Roderick Hudson

Lượt đọc: 116 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 4
Trải Nghiệm

❊ ❊ ❊

Rowland dành trọn mùa hè ở Anh, lưu lại nhà vài người bạn cũ và hai ba người bạn mới. Ngay khi mới tới nơi, anh cảm thấy mình có trách nhiệm phải viết thư cho bà Hudson, thông báo rằng con trai bà đã không còn cần đến sự bảo hộ của mình nữa. Anh cảm thấy bà coi mình là một người cố vấn không thể mua chuộc, luôn theo sát Roderick như hình với bóng, và anh muốn cho bà biết sự thật. Nhưng anh đã khéo léo biến sự thật ấy thành những điều rất dễ chịu, kèm theo một bản báo cáo tóm tắt về những khởi đầu huy hoàng của chàng trai trẻ. Anh tự nhủ mình có nghĩa vụ phải nhắc bà rằng anh đã không đánh giá nhẹ nhàng, và những thành tựu hiện tại của Roderick còn đáng giá hơn nhiều so với chuỗi ngày lao dịch không danh tiếng tại công ty Messrs. Striker & Spooner. Hiện tại cậu đang có một kỳ nghỉ xứng đáng và dự định ngao du đây đó. Công việc của cậu sẽ chẳng hề bị ảnh hưởng bởi kỳ nghỉ này; bất cứ nghệ sĩ nào cũng cần phải đi đó đi đây và tự mình quan sát mọi thứ. Họ đã tạm chia tay nhau vài tháng, vì Roderick giờ đây đã là một người lớn, không còn cần người trông nom đi kèm nữa. Nhưng họ sẽ gặp lại nhau ở Rome vào mùa thu, và khi đó anh sẽ có thể gửi cho bà nhiều tin tốt hơn nữa. Trong lúc này, anh cảm thấy rất hạnh phúc với những gì Roderick đã làm được—và đặc biệt hạnh phúc trước niềm vui mà điều đó chắc chắn đã mang lại cho bà. Anh mạo muội gửi lời thăm hỏi ân cần tới cô Garland.

Lá thư của anh sớm được hồi âm—thật ngạc nhiên, người viết lại chính là cô Garland. Cùng thư đó còn có một bức từ Cecilia. Bức thư của người sau dài dằng dặc, và chúng ta chỉ nên trích ra một đoạn thôi.

“Lá thư của anh đầy ắp dư âm của cái thế giới Rome huy hoàng ấy, làm tôi gần như phát ốm vì ghen tị. Trong suốt một tuần sau khi nhận được thư, tôi thấy Northampton thật tẻ nhạt không thể tha thứ. Nhưng tôi lại đang trôi dạt trở về với nỗi cam chịu sâu thẳm cũ kỹ của mình, và tôi lại lao ra cửa sổ mỗi khi có ai đi ngang qua, với tất cả sự biết ơn xưa cũ dành cho những niềm vui nhỏ bé. Vậy là Roderick Hudson đã thành một người lớn rồi sao, còn anh thì trở thành một nhà tiên tri vĩ đại? Xin gửi lời chúc mừng tới cả hai người; tôi chưa từng nghe về điều gì diễn ra suôn sẻ đến thế. Và anh ta đón nhận tất cả thật bình thản, không hề đánh mất cân bằng hay để nó làm cho chao đảo đầu óc? Vậy ra anh đã đánh giá anh ta trong một ngày còn chuẩn xác hơn tôi làm trong sáu tháng, vì tôi thực sự không ngờ anh ta lại có thể ổn định trong một cuộc sống thịnh vượng đều đều như vậy. Tôi tin anh ta sẽ làm nên những điều tuyệt vời, nhưng tôi chắc chắn rằng anh ta sẽ đan xen chúng với khá nhiều hành động dại dột, và những bức tượng đẹp đẽ của anh ta sẽ mọc lên giữa một vườn cỏ hoang xơ xác. Nhưng theo những gì anh kể, thì ông Striker giờ có thể treo cổ tự tử được rồi... Tuy nhiên, có một điều cần nói với tư cách là bạn, coi như một lời cảnh báo. Tâm hồn ngây thơ ấy biết giữ bí mật, và có lẽ anh ta có những âm mưu riêng đối với sự điềm tĩnh của anh mà anh chẳng hề nghi ngờ. Anh nghĩ sao về việc anh ta đính hôn với cô Garland? Hai người phụ nữ ấy chẳng hé nửa lời trong suốt cả mùa đông, nhưng hai tuần trước, khi những bức ảnh chụp các bức tượng của anh ta gửi về, họ đã ghim chúng lên tường, rồi lon ton chạy vào thị trấn, ghé thăm cả tá nhà, và loan báo tin này. Ít nhất thì bà Hudson đã làm thế; còn cô Garland, tôi đoán, chắc ngồi ở nhà viết thư. Thú thật với anh, điều đó hoàn toàn làm tôi ngạc nhiên. Tôi chẳng hề nghi ngờ rằng trong suốt thời gian anh ta thường xuyên lui tới hiên nhà tôi để tỏ ra dễ mến, thì thâm tâm anh ta lại lặng lẽ dành tình cảm cho cô em họ hơn bất kỳ ai khác. Không phải là anh ta từng quá vất vả để tỏ ra dễ mến! Tôi đoán anh ta đã học được vài nét duyên dáng ở Rome. Nhưng anh ta không được học nhiều quá đâu: nếu khi trở về mà anh ta quá lịch thiệp, cô Garland sẽ coi anh ta là một trong những kẻ lạc lối. Cô ấy sẽ là một người vợ rất tốt cho một thiên tài, kiểu người mà những thiên tài thường đủ khôn ngoan để lựa chọn. Cô ấy sẽ vá tất, giữ sổ sách, ngồi ở nhà vặn đèn và giữ lửa trong khi anh ta mải nghiên cứu cái Đẹp nơi những cô hàng xóm xinh xắn trong các bữa tiệc tối. Hai người phụ nữ ấy rõ ràng đang rất hạnh phúc, và phải công bằng mà nói, họ rất khiêm nhường biết ơn anh. Bà Hudson chưa bao giờ nhắc đến anh mà không rơm rớm nước mắt, và tôi tin bà coi anh là một đặc vụ của Chúa trời được ban phái riêng cho họ. Quả thực, yêu đương là một điều tốt cho phụ nữ: cô Garland đã trở nên gần như xinh đẹp rồi. Tôi gặp cô ấy tối nọ tại một bữa tiệc trà; cô ấy cài một bông hồng trắng trên tóc, và hát một bản tình ca bằng chất giọng contralto tuyệt vời.”

Lá thư của cô Garland ngắn hơn nhiều nên chúng ta có thể trích dẫn toàn bộ:

Thưa ông,—Như tôi đoán là ông đã biết, bà Hudson đã lâu không dùng mắt được nữa. Vì thế, bà nhờ tôi hồi âm bức thư ngày 22 tháng 6 của ông. Bà vô cùng cảm ơn ông đã viết thư, và muốn nhắn với ông rằng bà luôn cảm thấy mình mắc nợ ông rất nhiều. Những dòng ông kể về sự tiến bộ của con trai bà và sự đánh giá cao mà cậu nhận được đã làm bà vô cùng hạnh phúc, và bà thành tâm cầu nguyện cho mọi điều tốt đẹp tiếp tục đến với cậu. Cách đây ít lâu, cậu có gửi cho chúng tôi vài bức ảnh lớn chụp hai bức tượng của cậu, chụp từ nhiều góc độ khác nhau. Chúng tôi biết rất ít về những thứ đó, nhưng với chúng tôi, chúng đẹp đến tuyệt vời. Chúng tôi đã gửi chúng tới Boston để đóng khung cho tử tế, và người thợ đóng khung, khi gửi trả lại, đã viết rằng ông ấy đã trưng bày chúng trong cửa tiệm của mình suốt một tuần và chúng thu hút được rất nhiều sự chú ý. Những chiếc khung thật tráng lệ, và các bức ảnh hiện đang treo thẳng hàng trên tường phòng khách. Điều duy nhất chúng tôi phàn nàn là chúng làm cho giấy dán tường và các bản khắc cũ trông trở nên tồi tàn một cách đáng sợ. Ông Striker đã đứng ngắm chúng hồi lâu, tới tận năm phút, rồi cuối cùng nói rằng nếu Roderick cứ mải mê với những thứ đó thì chẳng trách cậu không học nổi cách soạn thảo một văn bản pháp lý. Ở đây chúng tôi sống một cuộc đời quá yên bình và đơn điệu nên tôi e rằng mình chẳng thể kể cho ông điều gì thú vị. Bà Hudson muốn tôi nhắn rằng những chuyện vụn vặt xảy ra với chúng tôi chẳng đáng kể, vì chúng tôi sống trong những suy nghĩ của mình và những suy nghĩ đó đều hướng về đứa con trai yêu quý. Bà cảm ơn Thiên đường vì cậu đã có một người bạn tốt như ông. Bà Hudson bảo lá thư này quá ngắn, nhưng tôi chẳng thể viết gì thêm nữa.

Kính thư,

Mary Garland.

Không rõ độc giả có hiểu vì sao không, nhưng bức thư này mang lại cho Rowland niềm vui lạ thường. Anh thích sự ngắn gọn, tằn tiện ấy, và với anh, sự khiêm nhường tinh tế trong việc cô gái trẻ không hề viết lấy một lời về bản thân mình thật đáng ngưỡng mộ. Anh thích cách xưng hô và kết thư đầy khuôn mẫu đó; chúng làm anh hài lòng giống như anh từng hài lòng với một cử chỉ góc cạnh trong một bức họa vẽ cô gái biểu cảm thời kỳ đầu. Lá thư khơi dậy ấn tượng về một tình cảm mạnh mẽ kết hợp với sự giản dị gần như cứng nhắc, điều mà hôn thê của Roderick đã từng thể hiện với anh. Và sự cứng nhắc mộc mạc ấy dường như là hình ảnh phản chiếu sống động của một cuộc đời được tập trung vào, như cách cô gái đã mượn lời của người bạn đồng hành để nói, một ý niệm tận tâm duy nhất. Những ngày đơn điệu của hai người phụ nữ dường như, trong trí tưởng tượng của Rowland, cứ nối đuôi nhau như tiếng tích tắc của một chiếc đồng hồ lớn, đếm từng giờ tách biệt họ khỏi niềm hạnh phúc tột cùng là được ôm ghì người con trai, người tình ở phương xa vào đôi môi đã đóng chặt vì niềm vui quá đỗi. Anh hy vọng rằng Roderick, giờ đây đã trút bỏ được gánh nặng của niềm tin khăng khăng nơi chính mình, sẽ không đánh mất sự kiên nhẫn đối với những lời cầu nguyện thầm lặng của hai người phụ nữ ở Northampton.

Tuy nhiên, anh chỉ còn biết phỏng đoán về tâm trạng và công việc thực sự của Roderick. Anh biết cậu bạn không phải người hay viết thư, và đúng như lời của chàng điêu khắc gia trẻ, cậu thà dựng một tượng đài còn hơn viết một dòng tin. Nhưng khi một tháng trôi qua mà không có tin tức gì, anh bắt đầu vừa lo lắng vừa giận dữ, liền viết cho cậu mấy dòng, nhờ một nhân viên ngân hàng tại lục địa chuyển tới, nài nỉ cậu ít nhất cũng hãy ra dấu hiệu xem cậu còn sống hay đã chết. Một tuần sau có hồi âm—ngắn gọn, đề ngày tại Baden-Baden. “Tôi biết mình là đồ tồi,” Roderick viết, “khi không gửi cho anh dù chỉ một lời trước đó; nhưng thực sự tôi không biết chuyện gì đã xảy ra với mình nữa. Dạo gần đây tôi học được cách lười biếng quá đỗi hoàn hảo. Tôi sợ phải nghĩ xem đã bao lâu rồi mình chưa viết cho mẹ hay cho Mary. Cầu Chúa giúp họ—những con người kiên nhẫn, cả tin đáng thương! Tôi không biết phải kể với anh thế nào về những gì tôi đang làm. Mọi thứ dường như đủ thú vị trong lúc tôi thực hiện, nhưng sẽ thật đáng xấu hổ nếu thuật lại cho đôi mắt đáng gờm của anh đọc. Tôi đã gặp Baxter ở Thụy Sĩ, hay đúng hơn là cậu ta tìm thấy tôi, cậu ta túm tay tôi và lôi đến đây. Tôi đã đi bộ hai mươi dặm mỗi ngày trên dãy Alps, uống sữa trong những túp lều hẻo lánh, ngủ ngon lành và nghĩ rằng đó là trò vui rất hay ho; nhưng Baxter bảo tôi rằng làm thế chẳng ích gì, rằng dãy Alps là 'đồ rác rưởi chết tiệt', rằng Baden-Baden mới là nơi đáng đến, và nếu tôi biết điều gì là tốt cho mình thì nên đi cùng cậu ta. Quả là một nơi tuyệt vời, dù tạ ơn Chúa, Baxter đã rời đi tuần trước, chửi bới thậm tệ cái trò trente et quarante. Nhưng anh biết hết về nó rồi và về những gì người ta làm—những gì người ta dễ sa vào. Tôi đã đầu hàng, ở một mức độ nào đó, trước những cám dỗ ấy, và tôi ước có ai đó ở đây để mắng tôi một trận ra trò. Không phải anh đâu, người bạn thân mến; anh sẽ nhẹ tay quá; anh có quá nhiều lòng nhân ái. Tôi thỉnh thoảng lại thấy nhớ studio đến phát điên, và tôi sẽ vô cùng biết ơn khi mùa hè qua đi để có thể quay về cầm chiếc đục. Tôi cảm thấy như chẳng gì ngoài chiếc đục có thể làm tôi thỏa mãn; như thể tôi có thể nổi cơn thịnh nộ mà lao vào một khối đá cẩm thạch chưa đẽo gọt. Có rất nhiều người ở Rome đang ở đây, người Anh và người Mỹ; tôi sống giữa họ và nói những chuyện nhảm nhí từ sáng đến tối. Cũng có một người khác nữa; và với cô ấy, tôi chẳng nói điều gì ra hồn, hay tạ ơn trời, chẳng có ý gì cả. Tôi thú thật, tôi cần một tháng làm việc để tìm lại lòng tự trọng của mình.”

Những dòng này khiến Rowland xao động không nhỏ; càng xao động hơn khi những điều họ ám chỉ khiến anh ngạc nhiên. Trong chín tháng đồng hành, Roderick đã tỏ ra rất ít hứng thú với những trò tiêu khiển đến mức Rowland đã coi đó là một mối nguy hiểm đã loại bỏ, và anh vô cùng bối rối khi biết bạn mình dường như lại dễ bị lung lay trước cơ hội như vậy. Nhưng những ám chỉ của Roderick thật mơ hồ, và có khả năng chúng chỉ đơn giản có nghĩa là cậu đang mất kiên nhẫn với lối sống phù phiếm và đang lo âu một cách lành mạnh về công việc còn dang dở. Chắc chắn là một điều tốt khi sự lười biếng, khi được thử nghiệm, lại trở thành gánh nặng trên lương tâm của cậu. Tuy nhiên, trong tâm trí Rowland, bức thư cần một chìa khóa: chìa khóa đó đến một tuần sau. “Làm ơn làm phúc,” Roderick viết, “cho tôi vay một trăm bảng! Tôi đã đánh bạc sạch sành sanh rồi—tôi nợ như chúa chổm. Hãy gửi tiền trước; rồi hẵng mắng tôi sau!” Rowland gửi tiền ngay trong chuyến thư hồi; rồi anh bắt đầu suy ngẫm, thay vì mắng mỏ. Anh cúi đầu thất vọng. Anh tự nhủ mình chẳng có quyền gì để thất vọng cả; nhưng sự thực là vậy. Roderick còn trẻ, bốc đồng, chưa từng thực hành lối sống khắc kỷ; tỉ lệ một ăn trăm là cậu sẽ phải trả cái giá thông thường và tầm thường cho sự dại dột. Nhưng người bạn của anh đã coi việc Roderick không giống như những gã thanh niên dại dột khác, và có khả năng nhìn thẳng vào sự dại dột mà vẫn tiếp tục con đường của mình, là một thắng lợi vững chắc cho niềm tin vào đức hạnh của chính anh. Trong giây lát, Rowland cảm thấy một nỗi giận dữ đau nhói. Một gã đã đính hôn với cô gái tuyệt vời ở Northampton kia có quyền gì mà cư xử như thể ý thức của mình là một tờ giấy trắng thông thường, để mặc cho những cảm giác thô kệch vấy bẩn? Phải, rõ ràng là anh thất vọng. Anh gửi kèm theo bức thư của mình một lời khuyên khẩn thiết là hãy rời Baden-Baden ngay lập tức, và đề nghị được gặp Roderick tại bất cứ nơi nào cậu chỉ định. Hồi âm đến rất nhanh; nội dung như sau: “Gửi thêm cho tôi năm mươi bảng nữa! Tôi đã quay lại bàn cờ bạc. Tôi sẽ rời đi ngay khi có tiền, và gặp anh ở Geneva. Ở đó tôi sẽ kể cho anh nghe mọi chuyện.”

Ở Geneva có một sân thượng cổ kính, trồng đầy cây cối và đặt những băng ghế, nhìn xuống những tòa nhà quý tộc thâm trầm cũ kỹ và nhìn ra dãy Alps xa xăm. Rất nhiều thế hệ đã biến nơi đây thành chỗ nghỉ chân, rất nhiều bạn bè và đôi tình nhân đã tản bộ ở đó, rất nhiều cuộc trò chuyện tâm tình và những cuộc gặp gỡ quan trọng đã diễn ra. Tại đây, vào một buổi sáng, ngồi trên một trong những chiếc băng ghế gỗ xanh bong tróc, Roderick, như đã hứa, kể cho bạn mình nghe mọi chuyện. Cậu đã đến muộn đêm hôm trước; trông cậu mệt mỏi, nhưng lại đỏ mặt và đầy kích động. Cậu không tỏ vẻ hối lỗi, mà trái lại, thực hành sự thành thật tuyệt đối, và sự tự trách của cậu có thể coi là chuyện hiển nhiên. Cậu ngụ ý trong từng câu chữ rằng mình đã chấm dứt tất cả, và đang đếm từng giờ để được quay lại làm việc. Chúng ta sẽ không nhắc lại chi tiết lời thú tội của cậu; chỉ cần nắm được những nét chính là đủ. Cậu đã kết giao với vài người sống buông thả, và phát hiện ra rằng chỉ cần một chút làm gương và một chút thực hành là đủ để bản thân cậu nảy sinh niềm say mê đáng kể với những trò tiêu khiển của họ. Cậu có thể làm gì cơ chứ? Cậu chẳng bao giờ đọc sách, và cũng không có xưởng làm việc; bằng cách này hay cách khác, cậu phải giết thời gian. Cậu giết thời gian bằng cách lượn lờ quanh vài người phụ nữ rất xinh đẹp trong những bộ đồ Paris tuyệt vời, và suy ngẫm rằng một nhà điêu khắc luôn thu được điều gì đó khi ngồi dưới gốc cây, nhàn nhã nhìn vào một khuôn mặt quyến rũ và nói những điều khiến khuôn mặt ấy mỉm cười, cử động cơ bắp, hé môi và để lộ hàm răng. Đi kèm với những quý cô này là vài quý ông đi lại trong những đám mây nước hoa, thức dậy lúc giữa trưa và ăn tối vào lúc nửa đêm. Roderick nhận thấy mình có tâm trạng coi họ là những gã rất vui tính. Cậu ngạc nhiên trước thị hiếu của chính mình, nhưng cứ để nó tự nhiên diễn ra. Nó dẫn cậu đến phát hiện rằng, việc sống với những quý cô mong đợi bạn tặng họ những bó hoa đắt tiền, cưỡi ngựa cùng họ trong Rừng Đen trên những con tuấn mã, bước vào các lô vé của họ trong những đêm Patti hát với giá vé cắt cổ, đề nghị những bữa tối nhẹ nhàng tại Conversation House sau buổi opera hoặc những chuyến lái xe dưới ánh trăng đến Lâu đài, lúc nào cũng phải chưng diện và xức dầu thơm, đeo đầy trang sức và đeo găng tay—rằng việc di chuyển trong xã hội như vậy, chúng ta nói, mặc dù có thể là một đặc quyền, nhưng là một đặc quyền đi kèm cái giá phải trả. Nhưng các bàn cờ bạc làm những việc đó trở nên dễ dàng; một nửa thế giới Baden sống nhờ các bàn bạc. Roderick thử vận may và thấy rằng ban đầu chúng làm con đường của cậu trở nên suôn sẻ một cách thú vị. Sự đơn giản hóa mọi vấn đề này, tuy nhiên, chỉ là tạm thời, vì cậu sớm nhận ra rằng việc tỏ ra có tiền, và thực tế là có tiền, lại khiến một chàng trai trẻ ưa nhìn phải đối mặt với những trách nhiệm kỳ quặc. Đến đoạn này trong câu chuyện của bạn mình, Rowland được nhắc nhớ tới Madame de Cruchecassee trong *The Newcomes*, và mặc dù anh đã lắng nghe trong sự im lặng bình thản suốt phần còn lại, anh thấy khó mà không nói rằng tất cả những điều này, trong hoàn cảnh đó, là một việc làm rất tồi tệ. Roderick cay đắng thừa nhận, rồi kể cho anh nghe cậu đã phải trả giá bao nhiêu—tính đơn thuần về mặt tài chính. Vận may đã thay đổi; các bàn bạc đã ngừng hỗ trợ cậu, và cậu thấy mình nợ ngập đầu. Từng xu một đã biến mất khỏi số tiền vững chắc vốn tưởng là một khoản đổi chác lớn cho những bức tượng sáng loáng ở Rome kia. Cậu đã là một gã ngu, nhưng điều đó không phải không thể cứu vãn; cậu có thể tạc một bức tượng khác trong vòng vài tháng.

Rowland cau mày. “Vì Chúa,” anh nói, “đừng đem tài năng của cậu ra làm trò đùa nguy hiểm như thế. Nếu cậu có tài năng, hãy tôn thờ, tôn trọng, yêu quý, trân trọng nó—đừng đem nó ra đánh cược.” Và anh tự hỏi người bạn đồng hành của mình, kẻ đang nợ ngập đầu, sẽ làm gì nếu không có một Rowland Mallet tốt bụng chìa tay giúp đỡ. Nhưng anh không nói ra sự tò mò của mình, và tình huống ấy dường như chưa từng xuất hiện trong trí tưởng tượng của Roderick. Chàng điêu khắc gia trẻ lại quay về kể về những cuộc phiêu lưu gần đây của mình vào buổi tối hôm đó, và lần này kể một cách khách quan hơn, như cách người ta thường nói; giống như thể đó là cuộc phiêu lưu của một người khác. Cậu kể nửa tá chuyện buồn cười đã xảy ra với mình, và, như thể trách nhiệm của cậu đã được giải tỏa nhờ những cuộc thảo luận cởi mở này, cậu cười ngặt nghẽo khi nhớ lại chúng. Rowland ngồi im lặng, vì nguyên tắc. Sau đó, Roderick bắt đầu nói về nửa tá bức tượng mà cậu đang ấp ủ, và trình bày ý tưởng của mình với sự sống động thường thấy. Đột nhiên, khi thấy phù hợp, cậu tuyên bố rằng những việc làm của mình ở Baden không hoàn toàn là vô ích, vì người phụ nữ làm Rowland nhớ tới Madame de Cruchecassee kia có dáng vẻ "như một bức tượng" tuyệt vời. Rowland cuối cùng nói rằng mọi chuyện có thể bỏ qua nếu cậu cảm thấy mình thực sự khôn ngoan hơn nhờ nó. “Bằng từ khôn ngoan,” anh nói thêm, “ý tôi là mạnh mẽ hơn về mục đích, về ý chí.”

“Ồ, đừng nói về ý chí!” Roderick đáp, ngửa đầu nhìn những vì sao. Cuộc trò chuyện này cũng diễn ra ngoài trời, trên hòn đảo nhỏ nơi con sông Rhone chảy xiết mà Jean-Jacques có một tượng đài. “Ý chí, tôi tin, là bí ẩn của những bí ẩn. Ai có thể chịu trách nhiệm cho ý chí của mình? ai có thể khẳng định trước rằng nó mạnh mẽ? Có đủ loại dòng chảy không thể định nghĩa di chuyển qua lại giữa ý chí và thiên hướng của một người. Mọi người nói như thể hai thứ đó về cơ bản là tách biệt; ở hai phía khác nhau trong cơ thể, giống như tim và gan. Còn của tôi, tôi biết, chúng gần nhau hơn nhiều. Tất cả phụ thuộc vào hoàn cảnh. Tôi tin rằng có một nhóm hoàn cảnh nhất định có thể xảy ra với bất kỳ người nào, mà trong đó ý chí của anh ta định mệnh sẽ gãy vụn như một cành cây khô.”

“Cậu bạn thân mến,” Rowland nói, “đừng nói về việc ý chí 'định mệnh' sẽ gãy vụn. Ý chí chính là định mệnh. Đó mới là cách nhìn nhận vấn đề.”

“Hãy nhìn nhận nó, Rowland thân mến,” Roderick đáp, “theo cách anh thấy thoải mái nhất. Một niềm xác tín mà tôi thu lượm được từ trải nghiệm mùa hè của mình,” cậu tiếp tục—“cũng tốt thôi khi nhìn thẳng vào nó—là tôi sở hữu một khả năng dễ bị ảnh hưởng gần như vô hạn bởi một người phụ nữ xinh đẹp.”

Rowland nhìn trân trân, rồi tản bộ đi chỗ khác, khẽ huýt sáo một mình. Anh không muốn thừa nhận ngay cả với chính mình rằng câu nói này thực sự có ý nghĩa đáng ngại như nó thể hiện. Trong vài ngày, hai chàng trai trẻ tìm đường trở lại Ý, và nán lại một thời gian ở Florence trước khi đi tiếp tới Rome. Ở Florence, Roderick dường như đã tìm lại được vẻ ngây thơ cũ và niềm ưa thích dành cho những thú vui học tập hơn bất kỳ điều gì khác. Rowland bắt đầu nghĩ về tập phim Baden như một cơn ác mộng, hoặc tệ nhất chỉ là một sự mất trật tự bất chợt, không có nguồn gốc trong tính cách của người bạn đồng hành. Họ dành hai tuần để ngắm nhìn những bức tranh và khám phá những mảng bích họa và chạm khắc ẩn giấu, và Roderick đã lấy lại được tất cả sự nhiệt tình đánh giá và bình luận trước đây. Ở Rome, cậu lại hăng hái bắt tay vào làm việc, và hoàn thành trong một tháng hai hoặc ba tác phẩm nhỏ cậu đã để dang dở trước khi rời đi. Cậu nói những điều nhảm nhí đầy vui sướng về việc tìm lại được chỗ ở cũ của mình. Vào chiều Chủ nhật đầu tiên sau khi họ trở lại, khi họ cùng đến nhà thờ Saint Peter, cậu đã tuôn ra một lời chào đầy chất thơ tới nhà thờ lớn và tới thành phố nói chung, bằng một tông giọng cao vút đến mức không thể kiềm chế, vang vọng khắp gian giữa theo một cách khá tai tiếng, và suýt nữa đã chặn đứng đoàn rước các giáo sĩ đang đi ngang qua ca đoàn. Cậu bắt đầu tạo mẫu một bức tượng mới—một hình bóng phụ nữ, mà cậu chưa nói gì với Rowland. Nó đại diện cho một người phụ nữ, đang lười biếng ngả người ra sau ghế, đầu rủ xuống như thể cô ấy đang lắng nghe, một nụ cười mơ hồ trên môi, và đôi cánh tay đẹp lạ thường khoanh lại trong lòng. Nếu các đường nét bớt mềm mại hơn một chút, nó sẽ giống với bức tượng Agrippina cao quý ở điện Capitol. Rowland nhìn nó và không chắc mình có thích nó hay không. “Đó là ai? Nó có ý nghĩa gì?” anh hỏi.

“Bất cứ điều gì cậu muốn!” Roderick nói, với một vẻ cáu kỉnh nào đó. “Tôi gọi nó là Một Hồi ức.”

Rowland sau đó nhớ lại rằng một trong những quý cô ở Baden đã “có dáng vẻ như một bức tượng”, và không hỏi thêm câu nào nữa. Đây, dù sao đi nữa, cũng là một cách để tận dụng trải nghiệm. Vài ngày sau, anh có chuyến cưỡi ngựa đầu tiên trong mùa trên vùng Campagna, và khi trên đường trở về nhà, anh băng qua cái bóng dài của một tòa tháp đổ nát, anh nhận ra một bóng hình nhỏ bé ở khoảng cách gần, đang cúi xuống một cuốn sổ phác thảo. Khi đến gần, anh nhận ra người bạn Singleton của mình. Khuôn mặt của chàng họa sĩ nhỏ bé trung thực này đã bị ánh nắng phương nam hun đỏ như lửa, và càng đỏ đậm hơn từ lời chào mừng hân hoan dành cho vị khách quen đánh giá cao anh nhất. Anh đang thực hiện một bức phác thảo nhỏ cẩn thận và đầy mê hoặc. Khi Rowland hỏi anh đã dành mùa hè như thế nào, anh kể về những chuyến đi lang thang của mình khiến người tội nghiệp Mallet phải thở dài với cảm giác về nhiều sự tương phản hơn một. Anh không rời khỏi Ý, nhưng đã đào sâu vào trái tim đầy chất họa của vùng đất đáng yêu, và thu thập được một kho tàng các chủ đề tuyệt vời. Anh đã lang thang khắp các ngôi làng chưa được viếng thăm của dãy Apennines, bút chì trên tay và ba lô trên lưng, ngủ trên rơm và ăn bánh mì đen cùng đậu, nhưng lại thưởng thức màu sắc địa phương, đắm mình, có thể nói như vậy, vào nghệ thuật tương phản sáng tối, và tích lũy một kho tàng quan sát hội họa. Anh cảm thấy một niềm thỏa mãn thành kính với sự khôn ngoan chật vật có được và sự tằn tiện hạnh phúc của mình. Rowland đến vào ngày hôm sau, theo lịch hẹn, để xem các bản phác thảo của anh, và dành cả buổi sáng để lật giở chúng. Singleton nói nhiều hơn bất cứ khi nào trước đây, giải thích tất cả, và kể một vài giai thoại hài hước kỳ lạ về quá trình tạo ra mỗi bức tranh.

“Chà, tôi đã huyên thuyên nhiều quá!” cuối cùng anh nói. “Tôi sợ rằng ông thà được ngắm nhìn mọi thứ trong bình yên và tĩnh lặng hơn. Tôi không biết là mình có thể nói nhiều đến thế. Nhưng không hiểu sao, tôi cảm thấy rất hạnh phúc; tôi cảm thấy như mình đã tiến bộ.”

“Đúng là cậu đã tiến bộ,” Rowland nói. “Tôi nghi ngờ liệu có nghệ sĩ nào đã trải qua ba tháng có lãi hơn thế không. Cậu hẳn phải cảm thấy tin tưởng vào bản thân hơn nhiều.”

Singleton nhìn hồi lâu vào một mắt gỗ trên sàn nhà với vẻ chăm chú cao độ. “Vâng,” cuối cùng anh nói, với giọng run run, “tôi cảm thấy tin tưởng vào bản thân hơn nhiều. Tôi đã có nhiều sự thuận lợi hơn!” Và anh hạ thấp giọng như thể đang chia sẻ một bí mật mà phải cần chút can đảm mới thốt ra được. “Tôi gần như không muốn nói ra, vì sợ rằng cuối cùng mình lại nhầm lẫn. Nhưng vì ông cũng nhận thấy, có lẽ đó là sự thật. Đó là một niềm hạnh phúc lớn lao; tôi sẽ không đánh đổi nó lấy nhiều tiền đâu.”

“Vâng, tôi đoán đó là một niềm hạnh phúc lớn lao,” Rowland nói. “Tôi sẽ thực sự nghĩ về cậu như đang sống ở đây trong trạng thái hạnh phúc đến mức tai tiếng. Tôi không tin là nghệ sĩ lại tốt khi ở trong tinh thần phấn chấn tàn bạo như thế.”

Singleton nhìn trân trân một lát, như thể anh nghĩ Rowland đang nghiêm túc; rồi đột nhiên hiểu ra trò đùa tử tế, anh đi lại quanh phòng, gãi đầu và cười lớn một mình. “Còn ông Hudson?” anh nói khi Rowland chuẩn bị rời đi; “Tôi hy vọng cậu ấy vẫn khỏe và hạnh phúc.”

“Cậu ấy rất khỏe,” Rowland nói. “Cậu ấy đã quay lại làm việc rồi.”

“À, đó là một người,” Singleton kêu lên, “đã khởi đầu một lần cho mãi mãi, và không cần phải dừng lại để tự hỏi mình trong nỗi sợ hãi và run rẩy mỗi tháng một hoặc hai lần xem mình có tiến bộ hay không. Khi cậu ấy dừng lại, đó là để nghỉ ngơi! Và cậu ấy đã dành mùa hè của mình ở đâu?”

“Phần lớn thời gian ở Baden-Baden.”

“À, đó là ở Rừng Đen,” Singleton kêu lên, với vẻ ngây thơ sâu sắc. “Người ta nói ở đó có thể thực hiện những nghiên cứu tuyệt vời về cây cối.”

“Không nghi ngờ gì nữa,” Rowland nói, với một nụ cười, đặt bàn tay gần như kiểu cha chú lên mái tóc vàng của chàng họa sĩ nhỏ. “Thật không may, cây cối không phải là thế mạnh của Roderick. Tuy nhiên, cậu ấy kể với tôi rằng ở Baden cậu ấy đã thực hiện một vài nghiên cứu. Nhân tiện, khi nào có thể hãy đến nhé,” anh nói sau một lát, “tới xưởng của cậu ấy, và nói cho tôi biết cậu nghĩ gì về thứ gì đó mà cậu ấy mới bắt đầu gần đây.” Singleton tuyên bố rằng anh sẽ vui vẻ đến, và Rowland để anh lại với công việc của mình.

Anh gặp lại một số người bạn của mùa đông năm ngoái, và ghé thăm Madame Grandoni, cô Blanchard, và Gloriani, ngay sau khi họ trở lại. Các quý cô kể lại những trải nghiệm tuyệt vời của mình. Madame Grandoni đã đi tắm biển ở Rimini, còn cô Blanchard vẽ hoa dại ở Tyrol. Nước da của cô hơi sạm đi, trông rất hợp, và những bông hoa của cô đẹp một cách lạ thường. Gloriani đã ở Paris và trở về trong tâm trạng phấn chấn, vì chẳng thấy ai ở đó, trong giới nghệ sĩ, khôn ngoan hơn chính mình. Anh ghé qua xưởng của Roderick vài ngày sau đó, vào một buổi chiều khi Rowland có mặt. Anh kiểm tra bức tượng mới với vẻ kính trọng lớn, nói rằng nó rất có triển vọng, và tránh, một cách tế nhị, những lời tiên đoán gây khó chịu. Nhưng Rowland tưởng rằng mình đã quan sát thấy những dấu hiệu ăn mừng nội tâm nào đó ở chàng nhà điêu khắc khôn ngoan này, và đi cùng anh để tìm hiểu ý kiến riêng của anh.

“Chắc chắn rồi; tôi thích nó như tôi đã nói,” Gloriani tuyên bố để trả lời câu hỏi lo lắng của Rowland; “hay đúng hơn là tôi thích nó nhiều hơn thế. Tôi đã không nói là bao nhiêu, vì sợ làm bạn của anh nổi giận. Nhưng người ta có thể để cậu ta yên bây giờ, vì cậu ta đang quay đầu lại rồi. Tôi đã nói với anh là cậu ta không thể duy trì phong cách siêu việt ấy, và cậu ta đã phá sản rồi. Anh không tự mình thấy sao, anh bạn?”

“Tôi không đặc biệt thích bức tượng mới này,” Rowland nói.

“Đó là vì anh là người thuần túy. Nó khôn ngoan đến chết người, nó ranh mãnh đến chết người, nó xinh xắn đến chết người, nhưng nó không phải là thứ nghệ thuật cao cấp hàng đầu của ba tháng trước. Cậu ta đã quay ngoắt sớm hơn tôi tưởng. Chuyện gì đã xảy ra với cậu ta? Cậu ta đã thất tình chăng? Nhưng đó không phải việc của tôi. Tôi chúc mừng cậu ta đã trở thành một người thực dụng.”

Roderick, tuy nhiên, ít đáng được chúc mừng hơn như Gloriani đã nảy ra trong đầu. Cậu bất mãn với công việc của mình, cậu áp dụng nó theo kiểu chớp nhoáng, cậu tuyên bố rằng mình không biết chuyện gì đang xảy ra với mình; cậu đang biến thành một người của những tâm trạng. “Có phải đây là điều tất yếu mà một gã phải đi đến”—cậu hỏi Rowland, với một loại ánh chớp quyết liệt trong mắt, dường như ám chỉ rằng người bạn đồng hành của mình đã đảm nhận bảo hiểm cho cậu chống lại những bối rối và đã không thực hiện đúng hợp đồng của mình—“sự không chắc chắn chết tiệt này khi người ta đi ngủ vào ban đêm mà không biết liệu mình sẽ thức dậy với tâm trạng làm việc hay tâm trạng chửi rủa? Chúng ta chỉ có một mùa, trôi qua trước khi chúng ta kịp nhận ra, trong đó chúng ta có thể gọi các năng lực của mình là của riêng mình? Sáu tháng trước tôi có thể đứng trước công việc của mình như một người đàn ông, ngày qua ngày, và không bao giờ mơ tới việc tự hỏi mình có hứng thú hay không. Nhưng bây giờ, vài buổi sáng, thật là ác quỷ mới bắt đầu được. Bức tượng của tôi trông thật tệ khi tôi bước vào xưởng đến mức tôi có hàng chục ý định đập tan nó ngay tại chỗ, và tôi mất ba hoặc bốn giờ để ngồi đó, ủ rũ và làm quen với nó.”

Rowland nói rằng anh cho rằng loại chuyện này là số phận của mọi nghệ sĩ và phương thuốc duy nhất là lòng can đảm và niềm tin dồi dào. Và anh nhắc cậu về việc Gloriani đã cảnh báo trước cho cậu về những tâm trạng khô cằn này từ năm trước.

“Gloriani là một con lừa!” Roderick nói, gần như hung dữ. Cậu thuê một con ngựa và bắt đầu cưỡi cùng Rowland trên vùng Campagna. Thú vui tuyệt vời này đã phục hồi cậu ở một mức độ nào đó về sự vui vẻ, nhưng nhìn chung lại có vẻ không kích thích sự cần cù của cậu đối với Rowland. Những chuyến cưỡi ngựa của họ luôn rất dài, và Roderick khăng khăng làm cho chúng dài hơn bằng cách xuống ngựa ở những điểm đẹp như tranh vẽ và duỗi người dưới ánh nắng giữa một đống đá lộn xộn. Cậu để cho vầng thái dương thiêu đốt của Rome đập xuống mình với sự điềm tĩnh mà Rowland thấy khó mà bắt chước được. Nhưng trong tình huống này, Roderick nói những điều nhảm nhí thú vị đến mức, vì lợi ích của sự đồng hành của cậu, Rowland đã đồng ý chịu đựng sự khó chịu, và thường quên rằng, mặc dù trong những trò tiêu khiển này những ngày trôi qua nhanh chóng, chúng không tạo ra nghệ thuật cao hay thấp. Và rồi có lẽ chính nhờ sự giúp đỡ của chúng, suy cho cùng, mà Roderick đã đảm bảo được vài buổi sáng làm việc hăng say trên hình tượng mới của mình, và đưa nó đến hoàn thành nhanh chóng. Một buổi chiều, khi nó đã hoàn thành, Rowland đến xem nó, và Roderick hỏi ý kiến anh.

“Cậu tự nghĩ thế nào?” Rowland hỏi, không phải vì sự nhút nhát, mà vì sự không chắc chắn thực sự.

“Tôi nghĩ nó tệ một cách kỳ lạ,” Roderick đáp. “Nó tệ ngay từ đầu; nó có những tật xấu cơ bản. Tôi đã xáo trộn chúng một cách nào đó ra khỏi tầm mắt, nhưng tôi chưa sửa chữa chúng. Tôi không thể—tôi không thể—tôi không thể!” cậu kêu lên một cách đầy đam mê. “Chúng nhìn chằm chằm vào mặt tôi—chúng là tất cả những gì tôi thấy!”

Rowland đưa ra một vài phê bình chi tiết, và gợi ý một số thay đổi khả thi. Nhưng Roderick bất đồng với anh về từng điểm trong số đó; tác phẩm có đủ lỗi, nhưng đó không phải là những lỗi đó. Rowland, không nao núng, kết luận bằng cách nói rằng bất kể lỗi lầm của nó là gì, anh có ý nghĩ là mọi người nói chung sẽ thích nó.

“Tôi ước giá như ai đó cụ thể nào đó mua nó, và lấy nó khỏi tay tôi và khỏi tầm mắt tôi!” Roderick kêu lên. “Bây giờ tôi phải làm gì đây?” cậu tiếp tục. “Tôi không có lấy một ý tưởng. Tôi nghĩ về các chủ đề, nhưng chúng vẫn chỉ là những cái tên vô hồn. Chúng chỉ là những từ ngữ—chúng không phải là những hình ảnh. Tôi phải làm gì đây?”

Rowland hơi khó chịu. “Hãy là một người đàn ông,” anh sắp nói, “và đừng, vì Chúa, nói bằng cái giọng than vãn chết tiệt đó.” Nhưng trước khi anh kịp thốt ra những lời đó, một tiếng chuông dõng dạc, đầy thúc giục vang lên ở cửa ngoài xưởng.

Roderick phá lên cười. “Nhắc tới quỷ dữ,” cậu nói, “thì thấy sừng của nó! Nếu đó không phải là một khách hàng, thì đáng lẽ phải là.”

Cửa xưởng nhanh chóng mở toang, và một quý cô tiến tới ngưỡng cửa—một người phụ nữ uy nghi, đẫy đà, người hoàn toàn lấp đầy ô cửa. Rowland ngay lập tức cảm thấy mình đã từng thấy bà ta trước đây, nhưng anh chỉ nhận ra bà khi bà bước tới và tiết lộ người đi cùng trong hình hài một quý ông lớn tuổi, nhỏ nhắn, mắt sáng, với bộ ria mép trắng dựng đứng. Sau đó anh nhớ ra rằng đúng một năm trước, anh và người bạn đồng hành của mình đã thấy trong vườn Ludovisi một cô gái đẹp tuyệt trần, tản bộ trong đoàn tùy tùng của cặp đôi nổi bật này. Anh tìm kiếm cô bây giờ, và trong chốc lát cô xuất hiện, theo sau những người bạn đồng hành của mình với bước chân thản nhiên như trước, và dắt theo chú chó xù trắng như tuyết, được trang trí bằng những dải ruy băng đủ màu. Vị quý bà lớn tuổi dành cho hai chàng trai trẻ một cái chào đủ duyên dáng; quý ông già nhỏ nhắn cúi đầu và mỉm cười với vẻ cực kỳ nhanh nhẹn. Cô gái trẻ, không hề liếc nhìn Roderick hay Rowland, nhìn quanh tìm một cái ghế, và, khi nhìn thấy một cái, liền chìm xuống đó một cách thờ ơ, kéo chú chó xù về phía mình, và bắt đầu sắp xếp lại búi tóc trên đầu nó. Rowland thấy rằng, ngay cả khi đôi mắt cô cụp xuống, vẻ đẹp của cô vẫn chói lọi.

“Tôi hy vọng chúng tôi được tự do bước vào,” vị quý bà lớn tuổi nói, với vẻ uy nghi. “Chúng tôi được bảo rằng ông Hudson không có ngày cố định, và chúng tôi có thể đến bất cứ lúc nào. Chúng tôi không làm phiền ông chứ.”

Roderick, là một trong những ánh sáng nhỏ hơn của thế giới nghệ thuật Rome, cho đến nay chưa phải chịu những cuộc đột kích từ những du khách tò mò, và, không có ngày tiếp khách cố định, không thông thạo các công thức chào đón thông thường. Cậu không nói gì, và Rowland, nhìn cậu, thấy cậu đang kinh ngạc nhìn cô gái trẻ và dường như không nhận thức được bất cứ điều gì khác. “Lạy Chúa!” cậu kêu lên một cách vội vã, “đó là nữ thần của Villa Ludovisi!” Rowland trong sự bối rối, đã làm những thủ tục khách khí như có thể, nhưng vị quý ông già nhỏ nhắn nài nỉ anh với nụ cười cung kính nhất rằng đừng bận tâm. “Tôi đã ở trong nhiều xưởng vẽ!” ông nói, với ngón tay trên mũi và giọng Ý đặc sệt.

“Chúng tôi đang đi khắp mọi nơi,” người đồng hành của ông nói. “Tôi đặc biệt say mê nghệ thuật!”

Rowland mỉm cười thông cảm, và để họ quay sang bức tượng của Roderick. Anh liếc nhìn chàng nhà điêu khắc trẻ lần nữa, để mời cậu tự vực dậy, nhưng Roderick vẫn đang nhìn trân trân vào cô tiểu thư xinh đẹp của chú chó xù, người lúc này đã ngẩng lên và đang nhìn thẳng vào cậu. Không có gì táo bạo trong cái nhìn của cô; nó thể hiện một loại thờ ơ, tĩnh lặng, uể oải. Vẻ đẹp của cô thật phi thường; nó lớn dần lên khi chàng trai trẻ quan sát cô. Trong một khuôn mặt như vậy, phong tục thiếu nữ của đôi mắt tránh né và đôi má ửng hồng sẵn sàng sẽ có vẻ là một sự bất thường; tự nhiên đã tạo ra nó vì niềm vui của con người và có ý định rằng nó nên tự hiến dâng một cách tự do và lạnh lùng cho sự ngưỡng mộ. Tuy nhiên, không rõ ràng ngay lập tức rằng cô gái trẻ có tìm thấy một sự giải trí đáp lại trong diện mạo của chủ nhà; cô quay đầu sau một lát và nhìn lơ đãng quanh phòng, và cuối cùng để đôi mắt mình dừng lại ở bức tượng người phụ nữ đang ngồi. Để Rowland kích thích cuộc trò chuyện, anh bắt đầu bằng việc khen ngợi cô về vẻ đẹp của chú chó.

“Vâng, nó rất đẹp trai,” cô lẩm bẩm. “Nó là một con Florentine. Những con chó ở Florence đẹp trai hơn con người.” Và khi Rowland vuốt ve nó: “Tên nó là Stenterello,” cô nói thêm. “Stenterello, đưa tay cho quý ông.” Lệnh này được đưa ra bằng tiếng Ý. “Hãy nói buon giorno a lei.”

Stenterello chìa chân ra và sủa bốn tiếng ngắn, the thé; sau đó vị quý bà lớn tuổi quay lại và giơ ngón trỏ lên.

“Con yêu, con yêu, hãy nhớ con đang ở đâu! Xin lỗi đứa con gái ngốc nghếch của tôi,” bà nói thêm, quay sang Roderick với một nụ cười dễ chịu. “Nó không thể nghĩ gì ngoài con chó xù của mình.”

“Con đang dạy nó nói chuyện thay cho con,” cô gái trẻ nói tiếp, không hề để ý đến mẹ; “để nói những điều nhỏ nhặt trong xã hội. Nó sẽ giúp con tiết kiệm rất nhiều rắc rối. Stenterello, cưng, hãy nở một nụ cười xinh và nói tanti complimenti!” Chú chó xù vẫy cái đầu trắng—nó trông giống như một trong những miếng đệm bằng lông thiên nga, để thoa phấn lên mặt—và lặp lại quá trình sủa.

“Nó là một con thú tuyệt vời,” Rowland nói.

“Nó không phải là một con thú,” cô gái trẻ nói. “Một con thú là thứ gì đó đen tối và bẩn thỉu—thứ mà anh không thể chạm vào.”

“Nó là một con chó rất giá trị,” vị quý bà lớn tuổi giải thích. “Nó được tặng cho con gái tôi bởi một nhà quý tộc Florentine.”

“Không phải vì thế mà con quan tâm đến nó. Đó là vì bản thân nó. Nó tốt hơn cả hoàng tử.”

“Con yêu, con yêu!” người mẹ lặp lại bằng giọng khiển trách, nhưng với cái nhìn đầy ẩn ý về phía Rowland dường như muốn thu hút sự chú ý của anh tới vinh quang của việc sở hữu một cô con gái có thể đối xử theo cách đó với tầng lớp quý tộc.

Rowland nhớ lại rằng khi những vị khách lạ mặt của họ đi ngang qua trước họ, một năm trước, ở Villa Ludovisi, Roderick và anh đã trao đổi những phỏng đoán về quốc tịch và chất lượng xã hội của họ. Roderick đã tuyên bố rằng họ là những người thuộc thế giới cũ; nhưng Rowland giờ đây không cần ai nói để cảm thấy rằng anh có thể coi vị quý bà lớn tuổi là một người đồng hương. Bà là một người thuộc cái gọi là có rất nhiều sự hiện diện, với những dấu vết phai nhạt, được làm sống lại một cách khéo léo ở đây và ở đó, của vẻ đẹp từng huy hoàng. Con gái bà đã thừa hưởng vẻ đẹp một cách hợp pháp, nhưng Rowland về mặt tinh thần đã tạo ra sự khác biệt rằng người mẹ thì ngớ ngẩn còn người con gái thì không. Người mẹ có cái miệng rất ngớ ngẩn—một cái miệng, Rowland nghi ngờ, có khả năng thể hiện một mức độ vô lý quá mức. Cô gái trẻ, bất chấp sự thỏa mãn trẻ con với chú chó xù của mình, không phải là một người có hiểu biết yếu kém. Rowland nhận được một ấn tượng rằng, vì những lý do riêng của mình, cô ấy đang đóng một vai. Vai diễn đó là gì và lý do của cô ấy là gì? Cô ấy thú vị; Rowland tự hỏi đâu là bí mật gia đình của cô ấy. Nếu mẹ cô là một cô con gái của nước Cộng hòa vĩ đại, thì có thể cho rằng cô gái trẻ là một bông hoa của đất Mỹ; nhưng vẻ đẹp của cô có một sự mạnh mẽ và tông màu hiếm thấy trong vẻ đẹp có phần dễ dàng của sự thiếu nữ phương tây của chúng ta. Cô nói với giọng nước ngoài mơ hồ, như thể cô đã dành cả cuộc đời ở những đất nước xa lạ. Vị quý ông người Ý dường như đoán được những suy tưởng thầm lặng của Rowland, vì ông ta hiện bước tới, với cái cúi chào như một bậc thầy của các nghi lễ. “Tôi đã không làm tròn bổn phận của mình,” ông nói, “trong việc không thông báo cho những quý cô này. Bà Light, tiểu thư Light!”

Rowland không biết thêm được gì về thông tin này, nhưng Roderick đã bị đánh thức bởi nó để thực hiện một chút lòng hiếu khách. Cậu thay đổi ánh sáng, kéo tới hai hoặc ba bức tượng, và đưa ra lời xin lỗi vì không có nhiều hơn để trưng bày. “Tôi không tự nhận mình có bất kỳ buổi triển lãm nào—tôi chỉ là một người mới bắt đầu.”

“Thật sao?—một người mới bắt đầu! Đối với một người mới bắt đầu, điều này rất tốt,” bà Light tuyên bố. “Cavaliere, chúng ta đã không thấy gì tốt hơn thế này.”

Cavaliere mỉm cười say đắm. “Thật là kinh ngạc!” ông lẩm bẩm. “Và chúng ta đã đi đến tất cả các xưởng vẽ.”

“Không phải tất cả—Chúa cấm!” bà Light kêu lên. “Nhưng tới một số nơi mà tôi đã được những người bạn nghệ thuật chỉ ra. Tôi say mê các xưởng vẽ: chúng là những ngôi đền của cái đẹp ở thế giới này. Và nếu ông là một người mới bắt đầu, ông Hudson,” bà nói tiếp, “ông đã có những người ngưỡng mộ tuyệt vời. Nửa tá người đã nói với chúng tôi rằng tác phẩm của ông nằm trong số những thứ đáng xem.” Bài phát biểu duyên dáng này không được trả lời; Roderick đã lang thang sang phía bên kia của xưởng và đang quay quanh tiểu thư Light. “À, cậu ấy đã đi để nhìn con gái xinh đẹp của tôi; cậu ấy không phải là người đầu tiên bị quay cuồng đầu óc,” bà Light tiếp tục, hạ giọng xuống một tông thì thầm tâm tình; một sự ưu ái mà, xét đến sự ngắn ngủi của sự quen biết của họ, Rowland buộc phải đánh giá cao. “Các nghệ sĩ đều phát điên vì con bé. Khi nó bước vào một xưởng vẽ, nó là tai họa cho các bức tranh. Và khi nó bước vào một phòng khiêu vũ, những người phụ nữ khác nói gì? Eh, Cavaliere?”

“Cô ấy rất xinh đẹp,” Rowland nói, một cách nghiêm túc.

Bà Light, người thông qua chiếc kính gọng vàng dài của mình đang nhìn một chút vào mọi thứ, và vào không gì cả như thể bà không thấy nó, cắt ngang những lời lẩm bẩm và thốt lên ngẫu nhiên của mình, và khảo sát Rowland từ đầu đến chân. Bà nhìn anh khắp người; dường như anh đã không được nhắc đến với bà như một tính năng của cơ sở của Roderick. Đó là cái nhìn, Rowland cảm thấy, mà bà mẹ cảnh giác và đầy tham vọng của một cô con gái xinh đẹp luôn có trong tầm tay cho những chàng trai trẻ ăn mặc lịch sự với diện mạo chân thành. Sự kiểm tra của bà trong trường hợp này dường như thỏa đáng. “Ông cũng là một nghệ sĩ sao?” bà hỏi với một giọng gần như âu yếm. Rõ ràng điều bà muốn nói là một cái gì đó như thế này: “Hãy làm ơn đảm bảo với tôi không chậm trễ rằng ông thực sự là chàng trai có thực lực và dễ mến như ông xuất hiện.”

Nhưng Rowland chỉ trả lời đơn giản câu hỏi chính thức—không phải câu hỏi tiềm ẩn. “Trời ơi, không; tôi chỉ là một người bạn của ông Hudson.”

Bà Light, với một tiếng thở dài, quay lại với các bức tượng, và sau khi nhầm lẫn bức Adam với một đấu sĩ, và bức Eve với một Pocahontas, tuyên bố rằng bà không thể đánh giá những thứ như vậy trừ khi bà thấy chúng bằng đá cẩm thạch. Rowland do dự một lúc, và sau đó nói vì lợi ích của danh tiếng của Roderick, rằng anh là người sở hữu hạnh phúc của một vài tác phẩm của bạn mình và bà được chào đón đến xem chúng tại phòng của anh. Bà ra lệnh cho Cavaliere ghi lại địa chỉ của anh. “À, ông là một người bảo trợ nghệ thuật,” bà nói. “Đó là điều tôi muốn trở thành nếu tôi có một chút tiền. Tôi say mê cái đẹp trong mọi hình thức. Nhưng tất cả những người này đều đòi giá cắt cổ. Người ta phải là một triệu phú, để nghĩ về những thứ như vậy, eh? Hai mươi năm trước chồng tôi đã có chân dung của tôi được vẽ, ở đây tại Rome, bởi Papucci, người là người đàn ông vĩ đại trong những ngày đó. Tôi mặc một chiếc váy khiêu vũ, với tất cả trang sức của mình, cổ và tay, và tất cả những thứ đó. Người đàn ông nhận sáu trăm franc, và nghĩ rằng mình được đối xử rất tốt. Đó là những ngày mà một gia đình có thể sống như những hoàng tử ở Ý với năm ngàn scudi một năm. Cavaliere ngày xưa từng là một gã dandy vĩ đại—đừng đỏ mặt, Cavaliere; bất cứ ai cũng có thể thấy điều đó, cũng như bất cứ ai cũng có thể thấy rằng tôi từng là một người phụ nữ xinh đẹp! Hãy bảo ông ấy kể cho ông nghe về số tiền ông ấy đã kiếm được. Đường sắt đã mang theo những kẻ tầm thường. Đó là điều tôi gọi bây giờ—sự xâm lược của những kẻ tầm thường! Chúng ta những người nghèo khổ phải làm gì?”

Rowland đã bắt đầu lẩm bẩm một số đề xuất khắc phục, khi anh bị cắt ngang bởi giọng nói của tiểu thư Light gọi qua phòng, “Mẹ!”

“Con yêu của mẹ?”

“Người đàn ông này muốn tạo mẫu bức tượng bán thân của con. Xin hãy nói chuyện với ông ấy.”

Cavaliere đưa ra một cái cười khúc khích nhỏ. “Đã rồi sao?” ông kêu lên.

Rowland nhìn quanh, cũng ngạc nhiên trước sự nhanh chóng của lời đề nghị. Roderick đứng chắn trước cô gái trẻ với đôi tay khoanh lại, nhìn cô như thể cậu đã làm với bức tượng thần Vệ Nữ Medicean. Cậu không bao giờ khen ngợi, và Rowland, mặc dù anh không nghe thấy cậu nói, có thể tưởng tượng sự rõ ràng đáng ngạc nhiên mà cậu đã thực hiện yêu cầu của mình.

“Ông ấy đã thấy con một năm trước,” cô gái trẻ nói tiếp, “và ông ấy đã nghĩ về con kể từ đó.” Tông giọng của cô, khi nói, thật đặc biệt; nó có một loại không biểu cảm được nghiên cứu, mà dù sao vẫn không phải là thiết bị thô tục của một giọng kéo dài.

“Tôi phải tạo bức tượng bán thân của con gái bà—thế thôi, thưa bà!” Roderick kêu lên, với sự nồng nhiệt.

“Con thà ông tạo bức tượng của chú chó xù còn hơn,” cô gái trẻ nói. “Nó có rất phiền phức không? Con đã dành nửa cuộc đời mình để ngồi cho người ta chụp ảnh, ở mọi tư thế có thể hình dung được và với mọi kiểu tóc có thể hình dung được. Con nghĩ mình đã tạo dáng đủ rồi.”

“Con yêu của mẹ,” bà Light nói, “đó có thể là nhiệm vụ của một người khi phải tạo dáng. Nhưng về việc con gái mẹ ngồi cho ông tạo mẫu—cho một nhà điêu khắc trẻ mà chúng ta không biết—đó là một vấn đề cần suy ngẫm. Đó không phải là một ân huệ có được chỉ bằng cách xin xỏ đơn thuần.”

“Nếu tôi không tạo mẫu cho cô ấy từ người thật,” Roderick nói, với năng lượng, “tôi sẽ tạo mẫu từ trí nhớ, và nếu điều đó phải được thực hiện, bà tốt hơn nên để nó được thực hiện tốt nhất có thể.”

“Mẹ do dự,” tiểu thư Light nói, “vì mẹ không biết liệu ông có định để mẹ trả tiền cho bức tượng bán thân hay không. Con có thể đảm bảo với ông rằng mẹ sẽ không trả cho ông một xu.”

“Con yêu của mẹ, con quên mình rồi,” bà Light nói, với một nỗ lực ở vẻ nghiêm túc uy nghi. “Tất nhiên,” bà nói thêm, trong một khoảnh khắc, với sự thay đổi tông giọng, “bức tượng bán thân sẽ là tài sản của riêng mẹ.”

“Tất nhiên!” Roderick kêu lên, thiếu kiên nhẫn.

“Mẹ yêu quý nhất,” cô gái trẻ xen vào, “làm sao mẹ có thể mang một bức tượng bán thân bằng đá cẩm thạch đi khắp thế giới với mẹ? Chẳng lẽ kéo người bản gốc đáng thương đi là chưa đủ sao?”

“Con yêu, con thật vô lý!” bà Light kêu lên, gần như giận dữ.

“Mẹ luôn có thể bán nó mà,” cô gái trẻ nói, với cùng một sự ngây thơ đầy thủ đoạn.

Bà Light quay sang Rowland, người cảm thấy thương hại cho bà, đỏ mặt và khó chịu. “Con bé hôm nay thật hư đốn!”

Cavaliere cười khúc khích trong im lặng và bước đi trên đầu ngón chân, với chiếc mũ áp vào môi, như thể để lại chiến trường rõ ràng cho hành động. Rowland, ngược lại, muốn ngăn chặn cơn bão sắp tới. “Ông tốt hơn đừng từ chối,” anh nói với tiểu thư Light, “cho đến khi ông thấy các tác phẩm của ông Hudson bằng đá cẩm thạch. Mẹ ông sắp đến và nhìn một vài tác phẩm mà tôi sở hữu.”

“Cảm ơn; tôi không nghi ngờ gì ông sẽ thấy chúng tôi. Tôi dám nói ông Hudson rất khéo léo; nhưng tôi không quan tâm đến điêu khắc hiện đại. Tôi không thể nhìn vào nó!”

“Cô sẽ quan tâm đến bức tượng bán thân của tôi, tôi hứa với cô!” Roderick kêu lên, với một nụ cười.

“Để làm hài lòng tiểu thư Light,” Cavaliere nói, “một trong những người Hy Lạp cổ đại nên sống lại.”

“Điều đó đáng giá công sức của ông ấy,” Roderick nói, dành lời khen đầu tiên mà Rowland biết.

“Con có thể ngồi cho Phidias, nếu ông ấy hứa sẽ rất thú vị và làm con cười. Ông nghĩ sao, Stenterello? ông có ngồi cho Phidias không?”

“Chúng ta phải nói về điều này vào một dịp khác,” bà Light nói. “Chúng ta ở Rome vào mùa đông. Cảm ơn rất nhiều. Cavaliere, gọi xe.” Cavaliere dẫn đường ra ngoài, lùi lại như một người cầm gậy bạc, và tiểu thư Light, theo sau mẹ mình, gật đầu, không nhìn vào họ, với mỗi chàng trai trẻ.

“Quyền năng bất tử, thật là một cái đầu!” Roderick kêu lên, khi họ đã đi. “Đó là tài sản của tôi!”

“Cô ấy chắc chắn rất xinh đẹp,” Rowland nói. “Nhưng tôi tiếc là cậu đã đảm nhận bức tượng bán thân của cô ấy.”

“Và tại sao, xin hỏi?”

“Tôi nghi ngờ nó sẽ mang lại rắc rối kèm theo.”

“Loại rắc rối nào?”

“Tôi hầu như không biết. Họ là những người kỳ quặc. Người mẹ, tôi nghi ngờ, là người ít nhất là một nhà thám hiểm. Chúa biết con gái là gì.”

“Cô ấy là một nữ thần!” Roderick kêu lên.

“Chính xác. Cô ấy càng nguy hiểm hơn.”

“Nguy hiểm? Cô ấy sẽ làm gì tôi? Tôi tưởng tượng cô ấy không cắn.”

“Nó vẫn còn phải được xem xét. Có hai loại phụ nữ—cậu nên biết điều đó vào thời điểm này rồi—loại an toàn và loại không an toàn. Tiểu thư Light, nếu tôi không nhầm, là một trong những người không an toàn. Một lời cho người khôn ngoan!”

“Cảm ơn nhiều!” Roderick nói, và cậu bắt đầu huýt sáo một giai điệu chiến thắng, để vinh danh, có vẻ như, sự xuất hiện của người mẫu xinh đẹp của mình.

Khi gọi tiểu thư này và mẹ bà là “những người kỳ quặc”, Rowland chỉ thể hiện một cách thô sơ tình cảm của mình. Họ là một sự thay đổi rõ rệt so với đội quân đơn điệu của những người đồng hương của anh đến mức anh cảm thấy rất tò mò về nguồn gốc của sự thay đổi, đặc biệt là vì anh nghi ngờ rất nhiều liệu, nhìn chung, nó có nâng cao loại hình này hay không. Trong một tuần, anh thấy hai quý cô lái xe hàng ngày trên một chiếc landau được trang bị tốt, với Cavaliere và chú chó xù ở ghế trước. Từ bà Light, anh nhận được một cái chào duyên dáng, được tôi luyện bởi vẻ uy nghi bẩm sinh của bà; nhưng cô gái trẻ, nhìn thẳng về phía trước, dường như hoàn toàn thờ ơ với những người quan sát. Vẻ đẹp phi thường của cô, tuy nhiên, đã khiến những người quan sát trở nên đông đảo và mang lại cho những người quen thuộc ở Pincian nhiều điều để bàn tán. Những tiếng vang của bình luận của họ đến tai Rowland; nhưng anh ít có khẩu vị cho những lời đồn đại ngẫu nhiên, và mong muốn một người cung cấp thông tin trung thực rõ ràng. Anh đã tìm thấy một người trong nhân vật của Madame Grandoni, người mà đối với bà Light và cô con gái xinh đẹp của bà là một đôi bạn cũ.

“Tôi đã biết người mẹ trong hai mươi năm,” nhà phê bình sáng suốt này nói, “và nếu anh hỏi bất kỳ ai đã sống ở đây lâu như tôi, anh sẽ thấy họ nhớ bà ấy rất rõ. Tôi đã bế Christina xinh đẹp trên đầu gối khi con bé là một đứa trẻ sơ sinh nhăn nheo với khuôn mặt rất đỏ và không có hứa hẹn về vẻ đẹp nào ngoài đôi mắt lộng lẫy đó. Mười năm trước bà Light biến mất, và từ đó không thấy ở Rome, ngoại trừ vài ngày mùa đông năm ngoái, khi bà đi ngang qua trên đường đến Naples. Khi đó là lúc anh gặp bộ ba trong vườn Ludovisi. Khi tôi biết bà ấy lần đầu tiên, bà ấy là cô con gái chưa chồng nhưng rất đáng kết hôn của một họa sĩ người Mỹ già với những bức tranh phong cảnh rất tệ, mà mọi người thường mua vì từ thiện và dùng làm ván che lò sưởi. Tên ông là Savage; nó thường làm mọi người cười, ông là một quý ông già dịu dàng, u sầu, đáng thương. Ông đã kết hôn với một người vợ kinh khủng, một người Anh từng ở trên sân khấu. Người ta nói bà thường đánh ông Savage tội nghiệp bằng chiếc gậy vẽ của ông và khi tài chính gia đình thấp kém thì nhốt ông trong xưởng của mình và bảo ông không được ra ngoài cho đến khi ông đã vẽ nửa tá tranh vẽ bậy của mình. Bà ấy có khá nhiều vẻ đẹp hào nhoáng. Sau đó bà ấy sẽ đi ra ngoài, và, vẻ đẹp của bà ấy giúp đỡ, bà ấy sẽ khiến những người nhất định mua tranh. Nó giúp bà ấy cuối cùng khiến một lãnh chúa người Anh bỏ trốn cùng bà ấy. Vào thời điểm tôi nói, bà ấy đã hoàn toàn biến mất. Bà Light khi đó là một cô gái rất đẹp trai, mặc dù không có nghĩa là đẹp trai như con gái bà hiện nay. Ông Light là một lãnh sự Mỹ, mới được bổ nhiệm tại một trong những cảng Adriatic. Ông là một chàng trai trẻ dịu dàng, ria mép vàng, với một số tài sản nhỏ, và ấn tượng của tôi là ông đã rơi vào tình bạn xấu ở quê nhà, và gia đình ông đã thu xếp cho ông vị trí của mình để giữ ông tránh xa nguy hiểm. Ông lên Rome vào một kỳ nghỉ, yêu tiểu thư Savage, và kết hôn với bà ấy tại chỗ. Ông chưa kết hôn được ba năm thì bị chết đuối ở Adriatic, không ai biết như thế nào. Góa phụ trẻ quay lại Rome, với cha mình, và ở đây ngay sau đó, trong bóng tối của Saint Peter, cô con gái nhỏ của bà chào đời. Người ta có thể cho rằng bà Light sẽ tái hôn, và tôi biết bà ấy đã có cơ hội. Nhưng bà ấy đã vượt quá khả năng của mình. Bà ấy sẽ không lấy gì ít hơn một tước hiệu và một tài sản, và chúng không xuất hiện. Bà ấy được ngưỡng mộ và rất thích được ngưỡng mộ; rất phù phiếm, rất trần tục, rất ngớ ngẩn. Bà vẫn là một góa phụ xinh đẹp, với sự đa dạng đáng ngạc nhiên về mũ và hàng chục người đàn ông luôn đi theo. Giacosa bắt đầu từ giai đoạn này. Ông ấy tự gọi mình là người La Mã, nhưng tôi có ấn tượng là ông ấy đã từ Ancona lên cùng với bà ấy. Ông ấy là l’ami de la maison. Ông thường cầm bó hoa của bà, làm sạch găng tay của bà (tôi được kể), chạy việc vặt cho bà, lấy các lô vé opera cho bà, và chiến đấu trong các trận chiến của bà với những người chủ cửa hàng. Vì điều này ông cần can đảm, vì bà ấy bị ngập trong nợ nần. Bà ấy cuối cùng rời Rome để trốn các chủ nợ của mình. Nhiều người trong số họ hẳn vẫn còn nhớ bà ấy, nhưng bà ấy dường như bây giờ đã có tiền để thỏa mãn họ. Bà ấy để lại người cha già tội nghiệp của mình ở đây một mình—bất lực, yếu ớt và không thể làm việc. Một khoản đăng ký đã được thực hiện ngay sau đó giữa những người nước ngoài, và ông được gửi trở lại Mỹ, nơi, như tôi nghe sau đó, ông qua đời trong một trại tâm thần nào đó. Theo thời gian, trong nhiều năm, tôi nghe mơ hồ về bà Light như một vẻ đẹp lang thang tại các khu nghỉ mát Pháp và Đức. Một lần có tin đồn rằng bà ấy sẽ thực hiện một cuộc hôn nhân lớn ở Anh; sau đó chúng tôi nghe nói rằng quý ông đó đã suy nghĩ lại và để bà ấy tự nổi bằng cách của mình. Bà ấy là một sinh vật cực kỳ thiếu suy nghĩ. Bà ấy giả vờ là một quý bà lớn, nhưng tôi cho rằng bà Filomena già, người giặt ủi của tôi, về cơ bản là một người vĩ đại hơn. Nhưng chắc chắn, suy cho cùng, bà ấy đã may mắn. Bà ấy cuối cùng đã bắt đầu một vụ kiện về một số tài sản, với gia đình của chồng mình, và đến Mỹ để tham dự nó. Bà ấy trở về đầy thắng lợi, với một chiếc ví dài. Bà ấy xuất hiện trở lại ở Ý, và thiết lập bản thân một thời gian ở Venice. Sau đó bà ấy đến Florence, nơi bà ấy đã dành vài năm và nơi tôi đã thấy bà ấy. Năm ngoái bà ấy đi xuống Naples, nơi tôi phải nói là đúng là nơi dành cho bà ấy, và mùa đông này bà ấy đã bao vây Rome. Bà ấy dường như rất thịnh vượng. Bà ấy đã thuê một tầng trong Palazzo F——, bà ấy giữ xe ngựa của mình, và Christina và bà, giữa họ, phải có một hóa đơn của thợ làm mũ khá xinh xắn. Giacosa đã xuất hiện trở lại, trông như thể ông đã được giữ trên băng ở Ancona, vì sự trở lại của bà ấy.”

“Loại giáo dục nào,” Rowland hỏi, “anh tưởng tượng các cuộc phiêu lưu của người mẹ đã dành cho con gái?”

“Một ngôi trường kỳ lạ! Nhưng bà Light đã nói với tôi, ở Florence, rằng bà đã cho con mình sự giáo dục của một công chúa. Nói cách khác, tôi đoán, con bé nói ba hoặc bốn thứ tiếng, và đã đọc vài trăm cuốn tiểu thuyết Pháp. Christina, tôi nghi ngờ, rất khôn ngoan. Khi tôi thấy nó, tôi ngạc nhiên trước vẻ đẹp của nó, và, chắc chắn, nếu có bất kỳ sự thật nào trong khuôn mặt, con bé hẳn phải có tâm hồn của một thiên thần. Có lẽ con bé có. Tôi không phán xét con bé; nó là một người trẻ phi thường. Con bé đã được bảo hai mươi lần một ngày bởi mẹ mình, kể từ khi con bé năm tuổi, rằng con bé là một vẻ đẹp của vẻ đẹp, rằng khuôn mặt của con bé là tài sản của con bé, và rằng, nếu con bé chơi bài của mình, con bé có thể cưới một công tước. Nếu con bé không bị hư hỏng nghiêm trọng, nó là một cô gái rất vượt trội. Ấn tượng riêng của tôi là con bé là một sự pha trộn giữa tốt và xấu, giữa tham vọng và thờ ơ. Bà Light, sau khi thất bại trong việc tự làm giàu trong hôn nhân, đã chuyển hy vọng của mình sang con gái, và nuôi dưỡng chúng cho đến khi chúng trở thành một loại ám ảnh. Bà ấy có một sở thích, mà bà ấy cưỡi trong bí mật; nhưng một ngày nào đó bà ấy sẽ để anh thấy nó. Tôi chắc chắn rằng nếu anh vào vào một buổi tối không báo trước, anh sẽ thấy bà ấy đang quét lá trà trong tách của mình, hoặc đoán vận mệnh của con gái mình bằng một bộ bài nhờn, được bảo quản cho mục đích này. Bà ấy hứa hẹn với nó một hoàng tử—một hoàng tử trị vì. Nhưng nếu bà Light ngớ ngẩn, bà ấy cũng khôn ngoan, và, để những cân nhắc của nhà nước không từ chối hoàng tử của bà sự sang trọng của một cuộc hôn nhân vì tình yêu, bà ấy giữ trong tay một vài người phàm trần thông thường. Ở mức tệ nhất bà ấy sẽ lấy một công tước, một lãnh chúa người Anh, hoặc thậm chí một người Mỹ trẻ với số triệu thích hợp. Người phụ nữ tội nghiệp hẳn khá không thoải mái. Bà ấy luôn xây dựng các lâu đài và hạ gục chúng một lần nữa—luôn tung lưới và kéo chúng vào. Nếu con gái bà ít xinh đẹp hơn, tham vọng minh bạch của bà ấy sẽ rất nực cười; nhưng có một cái gì đó ở cô gái, khi người ta nhìn vào cô ấy, dường như làm cho nó rất có thể cô ấy được đánh dấu cho một trong những vận may lãng mạn tuyệt vời mà lịch sử thỉnh thoảng kể lại. ‘Ai, suy cho cùng, là Hoàng hậu của người Pháp?’ Bà Light mãi mãi nói. ‘Và bên cạnh Christina, Hoàng hậu là một người ăn mặc luộm thuộm!’”

“Và Christina nói gì?”

“Con bé không ngần ngại, như anh biết, khi nói rằng mẹ nó là một kẻ ngốc. Con bé nghĩ gì, Chúa mới biết. Tôi nghi ngờ rằng, trên thực tế, nó không cam kết. Nó cực kỳ tự hào, và nghĩ mình đủ tốt để chiếm vị trí cao nhất trên thế giới; nhưng nó biết rằng mẹ nó nói nhảm, và rằng ngay cả một cô gái xinh đẹp cũng có thể trông lúng túng khi thực hiện những bước tiến không thành công. Vì vậy, nó vẫn thờ ơ một cách tuyệt vời, và để mẹ mình chịu rủi ro. Nếu hoàng tử được đảm bảo, thì càng tốt; nếu không, nó không bao giờ cần phải thú nhận với chính mình rằng ngay cả một hoàng tử cũng đã coi thường nó.”

“Báo cáo của bà cũng vững chắc,” Rowland nói với Madame Grandoni, cảm ơn bà, “như thể nó đã được chuẩn bị cho Viện Hàn lâm Khoa học;” và anh tự chúc mừng mình đã lắng nghe nó khi, một vài ngày sau đó, bà Light và con gái bà, có Cavaliere và chú chó xù đi kèm, đến phòng của anh để xem các bức tượng của Roderick. Thật thoải mái hơn khi biết chính xác mình đang giao dịch với ai.

Bà Light vô cùng duyên dáng, và đổ xuống những lời khen ngợi không chỉ vào các bức tượng, mà vào tất cả các tài sản của anh. “Theo lời tôi,” bà nói, “các ông đàn ông biết cách làm cho mình thoải mái. Nếu một trong những người phụ nữ nghèo khổ chúng tôi có một nửa số ghế bành và những thứ nhỏ nhặt, chúng tôi sẽ bị ngược đãi nổi tiếng. Thật là ích kỷ khi sống một mình ở một nơi như thế này. Cavaliere, ông muốn bộ phòng này và một gia tài để lấp đầy chúng bằng tranh và tượng không? Christina, con yêu, nhìn vào cái bàn mosaic đó. Ông Mallet, tôi gần như có thể cầu xin ông. Vâng, bức Eve đó chắc chắn rất tuyệt. Chúng ta không cần phải xấu hổ về một cụ cố như thế. Nếu bà ấy thực sự là một người phụ nữ xinh đẹp như vậy, điều đó giải thích cho vẻ ngoài của một vài người trong chúng ta. Ông What-is-name đó, chàng nhà điêu khắc trẻ, ở đâu? Tại sao cậu ấy không ở đây để được khen ngợi?”

Christina đã ở lại chỉ trong một khoảnh khắc trên chiếc ghế mà Rowland đã đặt cho cô, đã chỉ liếc nhìn qua các bức tượng, và sau đó, rời khỏi chỗ của mình, đã bắt đầu lang thang quanh phòng—nhìn vào chính mình trong gương, chạm vào các đồ trang trí và những thứ tò mò, liếc nhìn vào những cuốn sách và bản in. Phòng khách của Rowland đầy ắp những món đồ chơi, và cô thấy rất nhiều việc để làm. Rowland ngay lập tức tham gia cùng cô, và chỉ ra một số đối tượng mà anh đánh giá cao nhất.

“Nó là một mớ hỗn độn kỳ lạ,” cô nói thẳng thắn. “Một số thứ rất xinh đẹp—một số rất xấu xí. Nhưng tôi thích những thứ xấu xí, khi chúng có một cái nhìn nhất định. Sự xinh đẹp là thứ tầm thường khủng khiếp ngày nay, và không phải ai cũng biết loại xấu xí nào có chất. Nhưng chất cũng đang trở nên tầm thường khủng khiếp. Có một chút gợi ý về nó ngay cả trong những chiếc mũ của Madame Baldi. Tôi thích nhìn vào những thứ của mọi người,” cô nói thêm trong một khoảnh khắc, quay sang Rowland và đặt mắt vào anh. “Nó giúp anh tìm ra tính cách của họ.”

“Tôi phải giả định,” Rowland hỏi, mỉm cười, “rằng cô đã đi đến bất kỳ kết luận nào về của tôi?”

“Tôi khá lúng túng; anh có quá nhiều thứ; một thứ dường như mâu thuẫn với một thứ khác. Anh rất nghệ thuật và tuy nhiên anh rất tầm thường; anh có cái gọi là thị hiếu ‘công giáo’ và tuy nhiên anh đầy những định kiến nhỏ nhặt bướng bỉnh và những thói quen suy nghĩ, mà, nếu tôi biết anh, tôi sẽ thấy rất mệt mỏi. Tôi không nghĩ mình thích anh.”

“Cô phạm phải một sai lầm lớn,” Rowland cười; “Tôi đảm bảo với cô tôi rất dễ mến.”

“Vâng, tôi có lẽ sai, và nếu tôi biết anh, tôi sẽ nhận ra mình sai, và điều đó sẽ làm tôi khó chịu và làm tôi ghét anh hơn. Vì vậy, anh thấy chúng ta là những kẻ thù cần thiết.”

“Không, tôi không ghét cô.”

“Càng tệ hơn; vì anh chắc chắn sẽ không thích tôi.”

“Cô thật gây nản lòng.”

“Tôi thích đối mặt với sự thật, mặc dù một ngày nào đó anh sẽ phủ nhận điều đó. Người bạn kỳ quặc của anh đâu?”

“Cô có ý nói ông Hudson. Ông ấy được đại diện bởi những tác phẩm xinh đẹp này.”

Tiểu thư Light nhìn vài khoảnh khắc vào các bức tượng của Roderick. “Vâng,” cô nói, “chúng không ngớ ngẩn như hầu hết những thứ chúng tôi đã thấy. Chúng không có chất, và tuy nhiên chúng xinh đẹp.”

“Cô mô tả chúng một cách hoàn hảo,” Rowland nói. “Chúng xinh đẹp, và tuy nhiên chúng không có chất. Chính là nó!”

“Nếu anh ấy hứa sẽ không đưa chất vào bức tượng bán thân của tôi, tôi có ý định để anh ấy thực hiện nó. Một yêu cầu được đưa ra bằng những thuật ngữ đó xứng đáng được chấp thuận.”

“Bằng những thuật ngữ nào?”

“Anh không nghe thấy anh ấy sao? ‘Mademoiselle, cô gần như làm thỏa mãn ý niệm của tôi về cái đẹp. Tôi phải tạo mẫu bức tượng bán thân của cô.’ Cái ‘gần như’ đó nên được khen thưởng. Anh ấy giống tôi; anh ấy thích đối mặt với sự thật. Tôi nghĩ chúng ta sẽ hòa hợp với nhau.”

Cavaliere tiếp cận Rowland, để bày tỏ niềm vui mà ông đã có được từ “bộ sưu tập” xinh đẹp của anh. Nụ cười của ông vô cùng dịu dàng, giọng điệu hấp dẫn, âu yếm, ám chỉ. Nhưng ông mang lại cho Rowland một cảm giác kỳ lạ khi nhìn vào một hình ảnh sáp nhỏ, được điều chỉnh để thực hiện các cử chỉ nhất định và phát ra các âm thanh nhất định. Nó đã từng chứa một tâm hồn, nhưng tâm hồn đã rò rỉ ra ngoài. Tuy nhiên, Rowland suy ngẫm, có nhiều thứ vô bổ hơn là chỉ âm thanh và cử chỉ, ở một người Ý hoàn hảo. Và Cavaliere, cũng vậy, vẫn còn đủ tâm hồn để khao khát nói vài lời cho riêng mình, và thu hút sự chú ý của Rowland vào thực tế rằng ông không phải là một người hướng dẫn thuê, mà là một quý ông La Mã cổ đại. Rowland cảm thấy tiếc cho ông; anh hầu như không biết tại sao. Anh đảm bảo với ông bằng một cách thân thiện rằng ông phải đến nữa; rằng nhà anh luôn sẵn sàng phục vụ ông. Cavaliere cúi đầu xuống đất. “Anh làm tôi quá vinh dự,” ông lẩm bẩm. “Nếu anh cho phép—nó không phải là không thể!”

Bà Light, trong khi đó, đã chuẩn bị rời đi. “Nếu ông không sợ đến và gặp hai người phụ nữ nhỏ bé yên tĩnh, chúng tôi sẽ rất hạnh phúc!” bà nói. “Chúng tôi không có tượng cũng không có tranh—chúng tôi không có gì ngoài nhau. Eh, cưng?”

“Con xin lỗi,” Christina nói.

“Ồ, và Cavaliere,” mẹ cô nói thêm.

“Chú chó xù, làm ơn!” cô gái trẻ kêu lên.

Rowland liếc nhìn Cavaliere; ông đang mỉm cười dịu dàng hơn bao giờ hết.

Vài ngày sau Rowland xuất hiện, như sự lịch sự đòi hỏi, tại cửa của bà Light. Anh thấy bà sống trong một trong những ngôi nhà tráng lệ của Via dell’ Angelo Custode, và, khá ngạc nhiên, được bảo rằng bà đang ở nhà. Anh đi qua nửa tá phòng và được dẫn vào một căn phòng lớn, ở một đầu có nữ chủ nhân của cơ sở, với một mảnh thêu. Bà tiếp đón anh rất duyên dáng, và sau đó, chỉ tay một cách bí ẩn vào một tấm bình phong lớn được mở ra khắp ô cửa của một trong những cửa sổ sâu, “Tôi đang giữ lính canh!” bà nói. Rowland nhìn đầy hỏi han; sau đó bà vẫy anh tiến lên và ra hiệu cho anh nhìn đằng sau tấm bình phong. Anh tuân theo, và trong vài khoảnh khắc đứng nhìn trân trân. Roderick, với lưng quay lại, đứng trước một bệ đỡ tạm thời, say sưa định hình một khối đất sét vô định hình. Trước mặt cậu ngồi Christina Light, trong một chiếc váy trắng, với đôi vai để trần, mái tóc lộng lẫy được xoắn thành một búi cổ điển, và đầu cô được giữ cân bằng một cách đáng ngưỡng mộ. Nhìn thấy ánh nhìn của Rowland, cô mỉm cười một chút, chỉ với đôi mắt xám sâu của mình, không di chuyển. Cô trông đẹp một cách thần thánh.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 21 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.