cùng. Anh đã kiếm được một túi tiền, và anh dự định sẽ có một kỳ nghỉ hè; đi đến Thụy Sĩ, Đức, rồi Paris. Vào mùa thu, anh sẽ trở về nhà; gia đình anh—như Rowland đã biết, gồm một người cha làm thủ quỹ ngân hàng và năm người chị em gái chưa chồng, một trong số đó còn diễn thuyết tại các hội nghị về quyền phụ nữ, tất cả đều cư trú tại Buffalo, New York—đã gửi cho anh những bức thư thúc giục, kêu gọi anh hãy làm tròn bổn phận của một người con, người anh và một công dân. Anh đã rất biết ơn nếu được ở lại Rome thêm một năm nữa, nhưng điều gì phải đến thì sẽ đến, và anh đã tích góp được những kho báu mà ở Buffalo, chúng sẽ trở nên vô giá.
Họ trò chuyện một lúc lâu; Rowland hy vọng họ có thể gặp nhau ở Thụy Sĩ và cùng đi dạo vài vòng. Singleton dường như cảm thấy rằng Buffalo đã đóng dấu sở hữu lên cuộc đời anh; anh lo sợ rằng mình sẽ chẳng thể quay lại Rome trong nhiều năm tới.
“Vậy anh định sống ở Buffalo sao?” Rowland hỏi một cách đồng cảm.
“Chà, điều đó còn phụ thuộc vào quan điểm—vào thái độ—của gia đình tôi nữa,” Singleton trả lời. “Ồ, tôi nghĩ mình sẽ ổn thôi; tôi nghĩ là làm được. Nếu tôi thấy mình làm được, tôi sẽ thực sự tự hào về điều đó; tất nhiên tôi đang nói với tư cách là một họa sĩ. Anh có biết là tôi có khoảng chín trăm bản phác thảo không? Tôi sẽ sống cùng với cuốn portfolio của mình. Và chừng nào người ta chưa ở Rome, thì xin hỏi người ta ở đâu đâu có quan trọng gì? Nhưng tôi sẽ ghen tị với tất cả các anh ở Rome biết bao—anh và Mr. Gloriani, và đặc biệt là Mr. Hudson!”
“Đừng ghen tị với Hudson; cậu ta chẳng có gì để người ta phải ghen tị cả.”
Singleton cười toe toét trước điều mà anh cho là một lời nói đùa vô hại. “Vâng, cậu ấy sắp trở thành vĩ nhân của thời đại chúng ta rồi! Mà này, Mr. Mallet, chẳng phải thật là một niềm an ủi to lớn khi chính chúng ta là người đã phát hiện ra cậu ấy sao?”
“Nói nhỏ với nhau thôi,” Rowland đáp, “cậu ta đã làm tôi thất vọng.”
Singleton sững sờ, há hốc miệng. “Trời đất, anh đã kỳ vọng điều gì cơ chứ?”
“Thật tình,” Rowland tự nhủ, “mình đã kỳ vọng điều gì nhỉ?”
“Tôi thú thật,” Singleton kêu lên, “tôi không thể đánh giá cậu ấy một cách lý trí được. Cậu ấy mê hoặc tôi; cậu ấy là kiểu người mà người ta chọn làm thần tượng.”
“Nói một cách nghiêm túc thì cậu ấy không phải là một người hùng,” Rowland nói.
Singleton tỏ vẻ vô cùng nghiêm trọng, với đôi mắt gần như rơm rớm, “Có điều gì sai trái—hay điều gì không ổn về cậu ấy ư?” anh rụt rè hỏi. Sau đó, khi Rowland ngập ngừng không đáp, anh nhanh chóng nói thêm, “Xin hãy, nếu có, đừng nói cho tôi biết! Tôi không muốn biết bất cứ điều xấu xa nào về cậu ấy, và tôi nghĩ mình sẽ chẳng đời nào tin đâu. Trong những ký ức của tôi về cuộc sống họa sĩ ở Rome này, cậu ấy sẽ là nhân vật trung tâm. Cậu ấy sẽ đứng đó trong sự nổi bật rạng rỡ, đẹp đẽ và không tì vết như chính những bức tượng của cậu ấy vậy!”
“Amen!” Rowland nghiêm nghị nói. Ông chợt nhớ lại rằng biển lớn có cá to, cá bé, và lũ cá bé thường chui tọt vào họng bọn cá lớn. Singleton định dành buổi chiều để ngắm nhìn lần cuối một vài địa điểm khác, và Rowland đề nghị đi cùng anh trong chuyến hành trình đầy cảm xúc này. Nhưng khi họ chuẩn bị rời thánh đường, ông nghe thấy ai đó gọi mình từ phía sau. Quay lại, ông nhìn thấy một phụ nữ trẻ mà ông nhận ra ngay là hầu gái của Madame Grandoni. Cô nói rằng bà chủ đang ở đây và tha thiết muốn hội ý với ông trước khi ông rời đi.
Lời triệu tập này buộc Rowland phải tách khỏi Singleton, người mà ông đã nói lời từ biệt. Ông đi theo người hầu gái và chẳng mấy chốc tìm thấy Madame Grandoni đang chiếm một vị trí rộng rãi trên các bậc thang của khán đài, phía sau bàn thờ lớn, nơi bà đã trải một chiếc khăn choàng lên mặt đá cẩm thạch đỏ sáng bóng và ngồi xuống một cách thoải mái. Ông đoán là bà có chuyện quan trọng muốn truyền đạt, và bà chẳng mất thời gian để lấy ra báu vật của mình.
“Đừng hét quá to,” bà nói, “hãy nhớ là chúng ta đang ở trong nhà thờ; ngay cả ở Saint Peter cũng có giới hạn cho việc gây ồn ào đấy. Christina Light đã kết hôn với Hoàng tử Casamassima sáng nay rồi.”
Rowland chẳng hề hét lên; ông chỉ khẽ thốt lên một tiếng trầm đục: “Kết hôn—vào sáng nay sao?”
“Kết hôn vào sáng nay, lúc bảy giờ, le plus tranquillement du monde (hết sức lặng lẽ), trước mặt ba bốn người gì đó. Cặp đôi trẻ đã rời Rome một tiếng sau đó.”
Trong chốc lát, điều này dường như thực sự khủng khiếp đối với ông; vở kịch đen tối mà ông đã thoáng thấy giờ đã hạ màn. Ông từng tin rằng Christina sẽ kháng cự; việc cô đầu hàng là bằng chứng cho thấy áp lực đã vô cùng tàn nhẫn. Trí tưởng tượng của Rowland dõi theo cô với một cơn chấn động không thể kiềm chế vào cái thế giới mà cô đang hướng tới, cùng với người chồng đáng ghét và lý tưởng bị bóp nghẹt của mình; nhưng phải thú nhận rằng, nếu lòng trắc ẩn đầu tiên của ông dành cho Christina, thì nỗi lòng thứ hai lại dành cho Hoàng tử Casamassima. Madame Grandoni thừa nhận sự tò mò tột độ về những nguồn cơn bí mật của những sự kiện kỳ lạ này: việc Casamassima đột ngột bị từ chối, việc anh ta đột ngột được gọi lại, và cuộc hôn nhân riêng tư vội vã. “Nghe này,” Rowland nói ngay lúc đó, “và tôi sẽ kể cho bà nghe một chuyện.” Và ông thuật lại chi tiết lần ghé thăm cuối cùng của mình tới nhà Mrs. Light cùng cuộc trò chuyện với bà ta, với Christina, và với Cavaliere.
“Tốt,” bà nói; “tất cả thật quá đỗi kỳ lạ. Nhưng đó là một câu đố, và tôi chỉ đoán được một nửa thôi.”
“Chà,” Rowland nói, “tôi không muốn làm hại ai cả; nhưng có vài giả thuyết đã hình thành trong đầu tôi, giúp giải tỏa một vài sự mơ hồ.”
“Rất đúng,” Madame Grandoni trả lời, “rằng Cavaliere, như ông ta thể hiện, luôn cần phải được giải thích.”
“Ông ta được giải thích bằng giả thuyết rằng, hai mươi ba năm trước, tại Ancona, Mrs. Light đã có một người tình.”
“Tôi hiểu rồi. Ancona thì tẻ nhạt, Mrs. Light thì sôi nổi, và—hai mươi ba năm trước—có lẽ, Cavaliere cũng rất quyến rũ. Chắc chắn sẽ công bằng hơn khi nói rằng chính ông ta đã bị quyến rũ. Tội nghiệp Giacosa!”
“Ông ta đã nhận được sự đền bù của mình,” Rowland nói. “Ông ta đã yêu Christina say đắm.”
“Đương nhiên rồi. Nhưng Christina có bao giờ tự hỏi tại sao không?”
“Nếu cô ấy suýt đoán ra, thì sự đối xử tệ bạc của mẹ cô ấy đối với ông ta sẽ làm cô ấy chệch hướng. Lương tâm của Mrs. Light rõ ràng đã mách bảo bà ta rằng có thể chuộc lỗi cho một giờ quá đỗi tử tế bằng hai mươi năm khinh miệt. Vì vậy, bà ta giữ kín bí mật của mình. Nhưng giữ bí mật để làm gì nếu bạn không thể tận dụng nó? Cuối cùng thì cái ngày bà ta có thể xoay chuyển nó cũng đã đến; bà ta có thể để con quỷ trong tủ bước ra và gây nên một cơn hoảng loạn.”
“Tôi không hiểu.”
“Tôi cũng không hiểu về mặt đạo đức,” Rowland nói. “Tôi chỉ hình dung ra một cảnh tượng kinh hoàng, hư cấu. Cavaliere tội nghiệp đứng bên ngoài, nơi ngưỡng cửa, trắng bệch như một xác chết và câm lặng như tờ. Hai mẹ con họ đã có một cuộc đối đầu nảy lửa. Mrs. Light đã tự đốt đi con tàu của mình. Khi bà ta bước ra, bà ta cầm trong tay ba dòng chữ viết tay của con gái, mà Cavaliere đã được sai đi chuyển cho hoàng tử. Họ đã đuổi kịp chàng trai trẻ đúng lúc, và khi anh ta xuất hiện trở lại, anh ta vui mừng khôn xiết khi không phải chờ đợi thêm nữa. Tôi không biết anh ta nghĩ gì về vẻ mặt của cô dâu của mình; nhưng đó là cách tôi phác họa lại lịch sử một cách đại khái.”
“Vậy là Christina buộc phải quyết định rằng cô ấy không thể không trở thành một công nương?”
“Cô ấy đã bị khuất phục bởi sự nhục nhã. Cô ấy được đảm bảo rằng không phải cô ấy là người đặt điều kiện, mà là phải tạ ơn trời đất vì không có điều kiện nào được đặt ra cho cô. Nếu cô ấy vẫn khăng khăng, cô ấy có thể sẽ thấy rằng mọi thứ sẽ trở nên khó khăn, và sự rạn nứt chính thức—sự rạn nứt mà thế giới sẽ nghe thấy và xoi mói—sẽ đến từ phía hoàng tử chứ không phải từ cô.”
“Tất cả thật nhảm nhí!” Madame Grandoni quả quyết nói.
“Với chúng ta, vâng; nhưng không phải với cô gái kiêu hãnh nhất thế giới này, người đang bị tổn thương sâu sắc trong lòng tự trọng, không dừng lại để tính toán xác suất, mà che đậy sự xấu hổ của mình, với một sự nhẹ nhõm gần như khoái lạc, trong một sự huy hoàng nằm trong tầm tay mà chẳng đặt ra câu hỏi nào. Chẳng phải có khả năng là ông Light quá cố đã từng có một màn bùng nổ trước những nhân chứng hiện vẫn còn sống hay sao?”
“Chắc chắn là cuộc hôn nhân hiện tại của cô ấy,” Madame Grandoni nhận xét một cách bớt phân tích hơn, “có ưu điểm là nó đưa cô ấy rời xa—cha mẹ cô ấy!”
Những lời bình luận thêm của vị phu nhân này về sự kiện trên không liên quan ngay lập tức đến câu chuyện của chúng ta; có một vài lời bình luận khác mà Rowland có một linh cảm vô cùng nặng nề. Vào tối ngày hôm sau, ông đến thăm Mrs. Hudson và bắt gặp Roderick đang ở cùng hai quý cô. Người bạn đồng hành của họ dường như chỉ vừa mới đến, và sau đó Rowland mới biết rằng đó là lần xuất hiện đầu tiên của cậu kể từ khi viết bức thư khiến mẹ mình đau khổ đến thế. Cậu đã đổ ập xuống ghế sofa, ngồi đó với cằm tựa vào ngực, nhìn chằm chằm về phía trước với một tia sáng nham hiểm trong mắt. Cậu dán mắt vào Rowland nhưng không chào hỏi gì. Rõ ràng cậu đã nói điều gì đó khiến những người phụ nữ hoảng sợ; Mrs. Hudson đã đến ngồi cạnh, rụt rè và đầy khẩn khoản, trên mép ghế sofa, cố gắng nắm lấy tay cậu. Miss Garland thì đang chú tâm vào một vài việc may vá với vẻ cố tình làm ra vẻ.
Khi Rowland bước vào, Mrs. Hudson nhìn ông với vẻ biết ơn đầy xúc động. “Ồ, chúng tôi có tin vui!” bà nói. “Roderick đã sẵn sàng rời Rome rồi.”
“Đó không phải là tin vui; đó là tin khốn nạn nhất!” Roderick hét lên.
“Ồ, nhưng chúng ta rất vui, con trai à, và mẹ chắc rằng con cũng sẽ vui khi rời khỏi đây. Trông con gầy gò kinh khủng; chẳng phải vậy sao, Mr. Mallet? Rõ ràng là con cần thay đổi môi trường. Mẹ chắc rằng chúng ta sẽ đi bất cứ nơi nào con muốn. Con muốn đi đâu?”
Roderick chậm rãi quay đầu nhìn bà. Cậu đã để mặc bà nắm lấy tay mình, bàn tay mà bà đang âu yếm ép chặt giữa hai bàn tay mình. Cậu nhìn bà một lúc lâu trong im lặng. “Mẹ tội nghiệp!” cuối cùng cậu nói, với giọng điệu đầy điềm báo.
“Con trai yêu quý của mẹ!” Mrs. Hudson thì thầm với tất cả sự ngây thơ đầy tin tưởng.
“Con chẳng quan tâm con đi đâu! Con chẳng quan tâm đến bất cứ điều gì cả!”
“Ồ, con trai yêu dấu, con không được nói như vậy trước mặt tất cả chúng ta ở đây—trước mặt Mary, trước mặt Mr. Mallet!”
“Mary—Mr. Mallet ư?” Roderick lặp lại, gần như hung dữ. Cậu gạt tay mẹ mình ra và quay đi, chống khuỷu tay lên đầu gối, ôm lấy đầu bằng cả hai tay. Có một khoảng lặng; Rowland không nói gì vì ông đang quan sát Miss Garland. “Tại sao tôi phải giữ kẽ với Mary và Mr. Mallet chứ?” Roderick nói thêm ngay sau đó. “Mary giả vờ tin rằng tôi là một anh chàng tuyệt vời, và nếu cô ấy tin như cô ấy phải tin, thì không gì tôi nói có thể thay đổi ý kiến của cô ấy. Còn Mallet biết tôi là một kẻ lừa đảo vô vọng; nên tôi chẳng việc gì phải uốn lưỡi với ông ta cả.”
“Ái chà, con trai, đừng dùng những lời lẽ kinh khủng đó!” Mrs. Hudson nói. “Chẳng phải tất cả chúng ta đều hết lòng vì con, tự hào về con, và chỉ chờ nghe con muốn gì để thực hiện sao?”
Roderick đứng dậy và bắt đầu đi lại quanh phòng; rõ ràng cậu đang ở trong một tình trạng bồn chồn, liều lĩnh và suy sụp hoàn toàn về tinh thần. Rowland cảm thấy rằng quả thực đúng là cậu chẳng quan tâm đến bất cứ điều gì, nhưng ông quan sát với sự lo lắng rằng Mrs. Hudson, người không biết mình đang giẫm lên vùng đất nguy hiểm nào, lại có ý định quở trách cậu một cách âu yếm, như một biểu hiện của tình mẫu tử. Ông dự đoán rằng bà sẽ tự chuốc lấy sấm sét lên đầu mình.
“Nhân danh Chúa,” Roderick hét lên, “đừng nhắc lại những nghĩa vụ của tôi nữa! Nó không thể chịu đựng nổi đối với tôi, và tôi không tin là nó dễ chịu gì với Mallet. Tôi biết chúng thật to lớn—tôi biết tôi sẽ không bao giờ trả hết được. Tôi phá sản rồi! Mẹ có biết điều đó nghĩa là gì không?”
Người phụ nữ đáng thương ngồi đó sững sờ, kinh hãi, và Rowland giận dữ can thiệp. “Đừng nói những thứ nhảm nhí đó với mẹ của cậu!” ông hét lên. “Cậu không thấy là cậu đang làm bà sợ sao?”
“Làm bà sợ ư? Sớm muộn gì bà cũng phải sợ thôi. Con có làm mẹ sợ không, mẹ?” Roderick chất vấn.
“Ồ, Roderick, con có ý gì?” người phụ nữ tội nghiệp nức nở. “Mr. Mallet, nó có ý gì vậy?”
“Ý tôi là tôi là một gã đàn ông giận dữ, hung hãn, thất vọng và khốn khổ!” Roderick tiếp tục. “Ý tôi là tôi chẳng thể làm nổi một việc gì, chẳng thể nghĩ ra một ý tưởng sáng suốt nào! Ý tôi là tôi đang trong tình trạng giận dữ, đau buồn và nhục nhã hoàn toàn bất lực! Bất lực, bất lực—đó chính là nó. Mẹ không thể giúp tôi, mẹ tội nghiệp ạ—không phải bằng những cái hôn, những giọt nước mắt, hay những lời cầu nguyện! Mary không thể giúp tôi—không phải vì tất cả sự tôn trọng cô ấy dành cho tôi, hay tất cả những cuốn sách lớn về nghệ thuật mà cô ấy miệt mài đọc. Mallet không thể giúp tôi—không phải bằng tất cả tiền bạc của ông ấy, tất cả những tấm gương tốt, hay tất cả tình bạn mà tôi nhận thức sâu sắc: không phải với tất cả những thứ đó cộng lại cả ngàn lần và lặp đi lặp lại đến vĩnh hằng! Tôi từng nghĩ các người sẽ giúp tôi, mẹ và Mary; đó là lý do tại sao tôi gọi các người đến. Nhưng các người không thể, đừng nghĩ là có thể! Các người càng sớm từ bỏ ý nghĩ đó thì càng tốt cho chính các người. Hãy từ bỏ cả việc tự hào về tôi đi; chẳng còn lại gì nơi tôi để mà tự hào nữa đâu! Một năm trước, tôi còn là một anh chàng tuyệt vời; nhưng mẹ có biết bây giờ tôi ra sao rồi không? Tôi đã đi theo quỷ dữ rồi!”
Có một điều gì đó trong giọng điệu của Roderick, khi cậu thốt lên những lời này, đã khiến chúng thấm thía với sức nặng đầy thuyết phục. Cậu không nói để gây ấn tượng, hay chỉ vì niềm khoái lạc cảm tính khi phát ngôn một cách ngông cuồng và nghịch lý, như đã thường xảy ra trước đây; cậu thậm chí không nói một cách độc địa hay gắt gỏng. Cậu đang nói một cách đầy đam mê, tuyệt vọng, và từ một nhu cầu không thể cưỡng lại là trút bỏ gánh nặng đè nén của sự kỳ vọng từ người mẹ. Sự hùng biện tàn nhẫn của cậu khiến người phụ nữ tội nghiệp đứng bật dậy, và bà đứng đó với đôi tay chắp lại, chết lặng và không thốt nên lời. Mary Garland nhanh chóng rời chỗ ngồi, tiến thẳng về phía Roderick, và đặt tay lên cánh tay cậu, nhìn cậu bằng tất cả trái tim đau khổ trong đôi mắt mình. Cậu không cử động để gạt cô ra; cậu chỉ lắc đầu vài lần, trong sự phủ nhận ngoan cố đối với khả năng hàn gắn của cô. Rowland đã sống trong tháng qua với sự mong đợi thảm họa không thể chịu đựng nổi đến mức giờ đây khi tảng băng đã vỡ và cú lao định mệnh đã thực hiện, cảm xúc hàng đầu của ông gần như là sự phấn chấn; nhưng trong chốc lát, những bản năng trật tự và tình yêu tự nhiên của ông đối với sự suôn sẻ hời hợt đã vượt lên trên nó.
“Tôi thực sự không thấy, Roderick,” ông nói, “lợi ích gì của việc cậu nói chuyện theo cách này vào lúc này. Cậu không thấy là cậu đang làm mẹ mình đau khổ sao?”
“Chính tôi có thấy vui sướng gì không?” Roderick hét lên. “Nỗi đau đó chỉ nằm ở phía ông và họ thôi sao? Trông tôi có vẻ như đang hạnh phúc, và đang quấy rầy các người chỉ để tiêu khiển không? Ở đây tất cả chúng ta đều chung một con thuyền; chúng ta nên hiểu nhau thì hơn! Những người phụ nữ này phải biết rằng tôi không đáng tin cậy. Điều đó nghe có vẻ thản nhiên đáng ngạc nhiên, không nghi ngờ gì nữa, và tôi chắc chắn không phủ nhận quyền của ông khi cảm thấy hoàn toàn ghê tởm tôi.”
“Cậu có thể giữ những điều muốn nói đến một dịp khác,” Mary nói, “và để tôi nghe một mình được không?”
“Ồ, tôi sẽ để cô nghe bao nhiêu lần tùy thích; nhưng giữ lại để làm gì? Tôi đang có hứng; nó không để được lâu đâu! Chuyện rất đơn giản thôi. Tôi là một kẻ thất bại, thế thôi; tôi không phải là một người hạng nhất. Tôi hạng hai, hạng mười, bất cứ thứ gì cô muốn. Sau đó, tất cả đều như nhau cả!”
Mary Garland quay đi và vùi mặt vào đôi bàn tay; nhưng Roderick, dường như bị đánh động bởi cử chỉ của cô theo một cách khác thường, lại kéo cô về phía mình, và tiếp tục với một giọng điệu hơi khác. “Chuyện này khó mà là điều chúng ta nên tâm sự riêng tư, Mary ạ,” cậu nói. “Điều đó sẽ chẳng dễ chịu gì cho cả hai chúng ta. Tốt hơn hết, dù sao đi nữa, là hãy nói ra một lần cho xong và bỏ qua nó đi. Có những điều tôi không thể nói với cô được. Có thể chứ? Cô là một sinh vật thật kỳ lạ!”
“Tôi không thể hình dung ra điều gì mà cậu không nên nói với tôi,” Mary nói.
“Cô không sợ chứ?” cậu hỏi, nhìn cô chằm chằm.
Cô quay đi đột ngột, với đôi mắt rủ xuống, ngập ngừng một lúc. “Bất cứ điều gì cậu nghĩ tôi nên nghe, tôi sẽ nghe,” cô nói. Và rồi cô quay lại chỗ ngồi bên cửa sổ và cầm công việc của mình lên.
“Tôi đã chịu một cú sốc lớn,” Roderick nói. “Tôi từng là một tên đại ngốc, nhưng điều đó không làm cú sốc dễ chịu đựng hơn chút nào.”
“Mr. Mallet, hãy nói cho tôi biết Roderick có ý gì!” Mrs. Hudson nói, người đã tìm lại được giọng nói của mình, với một tông giọng quyết đoán hơn bất kỳ tông giọng nào Rowland từng nghe bà sử dụng.
“Lẽ ra nó phải nói với bà từ trước rồi,” Roderick nói. “Thật đấy, Rowland, nếu ông cho phép tôi nói, ông phải làm thế! Ông đã có thể giải thích mọi chuyện này tốt hơn nhiều so với chính tôi; tốt hơn, đặc biệt là vì nó sẽ khoan dung hơn với tôi. Ông lẽ ra phải nhẹ nhàng với họ hơn; điều đó đã cứu họ khỏi rất nhiều đau đớn. Nhưng ông lúc nào cũng muốn giữ mọi thứ suôn sẻ! Cho phép tôi nói rằng đó là điểm yếu của ông.”
“Tôi xin từ bỏ sự yếu đuối đó ngay từ bây giờ!” Rowland nói.
“Ồ, đó là chuyện gì, thưa ông; chuyện gì vậy?” Mrs. Hudson rên rỉ, đầy khẩn khoản.
“Đó là điều Roderick nói: cậu ấy là một kẻ thất bại!”
Mary Garland, khi nghe thấy lời tuyên bố này, liếc nhìn Rowland một cái duy nhất rồi đứng dậy, đặt công việc xuống, và bước nhanh ra khỏi phòng. Mrs. Hudson hất đầu và rụt rè dựng lông lên. “Lời này mà lại từ miệng ông, Mr. Mallet!” bà nói với một vẻ bị tổn thương mà Rowland thấy thật đau đớn.
Nhưng Roderick, một cách rất đặc trưng, lại chẳng hề tỏ ra oán giận khẳng định của người bạn; ngược lại, cậu gửi cho ông một trong những cái nhìn rộng mở, trong trẻo đó của mình, dường như thể hiện một niềm khoái lạc khắc kỷ trước sự thẳng thắn của Rowland, và điều đó khiến người bạn đồng hành của cậu, ngay tại đó, lại tự hỏi, như ông đã từng làm bao nhiêu lần trước đây, về những mâu thuẫn phi thường trong tính cách của cậu. “Mẹ yêu quý của con,” Roderick nói, “nếu mẹ có đôi mắt không bị mù lòa bởi cái thói hư danh mẫu tử đáng buồn này, mẹ đã tự thấy hết tất cả những điều đó rồi; mẹ đã thấy rằng con chẳng hề thành đạt chút nào.”
“Có phải liên quan đến tiền bạc không?” Mrs. Hudson kêu lên. “Ồ, hãy viết thư cho Mr. Striker đi!”
“Tiền bạc ư?” Roderick nói. “Con không còn một xu dính túi; con phá sản rồi!”
“Ồ, Mr. Mallet, sao ông có thể để cậu ấy như vậy?” Mrs. Hudson hỏi, một cách kinh khủng.
“Tất cả những gì tôi có đều phục vụ cho cậu ấy,” Rowland nói, cảm thấy buồn nôn.
“Tất nhiên Mr. Mallet sẽ giúp con, con trai của mẹ!” người phụ nữ tội nghiệp kêu lên, đầy háo hức.
“Ồ, hãy để Mr. Mallet yên đi!” Roderick nói. “Con đã vắt kiệt ông ấy rồi; ít nhất thì không phải lỗi của con nếu con chưa làm được điều đó!”
“Roderick, con đã làm gì với tất cả số tiền của mình vậy?” mẹ cậu chất vấn.
“Đổ sông đổ biển hết rồi! Số tiền cũng chẳng nhiều nhặn gì. Cả mùa đông này con chẳng làm nên trò trống gì cả.”
“Con chẳng làm gì cả?”
“Con không hề làm việc! Tại sao trên đời này mẹ không đoán ra điều đó và tha cho con khỏi tất cả những chuyện này? Mẹ không thấy con lười biếng, xao lãng, phóng túng sao?”
“Phóng túng, con trai yêu dấu của mẹ?” Mrs. Hudson lặp lại.
“Chuyện đó qua rồi! Nhưng mẹ không thấy—Mary không thấy—rằng con đang ở trong tình trạng tệ hại chết tiệt sao?”
“Tôi không nghi ngờ gì việc Miss Garland đã thấy,” Rowland nói.
“Mary chẳng nói gì cả!” Mrs. Hudson kêu lên.
“Ồ, cô ấy là một cô gái tuyệt vời!” Rowland nói.
“Con có làm điều gì tổn hại đến Mary tội nghiệp không?” Mrs. Hudson hỏi.
“Con chỉ nghĩ đến một người phụ nữ khác ngày đêm thôi!”
Mrs. Hudson lại đổ sụp vào ghế một cách bất lực. “Ôi trời ơi, chẳng phải chúng ta nên về nhà sao?”
“Không phải để tránh xa cô ấy!” Roderick nói. “Cô ấy đã bắt đầu một sự nghiệp của riêng mình, và cô ấy chẳng mảy may quan tâm đến con. Đầu con chứa đầy hình ảnh cô ấy; con chẳng thể nghĩ được điều gì khác; con đã hy sinh tất cả cho cô ấy—mẹ, Mary, Mallet, công việc của con, tài sản của con, tương lai của con, danh dự của con! Con đã ở trong một trạng thái tuyệt vời, phải không? Con không giả vờ mang đến tin tốt cho mẹ; nhưng con đang nói sự thật đơn giản, theo nghĩa đen, để mẹ biết tại sao con lại đi vào con đường cùng. Cô ấy giả vờ quan tâm sâu sắc đến tất cả những điều này, và sẵn sàng hy sinh mọi thứ để đáp lại; cô ấy đã có một cơ hội tuyệt vời, vì cô ấy đang bị ép vào một cuộc hôn nhân vụ lợi với một gã mà cô ấy ghê tởm. Cô ấy dẫn dụ con tin rằng cô ấy sẽ từ bỏ điều này, cắt đứt dứt khoát, và giữ mình tự do, thiêng liêng và thuần khiết cho con. Đó là một vinh dự lớn, và mẹ có thể tin rằng con đã trân trọng nó. Nó làm con quay cuồng, và con chỉ sống để thấy hạnh phúc của mình thành hiện thực. Cô ấy đã làm mọi thứ để khuyến khích con hy vọng điều đó; mọi thứ mà sự quyến rũ và giả dối quỷ quái của cô ấy có thể gợi ý.”
“Ồ, này, thế là quá mức rồi!” Rowland cắt ngang.
“Ông bảo vệ cô ấy sao?” Roderick hét lên, với một sự bùng nổ đam mê mới. “Ông giả vờ nói rằng cô ấy không trao cho tôi hy vọng nào sao?” Cậu đã nói với sự cay đắng ngày càng tăng, hoàn toàn quên mất nỗi đau và sự bối rối của mẹ mình trong niềm vui sướng mãnh liệt khi công khai những bất công của mình. Vì cậu bị tổn thương, cậu phải kêu lên; vì cậu đang đau, cậu phải gieo rắc nỗi đau của mình ra khắp nơi. Việc cậu không bao giờ nghĩ đến người khác, trừ khi họ nói và cử động theo tín hiệu của cậu, như thể đó là một ví dụ điển hình về sự vô cảm phi thường này đối với những tác động gây tổn thương từ sự hùng biện của mình; càng đúng hơn khi động cơ của sự hùng biện của cậu không bao giờ là lời cầu xin sự cảm thông hay lòng trắc ẩn, những thứ mà cậu dường như hoàn toàn thờ ơ và không thể sử dụng. Điểm lớn nhất và đặc trưng nhất ở cậu là sự tuyệt đối hoàn hảo của những cảm xúc và trải nghiệm của chính mình. Cậu chưa bao giờ nhìn thấy bản thân mình như một phần của một tổng thể; chỉ là một cá nhân bị cô lập, sắc nét, rõ ràng, vui mừng hay giận dữ, tùy từng trường hợp, nhưng trong mọi trường hợp đều hoàn toàn cần phải khẳng định bản thân. Tất cả những điều này, đối với Rowland, là chuyện cũ rích, nhưng nhận thức của ông về nó lại trỗi dậy trong lòng khi nhìn thấy cảm giác bị phản bội của Roderick. Việc Roderick, trong hoàn cảnh đó, không nên là người đầu tiên đưa ra lời phàn nàn về sự phản bội một cách công bằng là một điểm mà, khi rảnh rỗi, Rowland tất nhiên có khả năng đưa ra sự công bằng vô tư; nhưng sự tuyệt vọng hiện tại của Roderick quá cấp bách đến nỗi nó áp đặt lên sự thông cảm của người khác. “Ông giả vờ nói,” cậu tiếp tục, “rằng cô ấy không dẫn tôi đến tận rìa của sự viên mãn và làm tôi sững sờ với tất cả những gì cô ấy để tôi tin, tất cả những gì cô ấy đã hứa hẹn một cách thiêng liêng? Làm vậy khiến cô ấy thích thú, và cô ấy biết rõ mình thực sự muốn gì. Cô ấy chưa bao giờ có ý định chân thành; cô ấy chưa bao giờ mơ mình có thể làm được. Cô ấy là một kẻ tán tỉnh tham lam, và tại sao một kẻ tán tỉnh lại là kẻ tán tỉnh thì tôi không thể nói cho ông biết được. Tôi không thể hiểu được việc đùa giỡn với những vấn đề đó; đối với tôi chúng là nghiêm túc, dù tôi bắt đầu hay kết thúc chúng. Tôi không hiểu ông nghĩ gì, Rowland, khi cố gắng bảo vệ Miss Light; chính ông là người đầu tiên kêu ca phản đối cô ấy! Ông nói với tôi cô ấy nguy hiểm, và tôi đã phớt lờ ông. Ông đã đúng; ông luôn đúng. Cô ấy lạnh lùng, giả tạo và vô tâm cũng như cô ấy xinh đẹp, và cô ấy đã bán vẻ đẹp vô tâm của mình cho người trả giá cao nhất. Tôi hy vọng hắn biết mình nhận được thứ gì!”
“Ồ, con trai của mẹ,” Mrs. Hudson kêu lên, đầy than vãn, “sao con có thể quan tâm đến một sinh vật kinh khủng như vậy được?”
“Sẽ mất nhiều thời gian để kể cho mẹ nghe lắm!”
Sự đồng cảm và lòng trắc ẩn sâu sắc của Rowland đối với Christina vẫn còn đang nhức nhối trong tâm trí ông, và ông cảm thấy rằng, vì lòng trung thành với nó, ông phải nói một lời cho cô. “Lúc đầu cậu đã tin cô ấy quá nhiều,” ông tuyên bố, “và bây giờ cậu lại tin cô ấy quá ít.”
Roderick nhìn ông với đôi mắt gần như rực đỏ, dưới đôi lông mày trĩu xuống. “Vậy là cô ấy vẫn là một thiên thần sau tất cả sao?—đó là điều ông muốn chứng minh!” cậu hét lên. “Điều đó thật an ủi cho tôi, kẻ đã mất cô ấy! Ông luôn đúng, tôi đã nói rồi; nhưng, người bạn thân mến, làm ơn, hãy sai một lần đi!”
“Ồ vâng, Mr. Mallet, hãy nhân từ đi!” Mrs. Hudson nói, bằng một giọng mà, mặc dù rất dịu dàng, lại khiến Rowland phải sững sờ. Ánh nhìn sững sờ của anh chàng tội nghiệp bao trùm lấy một sự ngạc nhiên và lo lắng tập trung—một linh cảm về những gì một người phụ nữ lớn tuổi nhỏ bé, ngọt ngào, yếu ớt có thể có khả năng, theo cách của những ác cảm nảy sinh đột ngột. Không có không gian trong tâm trí mẫu tử bé nhỏ của Mrs. Hudson dành cho những phức tạp của cảm xúc, và một cảm xúc chỉ tồn tại bằng cách lật ngược một cảm xúc khác và đậu lên trên đầu nó. Rõ ràng bà hoàn toàn không theo kịp Roderick trong những sự lầm lạc u tối của cậu. Ngồi bên ngoài, trong sự kinh hoàng, bà chỉ thấy rằng mọi thứ đều là bóng tối và rắc rối, và vì vinh quang của Roderick giờ đây đã hoàn toàn vượt xa khả năng tưởng tượng của bà và thúc đẩy cậu vượt ra ngoài thẩm quyền của bà, để rồi cậu đã trở thành một thứ quá quý giá và thiêng liêng để khiển trách, bà thấy vô cùng thoải mái khi đặt gánh nặng của nỗi đau khổ chung của họ lên đôi vai rộng của Rowland. Chẳng phải ông đã hứa sẽ làm cho họ giàu có và hạnh phúc sao? Và đây là kết thúc của nó! Rowland cảm thấy như những thử thách của mình, theo một nghĩa nào đó, chỉ mới bắt đầu. “Con không nên quên hết tất cả những điều này sao, con yêu?” Mrs. Hudson nói. “Con không nên cứ lặng lẽ chú tâm vào công việc của mình sao?”
“Công việc ư, thưa bà?” Roderick hét lên. “Công việc của con xong rồi. Con không thể làm việc—cả mùa đông này con không làm việc. Nếu con còn phù hợp với bất cứ điều gì, thì sự sụp đổ tình cảm này lẽ ra phải là điều giúp con chữa khỏi sự thờ ơ và phá vỡ bùa chú của sự lười biếng của con. Nhưng ở đây hoàn toàn là một khoảng chân không!” Và cậu gõ vào trán mình. “Nó còn lớn hơn bao giờ hết; nó lớn dần lên mỗi giờ!”
“Mẹ tin là con đã tạo ra một bức chân dung tuyệt đẹp về người mẹ nhỏ tội nghiệp của con,” Mrs. Hudson nói, một cách dỗ dành.
“Con đã không làm gì trước đó, và con đã không làm gì kể từ đó! Cách đây vài ngày, con đã cãi nhau với một người đàn ông xuất sắc, chỉ vì sự bực bội của thần kinh, và ném đi năm ngàn đô la!”
“Ném đi—năm ngàn đô la!” Roderick đã lang thang giữa những trừu tượng đáng gờm và những ám chỉ quá u tối để thấu hiểu. Nhưng đây là một thực tế cụ thể, được nêu một cách sáng tỏ, và Mrs. Hudson tội nghiệp, trong một khoảnh khắc, nhìn thẳng vào nó. Bà lặp lại lời con trai lần thứ ba với một tiếng rên rỉ, và rồi, đột nhiên, bà bật khóc. Roderick tiến lại gần bà, ngồi xuống bên cạnh, vòng tay qua vai bà, nhìn lạnh lùng xuống sàn nhà, và chờ đợi cho bà khóc hết nước mắt. Bà tựa đầu vào vai cậu và nức nở tan nát cõi lòng. Bà không nói một lời, bà không cố gắng mắng mỏ; nhưng sự hoang tàn của những giọt nước mắt của bà thật choáng ngợp. Nó kéo dài một lúc lâu—quá lâu đối với lòng can đảm của Rowland. Ông đã đứng im lặng, chỉ mong muốn tỏ ra rất tôn trọng; nhưng sự phấn chấn đã được đề cập một lúc trước đã hoàn toàn tan biến, và ông thấy tình thế của mình không thể chịu đựng nổi. Ông bước đi—có lẽ không phải trên đầu ngón chân, nhưng với sự thiếu vắng hoàn toàn sự huênh hoang trong bước chân của mình.
Ngày hôm sau, khi ông đang ở nhà, người hầu mang đến cho ông tấm danh thiếp của một vị khách. Ông đọc tên Mrs. Hudson với sự ngạc nhiên, và vội vã tiến lên gặp bà. Ông tìm thấy bà trong phòng khách của mình, đang tựa vào cánh tay của con trai và trông rất nhợt nhạt, đôi mắt đỏ hoe vì khóc, và đôi môi mím chặt. Sự xuất hiện của bà khiến ông bối rối, và phải một lúc lâu ông mới bắt đầu hiểu được động cơ của nó. Khuôn mặt của Roderick không làm sáng tỏ điều gì; nhưng khuôn mặt của Roderick, đầy ánh sáng theo một cách nào đó, chính nó, chưa bao giờ làm sáng tỏ bất cứ điều gì. Cậu đã không ở trong phòng của Rowland suốt nhiều tuần, và cậu ngay lập tức bắt đầu nhìn vào những tác phẩm của chính mình đang trang hoàng ở đó. Cậu chìm đắm trong sự chiêm ngưỡng im lặng. Mrs. Hudson rõ ràng đã tự trang bị cho mình sự phẩm giá, và, trong chừng mực có thể, bà có ý định gây ấn tượng. Sự thành công của bà có thể được đo lường bằng thực tế là toàn bộ sự chú ý của Rowland tập trung vào nỗi sợ nhìn thấy bà bắt đầu khóc. Bà nói với ông rằng bà đã đến tìm ông để xin lời khuyên thiết thực; bà cầu xin nhắc nhở ông rằng bà là một người xa lạ trên đất khách. Họ phải đi đâu, xin ông? họ phải làm gì? Rowland liếc nhìn Roderick, nhưng Roderick quay lưng lại và đang nhìn chằm chằm vào bức Adam của mình với cường độ mà cậu có thể đã dùng để kiểm tra bức tượng Moses của Michael Angelo.
“Roderick nói nó không biết, nó không quan tâm,” Mrs. Hudson nói; “nó hoàn toàn phó mặc cho ông.”
Nhiều người đàn ông khác, ở vị trí của Rowland, hẳn đã chào đón thông tin này bằng một tiếng cười giận dữ và mỉa mai, và bảo những vị khách của mình rằng ông cảm ơn họ vô cùng vì sự tin tưởng của họ, nhưng thực sự, trong tình hình hiện tại, họ phải tự giải quyết những vấn đề này giữa hai người với nhau; nhiều người đàn ông khác có thể đã hành xử như vậy, ngay cả khi, giống như Rowland, ông đã yêu Mary Garland và nhận thức một cách khẩn thiết rằng định mệnh của cô cũng là một phần của câu hỏi. Nhưng Rowland nuốt hết sự vui vẻ và sự mỉa mai, và để mình xem xét một cách nghiêm túc lời thỉnh cầu của Mrs. Hudson. Trí tuệ của ông, tuy nhiên, chỉ ở mức độ bình thường dưới quyền điều khiển của ông; chúng bị lu mờ bởi cảm giác về sự thay đổi không thể diễn tả trong thái độ của Mrs. Hudson. Chuyến thăm của bà rõ ràng được dự định như một lời nhắc nhở chính thức về những trách nhiệm mà Rowland đã gánh vác một cách nhẹ nhàng. Mrs. Hudson chắc chắn là một người quá khiêm tốn một cách chân thành để giả định rằng nếu ông đã phản bội những lời thề về sự cảnh giác và dịu dàng của mình, thì sự hiện diện nhỏ bé, lặng lẽ của bà sẽ hoạt động như một sự trừng phạt. Nhưng bằng một quá trình logic nhỏ bé của riêng mình, bà đã tự thuyết phục rằng mình đã quá tin tưởng một cách yếu đuối, và rằng bà đã để cho Rowland nghĩ quá thấp kém, không chỉ về sự hiểu biết của bà, mà cả về vị thế xã hội của bà. Một chuyến thăm trong bộ váy đẹp nhất của bà sẽ có hiệu quả cảnh báo đối với cả hai thuộc tính này; nó sẽ xóa bỏ một số ân huệ đã nhận, và cho ông thấy rằng bà không phải là một kẻ ngốc! Đây là những suy tư của một người phụ nữ rất nhút nhát, người, quyết định một lần trong đời để giữ cái đầu ngẩng cao, có lẽ đang mang nó theo một cách hơi thái quá.
“Ông biết chúng tôi có rất ít tiền để chi tiêu,” bà nói, khi Rowland vẫn im lặng. “Roderick nói với tôi rằng nó có những khoản nợ và không có gì cả để trả. Nó nói tôi phải viết thư cho Mr. Striker để bán ngôi nhà của tôi lấy bất cứ giá nào có thể, và gửi tiền cho tôi. Khi tiền đến, tôi phải đưa cho nó. Tôi chắc rằng tôi không biết; tôi chưa bao giờ nghe thấy bất cứ điều gì kinh khủng như vậy! Ngôi nhà của tôi là tất cả những gì tôi có. Nhưng đó là tất cả những gì Roderick nói. Chúng ta phải rất tiết kiệm.”
Trước khi bài phát biểu này kết thúc, giọng nói của Mrs. Hudson đã bắt đầu run rẩy nhẹ nhàng, và khuôn mặt của bà, vốn không có khả năng thể hiện sự khôn ngoan vượt trội, bắt đầu trông khiêm tốn và khẩn khoản như trước. Rowland quay sang Roderick và nói như một thầy giáo. “Hãy rời xa những bức tượng đó, và ngồi xuống đây nghe tôi nói!”
Roderick giật mình, nhưng tuân theo với sự ngoan ngoãn đầy duyên dáng nhất.
“Cậu đề xuất mẹ cậu làm gì?” Rowland hỏi.
“Đề xuất ư?” Roderick nói, một cách lơ đãng. “Ồ, con chẳng đề xuất gì cả.”
Giọng điệu, cái nhìn, cử chỉ khi nói điều này thật khó chịu khủng khiếp (mặc dù rõ ràng không hề có ý định như vậy), và trong một khoảnh khắc, một lời nguyền rủa trào lên môi Rowland. Nhưng ông đã kiềm chế nó, và sau đó ông cảm thấy vui vì đã làm như vậy. “Cậu phải làm một cái gì đó,” ông nói. “Chọn lựa, quyết định đi!”
“Rowland thân mến, ông nói chuyện thật đấy!” Roderick kêu lên. “Điểm mấu chốt của vấn đề là tôi không thể làm được gì cả. Tôi sẽ làm như tôi được bảo, nhưng tôi không gọi đó là làm. Chúng ta phải rời Rome, tôi cho là vậy, mặc dù tôi không thấy tại sao. Chúng ta không có tiền, và ông phải trả tiền cho đường sắt.”
Mrs. Hudson lén lút chắp tay. “Hãy nghe nó đi, làm ơn!” bà kêu lên. “Không rời Rome, khi chúng ta đã ở lại đây muộn hơn bất kỳ Cơ đốc nhân nào trước đây từng làm! Chính nơi kinh khủng này đã làm chúng ta quá bất hạnh.”
“Điều đó rất đúng,” Roderick nói, một cách thanh thản. “Nếu con không đến Rome, con sẽ không trỗi dậy, và nếu con không trỗi dậy, con sẽ không sụp đổ.”
“Sụp đổ—sụp đổ!” Mrs. Hudson lẩm bẩm. “Hãy nghe nó kìa!”
“Tôi sẽ làm bất cứ điều gì ông nói, Rowland,” Roderick nói thêm. “Tôi sẽ làm bất cứ điều gì ông muốn. Tôi đã không bạc bẽo với mẹ—có phải không, mẹ? Con đã bạc bẽo ngày hôm qua, mà không cố ý; vì rốt cuộc, tất cả những gì phải nói đều đã được nói. Án mạng sẽ lộ tẩy, và tâm trạng tồi tệ của con không thể che giấu được. Nhưng chúng ta đã bàn bạc và làm hòa với nhau rồi, phải không? Con nghĩ chúng ta đã làm vậy. Hãy để Rowland quyết định đi, mẹ ạ; bất cứ điều gì ông ấy gợi ý sẽ là điều đúng đắn.” Và Roderick, người hầu như không rời mắt khỏi những bức tượng, lại đứng dậy và quay lại nhìn chúng.
Mrs. Hudson dán mắt xuống sàn nhà trong im lặng. Không có một dấu vết nào trên khuôn mặt, hay trong giọng nói của Roderick, về sự cay đắng trong cảm xúc của cậu ngày hôm trước, và không có một gợi ý nào về việc cậu có gánh nặng nhẹ nhất trong lương tâm. Cậu nhìn Rowland với đôi mắt sáng rực, chân thành như thể chưa bao giờ có sự khác biệt về ý kiến giữa họ; như thể mỗi người luôn vì cả hai, một cách không thể thay đổi, và cả hai vì mỗi người.
Rowland đã nhận được một vài ngày trước một lá thư từ một quý cô mà ông quen biết, một người phụ nữ Scotland đáng kính đang cư trú tại một biệt thự trên một trong những ngọn đồi phủ đầy ô liu gần Florence. Bà giữ căn hộ của mình trong biệt thự theo một hợp đồng thuê dài hạn, và bà tận hưởng với một số tiền không đáng nhắc đến việc sở hữu một số lượng phi thường các căn phòng cao quý, lát đá, với trần nhà có mái vòm và được vẽ bích họa, và các cửa sổ có chấn song nhìn ra khung cảnh đáng yêu nhất trên thế giới. Bà là một người phụ nữ độc thân túng thiếu và tằn tiện, người không bao giờ ngần ngại tuyên bố rằng khung cảnh đáng yêu đó cũng tốt thôi, nhưng về phần mình, bà sống trong biệt thự vì sự rẻ tiền, và rằng nếu bà có ba trăm bảng một năm thì bà sẽ đi và thực sự tận hưởng cuộc sống gần chị gái mình, vợ của một nam tước, tại Glasgow. Bà hiện đang đề xuất thực hiện một chuyến thăm đến thành phố phấn khích đó, và bà muốn kiếm một số tiền chân chính bằng cách cho thuê lại trong vài tuần các căn phòng lịch sử của mình ở Ý. Các điều khoản mà bà chiếm giữ chúng cho phép bà yêu cầu một khoản tiền thuê gần như nhỏ bé một cách hài hước, và bà cầu xin Rowland làm điều mà bà gọi là một chút quảng cáo lịch sự cho bà. Ông có thể nói một lời tốt đẹp cho các căn phòng của bà với những người bạn đông đảo của ông khi họ rời Rome không? Ông đã nói một lời tốt đẹp cho họ bây giờ với Mrs. Hudson, và nói với bà bằng đô la và xu rằng một chỗ ở mùa hè rẻ như thế nào mà bà có thể có được. Ông nhấn mạnh thực tế rằng bà sẽ đình chiến với các bàn ăn tập thể (tables-d’hote) và có một người đầu bếp của riêng mình, có thể chịu sự hướng dẫn trong các bí ẩn của Northampton. Ông đã chạm vào một sợi dây nhạy cảm; Mrs. Hudson trở nên gần như vui vẻ. Những tình cảm của bà về hệ thống bàn ăn tập thể và về thói quen gia đình nước ngoài nói chung thật đáng chú ý, và, nếu chúng ta có chỗ cho nó, sẽ rất đáng phân tích; và ý tưởng cải tạo một linh hồn lạc lối theo các quy tắc thanh giáo về nấu nướng đã thực sự làm nhẹ bớt gánh nặng trầm cảm của bà. Trong khi Rowland trình bày vụ việc của mình, Roderick đang chậm rãi đi quanh bức tượng Adam tráng lệ, với đôi tay trong túi. Rowland chờ đợi cậu thể hiện sự quan tâm đến cuộc thảo luận của họ, nhưng bức tượng dường như mê hoặc cậu và cậu vẫn bình thản phớt lờ. Rowland là một người thực tế; ông sở hữu một cách nổi bật cái được gọi là ý thức về chi tiết. Ông đi sâu vào vị trí của Mrs. Hudson một cách tỉ mỉ, và nói với bà chính xác tại sao có vẻ tốt là bà nên chuyển ngay đến biệt thự Florentine. Bà nhận lời khuyên của ông với sự lạnh nhạt lớn, nhìn chăm chăm vào sàn nhà và thở dài, như một người luôn cảnh giác với sự lạc quan xảo quyệt. Nhưng bà không có gì tốt hơn để đề xuất, và Rowland nhận được sự cho phép của bà để viết thư cho bạn mình rằng ông đã cho thuê các phòng.
Roderick tán thành quyết định này mà không hề có tiếng thở dài hay nụ cười. “Một biệt thự Florentine là một điều tốt!” cậu nói. “Tôi phục vụ ông.”
“Mẹ chắc rằng mẹ hy vọng con sẽ khá hơn ở đó,” mẹ cậu rên rỉ, thu xếp khăn choàng lại.
Roderick đặt một tay lên cánh tay bà và tay kia chỉ vào những bức tượng của Rowland. “Khá hơn hay tệ hơn, hãy nhớ điều này: con đã làm những điều đó!” cậu nói.
Mrs. Hudson nhìn chúng một cách mơ hồ, và Rowland nói, “Hãy tự nhớ lấy nó!”
“Chúng thật tốt một cách kinh khủng!” Roderick nói.
Rowland nhún vai một cách nghiêm trọng; có vẻ như ông không còn gì để nói. Nhưng khi những người khác chuẩn bị ra đi, một sự rung động nhẹ cuối cùng của ý thức về nghĩa vụ chưa hoàn thành đã dẫn ông đến việc gửi cho Roderick vài lời khuyên chia tay. “Cậu sẽ thấy Villa Pandolfini rất thú vị, rất thoải mái,” ông nói. “Cậu nên rất hài lòng ở đó. Dù cậu làm việc hay cậu lười biếng, đó là một nơi để một nghệ sĩ cảm thấy hạnh phúc. Tôi hy vọng cậu sẽ làm việc.”
“Tôi hy vọng tôi có thể!” Roderick nói với một nụ cười rạng rỡ.
“Khi chúng ta gặp lại nhau, hãy có thứ gì đó để cho tôi xem.”
“Khi chúng ta gặp lại nhau? Ông định đi đâu thế?” Roderick chất vấn.
“Ồ, tôi hầu như không biết; qua dãy Alps.”
“Qua dãy Alps! Ông định rời bỏ tôi sao?” Roderick kêu lên.
Rowland đã rất dứt khoát có ý định rời bỏ cậu, nhưng quyết tâm của ông lập tức dao động. Ông liếc nhìn Mrs. Hudson và thấy lông mày của bà nhướng lên và đôi môi hé mở trong sự mỉa mai nhẹ nhàng. Bà dường như buộc tội ông về sự né tránh hèn nhát khỏi rắc rối, đòi hỏi ông phải sửa chữa sự tàn phá tàn nhẫn của mình trong cuộc đời bà bằng một sự đổi mới lòng nhiệt thành một cách trang nghiêm. Nhưng những kỳ vọng của Roderick lại là những kỳ vọng kỳ lạ nhất! Như chúng vốn có, Rowland tự hỏi tại sao ông không nên thực hiện một thỏa thuận với chúng. “Cậu muốn tôi đi cùng cậu sao?” ông hỏi.
“Nếu ông không đi, tôi sẽ không đi—đó là tất cả! Làm thế nào trên đời này tôi có thể vượt qua mùa hè mà không có ông?”
“Làm thế nào cậu sẽ vượt qua nó với tôi? Đó là câu hỏi.”
“Tôi không giả vờ nói; tương lai là một khoảng trống chết chóc. Nhưng không có ông thì nó không phải là một khoảng trống—nó là sự đày đọa chắc chắn!”
“Lạy Chúa, lạy Chúa!” Mrs. Hudson lẩm bẩm.
Rowland nỗ lực đứng vững, và trong một khoảnh khắc đã thành công. “Nếu tôi đi cùng cậu, cậu sẽ cố gắng làm việc chứ?”
Roderick, cho đến khoảnh khắc này, trông vẫn thản nhiên như thể sự kích động sâu sắc của ngày hôm trước là một chuyện của quá khứ xa xôi. Nhưng trước những lời này, khuôn mặt cậu thay đổi một cách đáng gờm; cậu đỏ mặt và cau mày, và tất cả niềm đam mê của cậu quay trở lại. “Cố gắng làm việc!” cậu hét lên. “Cố gắng—cố gắng! làm việc—làm việc! Nhân danh Chúa, đừng nói kiểu đó, hoặc ông sẽ làm tôi phát điên đấy! Ông có cho rằng tôi đang cố gắng không làm việc không? Ông có cho rằng tôi đứng đây thối rữa vì thú vui sao? Ông có không cho rằng tôi sẽ cố gắng làm việc cho chính mình trước khi tôi cố gắng cho ông không?”
“Mr. Mallet,” Mrs. Hudson kêu lên, đầy thảm hại, “ông sẽ để tôi một mình với chuyện này sao?”
Rowland quay sang bà và thông báo với bà, một cách nhẹ nhàng, rằng ông sẽ đi cùng bà đến Florence. Sau khi đã cam kết như vậy, ông hoàn toàn không nghĩ đến nỗi đau về vị trí của mình như một người hòa giải giữa nỗi đau oán giận của người mẹ và sự yếu đuối không thể chữa khỏi của người con; ông chỉ uống cạn sự thỏa mãn khi không phải tách rời khỏi Mary Garland. Nếu tương lai là một khoảng trống đối với Roderick, thì nó cũng không kém phần như vậy đối với chính ông. Ông có những khoảnh khắc linh cảm sống động về thảm họa sắp xảy ra. Ông không dành cho nó bất kỳ sự tôn trọng đặc biệt nào, nhưng nó làm cho ông cảm thấy không muốn tính đến tương lai trong tài khoản của mình. Khi, trên đường đi từ biệt Madame Grandoni, vị phu nhân này hỏi khi nào ông sẽ trở lại Rome, ông trả lời rằng ông sẽ trở lại hoặc không bao giờ hoặc mãi mãi. Khi bà hỏi ông có ý gì, ông nói rằng ông thực sự không thể nói cho bà biết, và chia tay bà với nhiều cảm xúc chân thật; càng đúng hơn, không nghi ngờ gì nữa, rằng bà chúc phúc cho ông theo một cách đầy yêu thương, mẫu tử, và nói với ông rằng bà thành thật tin ông là chàng trai tốt nhất trên đời.
Villa Pandolfini đứng ngay trên một quảng trường nhỏ phủ đầy cỏ, trên đỉnh một ngọn đồi dốc thẳng từ một trong những cổng thành của Florence. Nó cung cấp cho thế giới bên ngoài một mặt tiền dài, hơi thấp, có màu vàng sẫm, đục lỗ với các cửa sổ có kích thước khác nhau, không cửa sổ nào, ngoại trừ những cửa sổ ở tầng trệt, nằm trên cùng một mặt phẳng với bất kỳ cửa sổ nào khác. Bên trong, nó có một cortile (sân trong) tuyệt vời, mát mẻ, màu xám, với những mái vòm cao, nhẹ xung quanh, những cánh cửa có gờ nặng, với chiều cao hùng vĩ, mở ra từ đó, và một cái giếng thời trung cổ tuyệt đẹp ở một bên của nó. Các phòng của Mrs. Hudson mở ra một khu vườn nhỏ được hỗ trợ trên những cấu trúc phụ khổng lồ, được trồng ở phía xa của ngọn đồi, khi nó dốc xuống một cách dốc đứng. Khu vườn này là một nơi quyến rũ. Bức tường phía nam của nó được bao phủ bởi một dây cam dày đặc, một tá cây sung cung cấp cho bạn bóng râm có lá lớn, và qua lan can thấp, phong cảnh Tuscan dịu dàng, trang nghiêm giữ bạn làm bạn đồng hành. Các căn phòng cao như nhà nguyện và mát mẻ như những ngôi mộ hoàng gia. Sự im lặng, hòa bình và an ninh dường như cư ngụ trong ngôi nhà cổ kính và biến nó thành một nơi trú ẩn lý tưởng cho những trái tim đau đớn. Mrs. Hudson có một Maddalena thấp bé, da nâu, người đeo một chiếc khăn tay đỏ thắt qua những lọn tóc đen thô, cứng và buộc dưới cằm sắc sảo, ngoan cố của mình, và một nụ cười rực rỡ như một tia chớp kéo dài. Cô mỉm cười với mọi thứ trong cuộc sống, đặc biệt là những thứ cô không thích và điều đó giữ cho tài năng nói dối của cô được rèn luyện lành mạnh. Một cái nhìn, một lời nói, một cử chỉ là đủ để khiến cô nhe răng với bạn như một con sói cái vui vẻ. Nụ cười không thể lay chuyển này tạo nên toàn bộ vốn từ vựng của cô trong các giao dịch với bà chủ u sầu của mình, người mà cô đã được thừa kế bởi người thuê căn hộ trước đó, và người, sự hài lòng của Rowland, hứa hẹn sẽ bị chuyển hướng khỏi những nỗi buồn mẫu tử của mình bởi những sự phức tạp sâu sắc hơn của lý thuyết của Maddalena về việc quay, quét và dọn giường.
Rowland thuê phòng tại một biệt thự gần Florence hơn một chút, từ đó vào những buổi sáng mùa hè, ông có năm phút đi bộ trên dải bóng tối, sắc nét, màu đen do những bức tường quanh co, phủ đầy hoa tạo ra, để tham gia cùng bạn bè. Cuộc sống tại Villa Pandolfini, khi nó đã thực sự xác định được bản thân, là yên tĩnh và đơn điệu, nhưng nó có thể đã vay mượn từ hoàn cảnh tinh tế một sức hấp dẫn lôi cuốn. Nếu một bóng tối hợp lý đọng lại trên nó, đó là vì nó có một thói hư tật xấu cố hữu; nó đang giả vờ một sự nghỉ ngơi mà nó cảm thấy rất ít ỏi. Roderick đã không mất thời gian để đưa ra thước đo đầy đủ về sự khó chịu không khoan nhượng của mình, và vì cậu là nhân vật trung tâm của nhóm nhỏ, vì cậu giữ những sợi dây trái tim của nó trong tay mình, nó phản ánh một cách trung thực sự che khuất thiên tài của chính cậu. Không ai mạo hiểm với sự sáo rỗng vui vẻ khi nói rằng sự thay đổi không khí và bối cảnh sẽ khôi phục tinh thần của cậu; điều này sẽ có, trong hoàn cảnh đó, một âm thanh quá ngớ ngẩn. Sự thay đổi được đề cập đã không làm được điều đó, và những người bạn đồng hành của cậu ít nhất cũng có sự an ủi của sự sáng suốt của họ. Một sợi dây lò xo thiết yếu đã khô cạn bên trong cậu, và không có luật tinh thần hữu hình nào để làm cho nó chảy trở lại. Cậu hiếm khi bạo lực, cậu thể hiện rất ít sự khó chịu và chán nản mà cậu chắc chắn đã liên tục cảm thấy; như thể cậu tin rằng một phép lạ tinh thần cho sự cứu rỗi của mình chỉ vừa đủ khả năng, và do đó đáng để chờ đợi. Điều nhiều nhất mà người ta có thể làm, tuy nhiên, là chờ đợi một cách nghiệt ngã và ngoan cố, kìm nén một lời nguyền rủa khi, thỉnh thoảng, người ta nhìn vào đồng hồ của mình. Một thái độ lịch sự tích cực đối với cuộc sống là không thể mong đợi; đó là làm tròn bổn phận của mình khi giữ miệng và giữ tay khỏi cổ họng của chính mình, và của người khác. Roderick có những khoảng im lặng dài, những cơn thờ ơ sâu sắc, gần như mê sảng. Cậu thường ngồi trong vườn hàng giờ, với đầu ngả ra sau, chân duỗi thẳng, tay trong túi, và mắt dán vào bầu trời mùa hè chói mắt. Cậu sẽ tập hợp một tá cuốn sách xung quanh mình, lật đổ chúng trên mặt đất, cầm một cuốn vào lòng, và để nó đó với các trang không lật. Những tâm trạng này sẽ xen kẽ với những giờ bồn chồn cực độ, trong đó cậu vắng mặt một cách bí ẩn. Cậu chịu đựng cái nóng của mùa hè nước Ý như một con kỳ giông, và thường bắt đầu vào giữa trưa cho những chuyến đi bộ dài trên những ngọn đồi. Cậu thường đi xuống Florence, lang thang qua những con phố chật hẹp, mờ mịt của thành phố và dành cả buổi sáng trong các nhà thờ và phòng trưng bày. Trong nhiều dịp này, Rowland đồng hành cùng cậu, vì đó là những lúc cậu giống với con người trước đây của mình nhất. Trước những bức tượng của Michael Angelo và những bức tranh của những người Tuscan thời kỳ đầu, cậu hoàn toàn quên đi những nỗi bất hạnh của chính mình, và bắt đầu lại sợi dây của sự hoạt ngôn thẩm mỹ cũ của mình. Cậu có một sự yêu thích đặc biệt dành cho Andrea del Sarto, và khẳng định rằng nếu cậu là một họa sĩ, cậu sẽ chọn tác giả của Madonna del Sacco làm hình mẫu của mình. Cậu tìm thấy ở Florence một số người bạn Roman của mình, và đi xuống vào một số buổi tối để gặp họ. Không chỉ một lần cậu yêu cầu Mary Garland đi cùng mình vào thị trấn, và chỉ cho cô những thứ cậu quan tâm nhất. Cậu có một ít đất sét tạo mẫu được mang lên biệt thự và đặt vào một căn phòng phù hợp cho công việc của mình; nhưng khi điều này đã được thực hiện, cậu xoay chìa khóa trong cửa và đất sét không bao giờ được chạm vào. Đôi mắt cậu nặng nề và bàn tay lạnh lẽo, và mẹ cậu đã cầu nguyện một cách thầm kín rằng cậu có thể được thuyết phục để gặp bác sĩ. Nhưng vào một dịp nhất định, khi lời cầu nguyện của bà trở nên rõ ràng, cậu đã có một cơn giận dữ lớn và cầu xin bà biết, một lần cho tất cả, rằng sức khỏe của cậu tốt hơn bao giờ hết. Nhìn chung, và hầu hết thời gian, cậu là một cảnh tượng đáng buồn; cậu trông lười biếng một cách vô vọng. Nếu cậu không cáu kỉnh và cay đắng, đó là vì cậu đã thực hiện một lời thề phi thường là không được như vậy; một lời thề anh hùng, đối với cậu, một lời thề mà những người biết rõ cậu có sự dịu dàng để đánh giá cao. Nói chuyện với cậu giống như trượt băng trên băng mỏng, và những người bạn đồng hành của cậu có một tầm nhìn tinh thần liên tục về những điểm được chỉ định là “nguy hiểm.”
Đây là một thời gian khó khăn đối với Rowland; ông tự nhủ rằng mình sẽ chịu đựng nó đến cùng, nhưng đó phải là cuộc phiêu lưu cuối cùng của loại này. Mrs. Hudson chia thời gian của mình giữa việc nhìn nghiêng con trai mình, với đôi tay nắm chặt lấy khăn tay, như thể bà đang vắt kiệt nó khỏi những giọt nước mắt của giờ cuối cùng, và hướng đôi mắt trực tiếp hơn nhiều vào Rowland, trong sự trách móc im lặng nhất, yếu ớt nhất, không thể chịu đựng nổi nhất. Bà không bao giờ diễn đạt các cáo buộc của mình, nhưng ông cảm thấy rằng trong khoảng không không được chiếu sáng của tâm trí người phụ nữ tội nghiệp, chúng hiện lên như những con quái vật được phác thảo mơ hồ. Cách cư xử của bà gây ra cho ông sự đau khổ tột cùng, và nếu, ngay từ đầu cuộc phiêu lưu của mình, ông đã nhìn thấy, dù mờ nhạt đến đâu, một trong những tia nhìn đáng thương đó ở quy mô đối diện, sự rực rỡ của những lời hứa của Roderick sẽ chẳng có ý nghĩa gì. Chúng tìm đường đến điểm mềm yếu nhất trong lương tâm ông và giữ cho nó đau nhức mãn tính. Nếu Mrs. Hudson nói nhiều và thô tục, ông đã chịu đựng ngay cả một sự ngược đãi ít hợp lệ hơn với lòng can đảm lớn hơn. Nhưng bằng cách nào đó, gọn gàng và không ồn ào và đáng buồn là quý bà, khi bà ngồi đó, giữ cho nỗi bất bình của mình xanh tươi với những giọt nước mắt rơi nhẹ của bà, sự không hài lòng của bà truyền đạt một sự ám chỉ áp đảo về sự tàn bạo. Ông cảm thấy như một người được ủy thác liều lĩnh, người đã đầu cơ bằng đồng xu của góa phụ, và bị ám ảnh bởi sự phản chiếu của sự hủy diệt mà ông thấy trong đôi mắt đẫm lệ của bà. Ông làm mọi thứ có thể tưởng tượng được để lịch sự với Mrs. Hudson, và đối xử với bà bằng sự tôn trọng đặc biệt. Có lẽ thần kinh bị kích thích của ông khiến ông vượt quá giới hạn, và làm cho sự lịch sự của ông hơi quyết đoán. Bà dường như có khả năng tin rằng ông đang cố làm bà trở thành một kẻ ngốc; bà đã nghĩ ông là kẻ phản bội tàn nhẫn nếu ông đột nhiên ra đi trong sự tuyệt vọng, và tuy nhiên bà không cho ông sự tín nhiệm hữu hình nào cho sự kiên định của mình. Phụ nữ được cho là bởi một số cơ quan có quyền là tàn nhẫn; tôi không biết điều này đúng đến mức nào, nhưng ít nhất có thể nhận xét rằng Mrs. Hudson rất giống một người phụ nữ. Nó thường có vẻ với Rowland rằng ông đã quá dứt khoát mất quyền tự do của mình, và rằng có một cái gì đó hoàn toàn lố bịch trong một người đàn ông ở độ tuổi và hoàn cảnh của ông sống trong một sự ràng buộc đạo đức như vậy.
Nhưng Mary Garland đã giúp ông trước đây, và cô đã giúp ông bây giờ—giúp ông không ít hơn những gì ông đã đảm bảo với chính mình rằng cô sẽ làm khi ông thấy mình trôi dạt đến Florence. Tuy nhiên, sự giúp đỡ của cô được thực hiện theo cùng một cách vô thức, không được thừa nhận như trước; không có sự thay đổi rõ ràng nào trong mối quan hệ của họ. Sau cảnh tượng đau khổ ở Rome đã xảy ra ngay trước khi họ rời đi, tất nhiên không thể không có sự thẳng thắn của Miss Garland đối với tình trạng đáng buồn của Roderick. Cô đã có mặt, người đọc sẽ nhớ, trong chỉ một nửa lời thú nhận không khoan nhượng của cậu, và Rowland đã không thấy cô đối mặt với bất kỳ bằng chứng tuyệt đối nào về niềm đam mê của Roderick đối với Christina Light. Nhưng ông biết rằng cô biết quá nhiều so với hạnh phúc của mình; Roderick đã nói với ông, không lâu sau khi họ định cư tại Villa Pandolfini, rằng cậu đã có một “cuộc nói chuyện to tát” với người em họ. Rowland không hỏi câu hỏi nào về nó; ông thích không biết những gì đã xảy ra giữa họ. Nếu cuộc phỏng vấn của họ hoàn toàn đau đớn, ông muốn bỏ qua nó vì lợi ích của Miss Garland; và nếu nó đã gieo những hạt giống của sự hòa giải, ông muốn nhắm mắt làm ngơ vì chính mình—vì lợi ích của ý tưởng không hình hài đó, mãi mãi bị bác bỏ và tuy nhiên mãi mãi hiện diện, vốn lơ lửng trong nền của ý thức của ông, với cái đầu cúi xuống, như thể, và tuy nhiên một cái nhìn không xấu hổ, và những chuyển động nhẹ nhất của nó là một sự hối lộ hiệu quả cho sự kiên nhẫn. Sự đính hôn có bị phá vỡ không? Rowland tự hỏi, nhưng không hỏi. Nhưng nó hầu như không quan trọng, vì nếu, như có nhiều khả năng, Miss Garland đã giải phóng người em họ của mình một cách quyết đoán, trái tim của chính cô hoàn toàn chưa lấy lại được sự tự do. Nó rất chắc chắn đối với tâm trí Rowland rằng nếu cô đã từ bỏ cậu, cô hoàn toàn không ngừng quan tâm đến cậu một cách say đắm, và rằng, để vắt kiệt lòng từ bi của cô đối với những điểm yếu của cậu, Roderick sẽ phải, như người ta nói, một hàng rào dài để cuốc. Cô nói về Roderick như cô có thể đã làm về một người đang bị bệnh nặng đòi hỏi nhiều sự dịu dàng; nhưng nếu Rowland đã thấy có thể buộc tội cô không trung thực, ông sẽ nói bây giờ rằng cô tin ít hơn đáng kể so với những gì cô giả vờ trong việc nạn nhân của mình là một bệnh nhân không tự nguyện. Có những người phụ nữ mà tình yêu của họ là sự chăm sóc và bảo trợ, và những người thích một người đàn ông yếu đuối hơn vì nó mang lại cho họ một cảm giác sức mạnh thoải mái. Nó hoàn toàn không làm Rowland vui khi tin rằng Mary Garland là một trong những người đó; vì ông cho rằng những người phụ nữ như vậy chỉ là đàn ông mặc váy, và ông tin chắc rằng trái tim của Miss Garland được xây dựng theo mô hình nữ tính hoàn hảo nhất. Rằng cô là một người phụ nữ rất khác so với Christina Light hoàn toàn không chứng minh rằng cô ít là phụ nữ hơn, và nếu Công chúa Casamassima đã đi lên một nơi cao để công bố sự không thích của mình đối với một người đàn ông thiếu ý chí nam tính, nó rất chắc chắn rằng Mary Garland không phải là một người chấp nhận, tại bất kỳ thời điểm nào, với những gì có thể được gọi là sự thừa thãi của công chúa. Đó là thói quen liên tục của Christina khi nhắc nhở bạn về sự phức tạp trong tính cách của cô, về sự tinh tế trong tâm trí của cô, về khả năng rắc rối của cô khi nhìn thấy mọi thứ dưới một tá ánh sáng khác nhau. Mary Garland chưa bao giờ giả vờ không đơn giản; nhưng Rowland có một lý thuyết rằng cô thực sự có một cảm giác đa dạng hơn về những điều con người, một trí tưởng tượng tinh tế hơn, và một bản năng tốt hơn về tính cách. Cô đã thực hiện các danh dự trong tâm trí mình với một ân sủng ít hoàng gia hơn nhiều, nhưng không phải khả năng đó của sự điều chỉnh hoàn toàn đáng chú ý sao? Nếu trong bản chất hỗn hợp lạ lùng của Christina tội nghiệp có vòng tròn trong vòng tròn, và độ sâu dưới độ sâu, thì phải tin rằng Mary Garland, mặc dù cô không tự giải trí với việc ném đá vào tâm hồn mình, và chờ đợi để nghe chúng rơi, đã đặt khá nhiều nguồn sống tinh thần dưới sự đóng góp. Cô đã tin Roderick là một anh chàng tuyệt vời khi cô nói lời từ biệt với cậu bên dưới những cây du Northampton, và niềm tin này, đối với trí tưởng tượng trẻ trung, căng thẳng, tập trung của cô, đã có ý nghĩa nhiều điều. Nếu nó trở nên lạnh lùng, đó sẽ là vì sự vỡ mộng đã trở nên toàn diện và giành chiến thắng trong trận chiến tại mỗi điểm liên tiếp.
Miss Garland thậm chí trên khuôn mặt và dáng điệu của mình có một cái gì đó của vẻ bận tâm và mệt mỏi của một người đang canh chừng bên giường bệnh; những vận may bị phá vỡ của Roderick, những tham vọng đã chết của cậu, là một gánh nặng tàn nhẫn đối với trái tim của một cô gái đã tin rằng cậu sở hữu “thiên tài”, và cho rằng thiên tài đối với nền kinh tế tinh thần của một người giống như những chiếc túi đầy tiền đối với gia đình của một người. Và tuy nhiên, với cô, Rowland không bao giờ cảm thấy, như với Mrs. Hudson, dòng chảy ngầm của sự trách móc và cay đắng đối với chính ông, sự ám chỉ xấc xược rằng ông đã lừa đảo cô về hạnh phúc. Đó là sự công bằng, ở Miss Garland, hay đó là lòng nhân từ? Câu trả lời sẽ rất khó khăn, vì cô đã gần như để Rowland cảm thấy trước khi rời Rome rằng cô thích ông đủ để tha thứ cho ông một chấn thương. Một phần, Rowland tưởng tượng, là có những khoảng thời gian trôi qua, sâu sắc và ngọt ngào, trong cảm giác bị chấn thương của cô. Khi, khi đến Florence, cô nhìn thấy nơi Rowland đã đưa họ đến trong rắc rối của họ, cô đã cho ông một cái nhìn và nói vài lời với ông dường như không chỉ là sự tha thứ cho tội lỗi mà còn là một phần thưởng tích cực. Điều này xảy ra trong sân của biệt thự—sân tứ giác lớn, màu xám, bị kéo căng, từ cạnh này sang cạnh kia của mái nhà lợp ngói đỏ, bởi bầu trời Ý dịu dàng. Mary đã cảm nhận được ngay tại chỗ sự quyến rũ có chủ quyền của nơi này; nó được phản ánh trong ánh nhìn vô cùng thông minh của cô, và Rowland ngay lập tức buộc tội mình vì đã không làm công lý cho biệt thự. Miss Garland đã có một sự yêu thích to lớn đối với Florence, và thường nhìn xuống thành phố có tháp từ các cửa sổ và khu vườn. Roderick bây giờ không có lý do gì để không là người hướng dẫn của cô, Rowland không còn tự do, như ông đã có ở Rome, để đề xuất những chuyến du ngoạn thường xuyên cho cô. Những lời mời của chính Roderick, tuy nhiên, không thường xuyên, và Rowland đã không chỉ một lần mạo hiểm giới thiệu cô với một phòng trưng bày hoặc một nhà thờ. Những chuyến thám hiểm này không hạnh phúc như vậy, theo cảm nhận của ông, như những chuyến lang thang họ đã cùng nhau thực hiện ở Rome, vì người bạn đồng hành của ông chỉ một nửa đầu hàng sự tận hưởng của mình, và dường như chỉ có một sự chú ý bị chia cắt theo lệnh của mình. Thông thường, khi cô bắt đầu với việc nhìn chăm chú vào một bức tranh, sự im lặng của cô, sau một khoảng thời gian, khiến ông quay lại và nhìn cô. Ông thường thấy rằng nếu cô vẫn nhìn vào bức tranh, cô không nhìn thấy nó. Đôi mắt cô cố định, nhưng suy nghĩ của cô đang lang thang, và một hình ảnh sống động hơn bất kỳ hình ảnh nào mà Raphael hay Titian đã vẽ đã chồng lên trên khung tranh. Cô hỏi ít câu hỏi hơn trước, và dường như đã mất hết tinh thần để tham khảo sách hướng dẫn và bách khoa toàn thư. Thỉnh thoảng, tuy nhiên, cô thốt lên một tiếng rên rỉ đầy đủ, sâu sắc của sự hài lòng. Florence vào giữa mùa hè hoàn toàn không có du khách, và thành phố nhỏ dày đặc tỏa ra mùi hương thẩm mỹ của nó với một sự thẳng thắn lớn hơn, như chim sơn ca hót khi những người lắng nghe đã rời đi. Các nhà thờ mát mẻ một cách ngon lành, nhưng những con phố màu xám thì ngột ngạt, và những đa giác khớp nối lớn của vỉa hè nóng bỏng khi bước chân như dung nham nóng chảy. Rowland, người chịu đựng cái nóng gay gắt, sẽ thấy tất cả những điều này không thoải mái trong sự cô độc; nhưng Florence chưa bao giờ quyến rũ ông hoàn toàn như trong những chuyến đi dạo giữa mùa hè với người bạn đồng hành đang bận tâm của mình. Một buổi tối, họ đã sắp xếp để đi vào ngày hôm sau đến Học viện. Miss Garland giữ cuộc hẹn của mình, nhưng ngay khi cô xuất hiện, Rowland thấy rằng điều gì đó đau đớn đã xảy đến với cô. Cô đang cố gắng hết sức để trông thoải mái, nhưng khuôn mặt cô mang dấu vết của những giọt nước mắt. Rowland nói với cô rằng ông sợ cô bị ốm, và rằng nếu cô thích từ bỏ chuyến thăm Florence, ông sẽ phục tùng với bất kỳ sự duyên dáng nào ông có thể có. Cô ngập ngừng một lúc, và rồi nói cô thích tuân theo kế hoạch của họ hơn. “Tôi không khỏe,” cô nói ngay sau đó, “nhưng đó là một căn bệnh tinh thần, và trong những trường hợp như vậy tôi coi công ty của ông là có lợi.”
“Nhưng nếu tôi trở thành bác sĩ của cô,” Rowland nói, “cô phải nói cho tôi biết bệnh của cô bắt đầu như thế nào.”
“Tôi có thể nói cho ông rất ít. Nó bắt đầu với việc Mrs. Hudson bất công với tôi, lần đầu tiên trong cuộc đời bà ấy. Và bây giờ tôi đã khá hơn rồi!”
Tôi đề cập đến sự cố này vì nó xác nhận một ấn tượng của Rowland mà từ đó ông đã có được một sự an ủi nhất định. Ông biết rằng Mrs. Hudson coi niềm đam mê không được kiểm soát của con trai mình đối với Christina Light là một chuyện đáng tiếc, nhưng ông nghi ngờ rằng lòng trắc ẩn rõ ràng của bà là dành cho Roderick, và không hề dành cho Mary Garland. Bà yêu quý cô gái trẻ, nhưng bà đã đánh giá cô chủ yếu, trong hai năm qua, như một kiểu nữ tư tế hỗ trợ tại đền thờ của Roderick. Roderick đã tôn vinh cô bằng cách yêu cầu cô trở thành vợ mình, nhưng việc Mary tội nghiệp có bất kỳ quyền lợi nào do đó Mrs. Hudson hoàn toàn không có khả năng nhận thức. Tình cảm của bà về chủ đề này tất nhiên không được hình thành một cách mạnh mẽ, nhưng bà không chuẩn bị để thừa nhận rằng Miss Garland có bất kỳ căn cứ nào để phàn nàn. Roderick rất bất hạnh; điều đó là đủ, và nhiệm vụ của Mary là kết hợp sự kiên nhẫn và những lời cầu nguyện của mình với những lời cầu nguyện của người mẹ yêu thương của cậu. Roderick có thể yêu bất cứ ai cậu muốn; không nghi ngờ gì rằng những người phụ nữ được đào tạo trong các nghệ thuật La Mã bí ẩn chỉ quá tự hào và quá hạnh phúc để làm cho nó dễ dàng cho cậu; và thật là tự phụ khi Mary tội nghiệp, đơn giản cảm thấy bất kỳ sự oán giận cá nhân nào. Triết lý của Mrs. Hudson có phạm vi quá hẹp để gợi ý rằng một người mẹ có thể tha thứ nơi một người tình không thể, và bà nghĩ mình bị tổn thương rất nhiều khi Miss Garland không vô tư như chính bà. Bà đã sẵn sàng chết vì phục vụ Roderick, và bà hoàn toàn có khả năng nhìn thấy người bạn đồng hành của mình chùn bước và trở nên yếu đuối, mà không có một sự run rẩy của lòng trắc ẩn. Mary, rõ ràng, đã đưa ra một số gợi ý về niềm tin của cô rằng nếu sự kiên định là bông hoa của sự tận tâm, thì sự đáp lại là sự đảm bảo của sự kiên định, và Mrs. Hudson đã quở trách đức tin thất bại của cô và gọi đó là sự tàn nhẫn. Việc Miss Garland thấy khó lý luận với Mrs. Hudson, rằng cô phải chịu đựng sâu sắc từ những sự ám chỉ cay đắng một cách nhẹ nhàng của người phụ nữ lớn tuổi, và rằng, tóm lại, ông có sự đồng hành trong sự bất hạnh—tất cả những điều này khiến Rowland thấy một sự xa xỉ nhất định trong sự khó chịu của mình.
Nhóm tại Villa Pandolfini thường ngồi trong vườn vào những buổi tối, mà Rowland hầu như luôn dành cho họ. Sự giải trí của họ là trong không khí có mùi thơm nặng nề, trong ánh sao mờ nhạt, xa xôi, trong tháp có lỗ châu mai của một biệt thự lân cận, lờ mờ phía trên họ trong bóng tối ấm áp, và trong cuộc trò chuyện như những suy tư chán nản cho phép. Roderick, luôn mặc đồ trắng, lang thang như một bóng ma bồn chồn, phần lớn im lặng, nhưng thỉnh thoảng đưa ra một quan sát ngắn gọn, đặc trưng bởi sự hoài nghi kỳ quái nhất. Những đóng góp của Roderick vào cuộc trò chuyện thực sự luôn kỳ quái đến mức, mặc dù một nửa thời gian chúng làm Rowland mệt mỏi không thể nói hết, Rowland đã cố gắng xử lý chúng một cách hài hước. Chỉ với Rowland, Roderick mới nói chuyện nhiều hơn; thường về những điều liên quan đến công việc của chính cậu, hoặc về các vấn đề nghệ thuật và thẩm mỹ nói chung. Cậu nói hay như bao giờ hết, hoặc thậm chí tốt hơn; nhưng cuộc nói chuyện của cậu luôn kết thúc trong một dòng lũ những tiếng rên rỉ và nguyền rủa. Khi dòng chảy này bắt đầu, Rowland ngay lập tức quay lưng hoặc bịt tai lại, và Roderick bây giờ chứng kiến những chuyển động này với sự thờ ơ hoàn toàn. Khi người sau vắng mặt khỏi vòng tròn đầy sao trong vườn, như thường xảy ra, Rowland không biết gì về tung tích của cậu; ông cho rằng cậu đang ở Florence, nhưng ông không bao giờ biết cậu làm gì ở đó. Tất cả những điều này không làm phấn chấn, nhưng với một bước chân đều đặn, bị bóp nghẹt, những ngày theo đuổi nhau, và mang tháng Tám đến hồi kết. Một buổi tối đặc biệt vào thời điểm này là mê hoặc nhất; có một mặt trăng hoàn hảo, trông to đến mức lạ thường khiến mọi thứ ánh sáng của nó rơi xuống đều trông nhỏ bé; cái nóng được giảm bớt bởi một làn gió tây dịu nhẹ, và gió mang theo mùi hương của vụ thu hoạch sớm. Những ngọn đồi, thung lũng Arno, dòng sông thu nhỏ, những mái vòm của Florence, bị xóa nhòa một cách mơ hồ bởi ánh trăng dày đặc; chúng trông như thể chúng đang tan chảy khỏi tầm nhìn như một tầm nhìn bị trừ tà. Rowland đã tìm thấy hai người phụ nữ một mình tại biệt thự, và ông đã ngồi với họ trong một giờ. Ông cảm thấy hoàn toàn bị im lặng bởi sự huy hoàng trang nghiêm của cảnh tượng, nhưng ông đã mạo hiểm nhận xét rằng, bất kể cuộc sống có thể có trong cửa hàng cho bất kỳ ai trong số họ, đây là một đêm mà họ sẽ không bao giờ quên.
“Đó là một đêm để ghi nhớ trên giường bệnh của một người!” Miss Garland kêu lên.
“Ồ, Mary, sao con có thể!” Mrs. Hudson thì thầm, người đối với bà điều này có vẻ như báng bổ, và đối với cảm giác co rúm của bà, thực sự, vẻ đẹp tích tụ của đêm dường như có một cái gì đó trơ trẽn và thách thức.
Họ im lặng sau đó, trong một thời gian, nhưng cuối cùng Rowland đã nói những lời nhàn rỗi với Miss Garland. Cô không trả lời, và ông quay lại nhìn cô. Cô đang ngồi bất động, với đầu tựa vào vai Mrs. Hudson, và người phụ nữ sau này đang nhìn ông qua bóng tối bạc với một cái nhìn mang lại một kiểu trang nghiêm ma quái cho ý nghĩa buồn, yếu ớt của đôi mắt bà. Bà có vẻ, trong khoảnh khắc đó, như một nàng tiên già nhỏ độc ác. Miss Garland, Rowland nhận ra trong chốc lát, không hoàn toàn bất động; một sự run rẩy chạy qua hình dáng của cô. Cô đang khóc, hoặc trên bờ vực của việc khóc, và cô không thể tin tưởng bản thân để nói. Rowland rời khỏi chỗ của mình và lang thang đến một phần khác của khu vườn, tự hỏi về động cơ của những giọt nước mắt đột ngột của cô. Về những tiếng nức nở của phụ nữ nói chung, ông có một nỗi sợ hãi tối cao, nhưng những điều này, bằng cách nào đó, mang lại cho ông một niềm vui nhất định. Khi ông trở lại chỗ của mình, Miss Garland đã ngẩng đầu lên và xua tan những giọt nước mắt của mình. Cô rời xa Mrs. Hudson, và họ đứng trong một thời gian ngắn dựa vào lan can.
“Nó có vẻ rất kỳ lạ với cô, tôi cho là vậy,” Rowland nói, “rằng nên có bất kỳ rắc rối nào trong một thế giới như thế này.”
“Tôi thường nghĩ,” cô trả lời, “rằng nếu bất kỳ rắc rối nào đến với tôi, tôi sẽ chịu đựng nó như một người khắc kỷ. Nhưng đó là ở nhà, nơi những thứ không nói với chúng ta về sự tận hưởng như chúng làm ở đây. Ở đây nó là một hỗn hợp; người ta không biết chọn gì, tin gì. Vẻ đẹp đứng đó—vẻ đẹp như đêm này và nơi này, và tất cả mùa hè buồn, lạ lùng này, đã đầy ắp—và nó thâm nhập vào tâm hồn của một người và trú ngụ ở đó, và cứ nói rằng con người không được tạo ra để đau khổ, mà để tận hưởng. Nơi này đã làm suy yếu chủ nghĩa khắc kỷ của tôi, nhưng—tôi sẽ nói cho ông biết chứ? Tôi cảm thấy như thể tôi đang nói điều gì đó tội lỗi—tôi yêu nó!”
“Nếu nó là tội lỗi, tôi tha thứ cho cô,” Rowland nói, “trong chừng mực tôi có quyền lực. Chúng ta được tạo ra, tôi cho là vậy, cả để đau khổ và để tận hưởng. Như cô nói, nó là một hỗn hợp. Ngay lúc này và ở đây, nó dường như là một hỗn hợp đặc biệt kỳ lạ. Nhưng chúng ta phải đón nhận mọi thứ theo lượt.”
Lời nói của ông có một sự phù hợp kỳ lạ, vì ông hầu như không thốt ra chúng khi Roderick đi ra từ ngôi nhà, rõ ràng là trong tâm trạng tăm tối nhất của cậu. Cậu đứng trong một khoảnh khắc nhìn chằm chằm vào quang cảnh.
“Đó là một đêm rất đẹp, con trai à,” mẹ cậu nói, đi đến chỗ cậu một cách rụt rè, và chạm vào cánh tay cậu.
Cậu luồn tay qua tóc mình và để nó ở đó, nắm chặt những lọn tóc dày của mình. “Đẹp ư?” cậu hét lên; “tất nhiên nó đẹp! Mọi thứ đều đẹp; mọi thứ đều xấc xược, thách thức, tàn bạo với vẻ đẹp. Không có gì xấu xí ngoại trừ tôi—tôi và bộ não chết chóc đáng thương của tôi!”
“Ồ, con trai yêu quý nhất của mẹ,” Mrs. Hudson cầu xin, “con không cảm thấy khá hơn chút nào sao?”
Roderick không trả lời ngay lập tức; nhưng cuối cùng cậu nói bằng một giọng khác. “Con đến đây rõ ràng là để nói với mẹ rằng mẹ không cần phải làm phiền bản thân chờ đợi điều gì đó nữa. Sẽ không có gì xảy ra cả! Tất cả kết thúc rồi! Con đã nói khi con đến đây con sẽ cho nó một cơ hội. Con đã cho nó một cơ hội. Phải không, hả? Phải không, Rowland? Nó vô dụng thôi; chuyện đó là một thất bại! Bây giờ hãy làm với con bất cứ điều gì ông muốn. Con khuyên ông nên đặt con lên đó ở cuối khu vườn và bắn con đi.”
“Tôi cảm thấy rất muốn,” Rowland nghiêm nghị nói, “đi lấy khẩu súng lục của tôi.”
“Ồ, lạy Chúa, ngôn ngữ gì vậy!” Mrs. Hudson kêu lên.
“Tại sao không?” Roderick tiếp tục. “Đây sẽ là một đêm tuyệt vời cho nó, và tôi sẽ là một kẻ may mắn khi được chôn cất trong khu vườn này. Nhưng hãy chôn sống tôi, nếu ông thích. Đưa tôi trở lại Northampton.”
“Roderick, con sẽ thực sự đi chứ?” mẹ cậu kêu lên.
“Ồ vâng, con sẽ đi! Con cũng có thể ở đó như bất cứ nơi nào—trở lại với sự ngốc nghếch và sống dựa vào của bố thí. Con không thể làm gì với tất cả những thứ này; có lẽ con sẽ thực sự thích Northampton. Nếu con phải sống thực vật trong phần còn lại của những ngày của mình, con có thể làm điều đó ở đó tốt hơn là ở đây.”
“Ồ, hãy về nhà, về nhà đi,” Mrs. Hudson nói, “và tất cả chúng ta sẽ được an toàn và yên tĩnh và hạnh phúc. Con trai yêu quý nhất của mẹ, hãy về nhà với người mẹ tội nghiệp của con!”
“Vậy chúng ta hãy đi, và đi nhanh lên!”
Mrs. Hudson lao vào cổ cậu vì lòng biết ơn. “Chúng ta sẽ đi vào ngày mai!” bà kêu lên. “Chúa rất tốt với mẹ!”
Mary Garland không nói gì về điều này; nhưng cô nhìn Rowland, và đôi mắt cô dường như chứa đựng một kiểu kêu gọi báo động. Rowland lưu ý điều đó với sự hân hoan, nhưng ngay cả khi không có nó, ông cũng sẽ bùng nổ thành một sự phản đối háo hức.
“Cậu nghiêm túc chứ, Roderick?” ông chất vấn.
“Nghiêm túc ư? tất nhiên không! Làm sao một người đàn ông có vết nứt trong não bộ có thể nghiêm túc được? làm sao một kẻ lú lẫn có thể suy luận? Nhưng tôi cũng không đùa đâu; tôi không thể pha trò hơn là thốt ra những lời tiên tri!”
“Cậu có sẵn lòng về nhà không?”
“Sẵn lòng ư? Chúa cấm! Tôi chỉ đơn giản là phục tùng vũ lực; nếu mẹ tôi chọn đưa tôi đi, tôi sẽ không chống cự. Tôi không thể! Tôi đã đi đến mức đó rồi!”
“Vậy hãy để tôi chống cự,” Rowland nói. “Về nhà khi cậu như bây giờ sao? Tôi không thể đứng nhìn nó.”
Có thể đúng là Roderick đã mất đi khiếu hài hước của mình, nhưng cậu gãi đầu với một cử chỉ gần như hài hước trong hiệu ứng của nó. “Ông là một gã kỳ lạ! Tôi nên nghĩ tôi sẽ làm ông kinh tởm kinh khủng.”
“Hãy ở lại thêm một năm nữa,” Rowland chỉ nói đơn giản.
“Không làm gì cả?”
“Cậu sẽ làm một cái gì đó. Tôi chịu trách nhiệm về việc cậu làm một cái gì đó.”
“Ông chịu trách nhiệm với ai?”
Rowland, trước khi trả lời, liếc nhìn Miss Garland, và cái nhìn của ông khiến cô nói nhanh. “Không phải với tôi!”
“Tôi chịu trách nhiệm với chính mình,” Rowland tuyên bố.
“Gã tội nghiệp, thân mến của tôi!” Roderick nói.
“Ồ, Mr. Mallet, ông không hài lòng sao?” Mrs. Hudson kêu lên, bằng tông giọng mà Niobe có thể đã nói với những cung thủ báo thù, sau khi bà đã nhìn thấy đứa con cả của mình ngã xuống. “Thật là trái với tự nhiên khi giữ nó ở lại đây. Khi chúng ta đang ở trong tình trạng tồi tệ, chắc chắn quê hương thân yêu của chúng ta là nơi dành cho chúng ta. Hãy để chúng tôi tự lo liệu, thưa ông!”
Điều này suýt chút nữa không phải là một sự sa thải chính thức, và Rowland cúi đầu trước nó. Roderick im lặng trong vài khoảnh khắc; rồi, đột nhiên, cậu che mặt bằng hai tay. “Hãy đưa con ít nhất ra khỏi nước Ý khủng khiếp này,” cậu kêu lên, “nơi mọi thứ chế giễu và khiển trách và giày vò và lảng tránh con! Hãy đưa con ra khỏi vùng đất của vẻ đẹp không thể và đặt con vào giữa sự xấu xí. Hãy đặt con xuống nơi thiên nhiên thô kệch và bằng phẳng, và con người và cách cư xử thì tầm thường. Phải có một cái gì đó xấu xí khủng khiếp ở Đức. Hãy tống cổ con đến đó đi!”
Rowland trả lời rằng nếu cậu muốn rời Ý thì mọi việc có thể được sắp xếp; ông sẽ suy nghĩ về nó và trình bày một đề xuất vào ngày hôm sau. Ông gợi ý với Mrs. Hudson, do đó, rằng bà nên dành mùa thu ở Thụy Sĩ, nơi bà sẽ tìm thấy một khí hậu tăng cường sức khỏe tuyệt vời, nhiều sữa tươi, và một vài nhà trọ với giá ba franc rưỡi một ngày. Thụy Sĩ, tất nhiên, không xấu xí, nhưng người ta không thể có mọi thứ.
Mrs. Hudson không cảm ơn ông cũng không đồng ý; nhưng bà khóc và đóng gói hành lý của mình. Rowland có một lý thuyết, sau cảnh dẫn đến những sự chuẩn bị này, rằng Mary Garland đã mệt mỏi chờ đợi Roderick trở lại với giác quan của mình, rằng đức tin đã dũng cảm đi cùng nam tính của cậu cho đến nay, trên cuộc hành quân quanh co mà cậu đang dẫn dắt nó, đã bắt đầu tin rằng nó đã đi đủ xa. Lý thuyết này không bị làm hỏng bởi một điều gì đó cô nói với ông vào ngày trước ngày mà Mrs. Hudson đã sắp xếp để rời Florence.
“Cousin Sarah, tối hôm trước,” cô nói, “đã yêu cầu ông làm ơn rời bỏ chúng tôi. Tôi nghĩ bà ấy hầu như không biết mình đang nói gì, và tôi hy vọng ông không cảm thấy bị xúc phạm.”
“Không hề; nhưng tôi thành thật tin rằng việc tôi rời bỏ các người sẽ góp phần rất lớn vào sự thoải mái của Mrs. Hudson. Tôi có thể là sự quan phòng ẩn giấu của các người, ông biết đấy; tôi có thể theo dõi các người từ xa, và xuất hiện trên hiện trường vào những thời điểm quan trọng.”
Miss Garland nhìn xuống đất một lúc; và rồi, với sự nghiêm túc đột ngột, “Tôi cầu xin ông hãy đi cùng chúng tôi!” cô nói.
Không cần phải nói thêm rằng sau điều này Rowland đã đi cùng họ.