Roderick Hudson

Lượt đọc: 116 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 7
Saint Cecilia’s

❊ ❊ ❊

Rowland thường lui tới Đấu trường La Mã; ông không bao giờ thấy chán nơi này. Một buổi sáng, khoảng một tháng sau khi trở về từ Frascati, khi đang tản bộ ngang qua đấu trường rộng lớn, ông quan sát thấy một người phụ nữ trẻ đang ngồi trên một trong những mảnh đá xếp dọc theo đường bờ tường cổ. Ông có cảm giác như đã gặp cô ta ở đâu rồi, nhưng không thể xác định được gương mặt ấy gắn với ký ức nào. Khi đi ngang qua cô một lần nữa, ông nhận thấy một trong những người lính Pháp mặc quân phục ống quần đỏ đang canh gác ở đó đã tiến lại gần cô và đang ra sức tán tỉnh một cách lịch thiệp. Cô cười rạng rỡ, và Rowland nhận ra nụ cười đó (nụ cười vốn luôn làm ông hài lòng) của cô Assunta xinh xắn, người thỉnh thoảng vẫn mở cửa đón khách cho bà Light. Ông tự hỏi cô đang làm gì một mình ở Đấu trường La Mã, và suy đoán rằng Assunta cũng có những người ngưỡng mộ giống như cô chủ trẻ của mình, nhưng vì không có điều kiện nhà cửa thuận tiện, cô đang tận dụng di sản khổng lồ của tổ tiên người Latin này làm phòng riêng. Nói cách khác, cô có một cuộc hẹn với người yêu, kẻ mà nếu nhìn vào tình hình hiện tại thì tốt nhất nên đến đúng giờ.

Đã lâu rồi Rowland chưa leo lên những tầng trên hoang phế của đại hí trường này, và vì hôm đó trời quang đãng, tầm nhìn ra xa hứa hẹn sẽ đặc biệt rõ nét, ông quyết định tự thưởng cho mình niềm vui ấy. Người trông coi mở cánh cổng gỗ lớn, và ông leo qua những đường hầm quanh co, nơi đám đông người La Mã háo hức từng cuồn cuộn đổ xô và chen lấn, không dừng lại cho đến khi chạm tới điểm cao nhất có thể tiếp cận được của tàn tích này. Cảnh quan đẹp như ông đã tưởng tượng; ánh sáng trên dãy núi Sabine chưa bao giờ đáng yêu hơn thế. Ông ngắm nhìn thỏa thích rồi quay bước trở lại. Một lát sau, ông dừng lại lần nữa ở một chỗ nhô ra thấp hơn một chút, từ đó ánh nhìn có thể đổ xuống phần nội thất bên trong một cách chóng mặt. Ở những phần trên của Đấu trường La Mã có những khe hở ngẫu nhiên của tàn tích trông giống hệt như vách đá gồ ghề của dãy Alps. Thời bấy giờ, vô số loài hoa mỏng manh và những cành cỏ dại đã tìm thấy mảnh đất thân thiện trong các khe nứt cổ kính, chúng nở rộ và đung đưa giữa đống gạch đá cổ xưa một cách tự do như thể chúng đang ở trên vách đá nguyên sơ. Rowland đang quay người định rời đi thì nghe thấy tiếng người cất lên từ phía dưới. Ông chỉ cần bước nhẹ về phía trước là đã nhìn bao quát được hai người đang ngồi trên một gờ đá hẹp, nơi góc có nắng. Họ dường như đã chú ý đến sự riêng tư tuyệt đối, nhưng họ không nhận ra rằng vị trí của mình đã bị tầm nhìn của Rowland bao trùm. Một trong những kẻ phiêu lưu phóng khoáng này là một quý cô, người đeo khăn che mặt dày, nên ngay cả khi không đứng trực tiếp phía trên cô, Rowland cũng không thể nhìn thấy khuôn mặt cô. Người còn lại là một thanh niên, gương mặt cũng không nhìn rõ, nhưng khi Rowland đứng đó, anh ta hất mái tóc xoăn của mình lên – một cử động tương đương với chữ ký—Roderick Hudson. Sau một thoáng suy ngẫm, ông hài lòng nhận ra danh tính của người phụ nữ. Ông đã trách nhầm Assunta tội nghiệp khi thấy cô ngồi kiên nhẫn trong đấu trường ảm đạm; cô không đến đó vì việc riêng của mình. Những phát hiện của Rowland khiến ông do dự. Ông nên rút lui một cách lặng lẽ nhất có thể, hay nên gọi chào một tiếng thân thiện?

Trong khi ông đang cân nhắc câu hỏi đó, ông nhận thấy mình nghe rất rõ lời của bạn mình. Những lời đó mang tính chất khiến ông không muốn rời đi, nhưng đồng thời lại khiến ông thấy ngượng ngùng nếu bị phát hiện ở một vị trí mà rõ ràng là ông đã nghe thấy họ.

“Nếu những gì anh nói là thật,” Christina nói, với vẻ điềm tĩnh nhẹ nhàng thường thấy — điều khiến lời cô nói vang lên đặc biệt rõ ràng tới tai Rowland — “thì anh chỉ đơn giản là kẻ yếu đuối. Tiếc quá! Tôi đã hy vọng — tôi thật lòng tin rằng — anh không phải như vậy.”

“Không, tôi không yếu đuối,” Roderick đáp lại một cách mãnh liệt; “Tôi khẳng định rằng tôi không yếu đuối! Có lẽ tôi chưa hoàn thiện; nhưng tôi không thể giúp gì được. Sự yếu đuối là lỗi của chính con người!”

“Vậy thì, chưa hoàn thiện!” Christina cười nói. “Cũng thế thôi, chừng nào nó còn ngăn cản anh đạt được những thành tựu lẫy lừng. Vậy phải chăng đã an bài rằng tôi sẽ chẳng bao giờ biết được điều mà tôi vẫn hằng mơ ước?”

“Điều mà cô hằng mơ ước là gì?”

“Một người đàn ông mà tôi có thể hoàn toàn kính trọng!” cô gái trẻ thốt lên với ngọn lửa bất chợt. “Ít nhất là một người đàn ông mà tôi có thể ngưỡng mộ không chút dè dặt. Tôi đã gặp một người, như tôi từng gặp nhiều hơn một người trước đây, kẻ mà tôi tin tưởng nồng nhiệt rằng được đúc từ một khuôn mẫu lớn lao hơn hầu hết giống người hèn mọn này, một người có nhân cách lớn, tài năng vĩ đại, ý chí mạnh mẽ! Ở một người đàn ông như thế, tôi nói, trí tưởng tượng mệt mỏi của người ta cuối cùng có thể nghỉ ngơi; hoặc nó có thể lang thang nếu nó muốn, nhưng chẳng bao giờ cần phải đi xa khỏi những vực sâu nơi trái tim người ta đã neo đậu. Khi tôi mới quen anh, tôi không hề ra hiệu, nhưng anh đã đánh động tôi. Tôi quan sát anh, như phụ nữ vẫn quan sát, và tôi cứ ngỡ anh có ngọn lửa thiêng liêng ấy.”

“Trước thiên đường, tôi tin là tôi có!” Roderick kêu lên.

“À, nhưng ít ỏi quá! Nó cứ chập chờn, run rẩy và nổ lép bép; nó tắt ngấm, anh nói với tôi vậy, cả nhiều tuần liền. Theo lời anh kể, mười phần thì đến chín phần là về lâu dài anh sẽ thất bại.”

“Đôi khi chính tôi cũng nói những lời đó, nhưng khi nghe cô nói, chúng làm tôi cảm thấy như thể mình có thể làm việc hai mươi năm liền không nghỉ, chỉ để phản bác cô!”

“À, người đàn ông mạnh mẽ với cái mà tôi gọi là sức mạnh,” Christina trả lời, “sẽ chẳng bao giờ vì bất cứ điều gì tôi nói mà lên hay xuống! Tôi là một người phụ nữ tội nghiệp, yếu đuối; bản thân tôi không có sức mạnh, và tôi cũng chẳng thể ban phát sức mạnh. Tôi là một mớ hỗn độn thảm hại của sự phù phiếm và ngu ngốc. Tôi ngớ ngẩn, tôi thiếu hiểu biết, tôi điệu đà, tôi giả tạo. Tôi là trái ngọt của một nền giáo dục kinh khủng, được gieo trên một mảnh đất vô giá trị. Tôi là tất cả những điều đó, nhưng tôi tin mình có một ưu điểm! Tôi có thể nhận ra một nhân cách lớn khi nhìn thấy nó, và tôi sẽ vui sướng với nó bằng một sự hào phóng mà phần nào đó sẽ giúp tôi chuộc lại những tội lỗi của mình. Đối với một người đàn ông thực sự mang lại cho tôi một cảm giác nào đó — cảm giác mà tôi chưa bao giờ có, nhưng tôi sẽ biết ngay khi nó đến — tôi sẵn sàng tống khứ Hoàng tử Casamassima và hàng triệu của cải của ông ta xuống địa ngục. Tôi không biết anh nghĩ gì về tôi khi nói tất cả những điều này; tôi cho rằng chúng ta không leo lên đây dưới bầu trời này để đóng vở kịch đoan trang. Tại sao anh lại dày công đảm bảo với tôi, rốt cuộc, rằng anh là một người đàn ông nhỏ bé chứ không phải vĩ đại, kẻ yếu đuối chứ không phải mạnh mẽ? Tôi đã ngây thơ tưởng tượng rằng ánh mắt của anh khẳng định anh là người mạnh mẽ. Nhưng giọng nói của anh lại kết án anh; tôi luôn tự hỏi về nó; nó không phải là giọng nói của một kẻ chinh phục!”

“Hãy cho tôi một cái gì đó để chinh phục,” Roderick kêu lên, “và khi tôi nói rằng tôi cảm ơn cô từ tận đáy lòng, giọng nói của tôi, bất kể cô nghĩ gì về nó, sẽ nói lên sự thật!”

Christina im lặng một lát. Rowland quá tò mò nên không nghĩ đến việc rời đi. “Anh giả vờ sùng bái như thế,” cô tiếp tục, “nhưng tôi chắc chắn rằng anh chưa bao giờ thực sự lựa chọn giữa tôi và người đó ở Mỹ.”

“Làm ơn đừng nói về cô ấy,” Roderick cầu xin.

“Tại sao không? Tôi không nói xấu cô ấy, và tôi nghĩ mọi điều tốt đẹp về cô ấy. Tôi chắc chắn cô ấy là một cô gái tốt hơn tôi nhiều, và có khả năng làm anh hạnh phúc hơn nhiều.”

“Đây là hạnh phúc, khoảnh khắc hiện tại, hữu hình này,” Roderick nói; “mặc dù cô có biệt tài nói những điều khiến tôi đau khổ!”

“Vậy thì đó là hạnh phúc lớn hơn những gì anh xứng đáng được hưởng! Anh chưa bao giờ lựa chọn, tôi nói rồi; anh sợ phải lựa chọn. Anh chưa bao giờ thực sự đối mặt với sự thật rằng anh giả dối, rằng anh đã bội tín. Anh chưa bao giờ nhìn vào đó và thấy nó thật gớm ghiếc, rồi tự nhủ: ‘Không sao, mình sẽ dũng cảm đối mặt với hình phạt, mình sẽ chịu đựng sự nhục nhã!’ Anh đã nhắm mắt làm ngơ; anh cố gắng dập tắt ký ức, tự thuyết phục bản thân rằng mình không cư xử tồi tệ như vẻ ngoài, và rốt cuộc sẽ có cách để đạt được hạnh phúc mà vẫn tránh được rắc rối. Anh đã chần chừ và thả trôi, anh đã đi từ tai nạn này đến tai nạn khác, và tôi chắc chắn rằng ngay lúc này đây anh không thể nói cho tôi biết điều anh thực sự mong muốn là gì!”

Roderick đang ngồi với hai đầu gối co lên, hai tay ôm lấy chân. Anh cúi đầu và tựa trán vào đầu gối.

Christina tiếp tục với một vẻ điềm tĩnh ma quái: “Tôi tin rằng, thực sự là anh chẳng còn quan tâm nhiều đến cô bạn ở Mỹ của anh nữa, cũng như anh không quan tâm đến tôi vậy. Anh là một trong những kẻ chỉ biết quan tâm đến bản thân mình và những gì họ có thể làm được từ bản thân. Điều đó cũng tốt thôi khi họ có thể làm được điều gì đó vĩ đại, và tôi có thể quan tâm đến một người đàn ông có năng lực phi thường, người muốn vận dụng tất cả niềm đam mê của mình. Nhưng nếu năng lực đó rốt cuộc hóa ra lại chỉ là tầm thường? Hãy tưởng tượng cảm giác tự mình bị nghiền nát trong chiếc cối xay của một tài năng hạng ba! Nếu anh có nghi ngờ về chính mình, tôi không thể trấn an anh; chính tôi cũng có quá nhiều nghi ngờ về mọi thứ trên thế giới mệt mỏi này. Họ nói rằng anh đã vụt sáng như một tên lửa trong nghề của mình; liệu anh có sắp rơi xuống như một que củi không? Tôi không giả vờ biết; tôi nhắc lại thẳng thắn những gì tôi đã nói trước đây — rằng tất cả các tác phẩm điêu khắc hiện đại đều có vẻ yếu đuối đối với tôi, và những thứ duy nhất tôi quan tâm là vài món đồ cổ tàn tạ nhất ở Vatican. Không, không, tôi không thể trấn an anh; và khi anh nói với tôi — với một sự tự tin vào lòng kín đáo của tôi mà, chắc chắn, tôi cảm thấy rất rõ — rằng đôi lúc anh cảm thấy mình nhỏ bé một cách khủng khiếp, thì, tôi chỉ có thể trả lời rằng: ‘À, vậy thì, bạn tội nghiệp của tôi ạ, tôi e rằng anh thực sự nhỏ bé.’ Ngôn ngữ mà tôi muốn nghe, từ một người nào đó, là ngôn ngữ của sự quyết đoán tuyệt đối.”

Roderick ngẩng đầu lên, nhưng anh không nói gì; dường như anh đang trao đổi một cái nhìn dài với người bạn đồng hành của mình. Kết quả của nó là khiến anh ngả người ra sau với một tiếng lầm bầm không rõ nghĩa. Rowland, được sự im lặng cảnh báo, đang định quay đi thì bị chặn lại bởi một cử chỉ của cô gái trẻ. Cô chỉ tay một lát vào bầu không khí xanh thẳm. Roderick nhìn theo hướng cử chỉ của cô.

“Đóa hoa nhỏ mà chúng ta thấy nổi bật trên hốc tường tối màu kia,” cô hỏi, “có màu xanh đậm như vẻ ngoài của nó qua tấm khăn che mặt của tôi không?” Cô nói dường như với ý định thiện chí là hướng cuộc trò chuyện sang một kênh ít đau đớn hơn.

Rowland, từ chỗ ông đứng, có thể nhìn thấy đóa hoa mà cô ám chỉ — một loại cây mảnh mai với sắc màu rực rỡ, mọc lên từ đỉnh của một mảnh tường khổng lồ cách chỗ ngồi của Christina khoảng hai mươi feet.

Roderick quay đầu lại nhìn nó mà không trả lời. Cuối cùng, liếc nhìn xung quanh, anh nói: “Hãy bỏ khăn che mặt lên đi!” Christina làm theo. “Bây giờ nhìn nó còn xanh không?” anh hỏi.

“À, màu sắc thật đáng yêu làm sao!” cô lẩm bẩm, nghiêng đầu sang một bên.

“Cô có muốn có nó không?”

Cô nhìn anh một lúc rồi bật cười nhẹ.

“Cô có muốn có nó không?” anh lặp lại bằng một giọng vang dội.

“Đừng nhìn như thể anh muốn ăn tươi nuốt sống tôi vậy,” cô đáp. “Nếu tôi nói có thì cũng chẳng hại gì đâu!”

Roderick đứng dậy và đứng nhìn đóa hoa nhỏ. Nó bị ngăn cách với gờ đá nơi anh đứng bởi một bề mặt gồ ghề của bức tường thẳng đứng, đổ thẳng xuống những hầm tối phía sau đấu trường. Đột nhiên anh cởi mũ ra và ném về phía sau. Christina lúc đó bật dậy.

“Tôi sẽ lấy nó cho cô,” anh nói.

Cô túm lấy cánh tay anh. “Anh điên rồi sao? Anh định tự sát à?”

“Tôi sẽ không tự sát. Ngồi xuống!”

“Thứ lỗi cho tôi. Không, cho đến khi anh chịu ngồi xuống!” Và cô nắm chặt cánh tay anh bằng cả hai tay.

Roderick hất cô ra và chỉ tay một cách dữ dội về chỗ cũ của cô. “Đi đến đó!” anh hét lên đầy hung dữ.

“Anh không bao giờ, không bao giờ có thể làm được!” cô thì thầm cầu khẩn, chắp tay lại. “Tôi van anh!”

Roderick quay lại nhìn cô, rồi bằng một giọng mà Rowland chưa từng nghe anh sử dụng, một giọng gần như sấm sét, một giọng đánh thức những tiếng vọng của tàn tích hùng vĩ, anh lặp lại: “Ngồi xuống!” Cô do dự một lúc rồi gục xuống đất và giấu mặt vào đôi bàn tay.

Rowland đã chứng kiến tất cả những điều này, và ông còn thấy nhiều hơn thế. Ông thấy Roderick ôm lấy góc lởm chởm của vách ngăn thẳng đứng mà anh định dùng để thực hiện hành trình điên rồ của mình bằng cánh tay trái, duỗi chân ra và tìm chỗ đặt chân. Rowland đã đo lường bằng một cái nhìn khả năng giữ thăng bằng của anh và kết luận là con số không tuyệt đối. Bức tường được trang trí bằng một loạt các gờ hẹp, dường như là tàn tích của một đường gờ gạch đỡ vòm của một hầm mộ đã sụp đổ từ lâu. Roderick định tiến tới bằng cách đặt các ngón chân lên những chiếc giá đỡ lỏng lẻo này và nắm tay vào một số chỗ lồi lõm mục nát ngang tầm đầu. Những di tích của đường gờ hoàn toàn vô dụng như một chỗ đỡ. Rowland đã quan sát thấy điều này, và tuy nhiên, trong một khoảnh khắc, ông đã do dự. Nếu điều đó là khả thi, ông cảm thấy một niềm vui ngưỡng mộ bất chợt trước ý nghĩ Roderick làm được việc đó. Nó sẽ được thực hiện một cách tài tình, nó sẽ rất hào hiệp, nó sẽ có một loại hùng biện nam tính như một câu trả lời cho sự mỉa mai nham hiểm của Christina. Nhưng điều đó không khả thi! Rowland rời chỗ của mình bằng một cú nhảy, và loay hoay leo xuống vài bậc thang gần đó, và ngay khoảnh khắc tiếp theo, một đôi tay khỏe hơn đôi tay của Christina đã đặt lên vai Roderick.

Anh quay lại, trố mắt nhìn, tái nhợt và giận dữ. Christina cũng đứng dậy, tái nhợt và trố mắt nhìn, nhưng xinh đẹp trong sự ngạc nhiên và hoảng hốt của cô. “Roderick thân mến,” Rowland nói, “Tôi chỉ đang ngăn cản anh làm một việc hết sức dại dột mà thôi. Đó là kỳ công dành cho nhện, không phải cho những nhà điêu khắc trẻ đầy triển vọng.”

Roderick lau trán, nhìn lại bức tường, rồi nhắm mắt lại, như thể vừa trải qua một cơn co thắt của chứng chóng mặt chậm trễ. “Tôi sẽ không chống lại anh,” anh nói. “Nhưng tôi đã bắt cô ấy phải phục tùng,” anh nói thêm, quay sang Christina.

Cô đã lấy lại vẻ bình tĩnh; cô nhìn thẳng qua anh và nói với Rowland: “Xin hãy làm ơn chỉ cho tôi lối ra khỏi cái nơi kinh khủng này!”

Ông giúp cô quay lại hành lang; Roderick theo sau một lúc ngắn sau đó. Tất nhiên, khi họ đang bước xuống các bậc thang, những câu hỏi dành cho Rowland cần được trả lời, cùng với sự ngạc nhiên ít nhiều. Ông từ đâu tới? sao ông lại xuất hiện đúng khoảnh khắc đó? Rowland trả lời rằng ông đã lang thang phía trên, và khi nhìn ra từ một khe hở, ông thấy một quý ông đang chuẩn bị thực hiện một màn nhào lộn vô lý, và một quý cô vì thế mà ngất xỉu. Sự can thiệp dường như là hợp lý, và ông đã thực hiện nó nhanh nhất có thể. Roderick còn lâu mới cúi đầu, như một người bị bắt gặp khi đang phạm phải một sự điên rồ thái quá; nhưng nếu anh giữ đầu mình thẳng hơn thường lệ thì Rowland tin rằng điều đó không phải vì anh đã phô diễn sự táo bạo cá nhân, mà vì anh đã chứng minh thành công với Christina rằng, giống như một người nào đó cô từng mơ ước, anh cũng có thể nói ngôn ngữ của sự quyết đoán. Christina xuống đấu trường trong im lặng, dường như bận rộn với những suy nghĩ của riêng mình. Cô không hề lộ ra vẻ cần phải giải thích về sự riêng tư trong cuộc gặp gỡ của mình với Roderick. Rowland đã từng thấy những điều lạ lùng hơn ở New York! Bằng chứng duy nhất cho sự kích động gần đây của cô là khi được người hầu gái nhập hội, cô tuyên bố mình không thể đi bộ về nhà; cô phải có xe ngựa. Một chiếc fiacre được tìm thấy đang đỗ trong bóng râm của Khải hoàn môn Constantine, và Rowland nghi ngờ rằng sau khi bước vào đó, cô đã trút bỏ, dưới tấm khăn che mặt, vài giọt nước mắt tự nhiên.

Rowland đã đóng vai kẻ nghe lén một cách hiệu quả đến mức ông có thể đã bỏ qua thủ tục tự tố cáo mình với Roderick. Tuy nhiên, ông vẫn thích để anh biết rằng mình đã nghe lỏm được một phần cuộc trò chuyện giữa anh và Christina.

“Tất nhiên đối với anh, đó có vẻ,” Roderick nói, “là một bằng chứng cho thấy tôi hoàn toàn mê muội.”

“Cô Light dường như với tôi là hiểu rất rõ mình có thể đi xa đến đâu,” Rowland trả lời. “Cô ta đang xoay anh như chong chóng. Tôi không nghĩ cô ta thực sự muốn thách thức anh; nhưng việc anh theo đuổi đóa hoa kia một cách điên rồ là bằng chứng cho thấy cô ta có thể đi đến bất cứ đâu trong việc biến anh thành kẻ ngốc.”

“Phải,” Roderick nói, trầm ngâm; “cô ấy đang biến tôi thành kẻ ngốc.”

“Và anh mong đợi điều gì từ việc này?”

“Chẳng có gì tốt đẹp cả!” Và Roderick đút tay vào túi quần và trông như thể anh vừa tuyên bố một sự thật nhạt nhẽo nhất thế gian.

“Và dưới ánh sáng của cuộc gặp gỡ gần đây, anh nghĩ gì về quý cô của mình?”

“Nếu tôi có thể nói cho anh biết điều đó, thì mọi chuyện sẽ dễ dàng. Nhưng cô ấy sẽ không bao giờ nói lại rằng tôi yếu đuối nữa đâu!”

“Anh có chắc là mình không yếu đuối không?”

“Có thể tôi là thế, nhưng cô ấy sẽ không bao giờ biết được.”

Rowland không nói gì nữa cho đến khi họ tới Corso, khi đó ông hỏi người bạn đồng hành xem anh có định tới xưởng vẽ của mình không.

Roderick giật mình thoát ra khỏi cơn mơ màng và đưa tay lên mắt. “Ồ không, tôi không thể ổn định để làm việc sau một cảnh tượng như thế. Lúc đó tôi không sợ gãy cổ, nhưng giờ tôi thấy toàn thân run rẩy. Tôi sẽ đi—tôi sẽ đi và ngồi dưới ánh mặt trời ở Pincio!”

“Trước hết, hãy hứa với tôi điều này,” Rowland nói rất nghiêm túc: “rằng lần tới khi anh gặp cô Light, đó sẽ là trên mặt đất chứ không phải trên không trung.”

Kể từ khi trở về từ Frascati, Roderick đã làm việc một cách bền bỉ trên bức tượng do ông Leavenworth đặt hàng. Trong mắt Rowland, anh đã có một khởi đầu khá ổn, nhưng bản thân anh đã khăng khăng từ đầu rằng anh không thích chủ đề cũng như người bảo trợ của mình, và rằng không thể cảm thấy bất kỳ sự nồng nhiệt nào trong một tác phẩm mà phải kết hợp vào nhân cách nặng nề của ông Leavenworth. Tất cả đều trái ý muốn; anh làm việc mà không có tình yêu. Tuy nhiên, theo một cách nào đó, anh vẫn làm, và bức tượng lớn dần dưới bàn tay anh. Bạn của cô Blanchard đang đặt hàng các tác phẩm nghệ thuật ở khắp nơi, và những nhà cung cấp của ông ta trong nhiều trường hợp là những người mà Roderick tuyên bố rằng thật là ô nhục nếu bị ghép đôi cùng. Anh nói, đã từng có những thợ may vĩ đại từ chối may áo cho bạn trừ khi bạn lấy chiếc mũ mà bạn phải đội cùng nó từ một nghệ sĩ do họ chọn. Đối với anh, dường như anh có quyền tương tự để yêu cầu rằng bức tượng của mình không được tạo thành một phần của cùng một hệ thống trang trí như “Pearl of Perugia,” một bức tranh của một đồng nghiệp người Mỹ, người mà theo ý kiến của ông Leavenworth, có con mắt cảm thụ màu sắc phi thường. Với tư cách là một khách hàng, ông Leavenworth thường ghé qua xưởng của Roderick, xem mọi việc tiến triển thế nào, và đưa ra một lời khuyên thân thiện. Ông ta sẽ ngồi một cách ngay ngắn, đặt chiếc gậy có đầu bằng vàng của mình giữa hai chân, vốn được giữ tách xa nhau, đặt đôi bàn tay trắng to lớn của mình lên đầu gậy, và enunciate (phát biểu) các nguyên tắc của nghệ thuật tâm linh, như thể ông ta đang kéo từng nguyên tắc một ra khỏi chiều sâu ý thức đạo đức của mình. Sự phô trương hiền lành và bất biến của ông ta khiến Roderick cảm thấy như nghẹt thở bên dưới một chiếc gối lớn bồng bềnh, và điều tồi tệ nhất là sự phù phiếm điềm tĩnh của người quý ông tốt bụng đó có một lớp vỏ mà không mũi tên mỉa mai nào có thể xuyên thủng. Roderick thừa nhận rằng khi suy nghĩ về những nỗi khổ của thiên tài đang vật lộn, nguy cơ chết vì quá được bảo trợ chưa bao giờ hiện ra trong đầu anh.

Tác dụng răn đe của tập phim tại Đấu trường La Mã dường như kéo dài; nếu dây thần kinh của Roderick bị chấn động thì bàn tay anh cần thời gian để lấy lại sự ổn định. Anh vun đắp sự điềm tĩnh theo các nguyên tắc của riêng mình; bằng cách lui tới những buổi giải trí mà từ đó anh quay về lúc bốn giờ sáng, và rơi vào những thói quen có thể gọi là không điều độ. Cho đến nay, anh kết bạn rất ít trong giới nghệ thuật; chủ yếu là vì anh không bận tâm đến điều đó, và trong cách cư xử của anh có một sự độc lập linh hoạt đối với sự ưu ái của đồng loại khiến những tiến bộ xã hội về phía bản thân anh trở nên đặc biệt cần thiết. Rowland đã nói với anh nhiều hơn một lần rằng anh nên kết thân hơn một chút với các nghệ sĩ khác, và anh luôn trả lời rằng anh không có chút phản đối nào về việc kết thân: cứ để họ đến! Nhưng họ đến trong những dịp hiếm hoi, và Roderick không câu nệ chuyện đáp lễ các chuyến thăm của họ. Anh tuyên bố không có ai trong số họ có những tác phẩm khiến anh có chút ham muốn nào để làm quen với bên trong đầu óc của họ. Đối với Gloriani, anh bày tỏ sự khinh miệt tột độ, và sau một lần đến xem các mặt hàng của anh ta, anh không bao giờ bước qua ngưỡng cửa của anh ta nữa. Người duy nhất trong giới mà anh thừa nhận là mình quan tâm dù chỉ một chút là Singleton nhỏ bé; nhưng anh chỉ thể hiện sự quan tâm của mình bằng một kiểu vui vẻ cao siêu bất cứ khi nào anh bắt gặp thiên tài khiêm tốn này, và hoàn toàn quên mất sự tồn tại của anh ta trong những khoảng thời gian giữa chừng. Anh chưa bao giờ đến thăm anh ta, nhưng Singleton thỉnh thoảng lại rụt rè lách mình vào xưởng vẽ của Roderick, và đồng ý với sự khiêm tốn đặc trưng rằng những kẻ rực rỡ như nhà điêu khắc có thể chấp nhận nhận sự tôn kính, nhưng khó có thể mong đợi họ đền đáp lại. Roderick không bao giờ thực sự chấp nhận sự tôn kính, và dường như không hoàn toàn quan sát xem Singleton tội nghiệp nói bằng sự ngưỡng mộ hay trách móc. Thị hiếu của Roderick về những người bạn đồng hành cực kỳ thất thường. Có những gã rất tốt, những kẻ có khuynh hướng kết thân với anh, lại khiến anh chán đến chết; và có những người khác, những kẻ mà ngay cả bản tính tốt của Rowland cũng không thể tìm thấy lý do để bao dung, lại là những người mà anh dường như tìm thấy những phẩm chất xã hội cao nhất. Anh thường đưa ra những lý do kỳ quặc nhất cho những sở thích và ác cảm của mình. Anh tuyên bố mình không thể nói một lời tử tế với một người chải tóc theo một kiểu nhất định, và anh giải thích sở thích khó hiểu của mình đối với một cá nhân không có chút giá trị nào bằng cách kể với bạn rằng anh ta có một tổ tiên vào thế kỷ thứ mười ba đã xây tường chôn sống vợ mình. “Tôi thích nói chuyện với một người đàn ông có tổ tiên đã xây tường chôn sống vợ mình,” anh nói. “Anh có thể không thấy thú vị, và nghĩ P—— tội nghiệp là một gã rất tẻ nhạt. Điều đó rất có thể; tôi không yêu cầu anh phải ngưỡng mộ anh ta. Nhưng, vì những lý do của riêng tôi, tôi thích có anh ta ở quanh mình. Lão già đó để cô ấy lại trong ba ngày với khuôn mặt không che đậy, và đặt một chiếc gương dài đối diện với cô ấy, để cô ấy có thể thấy, như lão nói, chiếc áo choàng của cô ấy có vừa vặn không!”

Sự yêu thích của anh đối với một hương vị kỳ lạ ở những người bạn đã dẫn anh đến việc làm quen với một số người bên ngoài vòng tròn được sắp xếp ngăn nắp của Rowland, và anh không giấu giếm việc họ là những con cá rất kỳ quặc. Anh đã kết thân, trong số những người khác, với một gã điên đã đến Rome với tư cách là đặc phái viên của một trong những nước cộng hòa Trung Mỹ, để thực hiện một số thỏa thuận tôn giáo với chính quyền giáo hoàng. Đức Giáo hoàng đã lạnh nhạt với anh ta, nhưng vì không thành công với tư cách là một nhà ngoại giao, anh ta đã tìm kiếm sự bù đắp với tư cách là một người của công chúng, và chiếc xe ngựa lớn hào nhoáng cùng những người hầu da đen của anh ta đã trở thành một trong những vật trang trí nổi bật của Pincian trong vài tuần. Anh ta nói một thứ tiếng lai tạp kỳ quặc giữa tiếng Ý, Tây Ban Nha, Pháp và Anh, được điểm xuyết một cách hài hước bằng những mảnh tiếng Latin giáo hội, và với những người hỏi Roderick rằng anh tìm thấy điều gì thú vị ở một gã hề kỳ quặc như vậy, người sau sẽ trả lời, nhìn người đối thoại với đôi mắt xanh trong vắt của mình, rằng hy sinh bất cứ thứ gì để nghe hắn nói nhảm cũng đáng giá! Hai người đã cùng nhau đi đến một buổi khiêu vũ do một quý bà có tên tuổi trong cộng đồng Tây Ban Nha tổ chức, và rất muộn, trên đường về nhà, Roderick đến phòng của Rowland, nơi anh thấy có ánh đèn ở cửa sổ. Rowland đang định đi ngủ, nhưng Roderick lao vào một chiếc ghế bành và nói huyên thuyên suốt một giờ. Những người bạn của đặc phái viên Costa Rica cũng thú vị như chính anh ta, và theo cùng một hướng. Bà chủ nhà mặc một chiếc váy sa tanh màu vàng, và gót giày vàng, và khi buổi tiệc kết thúc đã cho gọi một cặp nhạc cụ castanet, vén váy lên, và nhảy một điệu fandango, trong khi các quý ông ngồi khoanh chân trên sàn. “Thật là thô thiển kinh khủng,” Roderick nói; “đột nhiên tôi nhận ra điều đó, và chuồn mất. Không có gì thuộc loại đó có thể làm tôi vui vẻ đến cùng: trước khi nó kết thúc một nửa, nó đã làm tôi chán đến chết; nó làm tôi phát ốm. Chết tiệt, tại sao một gã tội nghiệp không thể tận hưởng mọi thứ trong hòa bình? Những ảo tưởng của tôi đều là loại gió thổi lung lay; chúng không thể đưa tôi đi quá hai mươi bước! Tôi không thể cười và quên đi; tiếng cười của tôi lịm dần trước khi nó kịp bắt đầu. Bạn của anh, Stendhal, viết trên bìa sách của mình (tôi chưa bao giờ đọc xa hơn) rằng anh ta đã thấy la beaute parfaite (vẻ đẹp hoàn hảo) quá sớm trong đời. Tôi không biết anh ta thấy nó sớm bao nhiêu; tôi đã thấy nó trước khi tôi sinh ra—trong một trạng thái tồn tại khác! Tôi không thể mô tả nó một cách tích cực; tôi chỉ có thể nói rằng tôi không tìm thấy nó ở bất cứ đâu bây giờ. Không phải ở đáy những ly sâm panh; không phải, kỳ lạ thay, ở thêm nửa yard hay đại loại thế ở bờ vai mà một số phụ nữ để hở trong váy dạ hội của họ. Tôi không tìm thấy nó ở những bàn tiệc vui vẻ, nơi nửa tá gã đàn ông xấu xí với mái tóc bôi thuốc mỡ đang nhanh chóng trở nên xấu xí hơn nữa vì nóng và rượu; không phải khi tôi rời đi và đi bộ qua những con phố đen tối tồi tàn này, và đi ra Forum và thấy vài cột đá cũ kỹ, tàn tạ đứng đó như những khúc xương bị gặm cắm vào trái đất. Mọi thứ đều hèn mọn, u ám và tồi tàn, và những người đàn ông và phụ nữ tạo nên cái gọi là xã hội rực rỡ này lại là những người hèn mọn và tồi tàn nhất trong tất cả. Họ không có sự tự phát thực sự; họ đều là những kẻ hèn nhát và những con công màu mè. Họ chẳng có chút phẩm giá nào hơn những con châu chấu. Không có gì tốt cả, chỉ có một thứ!” Và anh bật dậy và đứng nhìn một trong những bức tượng của mình, thứ tỏa sáng mơ hồ khắp phòng trong ánh đèn dầu mờ ảo.

“Vâng, hãy nói cho chúng tôi biết,” Rowland nói, “điều gì để bám víu vào!”

“Những thứ của tôi thì tạm ổn,” anh trả lời. “Nhưng ý tưởng của tôi thì tốt hơn—và đó là điều tôi muốn nói!”

Rowland không nói gì. Ông sẵn lòng chờ đợi Roderick hoàn thành vòng tròn các cuộc biến đổi của mình, nhưng ông không có ham muốn đóng vai trò là dàn đồng ca cho vở kịch. Nếu Roderick chọn câu cá trong vùng nước đục, thì anh phải tự mình đưa chiến lợi phẩm lên bờ.

“Anh nghĩ tôi là một kẻ bịp bợm trơ trẽn,” người sau nói cuối cùng, “đến đây để thuyết giáo vào giờ này của đêm. Anh nghĩ tôi muốn ném bụi vào mắt anh, để đánh lạc hướng anh. Đó là quan điểm hợp lý tuyệt vời của anh về trường hợp này.”

“Thứ lỗi cho tôi vì không có bất kỳ quan điểm nào cả,” Rowland nói.

“Vậy là anh đã từ bỏ tôi rồi sao?”

“Không, tôi chỉ tạm hoãn việc phán xét. Tôi đang chờ đợi.”

“Vậy là anh đã hoàn toàn ngừng tin vào tôi?”

Rowland thực hiện một cử chỉ giận dữ. “Ồ, cậu bé tàn nhẫn! Khi anh đã đạt được mục đích và khiến mọi người quan tâm đến mình, anh không nên vặn xoắn vũ khí của mình như thế trong sự sống của họ. Cho phép tôi nói rằng tôi đang buồn ngủ. Chúc ngủ ngon!”

Vài ngày sau, tình cờ Rowland, trong một chuyến đi dạo dài vào buổi chiều, đã chọn con đường đi qua một trong những góc yên tĩnh của Trastevere. Ông đặc biệt thích khu vực này của Rome, mặc dù ông khó có thể diễn tả được sự quyến rũ mà ông tìm thấy trong đó. Khi bạn đi xa khỏi những khu phố tồi tàn, đông đúc của Ghetto, bạn bước vào một vùng của những con đường và hẻm vắng vẻ, im ắng, mọc đầy cỏ, nơi những ngôi nhà tồi tàn dường như đang mục nát vì không được sử dụng, thế nhưng bước chân bạn lại mang những bóng người mang kiểu La Mã đáng kinh ngạc tới các ngưỡng cửa. Ở đây có ít di tích, nhưng không nơi nào ở Rome dường như mang tính lịch sử hơn, theo nghĩa là bị đè nặng bởi một quá khứ nghiền nát, bị tàn phá bởi nỗi u sầu của những thứ đã có thời hoàng kim. Khi ánh nắng buổi chiều vàng rực ngủ trên những bức tường bệ rạc, tái nhợt, và kéo dài những cái bóng trong sân cỏ của những nhà thờ nhỏ đóng cửa, nơi này có được một sức hấp dẫn kỳ lạ. Nhà thờ Saint Cecilia có một trong những sân trong đầy nắng, trông hoang phế này; tòa nhà dường như bị bỏ mặc cho sự im lặng và lòng từ thiện của những lời cầu nguyện tình cờ. Rowland không bao giờ đi ngang qua mà không vào, và ông thường là vị khách duy nhất. Ông bước vào đó bây giờ, nhưng thấy rằng có hai người đã đến trước ông. Cả hai đều là phụ nữ. Một người đang cầu nguyện tại một trong những bàn thờ bên cạnh; người kia đang ngồi dựa vào một cây cột ở đầu phía trên của gian giữa. Rowland bước đến bàn thờ, và trả, trong một cái nhìn thoáng qua vào bức tượng khéo léo của vị thánh trong cái chết, trong hốc tường bên dưới nó, lòng tôn kính thông thường đối với sự quyến rũ của sự khéo léo được đánh bóng. Khi quay đi, ông nhìn người đang ngồi và nhận ra Christina Light. Thấy cô nhận ra ông, ông tiến lại gần để trò chuyện với cô.

Cô đang ngồi trong tư thế lờ đờ, với đôi bàn tay đặt trên đùi; cô dường như rất mệt mỏi. Cô ăn mặc giản dị, như thể để đi bộ và tránh sự chú ý. Khi ông đã chào cô, ông nhìn lại người bạn đồng hành của cô, và nhận ra Assunta trung thành.

Christina mỉm cười. “Anh đang tìm ông Hudson sao? Tôi rất vui được nói rằng anh ấy không có ở đây.”

“Còn cô?” ông hỏi. “Đây là một nơi lạ để tìm thấy cô.”

“Không hề! Người ta gọi tôi là một cô gái kỳ lạ, và tôi cũng có thể tận hưởng sự thoải mái của nó. Tôi đến đây để đi dạo; nhân tiện, đó là một phần trong sự kỳ lạ của tôi. Tôi không thể nằm dài cả buổi sáng trên ghế sofa, và cả buổi chiều trên xe ngựa. Tôi trở nên bồn chồn khủng khiếp. Tôi phải di chuyển; tôi phải làm điều gì đó và nhìn thấy điều gì đó. Mẹ tôi gợi ý một tách trà. Trong khi đó, tôi mặc một bộ váy cũ và đeo nửa tá khăn che mặt, tôi dắt Assunta dưới cánh tay, và chúng ta bắt đầu một chuyến đi bộ. Thật tẻ nhạt khi tôi không thể dắt theo con chó xù, nhưng nó thu hút sự chú ý. Chúng tôi lê bước đi khắp nơi; không có gì tôi thích hơn thế. Tôi hy vọng anh sẽ chúc mừng tôi về sự giản dị trong sở thích của mình.”

“Tôi chúc mừng cô về sự khôn ngoan của cô. Sống ở Rome mà không đi bộ thì, tôi nghĩ, sẽ là một niềm vui tồi. Nhưng cô đang ở cách nhà rất xa, và tôi e rằng cô đã mệt.”

“Một chút—đủ để ngồi đây một lúc.”

“Tôi có thể đề nghị được đồng hành cùng cô trong khi cô nghỉ ngơi không?”

“Nếu anh hứa sẽ làm tôi vui. Tâm trạng tôi đang ảm đạm lắm.”

Rowland nói ông sẽ làm những gì có thể, và mang một chiếc ghế đặt gần cô. Ông không yêu cô; ông không tán thành lối sống của cô; ông không tin tưởng cô; thế nhưng ông lại cảm thấy như thể được đặc ân khi dõi theo cô, và ông tìm thấy một sự phấn khích kỳ lạ mỗi khi trò chuyện cùng cô. Nền tảng bản tính của cô, như ông gọi, rất lớn lao và bí ẩn, và nó phát ra những tia sáng và lóe lên kỳ lạ, tuyệt vời. Việc theo dõi những điều này thực sự khiến nhịp tim người ta đập nhanh hơn. Hơn nữa, việc trò chuyện với một cô gái buộc người ta phải giữ gìn sự điềm tĩnh của mình cũng không phải là một bất lợi; nó làm giảm bớt xu hướng mãn tính của người ta trong việc thốt ra những điều thiếu sự khôn ngoan đã được sửa đổi.

Assunta đã đứng dậy sau lời cầu nguyện, và khi ông ngồi vào chỗ, cô đang quay lại với chủ nhân của mình. Nhưng Christina ra hiệu cho cô tránh ra. “Không, không; trong khi cô đang ở đó, hãy nói thêm vài chục lời nữa!” cô nói. “Hãy cầu nguyện cho tôi,” cô nói thêm bằng tiếng Anh. “Cầu nguyện, tôi không nói điều gì ngớ ngẩn. Cô ấy đã làm việc đó nửa giờ rồi; tôi ghen tị với khả năng của cô ấy!”

“Cô đã bao giờ cảm thấy ở bất kỳ mức độ nào,” Rowland hỏi, “sự mê hoặc của Công giáo chưa?”

“Có, tôi cũng đã trải qua điều đó! Đã có lúc tôi muốn trở thành nữ tu vô cùng; đó không phải là chuyện đùa. Đó là khi tôi khoảng mười sáu tuổi. Tôi đã đọc Imitation (Bắt chước Đấng Kitô) và Cuộc đời của Thánh Catherine. Tôi hoàn toàn tin vào các phép lạ của các vị thánh, và tôi đang khao khát có được một phép lạ cho riêng mình. Một tai nạn nhỏ nhất có thể bị bóp méo thành một phép lạ cũng đã đưa tôi thẳng vào lòng giáo hội. Tôi có niềm đam mê tôn giáo thực sự. Nó đã qua đi, và, khi tôi ngồi đây lúc nãy, tôi tự hỏi điều gì đã trở thành của nó!”

Rowland đã cảm nhận được một điều gì đó trong giọng điệu của quý cô trẻ này mà ông gọi là sự thiếu chân thực, và bản tóm tắt trải nghiệm tôn giáo này của cô không làm ông thấy đó là một tuyên bố tuyệt đối về sự thật. Nhưng nét tính cách này không gây khó chịu, vì chính cô rõ ràng là kẻ bị lừa dối hàng đầu bởi những phát minh của mình. Cô có một lịch sử hư cấu mà cô tin tưởng nồng nhiệt hơn nhiều so với lịch sử thực sự của mình, và một khả năng vô hạn cho việc hồi tưởng tùy hứng thích nghi với tâm trạng của giờ phút đó. Cô thích lý tưởng hóa bản thân, tạo ra những tư thế thú vị và đẹp như tranh vẽ cho trí tưởng tượng của chính mình; và sự sống động và tự phát trong tính cách của cô đã thực sự cho cô một điểm khởi đầu trong trải nghiệm; vì vậy mà những bông hoa hư cấu nhiều màu sắc nở rộ trong bài nói chuyện của cô không hẳn là sự xuyên tạc, mà là những sự phóng đại đầy cảm thông của sự thật. Và Rowland cảm thấy rằng bất cứ điều gì cô nói về bản thân đều có thể đã xảy ra, trong những hoàn cảnh tưởng tượng; sự thôi thúc đã ở đó, sự táo bạo, tính khí bồn chồn, hay chất vấn. “Tôi e rằng tôi là kẻ thực dụng đến đáng buồn,” ông nói, “vì trong nhiều tháng này kể từ khi tôi đến Rome, tôi chưa bao giờ ngừng nhìn Công giáo đơn giản từ bên ngoài. Tôi không thấy một khe hở nào lớn bằng móng tay để tôi có thể len lỏi vào đó!”

“Anh tin vào điều gì?” Christina hỏi, nhìn ông. “Anh có tôn giáo không?”

“Tôi tin vào Chúa.”

Christina để đôi mắt đẹp của mình lang thang một lúc, rồi thở dài một tiếng nhỏ. “Anh thật đáng ghen tị!”

“Tôi, tôi tưởng tượng, trong lĩnh vực đó không có gì để ghen tị với tôi.”

“Có, tôi có. Sự nghỉ ngơi!”

“Cô còn quá trẻ để nói điều đó.”

“Tôi không trẻ; tôi chưa bao giờ trẻ! Mẹ tôi đã chăm sóc điều đó. Tôi là một bà già nhăn nheo khi mới mười tuổi.”

“Tôi e rằng,” Rowland nói, trong một lúc, “rằng cô thích vẽ bản thân bằng những màu tối.”

Cô nhìn ông một lúc trong im lặng. “Anh có muốn,” cô cuối cùng đòi hỏi, “giành được lòng biết ơn vĩnh cửu của tôi không? Hãy chứng minh cho tôi thấy tôi tốt hơn tôi tưởng.”

“Trước hết tôi phải biết cô thực sự tưởng gì.”

Cô lắc đầu. “Không được đâu. Anh sẽ kinh hoàng khi biết ngay cả những điều tôi tưởng tượng về bản thân, và bị sốc khi biết kiến thức về cái ác được thể hiện trong chính những sai lầm của tôi.”

“Vâng, vậy thì,” Rowland nói, “tôi sẽ không hỏi câu hỏi nào nữa. Nhưng, với một sự liều lĩnh, tôi hứa với cô một ngày nào đó sẽ bắt gặp cô đang làm một việc rất tốt.”

“Có thể nào, có thể nào,” cô hỏi, “rằng anh cũng đang cố gắng tâng bốc tôi? Tôi tưởng anh và tôi đã rơi, ngay từ đầu, vào một xu hướng nói thật.”

“Ồ, tôi không từ bỏ nó!” Rowland nói; và ông quyết định, vì ông có uy tín về sự thẳng thắn bình dị, phải đẩy lợi thế của mình đi xa hơn. Cơ hội có vẻ tuyệt vời. Nhưng trong khi ông đang do dự về việc bắt đầu như thế nào, cô gái trẻ nói, cúi người về phía trước và chắp tay trên đùi, “Làm ơn hãy kể cho tôi nghe về tôn giáo của anh.”

“Kể cho cô nghe về nó? Tôi không thể!” Rowland nói, với rất nhiều nhấn mạnh.

Cô đỏ mặt một chút. “Nó là một bí ẩn vĩ đại đến mức không thể diễn tả bằng lời, hay truyền đạt đến đôi tai thấp hèn của tôi sao?”

“Nó đơn giản là một tình cảm tạo nên một phần cuộc sống của tôi, và tôi không thể tách mình ra khỏi nó đủ để nói về nó.”

“Tôn giáo, đối với tôi, nên hùng hồn và hung hăng. Nó nên muốn tạo ra những người cải đạo, để thuyết phục và soi sáng, để lay động mọi trái tim!”

“Tôn giáo của một người mang màu sắc của khuynh hướng chung của người đó. Tôi không hung hăng, và chắc chắn tôi không hùng hồn.”

“Vậy thì hãy coi chừng, đừng để mình phải đối mặt với sự nghi ngờ và tuyệt vọng! Tôi chắc chắn rằng sự nghi ngờ, đôi khi, và nỗi cay đắng đến từ nó, có thể hùng hồn một cách khủng khiếp. Nói thật, những suy ngẫm cô độc của tôi, trước khi anh đến, đã đủ hùng hồn, theo cách của chúng. Anh biết gì về bất cứ điều gì ngoài cái thế giới lạ lùng, khủng khiếp bao quanh anh này? Làm sao anh biết rằng đức tin của anh không phải là một tòa lâu đài điên rồ trên không; một trong những lâu đài mà chúng ta bị gọi là kẻ ngốc vì xây dựng khi chúng ta trú ngụ chúng trong cuộc đời này?”

“Tôi không biết, hơn bất cứ ai biết điều ngược lại. Nhưng tôn giáo của một người cực kỳ khéo léo trong việc thực hiện mà không cần tri thức.”

“Trong một thế giới như thế này, nó chắc chắn cần phải như vậy!”

Rowland mỉm cười. “Cuộc tranh cãi cụ thể của cô với thế giới này là gì?”

“Đó là một cuộc tranh cãi chung. Không có gì là đúng, hoặc cố định, hoặc vĩnh viễn. Tất cả chúng ta dường như đang chơi đùa với những cái bóng ít nhiều kỳ dị. Tất cả những điều đó ùa đến với tôi ở đây thật ảm đạm! Bản thân bầu không khí của nhà thờ lạnh lẽo, hoang vắng này dường như chế giễu khao khát tin vào điều gì đó của một người. Ai quan tâm đến nó bây giờ? ai đến với nó? ai coi nó nghiêm túc? Assunta ngu ngốc tội nghiệp ở đằng kia đưa ra sự tán thành của mình bằng một thứ biệt ngữ mà cô ấy không hiểu, còn anh và tôi, những du khách đoan trang, vô cảm, cứ lững thững bước vào để nghỉ ngơi sau một chuyến đi bộ. Và thế mà nhà thờ Công giáo từng là tổ chức đáng tự hào nhất trên thế giới, và hoàn toàn có cách riêng của nó với linh hồn con người. Khi một cấu trúc hùng vĩ như thế hóa ra lại có một lỗ hổng, thì người ta phải đặt niềm tin vào những quan điểm và triết lý nhỏ bé, tội nghiệp của mình vào đâu? Điều gì là đúng và điều gì là sai? Người ta thực sự phải quan tâm đến điều gì? Quy tắc sống đúng đắn là gì? Tôi mệt mỏi với việc cố gắng khám phá, và tôi nghi ngờ rằng nó không đáng để bận tâm. Hãy sống như những gì làm anh thấy thích thú nhất!”

“Những sự bối rối của cô thật bao quát một cách khủng khiếp,” Rowland nói, mỉm cười, “đến nỗi người ta khó mà biết nên đối mặt với chúng từ đâu trước.”

“Tôi không quan tâm nhiều đến bất cứ điều gì anh có thể nói, vì nó chắc chắn sẽ là nửa vời. Chính anh cũng chẳng hài lòng chút nào.”

“Làm sao cô biết điều đó?”

“Ồ, tôi là một người quan sát!”

“Tôi cho rằng chẳng ai hài lòng tuyệt đối cả, nhưng tôi đảm bảo với cô rằng tôi không phàn nàn về điều gì.”

“Tệ cho sự trung thực của anh quá. Để bắt đầu, anh đang yêu.”

“Cô sẽ không muốn tôi phàn nàn về điều đó chứ!”

“Và nó không diễn ra tốt đẹp. Có những trở ngại đau thương. Tôi biết nhiều thế! Anh không cần phải phản đối; tôi không hỏi câu hỏi nào cả. Anh sẽ không nói với ai—nhất là tôi. Tại sao người ta không bao giờ gặp anh?”

“Tại sao, nếu tôi đến gặp cô,” Rowland nói, cân nhắc, “nó sẽ không phải, nó không thể là, vì một lý do tầm thường—vì tôi đã không đến trong một tháng, vì tôi đang đi ngang qua, vì tôi ngưỡng mộ cô. Nó sẽ là vì tôi nên có một điều gì đó rất đặc biệt để nói. Tôi đã không đến, vì tôi đã chậm trễ trong việc quyết định nói điều đó.”

“Anh thật tàn nhẫn. Điều gì đó đặc biệt, trong đại dương của những sự vô nghĩa này? Vì lòng từ thiện chung, hãy nói đi!”

“Tôi nghi ngờ liệu cô có thích nó không.”

“Ồ, tôi hy vọng thiên đường rằng nó không phải là một lời khen!”

“Nó có thể được gọi là một lời khen cho sự hợp lý của cô. Cô có lẽ nhớ rằng tôi đã cho cô một gợi ý về nó hôm nọ ở Frascati.”

“Nó đã treo lơ lửng bấy lâu nay sao? Hãy bùng nổ đi! Tôi hứa sẽ không bịt tai mình lại.”

“Nó liên quan đến bạn tôi, Hudson.” Và Rowland tạm dừng. Cô đang nhìn ông đầy mong đợi; khuôn mặt cô không có dấu hiệu gì. “Tôi hơi bối rối trong tâm trí về anh ấy. Anh ấy dường như với tôi đôi lúc đang trong một con đường không hứa hẹn.” Ông lại tạm dừng, nhưng Christina không nói gì. “Vấn đề đơn giản là thế này,” ông tiếp tục. “Chính nhờ lời khuyên của tôi mà anh ấy đã từ bỏ sự nghiệp của mình ở quê nhà và nắm lấy sự nghiệp hiện tại. Tôi đã bắt anh ấy đốt thuyền của mình. Tôi đã đưa anh ấy đến Rome, tôi đã đưa anh ấy ra thế giới, và tôi đứng ra bảo đảm, ở một mức độ nào đó, với—với mẹ anh ấy, về sự thịnh vượng của anh ấy. Nó không phải là một chuyến đi thuận buồm xuôi gió như nó có thể, và tôi có khuynh hướng cầu nguyện cho những cơn gió thuận chiều. Nếu anh ấy muốn thành công, anh ấy phải làm việc—một cách lặng lẽ, tận tụy. Tôi tưởng rằng điều này không phải là tin tức gì với cô, rằng Hudson là một người ngưỡng mộ cô rất lớn.”

Christina vẫn im lặng; cô quay mắt đi với vẻ, không phải của sự bối rối, mà của sự cân nhắc sâu sắc. Sự thẳng thắn đáng ngạc nhiên, nói chung, đã gây ấn tượng với Rowland như là nốt nhạc chính trong tính cách của cô, nhưng cô đã hơn một lần gợi ý cho ông về một khả năng tính toán không thể dò thấu, và sự im lặng của cô bây giờ có điều gì đó mà thật không quá lời khi gọi là điềm báo. Tất nhiên ông đã tự hỏi mình rằng liệu có bao nhiêu phần là khẩu vị đáng nghi khi thông báo cho một cô gái không được bảo vệ, vì nhu cầu của một mục đích, rằng một người đàn ông khác ngưỡng mộ cô; điều đó, nhìn bề ngoài, có một sự tương đồng khó chịu với sự khôn ngoan sử dụng bàn chân của con mèo và để nó có nguy cơ bị cháy sém. Nhưng ông quyết định rằng ngay cả sự kín đáo cứng nhắc cũng không bị buộc phải coi một quý cô cao hơn giá trị của chính cô, và Christina ngay sau đó đã trấn an ông về những giới hạn của sự dễ bị tổn thương của cô. “Ông Hudson đang yêu tôi!” cô nói.

Rowland hơi nao núng. Sau đó—“Tôi,” ông hỏi, “từ quan điểm này của tôi, nên vui hay buồn?”

“Tôi không hiểu anh.”

“Tại sao, liệu Hudson sẽ hạnh phúc, hay bất hạnh?”

Cô do dự một lúc. “Anh muốn anh ấy trở nên vĩ đại trong nghề nghiệp của mình? Và vì điều đó, anh cho rằng anh ấy phải hạnh phúc trong cuộc sống của mình?”

“Chắc chắn rồi. Tôi không nói đó là một quy tắc chung, nhưng tôi nghĩ đó là quy tắc cho anh ấy.”

“Vậy nếu anh ấy rất hạnh phúc, anh ấy sẽ trở nên rất vĩ đại?”

“Ít nhất anh ấy sẽ tự làm đúng với bản thân mình.”

“Và bằng điều đó, anh muốn nói một điều gì đó rất lớn lao?”

“Một điều gì đó rất lớn lao.”

Christina chìm vào ghế và đặt mắt lên những phiến đá nứt nẻ và bóng loáng của mặt đường. Cuối cùng, ngước nhìn lên, “Tôi cho rằng, anh chưa quên là anh đã nói với tôi rằng anh ấy đã đính hôn chứ?”

“Không hề.”

“Vậy thì anh ấy vẫn còn đính hôn?”

“Theo niềm tin tốt nhất của tôi.”

“Vậy mà anh lại mong muốn rằng, như anh nói, anh ấy nên được làm cho hạnh phúc bởi điều gì đó tôi có thể làm cho anh ấy?”

“Điều tôi mong muốn là thế này. Rằng ảnh hưởng to lớn của cô đối với anh ấy nên được vận dụng vì lợi ích của anh ấy, rằng nó nên giúp anh ấy và không làm anh ấy chậm lại. Hãy hiểu tôi. Cô có lẽ biết rằng những người tình của cô có một thời gian khá bồn chồn. Tôi có thể đảm bảo cho hai người trong số họ. Tôi tưởng tượng rằng cô không hiểu rõ tâm trí của chính mình, và cô thích được ngưỡng mộ, khá là phải trả giá bằng người ngưỡng mộ. Vì chúng ta thực sự đang thẳng thắn, tôi tự hỏi liệu tôi có thể nói từ vĩ đại đó không.”

“Anh không cần đâu; tôi biết nó. Tôi là một kẻ tán tỉnh khủng khiếp.”

“Không, không phải loại khủng khiếp, vì tôi đang thực hiện một lời kêu gọi sự hào phóng của cô. Tôi khá chắc rằng cô không thể tưởng tượng mình kết hôn với bạn tôi.”

“Không có gì là tôi không thể tưởng tượng! Đó là rắc rối của tôi.”

Trán Rowland co lại một cách thiếu kiên nhẫn. “Vậy thì tôi không thể tưởng tượng ra nó!” ông khẳng định.

Christina đỏ mặt nhạt; sau đó, rất nhẹ nhàng, “Tôi không tệ như anh nghĩ đâu,” cô nói.

“Đây không phải là vấn đề tệ hay không; đây là vấn đề liệu hoàn cảnh có khiến điều đó trở nên cực kỳ khó xảy ra hay không.”

“Ngày càng tệ hơn. Vậy là tôi có thể bị bắt nạt, hoặc bị mua chuộc!”

“Cô không thẳng thắn,” Rowland nói, “như cô giả vờ đâu. Cảm nhận của tôi là thế này. Hudson, như tôi hiểu về anh ấy, không cần, với tư cách là một nghệ sĩ, sự kích thích của cảm xúc mạnh mẽ, của niềm đam mê. Anh ấy tốt hơn khi không có nó; anh ấy đã đủ cảm xúc và đam mê khi để mặc một mình. Do đó, niềm đam mê càng sớm được nghỉ ngơi, anh ấy sẽ càng sớm ổn định để làm việc, và anh ấy càng ít cảm xúc mà chỉ là cảm xúc thuần túy và không gì khác, thì càng tốt cho anh ấy. Nếu cô quan tâm đến anh ấy đủ để kết hôn với anh ấy, tôi sẽ không có gì để nói; tôi sẽ không bao giờ mạo hiểm can thiệp. Nhưng tôi nghi ngờ mạnh mẽ rằng cô không, và do đó tôi xin đề nghị, một cách tôn trọng nhất, rằng cô nên để anh ấy một mình.”

“Và nếu tôi để anh ấy một mình, như anh nói, mọi chuyện sẽ tốt đẹp với anh ấy mãi mãi sao?”

“Không ngay lập tức và không tuyệt đối, nhưng mọi thứ sẽ dễ dàng hơn. Anh ấy sẽ có khả năng tập trung hơn.”

“Anh ấy đang làm gì bây giờ? Anh ấy khiến anh không hài lòng ở điểm nào?”

“Tôi khó có thể nói. Anh ấy giống như một chiếc đồng hồ đang chạy chậm dần. Anh ấy ủ rũ, rời rạc, nhàn rỗi, bất thường, kỳ dị.”

“Trời ơi, một danh sách gì thế này! Và tất cả là vì tôi tội nghiệp sao?”

“Không, không phải tất cả. Nhưng cô là một phần của nó, và tôi quay sang cô vì cô là một nguyên nhân hữu hình, dễ hiểu, có trách nhiệm hơn những người khác.”

Christina đưa tay lên mắt, và cúi đầu trầm ngâm. Rowland bối rối khi đo lường tác động của sự mạo hiểm của mình; cô khá làm ông ngạc nhiên bởi sự nhẹ nhàng của mình. Cuối cùng, không di chuyển, “Nếu tôi kết hôn với anh ấy,” cô hỏi, “điều gì sẽ xảy ra với vị hôn thê của anh ấy?”

“Tôi buộc phải giả định rằng cô ấy sẽ cực kỳ bất hạnh.”

Christina không nói thêm gì nữa, và Rowland, để cô tự suy ngẫm, đã rời chỗ của mình và tản bộ đi. Assunta tội nghiệp, ngồi kiên nhẫn trên một băng ghế đá, và không được cung cấp, trong dịp này, sự an ủi quân sự, đã dành cho ông một nụ cười rạng rỡ, thẳng thắn, có thể được hiểu là một biểu hiện của sự hối tiếc cho chính cô, và sự đồng cảm cho chủ nhân của mình. Rowland sau đó ngồi xuống gần Christina lần nữa.

“Anh nghĩ gì,” cô hỏi, nhìn ông, “về sự không chung thủy của bạn anh?”

“Tôi không thích nó.”

“Anh ấy có yêu cô ấy nhiều lắm không?”

“Anh ấy đã cầu hôn cô ấy. Anh có thể tự đánh giá.”

“Cô ấy có giàu không?”

“Không, cô ấy nghèo.”

“Cô ấy có yêu anh ấy nhiều lắm không?”

“Tôi biết quá ít về cô ấy để nói.”

Cô tạm dừng lần nữa, và sau đó tiếp tục: “Vậy là anh đã quyết định trong tâm trí mình rằng tôi sẽ không bao giờ thực sự lắng nghe anh ấy?”

“Tôi nghĩ điều đó khó xảy ra, cho đến khi điều ngược lại được chứng minh.”

“Làm thế nào để nó được chứng minh? Làm sao anh biết điều gì xảy ra giữa chúng tôi?”

“Tất nhiên tôi có thể đánh giá, nhưng chỉ từ vẻ bề ngoài; nhưng, giống như cô, tôi là một người quan sát. Hudson hoàn toàn không có vẻ gì là một người cầu hôn thành đạt.”

“Nếu anh ấy chán nản, thì có lý do. Anh ấy có một lương tâm tồi tệ. Ít nhất người ta phải hy vọng như vậy. Mặt khác, chỉ đơn giản như một người bạn,” cô tiếp tục nhẹ nhàng, “anh nghĩ tôi không thể làm gì tốt cho anh ấy sao?”

Sự khiêm tốn trong giọng điệu của cô, kết hợp với vẻ đẹp của cô, khi cô đưa ra nhận xét này, thật cảm động không thể tả, và Rowland có một cảm giác khó chịu khi bị đặt vào thế bất lợi. “Chắc chắn có nhiều điều tốt đẹp cô có thể làm, nếu cô có cơ hội thích hợp,” ông nói. “Nhưng cô dường như đang đi cùng một dòng chảy khiến cô có ít thời gian cho sự nhân từ tĩnh lặng. Cô sống trong sự xoay vần và hối hả của một thế giới mà một nghệ sĩ nghèo khó có thể thấy có lợi cho mình khi theo cô.”

“Nói một cách đơn giản, tôi vô vọng là kẻ phù phiếm. Anh nói rất hào phóng.”

“Tôi sẽ không ngần ngại nói tất cả suy nghĩ của mình,” Rowland nói. “Dù tốt hay xấu, cô dường như với tôi thuộc về, cả về tính cách lẫn hoàn cảnh, cái gọi là thế giới, thế giới vĩ đại. Cô được tạo ra để trang trí cho nó một cách lộng lẫy. Cô không được tạo ra để làm vợ một nghệ sĩ.”

“Tôi hiểu rồi. Nhưng ngay cả từ quan điểm của anh, điều đó sẽ phụ thuộc vào người nghệ sĩ. Tài năng phi thường có thể khiến anh ấy trở thành một thành viên của thế giới vĩ đại!”

Rowland mỉm cười. “Điều đó rất đúng.”

“Nếu, như nó là,” Christina tiếp tục trong chốc lát, “anh có một cái nhìn thấp về tôi—không, anh không cần phải phản đối—tôi tự hỏi anh sẽ nghĩ gì nếu anh biết những điều nhất định.”

“Cô muốn nói những điều gì?”

“Chà, ví dụ, cách tôi được nuôi dạy. Tôi đã có một nền giáo dục kinh khủng. Chắc hẳn phải có chút gì đó tốt đẹp trong tôi, vì tôi đã nhận ra điều đó, vì tôi đã quay lại và đánh giá hoàn cảnh của mình.”

“Cô Light thân mến!” Rowland lẩm bẩm.

Cô cười khúc khích một tiếng nhỏ, nhanh chóng. “Anh không muốn nghe? anh không muốn phải suy nghĩ về điều đó?”

“Tôi có quyền đó không? Cô không cần phải biện minh cho mình.”

Cô quay lại nhìn ông một lúc ánh sáng rạng rỡ của đôi mắt đẹp, rồi lại chìm vào suy tư. “Có phải không có cuốn tiểu thuyết hay vở kịch nào,” cô cuối cùng hỏi, “trong đó một người phụ nữ xinh đẹp, độc ác đã gài bẫy một chàng trai trẻ thấy cha của chàng trai ấy đến gặp cô và cầu xin cô thả anh ta đi?”

“Rất có thể,” Rowland nói. “Tôi hy vọng cô ấy đồng ý.”

“Tôi quên mất rồi. Nhưng hãy nói cho tôi biết,” cô tiếp tục, “anh có cân nhắc—thừa nhận đề xuất của anh—rằng bằng việc ngừng tán tỉnh ông Hudson, để anh ấy có thể tiếp tục công việc của mình, tôi đang làm điều gì đó hào hiệp, anh hùng, cao siêu—điều gì đó với một cái tên hay ho như thế không?”

Rowland, phấn khởi với triển vọng đạt được mục đích của mình, sắp trả lời rằng cô sẽ xứng đáng với cái tên hay nhất thế giới; nhưng ông ngay lập tức nghi ngờ rằng giọng điệu này sẽ không làm hài lòng cô, và, hơn nữa, nó sẽ không diễn tả được ý nghĩa của ông.

“Cô làm điều gì đó mà tôi sẽ rất tôn trọng,” ông hài lòng với việc nói như vậy.

Cô không trả lời, và trong chốc lát cô vẫy tay gọi người hầu gái của mình. “Hôm nay tôi phải làm gì?” cô hỏi.

Assunta suy tư. “Eh, hôm nay là một ngày rất bận rộn! May mắn thay, tôi có trí nhớ tốt hơn cô chủ,” cô nói, quay sang Rowland. Cô bắt đầu đếm trên các ngón tay. “Chúng ta phải đến Pie di Marmo để xem mấy dải ren được gửi đi giặt. Cô cũng nói rằng cô muốn nói ba lời gay gắt với Buonvicini về chiếc váy hồng của cô. Cô muốn một ít nụ hoa hồng rêu cho tối nay, và cô sẽ không lấy chúng miễn phí đâu! Cô ăn tối tại Đại sứ quán Áo, và gã người Pháp đó sẽ đến đánh phấn tóc cho cô. Cô phải về nhà kịp lúc để tiếp khách, vì bà chủ sẽ tổ chức một buổi khiêu vũ. Và cứ thế đi, đi mãi cho đến sáng!”

“À, vâng, những bông hồng rêu!” Christina lẩm bẩm, một cách âu yếm. “Tôi phải có một số lượng lớn—ít nhất là một trăm. Không có gì ngoài những nụ, phải không? Cô phải khâu chúng thành một loại tạp dề khổng lồ, dọc phía trước váy của tôi. Đóng gói chặt lại với nhau, phải không? Nó sẽ rất man rợ một cách thú vị. Và sau đó thêm khoảng hai mươi bông nữa cho tóc tôi. Chúng rất hợp với phấn; anh có nghĩ vậy không?” Và cô quay sang Rowland. “Tôi định en Pompadour (theo kiểu Pompadour).”

“Định đi đâu?”

“Đến Đại sứ quán Tây Ban Nha, hay bất cứ cái gì đó.”

“Tất cả dọc phía trước, signorina? Dio buono! Cô phải cho tôi thời gian!” Assunta kêu lên.

“Vâng, chúng ta sẽ đi!” Và cô rời chỗ của mình. Cô đi chậm rãi đến cửa nhà thờ, nhìn xuống mặt đường, và Rowland không thể đoán được liệu cô đang nghĩ về chiếc tạp dề bằng nụ hoa hồng rêu của mình hay về cơ hội cho sự cao siêu đạo đức. Trước khi đến cửa, cô quay đi và đứng ngắm nhìn một bức tranh cũ, không thể phân biệt được với màu đen, phía trên một bàn thờ. Cuối cùng họ bước ra sân. Nhìn cô trong không khí thoáng đãng, Rowland giật mình; ông tưởng tượng mình thấy dấu vết của những giọt nước mắt vội vã bị kìm nén. Họ đã mất thời gian, cô nói, và họ phải nhanh chóng; cô cử Assunta đi tìm một chiếc fiacre. Cô vẫn im lặng một lúc, cào đất bằng mũi dù của mình, và rồi cuối cùng, ngước nhìn lên, cô cảm ơn Rowland vì sự tin tưởng của ông vào “sự hợp lý” của cô. “Thật là thoải mái khi được yêu cầu, được mong đợi, làm một điều gì đó tốt đẹp, sau tất cả những điều kinh khủng mà người ta đã quen làm—được hướng dẫn, ra lệnh, buộc phải làm! Tôi sẽ suy nghĩ về những gì anh đã nói với tôi.” Ở khu vực vắng vẻ đó, fiacre rất hiếm, và có một chút chậm trễ trong việc Assunta gọi được một chiếc. Christina nói về nhà thờ, về sân trong cũ kỹ đẹp như tranh vẽ, về góc kỳ lạ, mục nát đó của Rome. Rowland bối rối; ông thấy không thoải mái. Cuối cùng chiếc fiacre cũng đến, nhưng cô đợi thêm một lúc nữa. “Vậy, chắc chắn rồi,” cô đột nhiên hỏi, “tôi chỉ có thể làm hại anh ấy thôi sao?”

“Cô làm tôi cảm thấy rất thô bạo,” Rowland nói.

“Và anh ấy là một gã tốt đến mức thực sự là một điều đáng tiếc, eh?”

“Tôi sẽ không khen anh ấy nữa,” Rowland nói.

Cô quay đi nhanh chóng, nhưng vẫn nán lại. “Anh có nhớ đã hứa với tôi, không lâu sau khi chúng ta mới gặp nhau, rằng sau sáu tháng anh sẽ nói rõ cho tôi biết anh nghĩ gì về tôi không?”

“Đó là một lời hứa dại dột.”

“Anh đã đưa nó. Hãy ghi nhớ điều đó. Tôi sẽ suy nghĩ về những gì anh đã nói với tôi. Tạm biệt.” Cô bước vào xe, và nó lăn bánh đi. Rowland đứng vài phút, nhìn theo nó, rồi bước đi với một tiếng thở dài. Nếu điều này thể hiện sự nghi ngờ chung, ông lẽ ra, ba ngày sau đó, phải được trấn an. Ông nhận được qua đường bưu điện một mẩu giấy ghi những lời này:—

“Tôi đã làm điều đó. Hãy bắt đầu và tôn trọng tôi đi!

“—C. L.”

Để hoàn toàn thỏa mãn, thực sự, mẩu giấy cần một lời bình luận. Ông gọi điện vào buổi tối đó cho Roderick, và tìm thấy một lời bình luận trong thông tin được cung cấp cho ông tại cửa, bởi người hầu già—thông tin gây sốc rằng vị signorino đã đến Naples.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.