Đàm Vĩnh Khánh thở dài một tiếng, dậm chân, hầm hầm đi ra mở cổng lớn. Quý Nhi nhặt một cái gậy lớn ở góc sân chạy theo sau ông. Đàm Vĩnh Khánh mở cổng, nhìn thẳng vào mẹ Truyền Võ nói: "Nhà Chu Khai Sơn, rốt cuộc cô muốn làm gì?" Mẹ Truyền Võ cứng cỏi: "Tôi đến đón dâu."

Đàm Vĩnh Khánh nói: "Cô dẹp cái ý định đó đi, không có lương thực thì cô không cưới được vợ đâu!"

Truyền Võ bước lên: "Con không tin! Ông ấy bất nhân thì mình cũng chẳng cần nghĩa, mình xông vào, hỏi chị Tiên Nhi, nếu chị ấy không chịu theo mình thì mình về, nếu chị ấy đồng ý thì ai cũng không cản được!" Vừa nói vừa định dẫn người xông vào. Bất thình lình Quý Nhi vung gậy lớn lên múa may. Truyền Võ nào chịu lép vế, xắn tay áo lên vào thế.

Mẹ Truyền Võ hét lớn: "Tất cả dừng tay cho tôi! Anh Đàm à, tục ngữ có câu, nhìn thấy núi mới thả được ngựa, nhà chúng tôi vẫn còn núi, cha nó đi Xông Quan Đông bốn năm rồi cũng sắp về, đợi ông ấy về chúng tôi sẽ cùng báo đáp anh! Anh cứ nhận lời đi."

Đàm Vĩnh Khánh sa sầm mặt không nói.

Đúng lúc này, một người vai vế trong nhà họ Đàm đang vây xem là Đàm Tam gia bất ngờ thốt lên: "Cô đừng nằm mơ nữa! Vĩnh Khánh, anh cũng đừng nằm mơ. Bốn năm rồi, câu này tôi luôn đè nén trong lòng không dám nói với anh, Chu Khai Sơn không ở Quan Đông! Anh không nghe tin gì sao? Chu Khai Sơn bốn năm trước đã bị quan phủ chặt đầu rồi, có người tận mắt nhìn thấy, đầu ông ta còn bị treo trên lầu cửa trước Bắc Kinh kìa, thi thể còn chẳng tìm thấy nữa là!"

Đàm Vĩnh Khánh giật mình, há hốc mồm không thốt nên lời. Mẹ Truyền Võ như bị sét đánh ngang tai, kêu lên "Trời ơi", rồi ngất xỉu tại chỗ. Truyền Văn thấy đất trời quay cuồng, gào lên: "Cha!" rồi đâm sầm vào cổng sân.

Chương 2

Mẹ Truyền Văn tuyệt vọng nằm liệt trên giường đất, lẩm bẩm trong cơn mê sảng: "Núi đổ rồi, núi trong nhà đổ rồi... Sơn Đông không sống nổi nữa... trốn đi kiếm đường sống thôi!" Truyền Văn bưng bát nước, mắt đẫm lệ: "Mẹ, mẹ tỉnh lại đi, uống chút nước đi." Mẹ Truyền Văn cố gắng giãy giụa muốn ngồi dậy, nhưng không thể, nói: "Đỡ mẹ dậy." Truyền Văn cẩn thận đỡ mẹ dậy, bà thở hổn hển: "Truyền Văn, đất Sơn Đông này không nuôi nổi người nữa rồi, thiên tai, cướp bóc, không dứt, thực sự không sống nổi nữa. Con là anh cả, hãy dẫn hai em đi Xông Quan Đông trốn lấy mạng sống đi!"

Truyền Văn nói: "Mẹ, không được, con đi rồi mẹ làm sao?" Mẹ Truyền Văn nói: "Mẹ không sao, mẹ ở lại đây, sống chết cũng không rời chỗ này nữa." Truyền Văn khóc: "Mẹ ơi, không được, có chết thì mình chết cùng nhau, con không thể bỏ mẹ được! Hơn nữa, lấy đâu ra lộ phí?" Mẹ Truyền Văn nổi giận: "Thằng con không có cốt khí này, có phải hậu duệ của Chu Khai Sơn không hả? Hả? Cùng lắm thì bán căn nhà cũ và mấy mẫu đất đồi cằn cỗi của nhà mình đi!"

Truyền Văn nói: "Mẹ ơi, con không phải không có cốt khí, con không nỡ bỏ mẹ, cha không còn nữa, con phải phụng dưỡng mẹ đến cuối đời! Hơn nữa, thời buổi loạn lạc này, đâu có ai mua đất mua nhà? Cho dù bán nhà bán đất, thì mẹ ăn gì ở đâu?" Mẹ Truyền Văn thở dài: "Ài, con... Mẹ thì không cần các con lo, mẹ sẽ không làm liên lụy các con đâu. Con và hai em bàn bạc xem, muốn đi thì phải tính toán sớm, không thể chết rục trong nhà được." Bà vung tay, rồi lại thiếp đi.

Truyền Văn thấy mẹ đã ngủ, ủ rũ về phòng đông bàn bạc với hai em, ba anh em nằm trên giường thở ngắn than dài. Truyền Văn nói: "Tao thấy mẹ lẩn thẩn rồi, Quan Đông dễ xông như thế sao?" Truyền Võ nói: "Tao thấy mẹ nói cũng có lý, chết rục ở nhà cũng chẳng phải cách, mình không thể ngồi chờ chết, ra ngoài bôn ba chẳng phải tốt sao!" Truyền Văn do dự, lại hỏi Truyền Kiệt: "Thứ ba, em thấy sao?" Truyền Kiệt đảo mắt: "Anh hai nói cũng có lý, cây dời đi thì chết, người dời đi thì sống, ra ngoài bôn ba cũng là một cách. Nhưng nói đi cũng phải nói lại, nỗi lo của anh cả cũng có lý, người xưa chẳng bảo, cha mẹ còn thì không đi xa sao, cha mình không còn nữa, không thể bỏ mẹ được. Với lại lộ phí, trông cậy vào việc bán mấy mẫu đất cằn, nhà rách là không xong, không có lộ phí thì khó đi lắm!" Truyền Văn liếc nó một cái: "Nói cũng như không, chú cũng chẳng có chủ kiến gì. Theo ý anh, chuyện này không thể nghe lời mẹ được, chúng ta ở bên cạnh mẹ, sống chết bên nhau. Tắt đèn đi ngủ thôi."

Chẳng bao lâu sau, tiếng ngáy của Truyền Văn, Truyền Võ vang lên, Truyền Kiệt không ngủ được, dỏng tai nghe ngóng động tĩnh ngoài phòng ngoài.

Mẹ Truyền Văn nghe tiếng ngáy của lũ trẻ, gắng gượng xuống giường, châm đèn dầu, giơ tay che chắn, run rẩy đi vào bếp. Bà thêm nước vào nồi, chậm rãi kéo ống bễ. Ngọn lửa bùng lên, nhưng trong đêm đông lại không sưởi ấm được lòng người. Bốn năm rồi, Chu Khai Sơn dù không có tin tức, nhưng vẫn là điểm tựa, cuộc sống dù khổ sở cũng phải cố gắng đến ngày ông ấy trở về, không ngờ người đã mất, cố gắng cũng chẳng có kết quả gì. Bà thấy lòng trống rỗng.

Nước trong nồi sôi. Mẹ Truyền Văn nấu một nồi cháo bột ngô, múc một bát, rồi bỏ một gói thuốc độc vào trong bát. Bà bưng bát lên, nhắm mắt định ngửa cổ uống cạn, chợt nghe sau lưng tiếng "bịch" một cái. Bà quay người lại, thấy Truyền Kiệt đang quỳ sau cửa, nó khóc lóc: "Mẹ, con vẫn luôn nhìn mẹ, mẹ không thể bỏ bọn con lại được!" Mẹ Truyền Văn qua ôm chặt lấy đứa con, bật khóc nức nở: "Thứ ba, mẹ không muốn làm liên lụy các con nữa, mẹ đi tìm cha các con, các con hãy đi cho thanh thản, trốn lấy một đường sống đi!"

Truyền Văn, Truyền Võ nghe tiếng chạy ra phòng tây. Truyền Văn hỏi: "Mẹ, mẹ bị sao vậy? Truyền Kiệt, sao em khóc?" Truyền Kiệt khóc nói: "Anh cả, mẹ muốn tìm cái chết." Truyền Văn, Truyền Võ cùng quỳ xuống trước mặt mẹ, khóc: "Mẹ, mẹ lẩn thẩn rồi! Chúng con chưa đến bước đường cùng, dù đi ăn mày thì ba anh em con cũng nuôi được mẹ!"

Mẹ Truyền Võ vừa định nói gì thì ngoài sân vang lên tiếng gõ cửa dồn dập. Truyền Văn giật mình: "Truyền Võ, ai gõ cửa? Đi xem đi, bọn cướp lương mà dám đến nữa thì liều mạng với chúng." Truyền Võ tiện tay vớ lấy cái đòn gánh đi mở cửa.

Truyền Văn và Truyền Kiệt đỡ mẹ vào phòng chính. Vừa ngồi xuống, đã nghe Truyền Võ hét: "Mẹ, mẹ đoán xem ai đến này, chú Xuân Sơn của chúng ta về rồi!" Nói đoạn dẫn một người đàn ông cao lớn vác cái bao tải lớn vào nhà, người đến chính là chú họ của họ, Chu Xuân Sơn.

Mẹ Truyền Võ không dám tin vào mắt mình: "Xuân Sơn, là chú sao? Chẳng phải chú đi Xông Quan Đông rồi sao? Sao lại về rồi?" Chu Xuân Sơn nói: "Nói nhỏ thôi! Vào phòng trong rồi nói." Lại quay đầu dặn Truyền Võ, "Đừng ồn, đóng chặt cổng sân lại."

Mẹ Truyền Võ mời Chu Xuân Sơn ngồi xuống mép giường: "Xuân Sơn, ngồi đi. Truyền Kiệt, mau kéo bễ, hâm lại bát cháo trong nồi cho chú Xuân Sơn uống." Chu Xuân Sơn nói: "Chị dâu, không cần phiền phức đâu, em lén về đấy." Mẹ Truyền Võ giật mình: "Sao? Ở Quan Ngoại gây chuyện à?" Chu Xuân Sơn nói: "Không có. Chị dâu, em đến để gửi thư của anh Khai Sơn." Mẹ Truyền Võ ngớ người: "Chú nói gì? Nói to lên!" Chu Xuân Sơn nâng cao giọng: "Anh Khai Sơn bảo em đến gửi một bức thư!"

Mẹ Truyền Võ há hốc mồm, muốn nói gì đó nhưng nghẹn lời không nói được, toàn thân run rẩy mà không khóc nổi thành tiếng. Ba đứa trẻ cũng nhìn nhau ngơ ngác. Cảnh này làm Chu Xuân Sơn hoang mang: "Chị dâu, sao thế này?" Truyền Văn nói: "Người ta nói cha cháu chết lâu rồi." Chu Xuân Sơn ngớ người: "Cháu nghe ai nói?" Truyền Kiệt cướp lời: "Chú Đàm Tam gia của Đàm Vĩnh Khánh ở Đàm Gia Trang nói, bảo cha cháu làm loạn Nghĩa Hòa Đoàn, bị quan binh bắt đi chém đầu rồi, đầu còn treo trên lầu cửa trước Bắc Kinh kìa."

Chu Xuân Sơn chửi thề một câu, nói: "Đây là lời bịa đặt từ đâu ra vậy? Năm Canh Tý, anh Khai Sơn giương cờ Phò Thanh Diệt Dương, dẫn anh em Nghĩa Hòa Quyền vùng mình đánh vào thành Bắc Kinh giết bọn Tây, em luôn theo anh ấy. Ai ngờ triều đình sau đó lật mặt càn quét Nghĩa Hòa Đoàn, không ít anh em bỏ mạng ở Bắc Kinh, em và Khai Sơn mạng lớn, chạy khỏi Bắc Kinh rồi đâm đầu ra Quan Ngoại."

Mẹ Truyền Võ chợt quay người, nước mắt đã đầm đìa: "Được, không nói mấy chuyện này nữa! Khai Sơn bảo chú mang gì đến?" Chu Xuân Sơn chỉ cái bao tải nói: "Ở trong này cả."

Mẹ Truyền Võ vội cắt miệng bao vải, nhấc cái túi đổ ra giường, loảng xoảng một tiếng, quả óc chó, hạt thông, hạt dẻ trải kín giường, còn có cả một gói bạc đồng, nặng trịch. Ba anh em nhìn đến ngẩn người, ngay lập tức tranh nhau lao vào, cào vào lòng mình.

Bất thình lình, Truyền Kiệt nhìn thấy một bức thư, vội chộp lấy, khẽ gọi: "Mẹ, cha viết thư này!" Mẹ Truyền Võ cũng kích động lên: "Thứ ba, mau đọc cho mẹ nghe!" Truyền Kiệt xé phong bì, đọc vài dòng, bật cười. Mẹ Truyền Võ giục: "Thứ ba, đừng có cười nữa, mau đọc đi!" Truyền Kiệt cố tình làm bộ, nói: "Mẹ, cổ họng con khô quá."

Mẹ Truyền Võ gọi Truyền Võ: "Truyền Võ, mau múc bát cháo cho thứ ba đi."

Truyền Võ nhíu mày: "Thứ ba, anh không nói chú đâu, còn bé tí mà bệnh tật lắm, cứ đụng đến văn chương là làm bộ." Mẹ Truyền Võ trừng mắt nói: "Truyền Võ, bớt lải nhải đi! Không thì chú đọc?" Truyền Võ miễn cưỡng ra ngoài, bê bát vào.

Chu Xuân Sơn cười nói: "Chị dâu, ba đứa con trai này của chị tính cách mỗi đứa mỗi kiểu, anh Khai Sơn mà thấy chắc không biết sẽ cười thế nào nữa!"

Truyền Kiệt uống xong cháo, hắng giọng. Mẹ Truyền Võ nói: "Tổ tông nhỏ, làm bộ đủ chưa? Đọc thư đi!"

Truyền Kiệt vội nói: "Vâng, con đọc. Mẹ Truyền Văn, thấy chữ như thấy người. Từ ngày khởi sự thất bại, những năm qua con luôn bị quan binh truy sát, bất đắc dĩ mới Xông Quan Đông, không dám thư từ qua lại với gia đình. Hiện tại mọi thứ đều ổn, đừng lo lắng. Nghe nói quê nhà năm nào cũng gặp thiên tai, chết đói không ít người, rất lo lắng. Hiện tại con đã đứng vững ở Quan Ngoại, mình mau bán nhà cũ và mấy mẫu đất cằn đi, đến Quan Ngoại tìm con. Đường đi như thế nào không tiện nói rõ, người đến sẽ dặn dò mình. Không ký tên."

Mẹ Truyền Võ nghe xong cười ha hả: "Được lắm Chu Khai Sơn, thật là thần thông mà, tôi biết ông không chết được, cũng không chết nổi! Ông có ba đứa con trai, có chết cũng không nhắm mắt được!" Rồi lại khóc: "Ông đúng là lương tâm để cho chó ăn, tôi chờ ông bốn năm, ông chỉ nhả ra vài chữ này để đuổi tôi đi! Gặp mặt tôi nhất định phải hỏi ông, trong mắt ông tôi nhẹ tựa lông hồng vậy sao?"

Chu Xuân Sơn khuyên: "Chị dâu, đừng khóc nữa, để em dặn dò chị cách đi tìm anh ấy, muốn đi thì phải quyết đoán, do dự đêm dài lắm mộng." Mẹ Truyền Võ nói: "Đi thế nào, chú cứ nói đại lược cho tôi trước." Chu Xuân Sơn nói: "Khai Sơn đã cắm chốt ở trấn Nguyên Bảo, Tam Giang Khẩu phía xa tít tắp, đi thế nào, lát nữa để Truyền Kiệt lấy bút ghi lại. Nói thế này, từ đây đi, nếu nói gần thì đi cửa sông Hoàng Hà, ngồi thuyền buồm qua biển đến Đại Liên, rồi ngồi tàu hỏa. Nhưng hiện tại binh hoang mã loạn, cảng nhỏ chưa chắc đã có thuyền, chắc chắn nhất vẫn là đi Long Khẩu, tức là đi đường vòng." Mẹ Truyền Võ nói: "Cứ chắc chắn là tốt, vòng đường thì vòng đường."

Đại bi hóa đại hỷ, Truyền Văn và các em không còn buồn ngủ. Ba anh em vừa cắn hạt thông, hạt dẻ, vừa phấn khởi trò chuyện. Truyền Kiệt nói: "Anh cả, cha trông thế nào nhỉ? Em quên mất rồi, anh kể cho nghe xem." Truyền Văn bắt chước lời trong hí kịch nói: "Cha chúng ta à? Cha có tướng mạo vạm vỡ, râu quai nón, mắt báo lông mày vểnh, nói chuyện thì ồm ồm như chuông, đi đứng thì bịch bịch, như đá xay rơi xuống đất vậy." Truyền Kiệt nghe mà tay chân múa máy nói: "Anh, anh kể như thế, cha chẳng khác gì Trương Dực Đức, quát một tiếng có thể chấn gãy cầu Đương Dương." Truyền Võ hỏi: "Thứ ba, Trương Dực Đức là ai?" Truyền Kiệt bĩu môi nói: "Xì, Trương Dực Đức mà cũng không biết à? Là Trương Phi đó!"

"Trương Phi thì là Trương Phi, lại còn Trương Dực Đức, đổi tên à?"

Truyền Kiệt nói: "Dực Đức là tự của Trương Phi, chú không hiểu đâu."

Truyền Võ nói: "Được, chú đọc nhiều sách, chú có học vấn. Này, chú bảo Quan Đông là nơi thế nào?" Truyền Kiệt hứng khởi nói: "Chú không nghe người ta đi Xông Quan Đông về kể à? Đó là mảnh đất báu, dùng gậy đánh con hoẵng, dùng gáo múc cá, là nơi phát tích của Đại Thanh ta, lão Hãn Vương cũng khởi nghiệp từ đó." Truyền Văn gật đầu nói: "Anh nghe nói, nơi đó khắp nơi là báu vật, nhân sâm, lông chồn, cỏ Ula, đâu đâu cũng là rừng già, đất màu mỡ đến mức nắm một nắm cũng chảy dầu." Truyền Võ thắc mắc hỏi: "Vậy thì lạ nhỉ, thế người Quan Nội chúng ta sao ngày trước không đi phát tài? Bây giờ mới nghĩ đến Xông Quan Đông?" Truyền Văn nói: "Chú thì biết gì? Ở đó lạnh lắm, mùa đông đi vệ sinh còn phải cầm theo cái gậy." Truyền Võ hỏi: "Cầm gậy làm gì? Sợ chó cướp phân à?" Truyền Văn cười hì hì: "Không phải, phân vừa ra là đông cứng ngay, không gõ thì không được." Truyền Võ sợ đến mức thè lưỡi: "Ôi mẹ ơi, kinh thế, thế chẳng chết cóng người à? Không dám đi đâu." Truyền Kiệt nói: "Không kinh khủng như anh nói đâu, đều là cách ví von thôi."

Truyền Võ không nói gì nữa, nhắm mắt tưởng tượng, cậu nghĩ đến mảnh đất đen đó, còn nghĩ đến cha, võ công của cậu còn chưa học hết của cha kia mà. Truyền Kiệt thì vừa nhét hạt thông vào miệng vừa nhìn anh cả đang cười si dại, nói: "Em biết anh cả đang nghĩ gì."

2. Từ sau khi đuổi mẹ Truyền Võ đi, Tiên Nhi không có sắc mặt tốt, cũng không hát khúc nhỏ nữa, suốt ngày thở ngắn than dài, mặc cho cha mẹ khuyên nhủ thế nào cũng không nói lời nào, thấy rõ là gầy đi một vòng. Hôm nay lại khác thường, gương mặt nhỏ nhắn đỏ hồng đã có nụ cười, cha mẹ nhìn vào trong mắt, không khỏi thắc mắc. Thấy nó lặng lẽ vào phòng mình, thu dọn đồ đạc.

Đàm Vĩnh Khánh nghi ngờ, đi theo vào phòng hỏi: "Tiên Nhi, con đang làm gì vậy?" Tiên Nhi ấp úng nói: "Không làm gì, chỉ muốn dọn dẹp một chút." "Dọn dẹp?" Đàm Vĩnh Khánh mở bọc của Tiên Nhi, "Đây là dọn dẹp sao? Cha thấy con muốn đi xa thì có! Nói, rốt cuộc con muốn làm gì?" Tiên Nhi nặn ra nụ cười nói: "Con muốn đến nhà bà ngoại ở vài ngày."

Đàm Vĩnh Khánh vỗ bàn nói: "Ở nhà bà ngoại? Mở mắt nói dối! Bà ngoại con ở nhà dì con mà! Tiên Nhi, cha đều nhìn thấy con và Truyền Văn đến từ đường rồi, nói thật đi, rốt cuộc con muốn làm gì?" Tiên Nhi vừa nghe, không giấu giếm nữa, nói: "Cha, con nói thật với cha, nhà Truyền Văn muốn Xông Quan Đông, con muốn đi cùng anh ấy."

Đàm Vĩnh Khánh kinh ngạc: "Đi Xông Quan Đông cùng nhà cậu ta? Con điên rồi! Chúng nó đi Quan Đông nương nhờ ai? Cha không nuôi nổi con gái à?" Tiên Nhi nói: "Cha, cha của Truyền Văn chưa chết, đã đứng vững ở Quan Ngoại rồi." "Thế cũng không được! Quan Đông dễ xông như thế sao? Con nghe ngóng xem, mấy người Xông Quan Đông có mấy người kết cục tốt đẹp?" "Dù kết cục tốt hay xấu, con là người của Truyền Văn, anh ấy đi đâu con theo đó, đất nơi nào mà chẳng chôn được người?"

Đàm Vĩnh Khánh giận dữ gào thét: "Con dẹp cái ý định đó đi, cha còn một hơi thở, cha nhất quyết không cho con theo chúng nó đi!" Tiên Nhi sắt đá, nói: "Con cứ phải đi! Sống chết cũng đi theo anh ấy!" Đàm Vĩnh Khánh chộp lấy tay con gái, nhấc bổng con lên: "Cha xem con đi kiểu gì! Xem con đi thế nào!" Vừa nói vừa mở hòm nằm, bế Tiên Nhi bỏ vào trong. Tiên Nhi giãy giụa kịch liệt, nhưng vô ích. Đàm Vĩnh Khánh khóa hòm lại, hậm hực nói: "Cha xem con chạy kiểu gì!"

Khóa như vậy nửa ngày, mẹ Tiên Nhi thương con, nói với chồng: "Cha nó à, ông khóa con gái chừng này rồi, con bé khóc đến lạc cả giọng, thả nó ra đi, cho con bé hít thở chút, ăn miếng cơm, uống miếng nước. Trời sáng rõ rồi, nó không chạy thoát được đâu!" Đàm Vĩnh Khánh nói: "Không được, con bé này tính hoang, tháo rọ mõm là không giữ nổi đâu, kiểu gì cũng phải nhốt nó ba ngày, giết bớt cái tính khí của nó."

Mẹ Tiên Nhi nói: "Ài, nhốt ba ngày cũng được, không cho nó miếng nước uống à?" Đàm Vĩnh Khánh nói: "Ừm, bà đi bảo Quý Nhi cho nó miếng nước uống. Bà không được đi, bà lòng mềm, nó khóc hai tiếng là bà mất chủ ý ngay, phải để Quý Nhi đi." Mẹ Tiên Nhi nói: "Vậy ông đưa chìa khóa hòm cho Quý Nhi, mở hòm cho nó uống miếng nước." Đàm Vĩnh Khánh lắc đầu: "Không được mở hòm." Mẹ Tiên Nhi ngớ người: "Vậy nó uống nước kiểu gì?" Đàm Vĩnh Khánh nói: "Tìm cái cọng lúa mạch, cho nó hút."

Quý Nhi nghe lời cha, một tay bưng bát, một tay cầm cọng lúa mạch vào phòng, nói với cái hòm: "Tiên Nhi, mẹ bảo anh cho em uống chút nước." Tiên Nhi nghe tiếng anh trai, liền cầu xin: "Anh, anh mau thả em ra." Quý Nhi nói: "Cha không cho." Tiên Nhi hỏi: "Vậy em uống nước kiểu gì?"

Quý Nhi luồn cọng lúa mạch vào trong hòm: "Tiên Nhi, em hút đi." Tiên Nhi không nói, hút sạch bát nước. Nhưng chỉ một lúc sau, trong hòm chảy nước ra. Quý Nhi hỏi: "Tiên Nhi, sao vậy? Nước chảy từ đâu ra đấy?" Tiên Nhi nhỏ giọng nói: "Anh, không xong rồi, em tè dầm ra quần rồi, mau thả em ra để thay quần." Quý Nhi nói: "Ơ? Sao vừa uống vào đã tè ra quần rồi? Anh không có chìa khóa. Em đợi tí, anh đi gọi cha đến." Tiên Nhi nói: "Anh, em bí bách khó chịu lắm, không kiểm soát được. Tuyệt đối không được để cha mẹ biết em tè ra quần, truyền ra ngoài thì xấu hổ chết người." Quý Nhi hỏi: "Vậy làm sao?" Tiên Nhi nói: "Anh, trong ngăn kéo còn chìa khóa."

Quý Nhi mở ngăn kéo tìm thấy chìa khóa, mở hòm. Tiên Nhi đỏ mặt bò từ trong hòm ra, quần quả nhiên ướt một mảng. Quý Nhi quẹt tay lên mặt mình: "Xấu hổ, xấu hổ, con gái lớn rồi còn tè dầm!" Tiên Nhi bĩu môi với anh: "Anh, anh ra ngoài tí, em thay quần." Quý Nhi gật đầu: "Được thôi, em không được chạy đấy." Tiên Nhi nói: "Em không chạy." Quý Nhi xoay người ra khỏi phòng, Tiên Nhi tranh thủ xách bọc đồ, đẩy cửa sổ, nhảy cửa sổ bỏ trốn. Quý Nhi ở ngoài phòng gọi: "Tiên Nhi, xong chưa? Anh vào đây nhé!" Nhưng không ai trả lời. Quý Nhi thấy điềm xấu, vội chạy vào phòng, nhìn thấy cửa sổ mở toang, tức thì kêu la oai oái: "Cha, mẹ, không xong rồi, Tiên Nhi chạy mất rồi!"

Ở đầu làng, mẹ Truyền Võ dắt ba đứa con trai nhìn về phía xa, nhưng mãi không thấy bóng dáng Tiên Nhi. Mẹ Truyền Võ hỏi: "Truyền Văn, Tiên Nhi đã bàn với con rồi? Không đổi ý chứ?" Truyền Văn nói: "Không đâu. Đợi thêm tí nữa." Truyền Kiệt xen vào nói: "Mẹ, con hỏi mẹ chuyện này, có món đồ mẹ quên mang theo rồi?" Mẹ Truyền Võ hỏi: "Món gì? Con nói đi." Truyền Kiệt nói: "Gia phả cũ của nhà mình."

Mẹ Truyền Võ vừa nghe, giậm chân vội vã: "Thôi chết rồi! Bận quá quên mất. Truyền Võ, chân con nhanh, về lấy đi." Truyền Kiệt rút từ trong gói hành lý ra cuốn gia phả đã gấp gọn, cười hì hì nói: "Không cần đâu, con mang theo đây này." Mẹ Truyền Võ vui mừng: "Vẫn là thằng thứ ba của mẹ, suy tính việc gì cũng chu đáo." Nói chuyện một lúc lâu, đợi mãi đợi mãi mà không thấy người đến. Mẹ Truyền Võ nói: "Truyền Văn, không đợi nữa, giờ không còn sớm nữa, có lẽ cha mẹ nó không cho, mình mau đến Long Khẩu lên thuyền thôi." Truyền Văn vô cùng buồn bã nói: "Ài, xem ra Tiên Nhi đổi ý rồi. Đi thôi."

Mẹ Truyền Võ nhìn làn khói bếp bốc lên trong làng, rơi lệ nói: "Các con, chúng ta đây cũng là ly hương, quỳ xuống đi, dập đầu lạy quê nhà đi, đây là nơi sinh ra và nuôi dưỡng chúng ta đấy, cả đời này cũng không quên được." Ba đứa trẻ theo mẹ lần lượt quỳ xuống, dập đầu ba lạy về phía quê hương. Gió lạnh thổi vào mặt, lại mang đến hơi ấm lạ thường. Làn gió cuốn bụi vàng này đến từ Quan Đông nơi họ sắp tới, nhưng lại vấn vương trên mảnh đất quê hương, trăm vòng nghìn khúc, lần đi này không biết bao giờ mới có thể giống như làn gió này trở về cố thổ!

Cả nhà lên đường. Truyền Văn vừa đi vừa ngoái đầu lại, hai mắt đẫm lệ. Đi được khoảng bảy tám dặm đường, không ngờ Đàm Vĩnh Khánh dẫn một đám người thở hổn hển đuổi theo, chặn đầu bốn người nhà họ Chu. Đàm Vĩnh Khánh xối xả hỏi: "Mẹ Truyền Văn, Tiên Nhi của tôi đâu?"

Mẹ Truyền Võ bị hỏi ngớ người: "Con gái ông hỏi không được tôi." Đàm Vĩnh Khánh lại hỏi: "Nó không theo các người đến đây?" Truyền Văn sốt sắng nói: "Không ạ! Con còn giấu cô ấy làm gì?" Đàm Vĩnh Khánh khóc lớn: "Hỏng rồi, con gái tôi chạy mất rồi!" Truyền Văn càng sốt sắng, nói: "Chạy rồi? Tiên Nhi chạy rồi? Vợ con chạy rồi? Ông trông coi kiểu gì thế!" Đàm Vĩnh Khánh ngồi bệt xuống đất, khóc lóc: "Tiên Nhi ơi, con trúng tà rồi, con chạy đi đâu rồi! Không cần cha mẹ nữa sao? Nuôi con lớn nhường này cho không à! Con con gái không có lương tâm kia ơi!"

Cảng Long Khẩu nằm ở ven vịnh Bắc Lai Châu thuộc bán đảo Sơn Đông, sóng liền Liêu Tân, vị trí hiểm yếu nối liền Trực - Lỗ. Phía bắc cảng có cồn cát đảo Kỷ Mỗ nối liền đất liền làm bình phong, phía nam có bãi cát vàng ôm trọn, nước sâu bụng rộng, không bồi lắng không đóng băng, là một cảng tự nhiên tốt.

Thời tiết đầu đông, ven bến cảng neo đậu khoảng ba mươi chiếc thuyền đánh cá lớn nhỏ khác nhau. Trên bờ cảng, đám người Xông Quan Đông dắt díu con cái, đông đúc chật ních. Một nhóm ăn mày gõ xương bò đi xin ăn. Vài chục lính Thanh canh giữ gần bến tàu, thế trận nghiêm ngặt.

Chưởng quầy của Long Phúc Tường, Chu thiện nhân Chu Phong Niên dẫn theo tùy tùng chắp tay đi dạo chậm rãi trong dòng người, nét mặt đầy vẻ lo âu. Cách đó không xa, có một dãy lều cháo dựng dọc phố dài khoảng một dặm, phát cháo cho những người hương thân Xông Quan Đông, dân tị nạn xếp hàng dài trước lều cháo, cháo trong nồi lớn trông chừng sắp cạn. Chu Phong Niên dặn tùy tùng: "Tiểu Sơn, ta thấy cháo không đủ rồi, cậu bảo nhị chưởng quầy, đến kho lương Nghĩa Hòa Thịnh khiêng vài bao về nấu vài nồi cháo nữa."

Tùy tùng Tiểu Sơn nói: "Chưởng quầy, Nghĩa Hòa Thịnh nói rồi, không đưa bạc đại dương thì họ không cho ghi nợ nữa. Với lại, ông đã phát cháo hơn một tháng rồi, gia sản nhà mình đã trống rỗng rồi, trang sức hồi môn của đại phu nhân cũng bán hết rồi, thấy tốt thì thu đi." Chu Phong Niên giận dữ quát: "Hỗn xược! Cái gì gọi là thấy tốt thì thu? Ta phát cháo là để mưu cầu danh tiếng sao? Đây đều là con dân của Đại Thanh, là hương thân của vùng đất Tề Lỗ ta, họ gặp nạn rồi, ly hương mưu kế sinh nhai, không dễ dàng gì, Chu Phong Niên ta không thể cứu dân trong nước lửa, phát cháo cho hương thân chẳng lẽ không nên sao? Dù có tán gia bại sản cũng không có gì để nói." Tiểu Sơn cúi đầu vâng dạ: "Vâng, chưởng quầy." Xoay người chậm rãi đi. Chu Phong Niên ở phía sau giục hắn: "Đi nhanh hai bước đi, đang dẫm trứng kiến à!"

Thấy Tiểu Sơn chạy nhanh hơn, Chu Phong Niên cũng bước nhanh hai bước, lên một cái đài cao, hô to với đám dân tị nạn đang chen chúc thành một khối: "Hương thân, đừng chen lấn, cháo vẫn còn, Chu mỗ ta vẫn đủ sức cung cấp cháo."

Trong đám đông, một lão già hơn sáu mươi tuổi tán thưởng: "Ài, đúng là thiện nhân, phát cháo hơn một tháng rồi, ông ấy dù có vạn quán gia tài cũng sẽ ăn hết sạch thôi!" Người đàn ông trung niên bên cạnh phụ họa: "Ai nói không phải? Bồ Tát phù hộ ông ấy phúc thọ vô biên." Chu Phong Niên từ đài cao xuống hỏi lão già: "Lão nhân gia, cũng đi Xông Quan Đông ạ?" Lão già nói: "Ài, ở nhà thì phải chờ chết, đi xông thử xem sao." Chu Phong Niên lại hỏi: "Người nơi nào ạ?" Lão già nói: "Người Duy Phường." Chu thiện nhân lại hỏi người đàn ông bên cạnh: "Còn vị hương thân này?" Người đàn ông đó nói: "Tôi là người Truy Bác, cũng đi Xông Quan Đông." Chu thiện nhân ngửa mặt thở dài: "Trời ơi, Sơn Đông rộng lớn thế này mà không sống nổi nữa rồi!"

Một đứa trẻ khoảng mười tuổi co quắp ở góc tường, như một chú chó nhỏ im lìm, vết nước mắt trên mặt lấm lem bùn đất, sau tai dán một miếng cao. Nó cong đôi chân lấm bùn, một bàn tay nhỏ bưng bát, há to miệng húp nước cơm, bàn tay kia nắm chặt nửa cái bánh ngô, chốc chốc lại nhét vào miệng. Chu Phong Niên nhìn thấy đi tới, ngồi xổm xuống, khẽ nói: "Nhóc con, từ từ ăn, đừng nghẹn." Đứa trẻ ngẩng đầu lên, ngơ ngác nhìn ông, giấu bánh ngô ra sau lưng. Chu Phong Niên cười khổ nói: "Nhóc con, đừng sợ, không ai cướp của cháu đâu." Lại vỗ đầu nó hỏi, "Cha mẹ cháu đâu?" Đứa trẻ đảo đôi mắt nhỏ, nhìn xung quanh một vòng, òa khóc: "Mẹ cháu đâu? Mẹ cháu không còn nữa! Cháu muốn mẹ!"

Ba con trai nhà họ Chu nắm chặt tay nhau, bảo vệ mẹ đi trong dòng người. Chuyến đi đông này, bốn người đã mệt mỏi rã rời, may mà cũng đến cảng Long Khẩu, cứ tưởng có thể lên thuyền đi về phía bắc ngay, nào ngờ gặp thời tiết không tốt, không gió không sóng, không thể nhổ neo. Họ khó khăn lắm mới tìm được một chỗ vắng vẻ ngồi xuống. Truyền Kiệt hỏi: "Mẹ, khi nào ăn cơm ạ? Đói chết con rồi!" Mẹ Truyền Võ nói: "Ăn ngay đây." Bà nhìn Truyền Văn nói, "Truyền Văn, cái bọc đựng lương khô đâu?"

Truyền Văn vâng một tiếng, nhưng ngay lập tức hốt hoảng kêu lên: "Mẹ ơi, không xong rồi, mất rồi!" Mẹ Truyền Võ biến sắc: "Truyền Văn, con cũng là người sắp cưới vợ rồi, sao làm việc lại không đâu vào đâu thế?"

Truyền Võ nói: "Anh cả ấy mà, dọc đường đi cứ mải lẩm bẩm chị Tiên Nhi, như mất hồn ấy, thật vô dụng!" Truyền Kiệt cũng trách móc: "Đừng nói gì nữa, anh cả là kẻ mê vợ, may mà chưa cưới được vợ, nếu có vợ rồi thì còn lo được cho ai?"

Mẹ Truyền Võ trách mắng: "Truyền Văn, cha con bằng tuổi con đã đi giang hồ theo đoàn tiêu cục rồi, nhìn con xem, đến cái bọc cũng không giữ được, lương khô mất rồi thì dọc đường này chúng ta ăn gì? Bây giờ dù có tiền cũng chẳng biết mua ở đâu! Đồ hoang đàng, sau này chẳng trông cậy gì được vào con nữa!" Bà càng nói càng giận, tát Truyền Văn một cái.

Truyền Văn cười, cởi áo ra nói: "Mẹ, mẹ đừng giận, nhìn này, đây là gì?" Hóa ra bánh tráng được buộc trên người cậu! Mẹ Truyền Võ thấy áy náy, nói: "Truyền Văn, mẹ trách oan con rồi, vẫn là con suy tính chu đáo." Truyền Văn cười khờ khờ: "Mẹ đánh hai cái đó là thương con, có người muốn được mẹ đánh còn không được ấy chứ." Truyền Văn chia bánh tráng cho mẹ và hai em, chia xong lại buộc phần của mình vào eo. Mẹ Truyền Võ hỏi: "Truyền Văn, sao con không ăn?" Truyền Văn cười: "Mẹ, con không đói." Mẹ Truyền Võ thở dài: "Ài, anh cả đúng là anh cả. Mẹ cũng không ăn nữa." Truyền Văn nói: "Mẹ, mẹ cứ ăn đi, con không đói thật mà."

Truyền Kiệt vừa ăn bánh tráng vừa xen vào: "Mẹ, theo con thấy, nên chia bánh tráng mỗi người một phần cầm, nếu không lạc nhau thì con chết đói mất." Truyền Văn nói: "Thế không được, bánh tráng đến tay hai đứa, chưa đến tối là ăn hết sạch rồi, anh không yên tâm."

Truyền Võ nói: "Anh không yên tâm bọn em? Bọn em còn chẳng yên tâm anh đây này! Anh mà lén ăn thì làm sao?" Truyền Kiệt hùa theo: "Đúng vậy, anh mà lén ăn, bọn em còn có thể mổ bụng moi ra được chắc? Nên chia ra mà cầm." Truyền Văn nói: "Nói gì cũng vô ích, đây là quyền mẹ cho anh, hai đứa không tin cũng chẳng ích gì, mẹ tin anh là được." Truyền Võ nuốt miếng bánh tráng cuối cùng xuống, quẹt miệng: "Anh bớt lấy mẹ ra đè bọn em đi, lấy bánh tráng ra! Thứ ba, nó không đồng ý thì anh em mình động tay cướp!" Hai anh em xắn tay áo định động thủ.

Truyền Văn cười hi hi nói: "Không được là không được, mới ra khỏi cửa mà hai đứa định phản hả? Hai đứa thử động tay xem!" Truyền Võ hầm hầm nói: "Chịu đủ anh rồi, ngày nào cũng ở nhà làm bộ làm tịch, thứ ba, động tay!" Vừa nói nó và Truyền Kiệt ôm eo ôm chân, vật lộn với Truyền Văn.

Mẹ Truyền Võ nhìn ba anh em, cười nói: "Chuyện của các con mẹ không quản, có ba đứa các con đùa nghịch ầm ĩ bên cạnh mẹ, đời này mẹ cũng không già đi được!" Nghĩ một lát lại nói, "Đừng nghịch nữa, cha các con không ở đây, trưởng huynh như cha, nghe lời anh cả các con!"

Truyền Văn ngồi xổm dưới đất nhìn dòng người đang chen chúc trước lều cháo phía xa, không khỏi nhớ đến Tiên Nhi, vành mắt lại đỏ hoe. Mẹ Truyền Võ nhìn cậu, thở dài một hơi thật dài. Truyền Võ nói: "Anh, bên kia mở lều cháo rồi, em đi xin cháo." Truyền Văn lắc đầu: "Không được, loạn và chen chúc thế này, lạc nhau thì làm sao?" Truyền Võ nói: "Anh này, lá rụng còn sợ đập vào đầu, em một người sống sờ sờ đây sao có thể mất được? Các người cứ đợi đây, em đi một chút rồi về." Nói xong liền xách cái xô sắt nhỏ chạy lon ton chen vào dòng người xin cháo, chỉ thấy nó trái né phải tránh, chui lủi dưới háng người xin cháo, chỉ một loáng đã xách một xô cháo chạy về.

Trong một quán trà nhỏ ở bến cảng, Hạ Nguyên Chương mặc áo dài và thương nhân lão Thang nhìn ra biển nói chuyện. Hạ Nguyên Chương là người Quan Đông, nhà ở Lữ Thuận, quanh năm chạy Quan Nội. Ông vốn định về nhà theo kế hoạch, không ngờ vì không gió không thuyền, cũng đành đợi trên bờ. Lão Thang hỏi ông: "Chưởng quầy Hạ, chuyến này của ông thế nào? Kiếm chác được chút nào không?" Hạ Nguyên Chương thở dài, nói: "Ài, đừng nhắc nữa, chạy nửa năm, chẳng làm ăn được gì cả. Thời buổi này đất Sơn Đông còn làm ăn được gì nữa? Thiên tai liên miên, binh phỉ hoành hành, mọi người đều bận trốn lấy mạng sống cả rồi."

Lão Thang nói: "Ài, phía nam biển xảy ra nạn đói, phía bắc biển lại đánh nhau, thế mới gọi là binh hoang mã loạn, dân không sống nổi. Ông bảo một tên Nga, một tên Nhật, việc gì phải chạy đến nước Đại Thanh chúng ta đánh nhau?"

Hạ Nguyên Chương lại thở dài: "Ài, từ khi liên quân tám nước công chiếm thành Bắc Kinh, Thái hậu lão Phật gia đã bị bọn Tây làm cho sợ vỡ mật, hôm nay ký hiệp ước, ngày mai cắt đất bồi thường, dẫn đến một lũ chó điên này đến lũ chó điên khác, phân chia không đều lại đánh nhau. Cứ nói Lữ Thuận đi, sau chiến tranh Giáp Ngọ, lão Nga lấy cớ bảo vệ Đại Thanh quốc không bị nước ngoài xâm lược, khăng khăng chiếm cảng của chúng ta, hất cẳng bọn Nhật ra. Bọn Nhật sao cam tâm? Thế đấy, lại cuốn tới. Đây là một đôi chó điên, cắn nhau trên địa bàn của Trung Quốc, cắn đỏ cả mắt!"

Lão Thang hỏi: "Ài, cũng không biết phía bắc biển thế nào rồi?"

Hạ Nguyên Chương chỉ ra mặt biển nói: "Ông xem, mấy chục chiếc thuyền buồm này đợi gió mà phát, nhưng ba ngày rồi không có lấy một luồng gió thổi qua, sao qua biển được? Ông xem cái cảng này, giờ đè nén bao nhiêu dân tị nạn? Nếu không phải Chu thiện nhân của Long Phúc Tường mở lều cháo, còn không biết sẽ chết đói bao nhiêu người nữa đây!"

"Vị Chu thiện nhân này lai lịch thế nào? Sao lại có thực lực lớn đến thế?"

Hạ Nguyên Chương nói: "Tôi hay chạy Long Khẩu, đối với ông ta cũng biết đôi chút. Người này tên thật là Chu Phong Niên, tự Huệ Phổ, thời trẻ từng đỗ cử nhân, sau đó bắt đầu kinh doanh, cũng là kinh doanh có đạo, làm ăn ngày càng lớn, hiện là cự phú thương nhân vùng Giao Đông này." Lão Thang kinh ngạc: "Ồ? Đỗ cử nhân rồi lại kinh doanh, thế này là Nho thương rồi?"

Hạ Nguyên Chương nói: "Nhắc đến vị Chu thiện nhân này thì dài dòng lắm, người này cả đời có ba sở thích. Sở thích thứ nhất là thích ăn mặc. Ra ngoài chưa bao giờ là không mặc áo dài, chất liệu tốt không nói, công phu cực kỳ chú trọng, vải dạ lễ phục đen, giày vải không phải của Bộ Liên Thăng Bắc Kinh thì không đi, chưa bao giờ là không sạch sẽ; mỗi lần ra ngoài, ông ấy đều để người làm ủi áo dài phẳng phiu, không có một nếp nhăn. Người ta tặng ông ấy cái biệt danh là Chu Đại Mỹ. Sở thích thứ hai là thích mỹ thực. Trong nhà nuôi một đầu bếp lớn, bữa nào cũng không dám qua loa, ăn không chán tinh, chế biến không chán kỹ. Không chỉ thích mỹ thực, mà còn thích đến mức có văn hóa, đối với một số món ăn nổi tiếng không chỉ thông thuộc cách nấu, còn có thể kể ra những điển cố liên quan, gì mà thịt kho Đông Pha, gà ăn mày, Phật nhảy tường, bún qua cầu, vừa ăn, ông ấy vừa có thể kể ra từng câu chuyện sinh động."