Cửa Lữ Thuận ba mặt giáp biển, vốn dĩ là một cảng tốt tự nhiên, khu cảng chia làm hai vịnh Đông và Tây, vịnh Đông cảng nhỏ nước sâu, vịnh Tây cảng rộng nước nông. Xung quanh khu cảng được bao bọc bởi núi non trùng điệp, cửa vịnh nằm ở phía Đông Nam, đường nước chật hẹp. Hai bên cửa vịnh, phía Đông có núi Hoàng Kim, phía Tây có bán đảo Lão Hổ Vĩ, hình dáng như càng cua. Núi Bạch Ngọc, núi Ỷ Tử, núi Nhị Long, núi Kê Quan sừng sững bên cạnh và phía sau, nhìn xuống khu cảng, địa thế vô cùng hiểm yếu. Tuy là vậy, nhưng nơi đây vẫn liên tiếp gặp tai ương, đến mức thành tan nhà nát, bách tính ly tán. Trận chiến Nhật - Nga lần này lại càng thảm khốc, trong thành Lữ Thuận đã sớm "mười nhà chín trống", không còn vẻ phồn hoa như xưa nữa.

Hạ Nguyên Chương gần như không thể tin vào mắt mình, tuy ông chỉ biết sơ qua về tình hình chiến sự, nhưng đối diện với những bức tường đổ vách nát, trong lòng không khỏi bi thương đau đớn. Trong ngõ phố tĩnh lặng đến đáng sợ, khói súng do đạn pháo để lại vẫn còn đang tan dần, xác của những đồng bào tử nạn nằm rải rác khắp nơi, đáng kinh hãi hơn là những cánh tay, cẳng chân đứt lìa treo trên tường hoặc trong bụi cây. Hạ Nguyên Chương không dám nhìn thêm nữa, cúi đầu bước nhanh về nhà giữa đống đổ nát. Còn chưa vào đến cửa nhà, chỉ thấy bức tường sân cháy đen, Hạ Nguyên Chương thầm kêu một tiếng "Hỏng rồi", ông run rẩy đẩy cánh cửa sân đang khép hờ, dò dẫm gọi tên vợ con: "Thục Phương, Ngọc Khanh, Ngọc Thư..."

Trong nhà tối om, không một tiếng hồi âm. Hạ Nguyên Chương quẹt một que diêm, không khỏi kinh hoàng biến sắc, trong phòng bừa bãi tan hoang, thi thể của vợ, con trai và bố mẹ vợ nằm ngang dọc trong vũng máu! Hạ Nguyên Chương ôm xác người thân khóc nức nở, chỉ cảm thấy trời đất quay cuồng, không đứng vững được nữa, ngã gục xuống đất.

Một lúc lâu sau, Hạ Nguyên Chương lơ mơ tỉnh lại, nghe thấy tiếng loạt soạt, ông lần theo tiếng động nhìn lại, thấy con gái Hạ Ngọc Thư đang đội một cái nắp vại, đứng lên từ trong vại gạo ở góc nhà, đang nhìn ông với vẻ vô cùng hoảng sợ, há miệng nhưng không khóc thành tiếng. Hạ Nguyên Chương lảo đảo lao tới, ôm chầm lấy con gái nói: "Ngọc Thư, con vẫn còn sống!" Hạ Ngọc Thư lúc này mới òa khóc nức nở, vừa khóc vừa đấm cha nói: "Cha, sao bây giờ cha mới về? Cả nhà đều chết hết rồi, người Nhật thảm sát cả thành, người trong thành đều bị giết sạch rồi, hu hu..." Con bé chợt nhớ ra điều gì đó, vạch vạt áo lên nói: "Cha, cha nhìn này, đây là mẹ để lại cho cha lúc lâm chung, bảo con đưa cho cha." Hạ Nguyên Chương nhìn thoáng qua, nước mắt trào ra - thắt lưng của Hạ Ngọc Thư được buộc một túi tiền.

Truyền Văn và Tiên Nhi vẫn không tìm thấy Lão Diêu Tử, may là người đi xông Quan Đông (xông pha Quan Đông) rất đông, nên rất dễ tìm thấy đội ngũ lớn, cũng không đến nỗi đi sai hướng. Ngày hôm đó, họ vượt qua sông Hoàng Hà, đi đến một ngã ba đường lớn. Truyền Văn chỉ vào một con đường nói: "Đây là đường về nhà, để anh đưa em quay về nhé." Tiên Nhi hỏi: "Vậy còn anh?" Truyền Văn nói: "Anh đưa em về rồi lại đi tiếp." Tiên Nhi nói: "Anh muốn vứt bỏ em à? Em quay về một cách không rõ ràng như thế này thì ăn nói với cha mẹ thế nào? Đợi anh hay không đợi? Cha bắt em gả cho người khác thì sao?"

Truyền Văn khó xử nói: "Ai, tiền lộ phí đều ở chỗ mẹ anh rồi, em còn đi cùng anh sao được?" Tiên Nhi hỏi anh: "Anh có đi nổi không?" Truyền Văn nói: "Anh đi nổi, không đi cũng không được, anh đành phải đi ăn mày vậy." Tiên Nhi lanh lảnh nói: "Vậy em cũng đi ăn mày cùng anh." Truyền Văn hỏi: "Không hối hận chứ?" Tiên Nhi đấm anh một cái nói: "Anh chưa đến bảy mươi tám mươi tuổi mà lải nhải cái gì! Đi mau, theo kịp đoàn người đi!"

Đến giữa trưa, dòng người tản ra, mỗi người tìm một nơi nghỉ ngơi. Truyền Văn và Tiên Nhi vào một nhà nông. Một bà cụ đang dọn dẹp sân. Tiên Nhi ngọt ngào hỏi: "Bà ơi, chúng cháu muốn xin bát nước uống, được không ạ?" Bà cụ hỏi: "Hai đứa là dân chạy nạn à? Đi Quan Đông sao?"

Tiên Nhi đáp lời, đi tới nhận lấy cái chổi trong tay bà cụ, bắt đầu quét dọn sân. Bà cụ cười cười, đi múc một gáo nước, nhưng lại rắc một nắm vụn cỏ vào trong gáo. Truyền Văn ngẩn người nói: "Bà ơi, bà làm gì vậy? Thế này thì làm sao mà uống ạ?" Tiên Nhi đá Truyền Văn một cái nói: "Không hiểu thì đừng nói linh tinh. Bà ơi, cảm ơn bà ạ." Cô thấy Truyền Văn vẫn thổi vụn cỏ rồi ngẩn người, bèn giải thích: "Anh à, bà là sợ bọn mình đi đường nóng lòng, uống nước lạnh vào phổi, nên cố ý bảo anh uống chậm thôi."

Truyền Văn chợt hiểu ra nói: "Bà ơi, cháu không hiểu chuyện, bà thông cảm cho ạ." Bà cụ nói: "Không sao. Sau này nhớ kỹ, đi đường khát đừng bao giờ nốc nước lạnh, dễ sinh bệnh." Tiên Nhi nhận lấy cái gáo từ tay Truyền Văn, uống nước nói: "Bà ơi, chúng cháu muốn xông pha Quan Đông, đường thủy không đi được nên mới phải đi đường bộ."

Bà cụ thở dài nói: "Ai, ở nhà nghìn ngày tốt, ra đường việc gì cũng khó, tối nay hai đứa không có chỗ ngủ à? Nhà bà có gian buồng trống, không chê thì tạm nghỉ một đêm đi." Tiên Nhi vội nói: "Cảm ơn bà ạ!"

Đầu đông vùng Quan Đông đã rất lạnh rồi. Bên ngoài ga tàu hỏa nhỏ, hành khách đón người, chuẩn bị lên tàu và vừa xuống tàu đi lại tấp nập, không ít người đã khoác áo bông, đội mũ da chó. Tại lối ra cầu vượt bên ngoài ga tàu, một thiếu niên bán báo tầm mười mấy tuổi hô to: "Tin đặc biệt, tin đặc biệt, chiến tranh Nhật - Nga thảm khốc, quân Nhật công hãm Lữ Thuận thảm sát ba ngày, máu chảy thành sông... Mua báo đi!"

Hạ Nguyên Chương dẫn con gái và ba người nhà họ Chu đi dọc theo bậc thang ở lối ra bước ra khỏi nhà ga. Từ lúc xuống tàu, Truyền Kiệt cứ che tai nói: "Hừ, lạnh thật đấy, đông cứng cả tai." Truyền Võ thấy Hạ Nguyên Chương vẫn mang vẻ mặt buồn rầu, cố ý đánh lạc hướng nói: "Chưởng quầy Hạ, vàng ở đâu ạ? Sao dọc đường này không thấy ai đãi vàng nhỉ?" Hạ Nguyên Chương nói: "Quan Đông cũng không phải chỗ nào cũng có vàng, đãi vàng phải vào sâu trong núi có mạch vàng." Truyền Võ lại hỏi: "Thế còn nhân sâm (bổng chùy)? Nhân sâm ở đâu? "Gậy đập hoẵng, gáo múc cá", sao bọn cháu không thấy gì nhỉ?" Hạ Nguyên Chương kiên nhẫn nói: "Đất Quan Đông rộng lớn lắm, nhân sâm đều mọc trong rừng sâu núi thẳm, rất khó tìm, nếu không làm sao mà quý giá thế được? "Gậy đập hoẵng, gáo múc cá" đều là chuyện ngày xưa rồi..."

Đang nói chuyện, họ đi đến trước mặt người bán báo, Hạ Nguyên Chương mua một tờ báo, vừa xem vừa không kìm được rơi lệ, khóc rằng: "Đại Thanh quốc hùng mạnh đã xong đời rồi, tận mắt nhìn thấy cảnh bị người ta bắt nạt như thế này, đúng là nỗi nhục lớn!" Vợ Chu Khai Sơn (Mẹ Truyền Văn) muốn khuyên nhưng không biết nói gì cho phải. Đang lưỡng lự, một ông lão từ xa bước nhanh tới, Ngọc Thư thấy vậy, kéo kéo vạt áo cha nói: "Cha, ông nội đến rồi."

Hạ Nguyên Chương nghe vậy vội ngẩng đầu lên, thấy cha mình là Hạ lão gia tử đã gần đến nơi, hai cha con nhìn nhau, Hạ lão gia tử ôm chầm lấy con trai nói: "Nguyên Chương, không được khóc! Thư của con ta đã nhận được rồi, không cần nói gì nữa, về nhà thôi." Hạ Nguyên Chương nước mắt đầm đìa nói: "Nhật Bản quá độc ác, hai nước giao chiến, đánh nhau trước cửa nhà chúng ta vốn đã chẳng có lý lẽ gì, vậy mà công hãm Lữ Thuận, thảm sát ba ngày, giết sạch cả người Lữ Thuận! Còn tính người không? Đúng là bọn súc sinh, từ nay về sau, Nhật Bản chính là kẻ thù của nhà họ Hạ chúng ta, không, là của cả Đại Thanh ta, mối thù này nhất định phải ghi nhớ, đời đời kiếp kiếp phải ghi nhớ!"

Hạ lão gia tử vỗ về con trai nói: "Ai, đúng là bọn súc sinh, mối thù này sớm muộn gì cũng phải báo! Không nhắc chuyện bọn chúng nữa, nói chuyện con đi. Con về đúng lúc lắm, ta già rồi, không làm nổi nữa, tiệm Xuân Hòa Thịnh của chúng ta con cứ gánh vác đi." Ngọc Thư bên cạnh ngoan ngoãn gọi: "Ông nội!" Hạ lão gia tử gật đầu nói: "A, cháu gái ngoan, lớn thế này rồi. Lên xe đi." Hạ Nguyên Chương nhớ ra, chỉ vào ba người nhà họ Chu nói: "Cha, con còn mấy người bạn đường, là người ở Câu Phóng Ngưu, trấn Nguyên Bảo."

Hạ lão gia tử nói: "Vậy thì cùng lên xe đi." Vừa hay, một gã đàn ông tráng kiện đội mũ da chó lớn đi tới nói: "Lão gia tử, tôi vừa hay đi đến Câu Phóng Ngưu, đi tiện đường cho quá giang một đoạn đi. Không phiền mọi người đâu. Này, các mẹ con nhà này, lên xe đi." Truyền Kiệt miệng lưỡi nhanh nhảu, vội nói: "Cảm ơn bác ạ! Mẹ, chúng ta lên xe đi." Mẹ Truyền Văn có chút không yên tâm, nhưng nhìn hai anh em Truyền Võ, vẫn lên xe.

Gã đàn ông vung roi nhỏ, thúc xe ngựa chạy như bay, hai bên dọc đường đều là đồng hoang mênh mông bát ngát. Truyền Kiệt, Truyền Võ nhìn không chớp mắt, mẹ Truyền Văn vẫn căng thẳng nhìn gã đánh xe.

Gã đó nói giọng Quan Đông đặc sệt, hỏi: "Bác gái, đến Câu Phóng Ngưu tìm ai thế?" Mẹ Truyền Văn nói: "Chu Khai Sơn, bác có quen không?" Gã đó nói: "Tìm cái gã gấu (người thô lỗ) đó làm gì? Họ hàng à?" Mẹ Truyền Văn nói: "Đó là chồng tôi." Gã đó hình như sững người, nói lớn: "Chu Khai Sơn còn có vợ à? Không nghe nói bao giờ! Cái thứ gấu đó, không ra gì, mà cũng đáng để bà vượt sông băng biển đến tìm à?" Mẹ Truyền Văn nghe ra mùi vị trong lời nói, hỏi: "Bác à, Chu Khai Sơn bị làm sao?" Gã đó không nói nữa. Mẹ Truyền Văn thúc giục: "Bác à, bác nói đi, anh ấy sao lại không ra gì?" Gã đó nói: "Hừ, Chu Khai Sơn, nhắc không nổi nữa, nghe tôi một câu, bà tốt nhất nên quay đầu về đi." Mẹ Truyền Văn lại hỏi: "Bác à, rốt cuộc là chuyện gì, bác nói đi!"

"Chu Khai Sơn ấy hả, cái lão già này ở đây phát được ít tiền, vênh váo không chịu được, cưới một cô vợ người Quan Đông, chà, tháo vát thật đấy, mới mấy năm? Năm nào cũng đẻ, sinh được ba đứa con trai béo tốt." Mẹ Truyền Văn như bị sét đánh ngang tai, sững sờ hồi lâu, hét lên: "Bác, bác dừng xe lại." Gã đó kéo dây cương, hỏi: "Vẫn muốn tìm Chu Khai Sơn à?"

Mẹ Truyền Văn nghĩ ngợi, nghiến răng nói: "Tìm! Gặp mặt tôi giết chết nó!" Gã đó cười ha hả: "Tôi thấy thôi bỏ đi, tôi thấy bà trông cũng không tệ, cao thấp, béo gầy, eo vóc, khuôn mặt đều được, tìm người khác, thật khó tìm thì tôi tìm giúp bà, chỗ chúng tôi đàn bà là hàng hiếm đấy." Mẹ Truyền Văn nghiến răng nói: "Tìm!" Vừa nói vừa vỗ mạnh một cái vào mông ngựa, hét lên một tiếng, "Giá!" Xe ngựa lại lao nhanh đi.

Đi được khoảng nửa giờ, xe ngựa dừng lại trước một ngôi nhà, sân không lớn, có ba gian nhà đất, nông cụ các loại đầy đủ cả. Truyền Kiệt kêu lên: "Ơ, mẹ, sao lại giống hệt nhà mình thế này." Mẹ Truyền Văn cũng thấy quen mắt, nghĩ đến lời gã đàn ông kia, nước mắt tuôn rơi. Bà dẫn con xuống xe, tâm trạng phức tạp bước vào sân. Một lúc lâu sau, bà lại dẫn con lo lắng đi ra, thấy gã đàn ông đội mũ da chó kia vẫn chưa đi, bước lên hỏi: "Bác à, nhà Chu Khai Sơn không có ai à?"

Gã đó cười lớn, từ từ tháo chiếc mũ da chó to sụ xuống, đôi mắt có thần nhìn chằm chằm mẹ Truyền Văn. Mẹ Truyền Văn sững người ngay tại chỗ, gã đàn ông này chính là người chồng Chu Khai Sơn mà bà ngày đêm nhung nhớ! Chu Khai Sơn râu ria xồm xoàm, nước mắt đầm đìa. Hai đứa con nhìn cha mà không dám nhận. Mẹ Truyền Văn bước tới đấm chồng một cái, mắng: "Ông cái đồ không có lương tâm này, còn tâm trí trêu chọc, mẹ con tôi suýt nữa không gặp được ông!" Nói xong liền đổ ập vào lòng ông khóc òa lên, khóc vài tiếng, lại vội túm lấy tay hai đứa con trai, nói: "Mau gọi cha đi, đây chính là người cha mà các con ngày đêm mong nhớ đấy! Nhìn cái dạng xui xẻo của cha các con xem! Có giống con khỉ già không cơ chứ!"

Hai đứa trẻ cười hì hì, theo cha mẹ vào nhà, ngồi trên khang (giường sưởi). Chu Khai Sơn bê rổ lớn đến, đổ ra đầy giường toàn đặc sản núi rừng, nói: "Ăn đi, vừa ăn vừa nói. Thằng cả đâu?" Mẹ Truyền Văn nói: "Chuyện dài lắm, mẹ con tôi vốn đi cùng nhau, đến Long Khẩu thì lạc mất. Vốn dĩ chúng tôi đều lên thuyền buồm rồi, ai ngờ Tiên Nhi lại đuổi theo kịp..."

Chu Khai Sơn nói: "Bà dừng lại đã! Tiên Nhi là sao? Nó và Truyền Văn thành thân rồi à?" Mẹ Truyền Văn nói: "Chưa, nghe nói nhà mình đều đến Quan Đông, nó lén đi theo, tôi lên thuyền rồi mới thấy nó ở trên bờ gọi Truyền Văn. Truyền Văn sốt ruột liền nhảy xuống biển tìm vợ nó, thế là lạc nhau."

Chu Khai Sơn nghe xong nổi giận, nói: "Thứ súc sinh này!" Mọi người kinh hãi nhìn Chu Khai Sơn, mẹ Truyền Văn hỏi: "Ông lại bị làm sao nữa?" Chu Khai Sơn nói: "Bà nói xem bị làm sao? Nó là thằng cả, tính mạng của cả gia đình già trẻ đều gánh trên vai nó, vậy mà nó dám vì một cô vợ chưa cưới mà bỏ mặc mẹ già không màng, chạy đi tìm vợ!" Truyền Kiệt lại cười khúc khích. Chu Khai Sơn hỏi: "Con cười cái gì?" Truyền Kiệt nói: "Cha hỏi anh hai con ấy." Chu Khai Sơn hỏi Truyền Võ: "Con nói xem, rốt cuộc là chuyện gì?" Truyền Võ cười hì hì: "Anh cả con làm gì có gan nhảy xuống biển! Là con đá một cước cho anh ấy xuống đấy!" Chu Khai Sơn sững người, rồi cười lớn!

Mẹ Truyền Văn nhìn quanh, như đang trong giấc mộng, hỏi: "Nhà này là nhà mình à?" Chu Khai Sơn nói: "Chứ còn của ai nữa? Bà nhìn cái giường sưởi này to chưa? Có to bằng cái sân nhà mình không? Lát nữa cả nhà mình ăn no uống say, lên giường lăn lộn nhé!" Mẹ Truyền Văn nhấc mông xuống giường nói: "Vậy tôi phải xem kỹ mới được." Chu Khai Sơn nói: "Có khối thời gian mà xem, trước tiên nấu cơm ăn đi."

Một lát sau, trên giường sưởi ấm áp bày bàn ăn nhỏ, trên bàn có bốn món nóng, mộc nhĩ xào trứng, đậu phụ hấp tương, gà hầm nấm, cải thảo nấu miến, còn có một bình rượu cao lương. Truyền Võ đói bụng, làm bộ muốn ăn, bất ngờ bị mẹ gạt đũa, mẹ chỉ vào bếp, hai anh em nhìn ra ngoài, thấy Chu Khai Sơn đang nhanh nhẹn cắt mì, kéo bễ lò. Mẹ Truyền Văn nhìn chăm chú vào bóng lưng chồng hồi lâu, lập tức ôm chầm lấy hai con vào lòng, khẽ nói: "Đến nhà rồi, mẹ chẳng còn chút sức lực nào nữa." Nói rồi nước mắt lã chã rơi xuống.

Ăn cơm xong, Truyền Võ và Truyền Kiệt đùa nghịch trên giường sưởi lớn trong nhà, lộn nhào, trồng cây chuối, phấn khích như thể toàn thân có sức mà không có chỗ xả. Trong buồng Đông, Chu Khai Sơn và mẹ Truyền Văn ngồi trên giường nhìn nhau, nhất thời không nói nên lời. Trên tường treo súng kíp cũ, áo tơi, đôi giày ô lạp đã nứt toác, da thú... Mẹ Truyền Văn nhìn vừa thấy mới mẻ vừa thấy xót xa, bà biết những gian khổ chồng mình trải qua suốt bao nhiêu năm nay đều kết tinh trong những vật dụng này, bà không kìm được lao vào lòng chồng khóc rằng: "Cha của mấy đứa, những năm này ông khổ cực nhiều rồi, già đi rồi."

Chu Khai Sơn cười nói: "Khóc cái gì, tôi bảo bà vượt sông băng biển đến là để bà khóc à? Cười lên!" Mẹ Truyền Văn cười gượng: "Nên cười, ông bao năm khổ cực gây dựng cơ nghiệp lớn thế này, đủ cho tôi vui rồi." Chu Khai Sơn lại cười, xuống giường, từ trong tủ lấy ra một túi vải nhỏ khua khua trước mặt mẹ Truyền Văn, hỏi: "Mẹ của mấy đứa, biết đây là gì không?" Mẹ Truyền Văn cầm lấy, dưới ánh đèn mở ra xem kỹ nói: "Sao giống cát thế?" Chu Khai Sơn nói: "Ai, đây là tâm huyết bốn năm của tôi đấy, chỉ chỗ này thôi, có thể mua được hai mẫu đất tốt!" Mẹ Truyền Văn hiểu ra, mừng rỡ nói: "Là cát vàng à?" Chu Khai Sơn gật đầu nói: "Ở Quan Đông chúng ta, bà chỉ cần dám bán mạng, trong lòng sông có cát vàng lấy không hết, chỗ này bà giữ cho kỹ, đừng để bọn trẻ biết."

Mẹ Truyền Văn hỏi: "Cuộc sống sau này ông có dự định gì?" Chu Khai Sơn nói: "Tôi định cho Truyền Võ và Truyền Kiệt đến Xuân Hòa Thịnh học buôn bán, chỉ không biết người ta có chịu nhận học việc không." Mẹ Truyền Văn nói: "Xuân Hòa Thịnh chính là công việc làm ăn của cha chưởng quầy Hạ à? Tôi đoán là được, chỉ dựa vào việc nhà mình từng cứu mạng chưởng quầy Hạ một lần, nhà họ cũng có thể mở mặt mũi này. Được, hai đứa nó học việc, vậy thì chúng ta làm ruộng."

Chu Khai Sơn lắc đầu nói: "Tôi không định tự trói mình vào ruộng đất. Cách trấn Nguyên Bảo chúng ta năm trăm dặm có Lão Kim Câu (Khe Vàng Cũ), tôi định qua năm sẽ đến đó đãi vàng, đánh cược thêm ván nữa! Bán mạng tôi cũng phải mua cho được năm mẫu đất tốt, đến lúc đó cả nhà chúng ta yên ổn làm ruộng sống qua ngày."

Mẹ Truyền Văn túm chặt lấy ông, như thể không nắm chặt là ông sẽ bỏ đi ngay vậy, nói: "Tôi không cho ông đi đãi vàng nữa đâu, nghe nói đãi vàng chính là đãi mạng." Chu Khai Sơn nói: "Chuyện này không do bà làm chủ được, tôi đã có kế hoạch nhất định rồi." Mẹ Truyền Văn vẫn không buông tay, nói: "Ông nỡ bỏ tôi sao?" Chu Khai Sơn khẽ vuốt tay vợ, nói: "Nói thật lòng là không nỡ, nhưng trước khi bà đến tôi đã hẹn với Hạ Lão Tứ, hắn chiếm mấy hố vàng ở đó, làm không xuể, muốn tôi qua đó, tôi đã hứa rồi. Chuyện đã hứa thì không được đổi ý." Mẹ Truyền Văn hỏi: "Hạ Lão Tứ là ai?" Chu Khai Sơn hạ giọng nói: "Người cùng tôi làm Nghĩa Hòa Đoàn, cùng nhau chạy đến đây, là anh em sống chết có nhau."

Vào tháng Giêng, theo những trận gió lớn thổi qua, trời cũng càng ngày càng lạnh. Hai anh em Truyền Võ lại chẳng màng gió rét, lạnh đến mức nhe răng trợn mắt, má đỏ bừng, vẫn thích chạy ra cánh đồng bên ngoài. Phải rồi, lớp tuyết dày sâu quá đầu gối đó đâu phải là thứ tuyết vụn ở quê hương có thể so sánh được? Chu Khai Sơn cũng thích tận hưởng niềm hạnh phúc gia đình ngày đêm nhung nhớ này, ông dẫn con cưỡi ngựa, xiên cá, săn hoẵng... thật là vui vẻ!

Thoắt cái đã đến đêm Giao thừa, vừa có một trận tuyết lành rơi xuống, đất đai bao phủ bởi tuyết trắng xóa càng trở nên dày đặc, tiếng pháo thỉnh thoảng vang lên điểm tô cho không khí thanh bình. Trong sân nhỏ nhà họ Chu, ánh đèn xuyên qua lớp giấy dày của cửa sổ chiếu xuống sân, lung linh mờ ảo, nhuộm lên mặt tuyết một tầng vàng óng. Trong nhà chính treo gia phả nhà họ Chu, trên một cái án nhỏ bày vài món lễ vật. Chu Khai Sơn cung kính đứng trước gia phả thắp hương, dập đầu, miệng lẩm bẩm: "Cha, mẹ, Khai Sơn lạy hai người. Mẹ của mấy đứa đã đưa hai người từ Hải Nam sang đây rồi, đây chính là nhà của chúng ta, nhớ đường rồi, năm nào cũng về đây đón Tết nhé."

Mẹ Truyền Văn quỳ theo, miệng cũng lẩm bẩm: "Cha, mẹ, phù hộ cho Truyền Văn và Tiên Nhi bình an vô sự nhé, cho bọn trẻ sớm về nhà." Hai anh em Truyền Võ cũng chổng mông vội quỳ xuống dập đầu với tổ tiên, nói: "Tổ tông, lạy các cụ, phù hộ cho gia đình cháu bình an sống cuộc sống tốt đẹp, cha mẹ khỏe mạnh."

Chu Khai Sơn mỉm cười đợi cả nhà bái xong, vung tay nói: "Được rồi, lên giường ăn sủi cảo thôi." Cả nhà vào buồng Đông, ngồi lên giường. Truyền Kiệt sốt ruột, chẳng màng sạch bẩn, cầm lấy một cái liền nhét vào miệng. Mẹ Truyền Văn ngăn nó lại, nói: "Con chậm thôi, cẩn thận nghẹn. Hơn nữa, nhà mình còn một cái bọc tiền, con không cẩn thận nuốt vào bụng thì làm sao?" Truyền Võ cười hì hì nói: "Nuốt vào bụng mới tốt, tài lộc đó không chạy vào tay người khác được, chắc chắn là con phát tài rồi." Truyền Kiệt nói: "Anh nghĩ hay thật, ai ăn được còn chưa chắc đâu."

Bốn người vừa nói vừa ăn, nhưng đồng tiền lớn ai cũng chưa ăn được. Nhìn lại chỉ còn đĩa cuối cùng, mọi người đều hơi căng thẳng. Bảy cái, năm cái, hai cái... vẫn không có! Trong bát chỉ còn lại một cái sủi cảo. Truyền Kiệt nhìn chằm chằm muốn đưa đũa gắp nhưng không dám. Mẹ Truyền Văn nói: "Cha của mấy đứa, chỉ còn cái này thôi, tiền ở trong này đấy, ông ăn đi." Chu Khai Sơn cũng không khách khí, há miệng cắn cái sủi cảo. Mọi người nín thở, chuẩn bị reo hò. Nhưng Chu Khai Sơn mím môi nuốt cái sủi cảo vào, vậy mà vẫn không ăn được đồng tiền lớn! Chu Khai Sơn đặt đũa xuống nói: "Tuổi tuổi bình an, xem trong nồi đi."

Ba mẹ con ùa vào bếp, nhìn xuống đáy nồi, sững người - hóa ra cái sủi cảo gói đồng tiền lớn đã bị vỡ, đồng tiền nằm lặng lẽ dưới đáy nồi. Chu Khai Sơn chắp tay sau lưng đi ra nói: "Học vấn ở Quan Đông rộng lắm. Bột mì ở đây không bằng ở nhà, không có độ dai."

Cách xa ngàn dặm, Truyền Văn và Tiên Nhi đang ngồi đối diện nhau trong một cối xay bột. Hai người dọc đường đi đi dừng dừng, sau tháng Chạp đường càng đi càng khổ. Nhìn Tiên Nhi gầy đi một vòng, đôi mắt trong veo cũng không còn thần sắc, Truyền Văn xót xa, đề nghị tìm một nơi ở lại trước, hai người liền tìm một nhà giàu ở vùng đất Hà Bắc, làm thuê ngắn hạn xay bột cho nhà người ta, chuẩn bị kiếm chút lương khô, qua Tết lại lên đường. Tiên Nhi ngoan ngoãn, lại biết ý tứ, Truyền Văn hơi đần một chút, nhưng làm việc thực thà, hai người lại rất được chủ nhà tin tưởng. Đêm Giao thừa, còn đưa cho họ một bát sủi cảo bột kiều mạch, tuy đen sì, nhưng cũng là cái ý của ngày Tết.

Tiên Nhi đẩy bát sủi cảo cho Truyền Văn nói: "Anh Truyền Văn, anh ăn đi, em không quen ăn sủi cảo bột kiều mạch." Truyền Văn lại đẩy bát sủi cảo cho Tiên Nhi nói: "Em ăn đi, dạ dày anh không tốt, ăn bột kiều mạch bị nóng cổ." Tiên Nhi bật cười. Truyền Văn ngẩn người nói: "Em cười cái gì?" Tiên Nhi nói: "Em cười chúng mình thân tiểu thư mệnh nha hoàn. Được rồi, đừng giả vờ nữa, mỗi người một nửa." Hai người bắt đầu ăn. Ăn được một lúc, Truyền Văn đột nhiên đỏ hoe mắt. Tiên Nhi nhìn anh một cái. Truyền Văn nghẹn ngào không ăn nổi nữa, nói: "Em nhớ mẹ quá..." Tiên Nhi cũng khóc nói: "Em cũng nhớ cha em..." Truyền Văn nói: "Anh lạy mẹ anh một cái nhé! Chúc Tết bà cụ." Tiên Nhi nói: "Em cũng chúc Tết cha mẹ em."

Hai người mỗi người bưng một bát sủi cảo, một người quỳ về hướng Bắc, một người quỳ về hướng Nam. Hai người mỗi người lẩm bẩm nói: "Cha, mẹ, đến Tết rồi, con cũng không biết đây là nơi nào, con chúc Tết cha mẹ! Chúc gia đình bình an, cha mẹ khỏe mạnh, phù hộ chúng con bình an đến Quan Đông..." Hai người quỳ bái, mông chạm vào nhau. Tiên Nhi cảnh giác nhìn Truyền Văn nói: "Anh muốn làm gì?" Truyền Văn nói: "Anh bảo này, anh cứ tưởng mông ai, hóa ra là của em, mềm thế."

Ngày rằm tháng Giêng là một ngày trời quang đãng, Hạ Nguyên Chương sai người gọi Chu Khai Sơn đến trấn Nguyên Bảo, gọi Ngưu Đắc Kim, Kim Bả Đầu và mấy người khách mời đến uống rượu cùng ông. Hạ Nguyên Chương nói: "Anh Chu, từ khi đến trấn Nguyên Bảo đã luôn muốn mời anh uống chén rượu, cảm ơn ơn cứu mạng của cả nhà anh, nhưng chưa sắp xếp được thời gian, hôm nay là Rằm tháng Giêng, tiểu đệ xin dâng một chén rượu nhạt, bày tỏ lòng cảm ơn, đệ cạn trước."

Chu Khai Sơn cười nói: "Anh đấy, sao cứ mãi treo câu ơn cứu mạng bên miệng thế? Không phải chỉ là cái bánh tráng thôi sao? Có gì đâu? Sau này không được nhắc nữa, nghe chưa? Nhắc nữa là tôi trở mặt đấy! Uống rượu!" Ngưu Đắc Kim ngồi đó đứng dậy nói: "Chưởng quầy Hạ, rượu chỗ chúng tôi không phải uống theo cách của anh đâu, đổi bát lớn đi." Anh ta vẫy tay ra ngoài nói: "Tiểu nhị, bưng vò rượu lại đây, đổi bát lớn."

Tiểu nhị bưng vò rượu lại, đổi bát lớn. Chu Khai Sơn vừa uống rượu vừa tấm tắc khen: "Chà, không nơi nào có rượu ngon bằng rượu cao lương của xưởng rượu Đường gia trong trấn chúng ta, độ mạnh đủ, lại còn rất êm, trôi xuống cổ họng như chảy vào một dòng dầu, sướng thật đấy!" Ngưu Đắc Kim gật đầu nói: "Đúng thế, "Tứ đại mỹ" của trấn Nguyên Bảo chúng ta mà, nổi tiếng gần xa." Hạ Nguyên Chương nghe vậy hỏi: ""Tứ đại mỹ" nào?" Ngưu Đắc Kim nói: "Cái này mà anh cũng không biết? Tôi nói cho anh nghe: Xưởng rượu nhà họ Đường, tẩu thuốc của ông già, chăn ấm đệm êm, chân thiếu nữ."

Chu Khai Sơn hỏi Ngưu Đắc Kim: "Cậu chỉ biết "Tứ đại mỹ", còn "Tứ đại kim quý" cậu có biết không?" Ngưu Đắc Kim nói: "Chưa nghe bao giờ, anh nói xem, "Tứ đại kim quý" nào?" Chu Khai Sơn nói: "Rìu thợ mộc, dao thợ xây, hành lý kẻ độc thân, eo thiếu nữ."

Kim Bả Đầu bên cạnh khẽ cười lạnh, Ngưu Đắc Kim hỏi: "Cái anh người ngoài này, cười cái gì?" Kim Bả Đầu nói: "Tôi cười các anh là ếch ngồi đáy giếng chưa thấy bầu trời." Ngưu Đắc Kim nổi giận, vụt đứng dậy nói: "Anh là từ đâu đến? Có tư cách gì mà cười nhạo chúng tôi!" Kim Bả Đầu vẫn mỉm cười nói: "Anh bạn già đừng nóng giận, nghe tôi nói không được à? Chỗ chúng tôi cũng có mấy cái "Tứ đại", không muốn nghe thử à?"

Chu Khai Sơn kéo Ngưu Đắc Kim ra nói: "Anh Ngưu, để anh ta nói, nói không ra hồn thì đừng hòng rời khỏi trấn Nguyên Bảo của chúng ta." Kim Bả Đầu nhấp một ngụm rượu nói: "Vậy tôi nói trước về "Tứ đại hoàng" ở chỗ chúng tôi nhé: Rừng cây sau thu, thân hổ, bụng chị cả, vàng thỏi chó." Chu Khai Sơn vỗ tay nói: "Hay, đúng là "Tứ đại hoàng"! Còn nữa không?" Kim Bả Đầu nói tiếp: "Có chứ, nhiều lắm! "Tứ đại hương": Gân chân hoẵng, chim phi long, nấm hầu thủ, sủi cảo đông lạnh. Còn có "Tứ đại hoan": Đèn thuốc phiện, cờ gôn vàng, đàn bà trên giường, lừa nhỏ. "Tứ đại bạch": Tuyết đầu đông, áo da cừu, mông thiếu nữ, cỏ sương muối. "Tứ đại hồng": Rừng lá phong, chậu thịt lợn, khăn trùm đầu tân nương, cổng phủ quan lớn..."

Chu Khai Sơn cười lớn nói: "Được, được, quá chất. Nghe giọng anh là người từ Lão Kim Câu đến à?" Kim Bả Đầu nghe vậy ngẩng đầu nói: "Anh bạn này nhãn lực tốt thật, đúng là từ Lão Kim Câu đến, đó là vùng đất báu đấy." Chu Khai Sơn hỏi: "Đến trấn Nguyên Bảo làm gì? Tuyển người đãi vàng à?" Kim Bả Đầu nói: "Đúng vậy. Theo tôi đi, Lão Kim Câu cái gì cũng không có, vàng thì có đầy, anh tìm bừa một chỗ ngồi xuống, ngồi đó đừng động đậy, dùng tay bới đất, không cẩn thận là bới ra cả cục vàng đấy!"

Ngưu Đắc Kim bĩu môi nói: "Anh nói nghe huyền quá." Kim Bả Đầu cười nói: "Không huyền, đó là chuyện của những năm trước thôi. Nhưng hiện giờ vàng ở Lão Kim Câu vẫn không ít, người đãi vàng ở đó đều phát tài to rồi." Chu Khai Sơn hỏi: "Các anh bao giờ đi?" Kim Bả Đầu nói: "Nói đi là đi, tan băng là không qua được đồng cỏ đâu, bây giờ đã hơi muộn rồi." Chu Khai Sơn lại hỏi: "Vậy tại sao?" Kim Bả Đầu nói: "Đồng cỏ mà tan băng là thành đầm lầy, đi qua đầm lầy không phải chuyện đùa đâu. Anh em có ý định đi à? Đi thì sớm chuẩn bị đi. Để tôi ghi danh cho anh trước?" Chu Khai Sơn nói: "Được, anh ghi cho tôi đi." Ngưu Đắc Kim cũng theo đó hô lên nói: "Ghi cho tôi nữa."

Chu Khai Sơn lại hỏi: "Anh từ Lão Kim Câu đến, nghe ngóng giúp một người, ở đó có kẻ dẫn đầu (lãnh lưu) tên Hạ Lão Tứ, anh quen không?" Kim Bả Đầu sững người nói: "Quen chứ. Anh cũng quen à?" Chu Khai Sơn vội lắc đầu: "Không quen. Nhưng nghe nói ông ta là cao thủ đãi vàng, ông ta hiểu mạch vàng, đến lòng sông chỉ tay một cái, chỗ nào có vàng, chín phần mười là trúng!"