Roderick Hudson

Lượt đọc: 116 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 8
Sự Khiêu Khích

❊ ❊ ❊

Khoảng một tháng sau, Rowland gửi cho người em họ Cecilia của anh một lá thư mà dưới đây là một phần trích dẫn:—

... “Chuyện của tôi thì thế đấy; nhưng tôi mới chỉ kể cho cô một phần mười câu chuyện của mình nếu như không cho cô biết tình hình của Hudson tội nghiệp ra sao, vì ngay lúc này, cậu ta khiến tôi bận tâm hơn bất cứ điều gì trên đời. Tôi cần rất nhiều can đảm để bắt đầu chương này. Cô biết đấy, cô đã cảnh báo tôi, và tôi đã xem nhẹ lời cảnh báo ấy. Tôi đã trải qua đủ loại hy vọng và sợ hãi, nhưng cho đến nay, mỗi khi viết cho cô, tôi đều kiên quyết đặt những hy vọng lên hàng đầu. Tuy nhiên, lúc này đây, lòng kiêu hãnh đã bỏ rơi tôi, và tôi vô cùng muốn trút bỏ một chút nỗi tuyệt vọng dễ chịu. Tôi muốn nói rằng: ‘Người phụ nữ thông thái của tôi ơi, cô đã đúng còn tôi thì sai; cô là người quan sát nhạy bén còn tôi là gã ngốc hay can thiệp!’ Khi nghĩ lại cuộc trò chuyện nhỏ của chúng ta về ‘sự lành mạnh của thiên tài’, tôi cảm thấy nóng cả hai tai. Nếu đây là sự lành mạnh, thì thà cho tôi mắc bệnh hiểm nghèo còn hơn! Tôi bị quấy rầy đến chết; tôi cứ đi lại với nỗi đau âm ỉ trong tim; có những khoảnh khắc tôi muốn rơi những giọt nước mắt mặn chát. Đó là bức chân dung đẹp đẽ về một người đàn ông điềm đạm nhất! Tôi ước mình có thể làm cô hiểu; hay đúng hơn, tôi ước cô có thể làm tôi hiểu! Tôi chẳng hiểu lấy một chút nào; đó là một bí ẩn kinh khủng, đầy chế giễu; tôi chịu thua rồi! Nhưng cô biết đấy, tôi không hề bỏ cuộc chút nào; tôi không thể bỏ cuộc được. Tôi ngồi ôm đầu hàng giờ, vắt óc suy nghĩ, tự hỏi không biết phải làm gì trên cõi đời này. Ở Northampton, cô đã nói tôi quá coi nhẹ chuyện này; có lẽ giờ cô sẽ bảo tôi quá coi trọng nó. Tôi quả thực như vậy; nhưng chẳng thể làm khác được. Không phải tự mãn, nhưng tôi có thể nói rằng mình là người biết cảm thông. Nhiều người đàn ông khác trước đây chắc đã vứt bỏ những rắc rối này theo gió và tuyên bố rằng ông Hudson phải tự gánh chịu hậu quả do mình gây ra. Có lẽ một số người sẽ nói rằng tôi đang làm quá mọi chuyện lên; rằng tôi chỉ cần thả lỏng dây cương, và cậu ta sẽ tự mệt mỏi mà dừng lại. Nhưng cậu ta kéo dây cương quá mạnh khiến tôi không thể giữ cho ổn thỏa được. Chắc chắn tôi chưa bao giờ giả vờ rằng chuyện này không phải là một thử nghiệm; tôi không hứa hẹn gì, không đảm bảo gì; tôi chỉ nói rằng trường hợp này đầy triển vọng, và sẽ là một sự hổ thẹn nếu bỏ mặc nó. Tôi đã làm hết sức mình, và nếu cỗ máy này đang hỏng hóc, tôi có quyền đứng sang một bên và để nó chìm nghỉm. Amen, amen! Không, tôi có thể viết như vậy, nhưng lòng tôi không cảm thấy thế. Tôi không thể công bằng; tôi chỉ có thể bao dung. Tôi yêu quý chàng trai tội nghiệp ấy và không thể từ bỏ cậu ta. Còn về việc hiểu cậu ta, đó lại là chuyện khác; ngày nay, tôi tin là ngay cả cô cũng không hiểu nổi. Tôi cam đoan với cô, ở đây người ta thường bị quấy rầy đến mức mụ mẫm đầu óc, và tôi đang chứng kiến không chỉ một mẫu hình nhân cách gây khó hiểu. Roderick và cô Light, hai người họ...! Tôi đã kể cho cô nghe về cô Light chưa nhỉ? Mùa đông năm ngoái mọi thứ đều hoàn hảo. Roderick đã dấn thân dũng cảm, làm được những điều thực sự tuyệt vời, và chứng tỏ bản thân, theo như tôi nghĩ, là một người rất vững vàng. Cậu ta mạnh mẽ, cậu ta là hạng nhất; tôi cảm thấy hoàn toàn an tâm và tự hát những bài ca hoan hỉ trong lòng. Chúng tôi đã nhảy vọt ra biển lớn, và bỏ lại hiểm nguy phía sau. Nhưng vào mùa hè, tôi bắt đầu thấy bối rối, dù tôi đã thành công trong việc không tỏ ra lo lắng. Tuy nhiên, khi chúng tôi trở lại Rome, tôi thấy thủy triều đã đổi hướng và chúng tôi đang tiến sát những vách đá. Thực tế, đó lại là một trường hợp khác của Ulysses bên cạnh các nàng Sirens; chỉ có điều là Roderick từ chối bị trói vào cột buồm. Cậu ta là một sinh vật phi thường nhất, một sự pha trộn kỳ lạ nhất của những phẩm chất. Tôi không hiểu tại sao quá nhiều sức mạnh lại đi cùng với quá nhiều điểm yếu như vậy—một tài năng rực rỡ lại dễ mắc phải những sai lầm đến thế. Chàng trai tội nghiệp này không hoàn thiện, và đó thực sự không phải lỗi của cậu ta; Tạo hóa đã ban cho cậu ta tài năng một cách tùy tiện và rồi lại bắt cậu ta phải khổ sở vì nó. Tôi chưa bao giờ biết một người nào khó khuyên bảo hay giúp đỡ đến thế, nếu như cậu ta không có tâm trạng lắng nghe. Tôi cho rằng chắc hẳn phải có chiếc chìa khóa nào đó mở ra tính cách của cậu ta, nhưng tôi cố gắng tìm kiếm trong vô vọng; tuy nhiên tôi không thể tin rằng Chúa lại tàn nhẫn đến mức khóa cửa rồi ném mất chìa. Như tôi đã nói, cậu ta làm tôi bối rối đến chết, và dù cậu ta làm tôi cạn kiệt sự kiên nhẫn, cậu ta vẫn mê hoặc tôi. Đôi khi tôi nghĩ cậu ta không có lấy một mảy may lương tâm, và đôi khi tôi lại nghĩ rằng, theo một cách nào đó, cậu ta có thừa lương tâm. Cậu ta vừa coi mọi việc quá dễ dàng lại vừa quá nghiêm trọng; cậu ta vừa quá buông thả lại vừa quá căng thẳng, quá liều lĩnh và quá tham vọng, quá lạnh lùng và quá đam mê. Cậu ta đã phát triển nhanh hơn cả lời tiên đoán của cô, và dù là tốt hay xấu, cậu ta đều chiếm một vị trí đáng gờm. Dù sao đi nữa, cậu ta quá sức đối với tôi. Phải, cậu ta cứng rắn; điều đó không thể nhầm lẫn được. Cậu ta không linh hoạt, cậu ta dễ vỡ; và dù cậu ta có nhiều tinh thần, nhiều tâm hồn, cậu ta lại không có thứ mà tôi gọi là trái tim. Cậu ta có thứ gì đó mà cô Garland đã lầm tưởng là trái tim, và tôi khá chắc rằng cô ấy là một người biết nhìn người. Nhưng cô ấy đánh giá dựa trên bằng chứng quá ít ỏi. Cậu ta có thứ gì đó mà Christina Light, ở đây, thỉnh thoảng lại vờ như tin đó là một trái tim, nhưng cô ta hoàn toàn chẳng biết đánh giá gì cả! Tôi nghĩ đã rõ ràng rằng, về lâu dài, chủ nghĩa vị kỷ dẫn đến thất bại trong lối sống: liệu có đúng là nó cũng dẫn đến thất bại trong nghệ thuật không?... Tiêu chuẩn của Roderick cực kỳ cao; tôi phải công bằng với cậu ta về điểm đó. Cậu ta sẽ không làm bất cứ điều gì dưới mức đó, và trong khi chờ đợi cảm hứng, trí tưởng tượng, thần kinh, và các giác quan của cậu ta cần có thứ gì đó để giải trí. Đây là cách nói rất triết học để diễn đạt rằng cậu ta đã sa đà vào ăn chơi trác táng, và vừa trải qua một tháng ở Naples—thành phố nơi ‘khoái lạc’ được vun đắp nhiệt tình—trong một đám bạn rất tệ. Có phải tất cả bọn họ đều như vậy, tất cả những thiên tài? Có rất nhiều nghệ sĩ ở đây đang miệt mài làm nghề với sự cần cù đáng khen ngợi; thực tế tôi rất ngạc nhiên trước thành công của họ trong việc biến công việc thành một guồng quay đều đặn hàng ngày: nhưng tôi thực sự không nghĩ rằng một người trong số họ có được chất lượng tài năng tinh tế như cậu ta. Chính ở vấn đề số lượng mà cậu ta đã suy sụp. Cái chai không thể rót ra; cậu ta lật ngược nó xuống; chẳng có ích gì! Đôi khi cậu ta tuyên bố cái chai đã cạn—rằng cậu ta đã hoàn thành tất cả những gì cậu ta được sinh ra để làm. Tôi coi đây là sự nhảm nhí lớn; nhưng dù sao tôi cũng sẽ chấp nhận cậu ta theo cách của cậu ta nếu chỉ liên quan đến mình tôi. Nhưng tôi cứ nghĩ đến hai người hàng xóm đang cầu nguyện và tin tưởng kia của cô, và tôi cảm thấy khốn khổ như một kẻ lừa đảo. Nếu tâm trạng làm việc của cậu ta chỉ đến năm năm một lần, tôi sẵn lòng chờ đợi và chu cấp cho cậu ta trong những khoảng thời gian nhàn rỗi ấy, nếu cần thiết; nhưng đó sẽ là một bản báo cáo tồi tệ để trình bày với họ. Hơn nữa, năm năm như thế này sẽ giải quyết dứt điểm vấn đề. Tôi ước gì cậu ta bớt là một thiên tài mà là một kẻ lang băm thì hơn! Cậu ta quá cứng nhắc đến mức đáng ghét; cậu ta không chịu vứt bỏ một chút hàng hóa để cứu lấy phần còn lại. Hãy tưởng tượng cậu ta như vậy với tất cả sự quyến rũ cá nhân rực rỡ, cái đầu điển trai, bước đi bất cần, vẻ ngoài như một Apollo hay lo âu của thế kỷ mười chín, và cô sẽ hiểu rằng chẳng có chút an ủi nào khi nhìn thấy cậu ta đang đi chệch hướng. Mùa hè năm ngoái ở Baden Baden cậu ta khá là ngớ ngẩn, nhưng cậu ta đã đứng dậy được, và một thời gian cậu ta đã ổn định. Sau đó cậu ta lại bắt đầu dao động, và cuối cùng thì ngã gục. Bây giờ, đúng nghĩa đen, cậu ta đang nằm dài ra. Cậu ta vào phòng tôi tối qua, say khướt một cách thảm hại. Tôi cam đoan với cô, điều đó chẳng làm tôi thấy vui chút nào..... Về cô Light, đó là một câu chuyện dài. Cô ấy là một trong những đại mỹ nhân của mọi thời đại, và xứng đáng để người ta đi chân trần đến Rome, như những người hành hương ngày xưa, để chiêm ngưỡng. Làn da, ánh mắt, bước đi, mái tóc đen huyền của cô ấy, có lẽ đã từng thấy ở một nữ thần, nhưng chưa bao giờ thấy ở một người phụ nữ. Và cô có thể tin điều này là sự thật, bởi vì tôi không yêu cô ấy. Ngược lại thì có! Sự giáo dục của cô ấy đơn giản là địa ngục. Cô ấy hư hỏng, ngang ngược, kiêu ngạo như nữ hoàng Sheba, và là một kẻ quyến rũ đáng sợ; nhưng cô ấy hào phóng, và với sự kiên nhẫn cùng kỹ năng, cô có thể lôi kéo trí tưởng tượng của cô ấy vào một mục đích tốt cũng như mục đích xấu. Hôm nọ tôi đã cố gắng điều khiển nó một chút. Cơ hội mang đến cho tôi một cuộc phỏng vấn mà tôi có thể xoay chuyển theo hướng nghiêm túc, và tôi đã mạnh dạn mở lời và cầu xin cô ấy hãy để cho người bạn tội nghiệp của tôi được yên ổn. Sau một hồi khéo léo, cô ấy đã đồng ý, và ngày hôm sau, chỉ với một lời, cô ấy đã tống khứ cậu ta đến Naples để nhấn chìm nỗi buồn trong sự trụy lạc. Tôi đã đi đến kết luận rằng cô ấy nguy hiểm hơn khi ở trạng thái đức hạnh so với khi ở trạng thái hư hỏng, và có lẽ cô ấy có cách quay lưng khiến người ta tức điên nhất trên đời. Cô ấy là một diễn viên, cô ấy không thể không làm mọi việc một cách kịch tính, và chính cái nét kịch tính đó đã khiến nó trở nên chết người. Tất nhiên tôi muốn cô ấy để cậu ta rút lui êm đẹp; nhưng cô ấy lại muốn hạ màn trong một tư thế, và những tư thế của cô ấy khiến các nghệ sĩ trẻ dễ bị kích động mất hết lý trí..... Roderick đã tạc một bức tượng bán thân tuyệt vời của cô ấy vào đầu mùa đông, và hàng tá phụ nữ đổ xô đến yêu cầu cậu ta làm, với những thay đổi cần thiết, theo cùng một phong cách. Họ đều là những quý bà quyền quý và sẵn sàng nâng đỡ cậu ta, nhưng cậu ta nói với tất cả bọn họ rằng khuôn mặt họ không làm cậu ta hứng thú, và đuổi họ đi, khiến họ thề sẽ hủy hoại cậu ta.”

Tại thời điểm này của lá thư dài, Rowland đã dừng lại và cất thư đi. Anh giữ nó ba ngày rồi đọc lại. Ban đầu anh định xé nó đi, nhưng cuối cùng anh quyết định giữ lại, với hy vọng rằng nó có thể khơi gợi một tia gợi ý hữu ích từ sự sáng suốt của Cecilia. Chúng ta biết rằng anh có tài lắng nghe lời khuyên. Và rồi, anh suy nghĩ, biết đâu câu trả lời của người em họ sẽ làm sáng tỏ tầm nhìn hiện tại của Mary Garland về mọi chuyện. Trong tâm trạng đã thay đổi, anh viết thêm vài dòng sau:—

“Hôm nọ tôi đã trút bỏ gánh nặng rắc rối khổng lồ này; tôi nghĩ nó làm tôi thấy nhẹ nhõm hơn, và tôi để nó như vậy. Tôi đã ở trong tình trạng bối rối thảm hại, và tôi đang cố gắng tự giải thoát mình. Cô biết đấy, tôi thích thảo luận một cách bình lặng, và không có ai mà tôi có thể thảo luận một cách bình lặng như với cô, người em họ thông thái nhất của tôi! Có một bà cụ tuyệt vời mà tôi thường trò chuyện, và bà ấy nói rất đúng trọng tâm. Nhưng Madame Grandoni đã không thích Roderick ngay từ đầu, và nếu tôi làm theo lời khuyên của bà ấy, tôi sẽ rũ bỏ cậu ta. Cô sẽ cười nhạo tôi vì vẻ mặt ủ rũ này, nhưng cô sẽ làm thế trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Tôi thấy nửa xấu hổ vì lá thư của mình, vì tôi có một niềm tin vào bạn mình sâu sắc hơn cả những nghi ngờ của bản thân. Cậu ta đã ở đây tối qua, nói về Bảo tàng Naples, về bức tượng Aristides, về các món đồ đồng, các bức bích họa Pompeii, với một trí tuệ tuyệt vời đến mức nghi ngờ về tương lai cuối cùng của cậu ta dường như là sự báng bổ. Tôi đi bộ về nhà trọ cùng cậu ta, và cậu ta dịu dàng như ánh trăng giữa mùa hè. Cậu ta có một điều gì đó không thể diễn tả được, vừa quyến rũ vừa thuyết phục; lời cuối cùng của tôi về cậu ta sẽ không phải là một lời khắc nghiệt.”

Một thời gian ngắn sau khi gửi lá thư, một ngày nọ, khi đi vào xưởng vẽ của bạn mình, anh thấy Roderick đang phải chịu đựng nỗi khổ sở tột cùng vì chuyến thăm của ông Leavenworth. Roderick đã cố hết sức kiềm chế để không tỏ ra khó chịu trước sự phiền toái, nhưng rõ ràng cậu ta đang trong tình trạng cực kỳ cáu kỉnh. Gần đây cậu ta đã bắt đầu tạc hình một gã lazzarone đang nằm phơi nắng; một hình ảnh của cuộc sống thanh thản, vô trách nhiệm và đầy khoái lạc. Cậu ta thừa nhận gã lazzarone thực sự là một kẻ hèn hạ; nhưng gã lazzarone lý tưởng—và hình ảnh của cậu ta đã được lý tưởng hóa một cách tinh tế—là một người tiên phong của thời đại hoàng kim.

Ông Leavenworth dường như vừa chuyển ánh nhìn chậm rãi của mình sang bức tượng.

“Có chút gì đó theo phong cách của bức Đấu sĩ Hấp hối (Dying Gladiator) phải không?” ông nhận xét một cách đầy cảm thông.

“Ồ không,” Roderick nói một cách nghiêm túc, “ông ta không hề hấp hối, ông ta chỉ đang say rượu thôi!”

“À, nhưng bạn biết đấy,” ông Leavenworth đáp lại, “say xỉn không phải là chủ đề thích hợp cho điêu khắc. Điêu khắc không nên xử lý những tư thế tạm thời.”

“Nằm chết say không phải là một tư thế tạm thời! Không có gì vĩnh cửu hơn, điêu khắc hơn, hoành tráng hơn thế cả!”

“Một nghịch lý thú vị,” ông Leavenworth nói, “nếu chúng ta có thời gian để vận dụng trí tuệ vào đó. Tôi nhớ ở Florence có một bức tượng người say rượu của Michael Angelo, đối với tôi đó là một sự lệch lạc đáng tiếc của một trí tuệ vĩ đại. Bản thân tôi không bao giờ đụng đến rượu dưới bất kỳ hình thức nào. Tôi đã đi du lịch khắp châu Âu chỉ với nước lọc. Những danh sách rượu vang đa dạng và hấp dẫn nhất được mời chào, nhưng tôi đều gạt đi. Chưa có một nút chai nào từng được bật theo lệnh của tôi!”

“Động tác rút nút chai cũng làm hoạt động một bộ cơ rất đẹp đấy chứ,” Roderick nói. “Tôi nghĩ mình sẽ tạc một hình tượng trong tư thế đó.”

“Một bức Bacchus được thể hiện theo chủ nghĩa hiện thực! Bạn trẻ thân mến, đừng bao giờ đùa giỡn với sứ mệnh cao cả của mình. Đá cẩm thạch không tì vết nên đại diện cho đức hạnh, chứ không phải thói xấu!” Và ông Leavenworth thản nhiên phẩy tay, như thể để xua đuổi tinh thần phù phiếm, trong khi ánh mắt ông thong thả lướt sang một vật thể khác—bản sao đá cẩm thạch của bức tượng bán thân cô Light. “Một cái đầu lý tưởng, tôi cho là vậy,” ông tiếp tục; “một sự thể hiện đầy tưởng tượng về một trong những nữ thần ngoại giáo—một Diana, một Flora, một nàng tiên sông hay tiên rừng? Tôi thường tiếc rằng các nghệ sĩ Mỹ của chúng ta không mạnh dạn rũ bỏ hệ thống danh pháp đã tuyệt chủng đó.”

“Cô ấy không phải tiên sông cũng chẳng phải tiên rừng,” Roderick nói, “và tên cô ấy cũng hay như tên của tôi hay của ông vậy.”

“Bạn gọi cô ấy là”—ông Leavenworth hỏi một cách nhẹ nhàng.

“Cô Light,” Rowland xen vào, một cách từ bi.

“À, đại mỹ nhân Mỹ của chúng ta! Không phải một nữ thần ngoại giáo—một quý cô Mỹ theo đạo Cơ đốc! Vâng, tôi đã có hân hạnh trò chuyện với cô Light. Khả năng trò chuyện của cô ấy không có gì đáng chú ý, nhưng vẻ đẹp của cô ấy ở đẳng cấp cao. Tôi đã quan sát cô ấy tối nọ tại một bữa tiệc lớn, nơi có mặt những thành viên kiêu hãnh nhất của tầng lớp quý tộc châu Âu—các nữ công tước, công chúa, bá tước phu nhân, và những người khác với những tước hiệu tương tự. Nhưng về vẻ đẹp, sự duyên dáng và thanh lịch, người đồng hương xinh đẹp của tôi đã vượt xa họ. Những phụ nữ nào có thể sánh được với một quý cô Mỹ thực sự tinh tế? Những nữ công tước tối nọ chẳng có chút hấp dẫn nào đối với tôi; họ trông thật thô kệch và đầy nhục dục! Đối với tôi, sự chuyên chế của việc phân chia giai cấp hẳn là kinh khủng lắm khi những khuôn mặt như thế lại có thể gợi cảm hứng ngưỡng mộ. Bạn thấy nhiều cô gái xinh đẹp hơn trong một giờ trên đại lộ Broadway hơn là trong cả chuyến du lịch châu Âu. Cô Light, bây giờ mà ở Broadway, sẽ chẳng gây ra bất kỳ sự chú ý đặc biệt nào.”

“Cô ấy chưa bao giờ ở đó!” Roderick hét lên, đầy đắc thắng.

“Tôi sợ là cô ấy sẽ không bao giờ ở đó. Tôi cho rằng bạn đã nghe tin tức về cô ấy rồi.”

“Tin gì?” Roderick đã đứng quay lưng lại, hăng hái chọc chọc vào bức tượng lazzarone của mình; nhưng trước những lời cuối cùng của ông Leavenworth, cậu ta nhanh chóng quay lại.

“Tôi tin đó là tin nóng hổi nhất. Cô Light được những người cao quý nhất ở đây ngưỡng mộ. Họ ngầm công nhận sự vượt trội của cô ấy. Cô ấy đã nhận được lời cầu hôn từ nhiều vị chúa tể lớn. Tôi vô cùng hạnh phúc khi biết tình tiết này, và biết rằng tất cả họ đều đã phải ra về trong sự thở dài. Cô ấy không bị làm lóa mắt bởi tước hiệu và những chiếc vương miện dát vàng của họ. Cô ấy đã đánh giá họ đơn thuần như những người đàn ông, và thấy họ không đạt. Tuy nhiên, một trong số họ, tôi tin là một hoàng tử trẻ người Naples, sau một thời gian dài thử thách đã thành công trong việc làm cho mình trở nên xứng đáng. Cô Light cuối cùng đã nói đồng ý, và lễ đính hôn vừa mới được công bố. Tôi không phải là người chuyên buôn chuyện loại này, nhưng sự thật đã được một quý bà mà tôi đang trò chuyện nhắc đến cách đây một giờ, và ở đây, tại châu Âu, những chuyện phiếm này chiếm phần lớn sự chú ý của người ta. Vì vậy tôi đã ghi nhớ tình tiết đó. Vâng, tôi rất tiếc khi cô Light lại kết hôn với một trong những gã ngoại quốc đã hết thời này. Người Mỹ nên ủng hộ lẫn nhau. Nếu cô ấy muốn một cuộc hôn nhân rực rỡ, chúng ta đã có thể sắp xếp cho cô ấy. Nếu cô ấy muốn một anh chàng tuyệt vời—một người đàn ông hiện đại, sắc sảo, táo bạo—tôi đã đảm nhận việc tìm kiếm cho cô ấy mà không cần phải rời khỏi thành phố New York. Và nếu cô ấy muốn một gia tài lớn, tôi đã tìm cho cô ấy hai mươi người mà cô ấy sẽ phải vất vả lắm mới tiêu hết tiền: tiền mặt—chứ không phải bị chôn vùi trong những vùng đất đầy sốt rét và những biệt thự mục nát! Tên của chàng trai đó là gì nhỉ? Hoàng tử Castaway, hay đại loại thế!”

Thật may cho ông Leavenworth là ông ta là một người nói nhiều và điềm tĩnh; vì dòng thác hùng biện của ông đã cuốn ông vượt qua tiếng kêu ngắn, sắc, đầy sửng sốt mà Roderick đã chào đón "chuyện phiếm" của ông. Chàng trai trẻ đứng nhìn ông với đôi môi hé mở và ánh mắt đầy kích động.

“Địa vị của phụ nữ,” ông Leavenworth thản nhiên tiếp tục, “chắc chắn là rất thấp kém ở những quốc gia này. Tôi nghi ngờ liệu một công chúa châu Âu có thể nhận được sự tôn trọng như đối với những phụ nữ khiêm nhường nhất ở đất nước chúng ta. Văn minh của một đất nước nên được đo bằng sự tôn trọng dành cho phái yếu. Đánh giá theo tiêu chuẩn đó, họ đang ở đâu, ở đây?”

Mặc dù ông Leavenworth không quan sát thấy sự xúc động của Roderick, nhưng điều đó không thoát khỏi sự chú ý của Rowland, người đang suy nghĩ những điều không thoải mái về nó. Anh thấy rằng nó đã ngay lập tức trở thành một với sự kích thích gay gắt do tính cách áp đặt của người đàn ông tội nghiệp kia tạo ra, và rằng một sự bùng nổ nào đó là khó tránh khỏi. Ông Leavenworth, với sự vô tư bình thản, tiếp tục châm ngòi cho quả mìn.

“Và bây giờ là tác phẩm Văn hóa của chúng ta!” ông nói bằng giọng vang dội, ra hiệu yêu cầu vén màn bức tượng, vốn đứng hơi tách biệt, được phủ bằng một tấm khăn lớn.

Roderick đứng nhìn ông một lúc với sự thù hận tập trung, rồi sải bước đến bức tượng và giật tấm vải che đi. Ông Leavenworth ổn định chỗ ngồi với vẻ hài lòng của một người chủ sở hữu, và quét mắt nhìn hình tượng chưa hoàn thành. “Tôi có thể tự tâm biểu đạt rằng tôi hài lòng với ý tưởng chung,” ông nói. “Bức tượng có sự uy nghiêm đáng kể, và khuôn mặt mang một biểu cảm cởi mở, tốt đẹp. Tuy nhiên, vầng trán làm tôi thấy không đủ trí tuệ. Trong một bức tượng về Văn hóa, bạn biết đấy, đó phải là điểm chính. Đôi mắt nên theo bản năng hướng về vầng trán. Bạn có thể làm nó cao lên một chút không?”

Roderick, thay cho câu trả lời, vứt tấm vải lại lên bức tượng. “Làm ơn cho tôi, thưa ông,” cậu ta nói, “làm ơn cho tôi! Đừng bao giờ nhắc đến thứ đó nữa.”

“Đừng bao giờ nhắc đến nó? Tại sao, bạn thân mến của tôi”—

“Đừng bao giờ nhắc đến. Nó là một sự ghê tởm!”

“Một sự ghê tởm! Tác phẩm Văn hóa của tôi!”

“Của ông thì có!” Roderick hét lên. “Nó không phải của tôi. Tôi từ chối nó.”

“Hãy từ chối nó nếu bạn muốn,” ông Leavenworth nghiêm nghị nói, “nhưng hãy hoàn thành nó trước đã!”

“Tôi thà đập nát nó!” Roderick hét lên.

“Đây là sự điên rồ, thưa anh. Anh phải giữ đúng cam kết của mình.”

“Tôi không hề có cam kết nào. Một nhà điêu khắc không phải là thợ may. Ông đã bao giờ nghe đến cảm hứng chưa? Của tôi đã chết rồi! Và đó không phải là chuyện để cười. Chính ông đã giết chết nó.”

“Tôi—tôi—đã giết chết cảm hứng của anh sao?” ông Leavenworth hét lên, với giọng điệu của sự phẫn nộ chính đáng. “Anh là một cậu bé vô ơn! Nếu có bao giờ tôi khuyến khích, cổ vũ và hỗ trợ bất cứ ai, tôi chắc chắn mình đã làm điều đó với anh.”

“Tôi đánh giá cao ý định tốt của ông, và tôi không muốn tỏ ra khiếm nhã. Nhưng sự khuyến khích của ông là—thừa thãi. Tôi không thể làm việc cho ông!”

“Tôi gọi đây là sự ngang bướng, chàng trai trẻ!” ông Leavenworth nói, như thể ông vừa tìm ra từ ngữ buộc tội.

“Ồ, tôi đang có tâm trạng tồi tệ đây!” Roderick trả lời.

“Xin hỏi, thưa anh, có phải là vì lời ám chỉ không mấy hay ho của tôi về cuộc hôn nhân của cô Light?”

“Đó là tất cả những gì không hay ho của ông! Tôi không nói điều đó để xúc phạm ông; tôi xin lỗi nếu nó gây ra điều đó. Tôi nói vậy để cuộc chia tay của chúng ta được hoàn tất, không thể cứu vãn!”

Rowland đã đứng bên cạnh trong im lặng, nhưng anh giờ đã can thiệp. “Hãy nghe tôi,” anh nói, đặt tay lên cánh tay Roderick. “Cậu đang đứng bên bờ vực thẳm. Nếu cậu để bất cứ điều gì đã xảy ra làm gián đoạn công việc của mình với bức tượng đó, cậu sẽ lao xuống vực. Việc cậu không thích nó không quan trọng; cậu sẽ làm điều khôn ngoan nhất mà cậu từng làm nếu cậu thực hiện nỗ lực ý chí cần thiết để hoàn thành nó. Sau đó hãy phá hủy bức tượng nếu cậu muốn, nhưng hãy cứ thực hiện nỗ lực đó. Tôi nói thật đấy!”

Roderick nhìn anh với đôi mắt mà sự kiên định tàn nhẫn làm cho gần như dịu dàng. “Cả cậu nữa!” cậu ta chỉ nói vỏn vẹn.

Rowland cảm thấy rằng mình cũng có thể cố gắng vắt nước từ một viên pha lê bóng loáng hơn là hy vọng làm lay chuyển cậu ta. Anh quay đi và bước vào căn phòng liền kề với cảm giác bất lực đến phát bệnh. Trong giây lát, anh quay lại và thấy rằng ông Leavenworth đã rời đi—có lẽ với một thái độ khá đáng ngại. Roderick đang ngồi với khuỷu tay chống trên đầu gối và đầu gục trong hai bàn tay.

Rowland thực hiện thêm một nỗ lực nữa. “Cậu từ chối suy nghĩ về điều tôi thúc giục sao?”

“Tuyệt đối.”

“Còn một điểm nữa—rằng cậu không nên, trong một tháng, đến nhà bà Light.”

“Tối nay tôi đến đó.”

“Đó cũng là một sự điên rồ hoàn toàn.”

“Có những thứ được gọi là sự điên rồ cần thiết.”

“Cậu không suy nghĩ; cậu đang nói trong cơn nóng giận.”

“Vậy tại sao cậu lại bắt tôi phải nói?”

Rowland trầm ngâm một lát. “Liệu có cần thiết phải mất đi người bạn tốt nhất mà cậu có không?”

Roderick ngước lên. “Đó là việc của cậu để giải quyết!”

Người bạn thân nhất của cậu đã đội mũ lên và sải bước đi; trong giây lát cánh cửa đóng lại sau lưng anh. Rowland bước đi mạnh mẽ trong gần hai giờ đồng hồ. Anh đi qua đường Corso, ra khỏi cổng Porta del Popolo và đi vào Villa Borghese, nơi anh đi một vòng trọn vẹn. Sự kích thích gay gắt của anh đã lắng xuống, nhưng nó để lại cho anh một gánh nặng không thể chịu nổi trong tim. Khi bóng tối buông xuống, anh thấy mình ở gần chỗ ở của người bạn Madame Grandoni. Anh thường đến thăm bà vào giờ trước bữa tối, và bây giờ anh bước lên cầu thang không đèn của bà và rung chuông với một mong muốn đặc biệt được giải khuây. Anh được thông báo rằng, lúc này, bà đang bận, nhưng nếu anh vào và đợi, bà sẽ sớm ra gặp anh. Anh chưa kịp ngồi trầm tư trong ánh lửa được mười phút thì anh nghe thấy tiếng chuông cửa, sau đó là tiếng sột soạt và rì rầm ở sảnh. Cánh cửa phòng khách nhỏ mở ra, nhưng trước khi vị khách xuất hiện, anh đã nhận ra giọng nói của cô. Christina Light lướt tới, phía trước là con chó xù của cô, và gần như lấp đầy phòng khách nhỏ hẹp bằng đuôi váy của mình. Cô được tô điểm chỗ này chỗ kia bởi ánh lửa chập chờn.

“Họ nói với tôi là anh ở đây,” cô nói một cách đơn giản, khi ngồi xuống.

“Vậy mà cô vẫn vào? Thật dũng cảm,” Rowland nói.

“Anh mới là người dũng cảm, nếu nghĩ lại! Padrona đâu?”

“Đang bận một chút. Nhưng bà ấy sắp ra rồi.”

“Sớm không?”

“Tôi đã đợi mười phút rồi; tôi mong bà ấy ra bất cứ lúc nào.”

“Trong khi đó chúng ta ở một mình?” Và cô liếc nhìn vào những góc tối của căn phòng.

“Trừ khi Stenterello tính là người,” Rowland nói.

“Ồ, nó biết bí mật của tôi—con vật tội nghiệp!” Cô ngồi im lặng một lúc, nhìn vào ánh lửa. Rồi cuối cùng, liếc nhìn Rowland, “Nào! Nói điều gì đó dễ chịu đi!” cô thốt lên.

“Tôi rất vui khi nghe về lễ đính hôn của cô.”

“Không, tôi không có ý đó. Tôi đã nghe điều đó quá thường xuyên, chỉ kể từ bữa sáng, đến mức nó mất hết ý nghĩa rồi. Ý tôi là một trong những điều bất ngờ, quyến rũ mà anh đã nói với tôi một tháng trước tại Saint Cecilia’s.”

“Khi đó tôi đã xúc phạm cô,” Rowland nói. “Tôi sợ mình đã làm vậy.”

“À, anh nhận ra à? Tại sao tôi không thấy anh từ đó đến giờ?”

“Thực sự, tôi không biết.” Và anh bắt đầu ngập ngừng tìm cách giải thích. “Tôi đã ghé qua, nhưng cô không bao giờ có nhà.”

“Anh đã cẩn thận chọn sai thời điểm đấy. Anh có cách đối xử với một cô gái tội nghiệp thật đấy! Anh ngồi xuống và thông báo với cô ấy rằng cô ấy là một người mà một chàng trai trẻ tử tế không thể giao du mà không bị vấy bẩn; bạn của anh là một chàng trai rất tốt, anh rất cẩn thận với đạo đức của cậu ta, anh muốn cậu ta không quen biết ai ngoài những người tốt, và vì vậy anh cầu xin tôi hãy từ bỏ. Anh yêu cầu tôi hãy khắc cốt ghi tâm những gợi ý này và hành động theo đó càng sớm càng tốt. Chúng không mấy tâng bốc sự phù phiếm của tôi. Tuy nhiên, phù phiếm là một tội lỗi, và tôi lắng nghe một cách phục tùng, với một khao khát to lớn là được công bằng. Nếu tôi có nhiều lỗi lầm, tôi biết điều đó, một cách chung chung, và tôi cố gắng hết sức có thể. ‘Voyons,’ tôi tự nhủ, ‘nghe thấy mình bị coi là một người thấp kém như vậy thì chẳng thú vị chút nào, nhưng cũng đáng để suy nghĩ; có lẽ trong đó có nhiều sự thật, và dù sao thì chúng ta cũng phải là một cô gái tốt nhất có thể. Đó là điểm chính! Và rồi đây là một cơ hội tuyệt vời cho sự khiêm nhường. Nếu có sự nghi ngờ trong vấn đề này, hãy để sự nghi ngờ đó chống lại chính mình. Đó là những gì Thánh Catherine đã làm, và Thánh Theresa, và tất cả những người khác, và họ được cho là đã đạt được niềm vui vô cùng hạnh phúc sau đó. Hãy thử một chút niềm vui không thể diễn tả này!’ Tôi đã thử; tôi nuốt những tiếng nấc đang trào dâng, tôi cúi chào anh, tôi quyết tâm mình sẽ không thù hận, không đam mê, không báo thù, hay bất cứ điều gì được cho là đặc biệt nữ tính. Tôi là một cô gái tốt hơn anh nghĩ—ít nhất là tốt hơn anh nghĩ; nhưng tôi sẽ gạt đi sự khác biệt đó và làm điều đúng đắn một cách huy hoàng, kẻo tôi không làm điều đúng đủ tốt. Tôi đã suy nghĩ rất nhiều về nó trong sáu giờ khi tôi biết mình không có vẻ như vậy, và rồi cuối cùng tôi đã làm nó! Santo Dio!”

“Cô Light thân mến, cô Light thân mến!” Rowland nói một cách khẩn khoản.

“Kể từ đó,” cô gái trẻ tiếp tục, “tôi đã chờ đợi những niềm vui không thể diễn tả. Chúng vẫn chưa xuất hiện!”

“Xin hãy lắng nghe tôi!” Rowland thúc giục.

“Chẳng có gì, chẳng có gì, chẳng có gì đến từ đó cả. Tôi đã trải qua tháng ngày buồn tẻ nhất trong đời mình!”

“Cô Light thân mến, cô là một quý cô rất ghê gớm!” Rowland hét lên.

“Anh có ý gì vậy?”

“Rất nhiều ý. Chúng ta sẽ bàn về chúng. Nhưng trước tiên, hãy tha thứ cho tôi nếu tôi đã xúc phạm cô!”

Cô nhìn anh một lát, ngập ngừng, rồi thọc tay vào ống tay áo. “Điều đó chẳng có nghĩa lý gì. Sự tha thứ là giữa những người ngang hàng, và anh không coi tôi là người ngang hàng với anh.”

“Thực sự, tôi không hiểu!”

Christina đứng dậy và đi lại trong phòng một lát. Rồi quay ngoắt lại, “Anh không tin tôi!” cô hét lên; “không một chút nào! Tôi không biết mình sẽ không đánh đổi điều gì để buộc anh phải tin tôi!”

Rowland bật dậy, phản đối, nhưng trước khi anh kịp đi xa, một trong những tấm rèm mỏng được vén lên, và Madame Grandoni bước vào, kéo lại chiếc tóc giả cho thẳng. “Nhưng anh sẽ còn tin tôi,” Christina lẩm bẩm, khi cô lướt qua phía nữ chủ nhà của mình.

Madame Grandoni âu yếm quay sang Christina. “Ta phải trao cho con một nụ hôn rất trang trọng, con yêu; con là nữ chính của giờ phút này. Con thực sự đã chấp nhận cậu ấy, hử?”

“Mọi người nói vậy!”

“Nhưng con phải là người biết rõ nhất chứ.”

“Con không biết—con không quan tâm!” Cô đứng với bàn tay đặt trong tay Madame Grandoni, nhưng liếc nhìn Rowland.

“Đó là một tâm trạng khá lạ,” bà cụ nói, “đối với một người trẻ sắp trở thành công chúa.”

Christina nhún vai. “Ai cũng mong đợi con phải ngây ngất vì điều đó! Có gì có thể tầm thường hơn thế? Họ cứ tự mà cười khúc khích đi! Bà có để con ở lại ăn tối không?”

“Nếu con có thể ăn risotto. Nhưng ta tưởng con được mong đợi ở nhà.”

“Bà nói đúng. Hoàng tử Casamassima ăn tối ở đó, en famille. Nhưng con vẫn chưa thuộc về gia đình ông ấy!”

“Con có biết con rất hư hỏng không? Ta có nửa ý định không giữ con lại.”

Christina cụp mắt, suy tư. “Con xin bà hãy để con ở lại,” cô nói. “Nếu bà muốn chữa lành sự hư hỏng của con, bà phải rất kiên nhẫn và tử tế với con. Nó sẽ xứng đáng với công sức đó. Bà phải thể hiện sự tin tưởng vào con.” Và cô liếc nhìn Rowland một lần nữa. Rồi đột nhiên, với một tông giọng khác, “Con không biết mình đang nói gì!” cô hét lên. “Con mệt mỏi, con cô đơn hơn bao giờ hết, con ước gì mình đã chết!” Nước mắt trào ra nơi khóe mắt, cô cố gắng chống cự trong giây lát, và vùi mặt vào ống tay áo; nhưng cuối cùng cô bật khóc nức nở không kìm được và quàng tay lên cổ Madame Grandoni. Người phụ nữ sắc sảo này trao cho Rowland một cái gật đầu đầy ẩn ý, và một cái nhún vai nhỏ, phía trên cái đầu xinh đẹp cúi xuống của cô gái trẻ, rồi dẫn Christina đi một cách dịu dàng sang căn phòng liền kề. Rowland, bị bỏ lại một mình, đứng đó trong chốc lát, vô cùng bối rối, đối mặt với con chó xù của cô Light, vốn đã cất tiếng kêu sắc lạnh, kỳ lạ vì đồng cảm với chủ nhân của nó. Rowland trút sự bối rối của mình bằng cách dùng gậy đập một cái vào mõm con vật, rồi nhanh chóng rời khỏi nhà. Anh thấy cỗ xe của bà Light đang đợi ở cửa, và sau đó nghe tin Christina đã về nhà dùng bữa tối.

Một vài ngày sau, anh đi Florence trong hai tuần. Anh có hai mươi ý định rời khỏi Ý hoàn toàn; và ở Florence ít nhất anh có thể tự do quyết định hơn về những bước đi tương lai của mình. Anh cảm thấy vô cùng, không thể chữa khỏi sự ghê tởm. Lòng nhân từ đầy suy ngẫm đứng sang một bên một cách thận trọng, và trong lúc đó không hề chạm vào nguồn gốc của sự kích thích của anh bằng bất kỳ tia sáng dịu dàng nào.

Đó là giữa tháng Ba, và vào giữa tháng Ba ở Florence, mùa xuân đã ấm áp và sâu sắc. Anh có một niềm say mê vô hạn đối với nơi này và mùa này, nhưng khi anh dạo bước bên bờ sông Arno và dừng lại đây đó trong các phòng trưng bày lớn, chúng không thể xoa dịu sự kích thích của anh. Anh đau lòng, và khi những ngày trôi qua, nỗi đau càng sâu sắc hơn là lành lại. Anh cảm thấy như mình có một lời phàn nàn chống lại vận mệnh; dù bản tính tốt bụng đến đâu, lần này sự tốt bụng của anh hoàn toàn từ chối để nó trôi qua. Anh đã cố gắng để trở nên khôn ngoan, anh đã cố gắng để trở nên tử tế, anh đã dấn thân vào một doanh nghiệp đáng trân trọng; nhưng sự khôn ngoan, lòng tốt, năng lượng của anh đã bị ném trả lại vào mặt anh. Anh thất vọng, và sự thất vọng của anh có một tia giận dữ trong đó. Cảm giác về thời gian lãng phí, hy vọng và đức tin lãng phí, luôn đồng hành cùng anh. Có những lúc những điều đẹp đẽ xung quanh anh chỉ làm trầm trọng thêm sự bất mãn của anh. Anh đến Cung điện Pitti, và bức Madonna of the Chair của Raphael dường như, trong sự thanh thản dịu dàng của nó, chế giễu anh với gợi ý về sự nghỉ ngơi không thể đạt được. Anh nán lại trên những cây cầu lúc hoàng hôn, và biết rằng ánh sáng rất mê hoặc và những ngọn núi thật tuyệt vời, nhưng dường như có một điều gì đó cực kỳ tồi tệ và không đáng hoan nghênh trong thực tế đó. Nói một cách ngắn gọn, anh cảm thấy như một người đàn ông đã bị lừa dối một cách tàn nhẫn và muốn trả thù. Cuộc đời nợ anh, anh nghĩ, một sự bồi thường, và anh sẽ bồn chồn và bực bội cho đến khi anh tìm thấy nó. Anh biết—hoặc anh dường như biết—nơi anh sẽ tìm thấy nó; nhưng anh khó nói với chính mình, và nghĩ về điều đó dưới sự phản đối trong tâm trí, như một người thiếu tiền có thể nghĩ về một số quỹ mà anh ta giữ làm tin. Trong những suy tư u sầu của mình, ý tưởng về một điều gì đó tốt đẹp hơn tất cả những điều này, một điều gì đó có thể nhẹ nhàng, phong phú can thiệp, một điều gì đó có thể hòa giải anh với tương lai, một điều gì đó có thể làm cho sự sống của một người trở nên sâu sắc và nhiệt thành thay vì khắc nghiệt và không đồng đều—nói một cách ngắn gọn, ý tưởng về sự bồi thường cụ thể—đã định hình sớm hay muộn thành hình ảnh của Mary Garland.

Rất kỳ lạ, bạn có thể nói, rằng vào thời điểm này Rowland vẫn còn ấp ủ về một cô gái bình thường mà anh chỉ có cái nhìn thoáng qua nhất hai năm trước; rất kỳ lạ rằng một ấn tượng sâu sắc như vậy lại được tạo ra bởi một công cụ được nhấn nhẹ nhàng. Chúng ta phải thừa nhận sự kỳ lạ đó và chỉ đưa ra lời giải thích đơn giản rằng tình cảm của anh dường như thuộc về loài cảm xúc mà, theo lời làm chứng của các nhà thơ, cái tên và bản chất của nó chính là sự kỳ lạ. Một đêm anh chỉ ngủ được nửa giờ; anh thấy suy nghĩ của mình đi theo một hướng khiến anh vô cùng phấn khích. Anh đi đi lại lại trong phòng nửa đêm. Căn phòng nhìn ra sông Arno; tiếng sông vọng vào cửa sổ mở; anh cảm thấy muốn mặc quần áo và đi xuống đường. Đến gần sáng, anh gục xuống ghế; mặc dù anh hoàn toàn tỉnh táo nhưng anh bớt phấn khích hơn. Anh cảm thấy như mình nhìn thấy ý tưởng của mình từ bên ngoài, rằng anh đánh giá nó và lên án nó; tuy nhiên nó vẫn đứng đó trước mặt anh, rõ ràng, và theo một cách nào đó đầy mệnh lệnh. Trong ngày, anh cố gắng xua đuổi và quên nó đi; nhưng nó mê hoặc, ám ảnh, đôi lúc làm anh sợ hãi. Anh cố gắng giải trí, đi thăm viếng, viện đến một vài phương pháp khá bạo lực để làm chệch hướng suy nghĩ của mình. Nếu ngày hôm sau anh đã phạm tội, những người mà anh đã gặp ngày hôm đó sẽ làm chứng rằng anh đã nói chuyện lạ lùng và không có vẻ là chính mình. Anh chắc chắn cảm thấy rất không giống mình; rất lâu sau đó, khi nhìn lại, anh thường suy ngẫm rằng trong những ngày đó anh đã có lúc thực sự không còn là chính mình. Ý tưởng của anh vẫn tồn tại; nó bám lấy anh như một kẻ ăn xin cứng đầu. Ý nghĩa của vấn đề, nói một cách thô thiển, là thế này: Nếu Roderick thực sự sẽ, như cậu ta đã tự nói, “tan biến,” người ta có thể giúp cậu ta trên đường đi—người ta có thể làm phẳng con đường descensus Averno. Trong bốn mươi tám giờ, một tầm nhìn về Roderick bơi trước mắt Rowland, duyên dáng và xinh đẹp khi cậu ta đi qua, lao xuống, như một thợ lặn, từ một độ cao xuống một vực thẳm sương mù. Vực thẳm đó là sự hủy diệt, sự hư vô, cái chết; nhưng nếu cái chết đã được định đoạt, tại sao nỗi đau không thể ngắn ngủi? Ngoài tầm nhìn này, một tầm nhìn khác mờ ảo lấp lánh, như trong trò chơi “đèn ma thuật” của trẻ em, một bức tranh được đặt chồng lên bức tường trắng trước khi bức tranh cuối cùng hoàn toàn mờ đi. Nó đại diện cho Mary Garland đứng đó với đôi mắt mà trong đó sự kinh hoàng dường như từ từ, từ từ tan biến, và đôi bàn tay bất động cuối cùng không còn phản kháng khi chính tay anh đề nghị nắm lấy chúng. Ngày xưa, khi một người đàn ông bị thiêu trên cọc, thật tàn nhẫn khi phải có mặt; nhưng nếu người ta có mặt, thật tử tế khi giúp một tay chất củi và làm cho ngọn lửa thực hiện công việc của nó một cách nhanh chóng và khói che đậy nạn nhân. Với tất cả sự tôn trọng đối với lòng tốt của bạn, đây có lẽ là một nghĩa vụ mà bạn sẽ đặc biệt cảm thấy nếu bạn có quyền lợi thừa kế đối với một thứ gì đó mà nạn nhân để lại.

Một buổi sáng, giữa tất cả những điều này, Rowland bước ra khỏi một trong những cổng thành mà không để ý và thấy mình đang trên đường đến Fiesole. Đó là một ngày đẹp trời; mặt trời tháng Ba mang lại cảm giác như tháng Năm, như nhà thơ người Anh ở Florence đã nói; những bụi cây và dây leo đầy hoa rủ xuống trên các bức tường của biệt thự và podere đã tung lời hứa thơm ngát của chúng vào không khí ấm áp, tĩnh lặng. Rowland đi theo những con đường quanh co, leo dốc; nán lại, khi anh lên cao hơn, dưới những cây bách gỉ sét, bên cạnh những hàng rào thấp, nơi bạn nhìn xuống thành phố quyến rũ và quét sạch thung lũng Arno; đến quảng trường nhỏ trước nhà thờ và nghỉ ngơi một lúc trong nhà thờ đồ sộ, tối tăm; sau đó leo cao hơn nữa, đến tu viện Franciscan nằm trên chính đỉnh cao của ngọn núi. Anh rung chuông ở cổng nhỏ; một người anh em lôi thôi, già nua, mặt đỏ gay đã cho anh vào với sự thân thiện gần như ủy mị. Có một cái lạnh lẽo thê lương trong nhà nguyện và các hành lang, và anh nhanh chóng đi qua chúng vào khu vườn cũ dốc và rối rắm một cách thú vị, mọc hoang dã trên trán của ngọn đồi lớn. Anh đã ở đó trước đây, và anh rất thích nó. Khu vườn treo trong không khí, và bạn đi lang thang từ sân thượng này sang sân thượng khác và tự hỏi làm thế nào nó giữ được không bị trượt xuống, trong sự hoàn tất đầy đủ của sự hoang vắng bị tước đoạt, xuống hẻm núi lãng mạn trần trụi bên dưới. Đúng giữa trưa khi Rowland vào, và sau khi đi dạo một lát, anh gục xuống nắng trên một chiếc ghế đá đầy rêu và kéo mũ xuống che mắt. Những cái bóng ngắn của những cây bách màu nâu phía trên anh đã trở nên rất dài, và tuy nhiên anh vẫn chưa quay lại qua tu viện. Một trong những tu sĩ, trong chiếc áo choàng màu thuốc lá phai màu của mình, đi lang thang vào khu vườn, đọc cuốn sách cầu nguyện nhỏ bẩn thỉu của mình. Đột nhiên ông ta đi về phía chiếc ghế mà Rowland đã nằm dài trên đó, và dừng lại một chút, chăm chú. Rowland vẫn còn nán lại đó; anh đang ngồi với đầu gục trong tay và khuỷu tay chống trên đầu gối. Anh dường như không nghe thấy tiếng bước chân mang xăng đan của người anh em tốt, nhưng khi vị tu sĩ vẫn tiếp tục quan sát anh, cuối cùng anh ngước lên. Đó không phải là ông già hèn hạ đã cho anh vào, mà là một nhân vật tái nhợt, gầy gò, có vẻ ngoài nghiêm trang và khổ hạnh hơn, nhưng lại nhân từ. Khuôn mặt của Rowland mang những dấu vết của sự rắc rối cực độ. Vị tu sĩ giữ ngón tay trong cuốn sách nhỏ của mình, và khoanh tay một cách đẹp đẽ trước ngực. Khó có thể xác định liệu thái độ của ông, khi ông cúi đôi mắt Ý đầy cảm thông nhìn Rowland, là một sự tình cờ hạnh phúc hay là kết quả của một sự nhạy bén tâm linh tinh tế. Đối với Rowland, dù sao đi nữa, dưới cảm xúc của khoảnh khắc đó, nó dường như rất kịp thời một cách hạnh phúc. Anh đứng dậy và tiến đến gần vị tu sĩ, và đặt tay lên cánh tay ông.

“Thưa người anh em,” anh nói, “ông đã bao giờ thấy Quỷ dữ chưa?”

Vị tu sĩ nhìn, một cách nghiêm trang, và làm dấu thánh. “Chúa cấm!”

“Nó đã ở đây,” Rowland tiếp tục, “ở đây trong khu vườn xinh đẹp này, như nó đã từng ở trong Địa đàng, nửa giờ trước. Nhưng đừng sợ; tôi đã đuổi nó ra.” Và Rowland cúi xuống và nhặt chiếc mũ của mình, vốn đã lăn vào một luống hoa cyclamen, như một biểu tượng mơ hồ của một cuộc vật lộn thể xác thực sự.

“Anh đã bị cám dỗ sao, thưa người anh em?” vị tu sĩ hỏi, một cách âu yếm.

“Thật kinh khủng!”

“Và anh đã kháng cự—và chinh phục!”

“Tôi tin là tôi đã chinh phục.”

“Cầu nguyện cho Thánh Francis ban phước! Thật tốt. Nếu anh thích, chúng tôi sẽ dâng một thánh lễ cho anh.”

“Tôi không phải là người Công giáo,” Rowland nói.

Vị tu sĩ mỉm cười với sự đĩnh đạc. “Đó là một lý do thêm nữa.”

“Nhưng thế thì tùy ông chọn. Hãy bắt tay với tôi,” Rowland nói thêm; “điều đó cũng tốt thôi; và cho phép tôi, khi tôi ra ngoài, được dừng lại một chút trong nhà nguyện của ông.”

Họ bắt tay và chia tay. Vị tu sĩ làm dấu thánh, mở cuốn sách của mình, và đi lang thang, nổi bật trên nền bầu trời phía tây. Rowland quay trở lại tu viện, và dừng lại đủ lâu trong nhà nguyện để tìm hộp tiền từ thiện. Anh đã có cái mà người ta gọi một cách bình dân là một nỗi sợ hãi lớn; anh tin, rất mãnh liệt trong thời điểm đó, vào Quỷ dữ, và anh cảm thấy một nhu cầu không thể cưỡng lại để đóng góp cho bất kỳ tổ chức nào cam kết giữ nó ở khoảng cách xa.

Ngày hôm sau anh trở lại Rome, và ngày hôm sau nữa anh đi tìm Roderick. Anh thấy cậu ta trên đồi Pincian với lưng quay về phía đám đông, nhìn cảnh hoàng hôn. “Tôi đã đi Florence,” Rowland nói, “và tôi đã nghĩ đến việc đi xa hơn; nhưng tôi quay lại vì mục đích đưa cho cậu một lời khuyên nữa. Một lần nữa, cậu từ chối rời Rome sao?”

“Không bao giờ!” Roderick nói.

“Cơ hội duy nhất mà tôi thấy, về việc cậu khôi phục ý thức trách nhiệm của mình đối với—đối với những điều thiêng liêng khác nhau mà cậu đã quên, là gửi thư cho mẹ cậu đến đây với cậu.”

Roderick nhìn chằm chằm. “Cho mẹ tôi?”

“Cho mẹ cậu—và cho cô Garland.”

Roderick vẫn nhìn chằm chằm; và rồi, một cách chậm rãi và yếu ớt, khuôn mặt cậu ta đỏ bừng lên. “Cho Mary Garland—cho mẹ tôi?” cậu ta lặp lại. “Gửi thư cho họ?”

“Nói cho tôi điều này; tôi đã thường tự hỏi, nhưng cho đến nay tôi đã kiềm chế không hỏi. Cậu vẫn đính hôn với cô Garland chứ?”

Roderick cau mày một cách đen tối, nhưng gật đầu đồng ý.

“Vậy thì việc nhìn thấy cô ấy sẽ làm cậu vui chứ?”

Roderick quay đi và trong vài khoảnh khắc không trả lời gì. “Vui!” cậu ta nói cuối cùng, bằng giọng khàn khàn. “Hãy gọi đó là nỗi đau.”

“Tôi coi cậu là một người bệnh,” Rowland tiếp tục. “Trong trường hợp như vậy, cô Garland sẽ nói rằng vị trí của cô ấy là ở bên cạnh cậu.”

Roderick nhìn anh một lúc nghi ngờ, thiếu tin tưởng. “Đây có phải là một cái bẫy sâu xa không?” cậu ta hỏi một cách chậm rãi.

Rowland đã quay lại với tất cả sự kiên nhẫn được nhen nhóm, nhưng những lời này mang lại cho nó một sự lạnh lẽo gần như chí mạng. “Chúa tha thứ cho cậu!” anh hét lên một cách cay đắng. “Ý tưởng của tôi đơn giản là thế này. Hãy cố gắng, một cách đứng đắn, để hiểu nó. Tôi đã cố gắng kết bạn với cậu, giúp đỡ cậu, truyền cảm hứng cho cậu với sự tự tin, và tôi đã thất bại. Tôi đã đưa cậu từ tay mẹ cậu và người vợ sắp cưới của cậu, và dường như đó là nghĩa vụ của tôi để khôi phục cậu về tay họ. Đó là tất cả những gì tôi có thể nói.”

Anh định đi, nhưng Roderick dùng sức giữ anh lại. Sẽ là một cách diễn đạt thô thiển nếu nói rằng người ta không bao giờ biết Roderick sẽ tiếp nhận một việc như thế nào. Đã xảy ra không ít hơn một lần rằng khi bị đánh mạnh, một cách xứng đáng, cậu ta đã nhận cú đánh với sự dịu dàng cảm động. Mặt khác, cậu ta thường bực bội trước những cái vỗ nhẹ nhàng nhất. Ảnh hưởng thứ hai từ lời nhắc nhở hiện tại của Rowland dường như đáng trấn an. “Tôi cầu xin cậu hãy đợi,” cậu ta nói, “hãy tha thứ cho lời nói tồi tệ đó, và để tôi suy nghĩ.” Và cậu ta đi đi lại lại một lúc, suy nghĩ. Cuối cùng cậu ta dừng lại, với một vẻ mặt mà Rowland đã không thấy suốt mùa đông. Đó là một vẻ mặt đẹp đẽ đến kinh ngạc.

“Thật kỳ lạ,” cậu ta nói, “rằng những kế hoạch đơn giản nhất lại là những điều cuối cùng mà người ta nghĩ đến!” Và cậu ta bật cười nhẹ. “Gặp Mary Garland chính là điều tôi muốn. Và mẹ tôi—mẹ tôi bây giờ không thể làm hại tôi được nữa.”

“Vậy cậu sẽ viết thư?”

“Tôi sẽ gửi điện tín. Họ phải đến, bằng bất cứ giá nào. Striker có thể sắp xếp tất cả cho họ.”

Trong vài ngày, cậu ta nói với Rowland rằng cậu ta đã nhận được câu trả lời bằng điện tín cho thông điệp của mình, thông báo rằng hai người phụ nữ sắp sửa lên đường ngay lập tức đến Leghorn, trên một trong những chiếc tàu hơi nước nhỏ qua lại giữa cảng đó và New York. Do đó, họ sẽ đến nơi trong chưa đầy một tháng. Rowland đã trải qua tháng chờ đợi này trong tâm trạng không mấy thanh thản. Gợi ý của anh đã bắt nguồn từ những nơi sâu thẳm nhất trong lương tâm đang bị kích động của anh; nhưng có một điều gì đó không thể chịu nổi trong suy nghĩ về nỗi đau mà sự kiện này có lẽ đang gây ra cho những người phụ nữ không được bảo vệ đó. Họ đã gom góp số tiền ít ỏi của mình và lên đường, chỉ với hai mươi bốn giờ thông báo, trên vùng biển đáng sợ, để đi một cách run rẩy đến những bờ biển bị che phủ bởi bóng tối của những nỗi lo sợ sâu sắc hơn. Anh chỉ có thể tự hứa sẽ là người bạn và người đầy tớ tận tụy của họ. Bận rộn như vậy, anh vẫn có thể quan sát thấy rằng sự chờ đợi, đối với Roderick, đã mang một hình thức có vẻ kỳ lạ ngay cả trong số những nét kỳ dị đặc trưng của cậu ta. Nếu sự cứu rỗi—Roderick dường như suy luận—sắp đến cùng với mẹ cậu ta và cô dâu tương lai của cậu ta, thì những khoảnh khắc sai lầm cuối cùng này nên gấp đôi sự sai lệch. Cậu ta không làm gì cả; nhưng sự không hành động, đối với cậu ta, mang một vẻ vui vẻ nhẹ nhàng không giống như thường lệ. Cậu ta cười, huýt sáo và thường xuyên đến nhà bà Light; mặc dù Rowland không biết hoàn cảnh hiện tại đã thay đổi mối quan hệ của cậu ta với Christina như thế nào. Một tháng trôi qua và Rowland hàng ngày mong đợi nghe tin từ Roderick rằng cậu ta đã đến Leghorn để đón tàu. Anh chẳng nghe được gì, và cuối một buổi tối, vì đã ba bốn ngày không gặp bạn mình, anh ghé qua chỗ ở của Roderick để chắc chắn rằng cuối cùng cậu ta đã đi. Một chiếc xe taxi đang đứng trên đường, nhưng vì nó cách đó vài căn nhà nên anh hầu như không để ý. Sảnh ở chân cầu thang tối tăm, giống như hầu hết các sảnh ở Rome, và anh dừng lại ở cửa đường phố khi nghe thấy bước chân tiến lại gần của một người mà anh muốn tránh va chạm. Trong khi làm vậy, anh nghe thấy một bước chân khác sau lưng mình, và quay lại thì thấy chính Roderick vừa đuổi kịp anh. Cùng lúc đó, hình bóng một người phụ nữ tiến lên từ bên trong, vào ánh sáng của đèn đường, và một khuôn mặt, nửa ngạc nhiên, liếc nhìn anh từ trong bóng tối. Anh kêu lên—đó là khuôn mặt của Mary Garland. Ánh nhìn của cô bay qua anh đến Roderick, và trong một giây, một lời kêu thảng thốt thoát ra từ chính môi cô. Điều đó làm Rowland quay lại lần nữa. Roderick đứng đó, nhợt nhạt, dường như đang cố gắng nói, nhưng không nói gì cả. Đôi môi cậu ta hé mở và cậu ta đang hơi lay động với một chuyển động lạ—chuyển động của một người đã uống quá nhiều. Sau đó, ánh mắt của Rowland lại gặp ánh mắt của cô Garland, và đôi mắt của cô, vốn đã nghỉ một lúc trên đôi mắt của Roderick, thật đáng sợ!

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.