Tiểu Luận Và Khảo Luận

Lượt đọc: 5 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Cuộc Phục Hưng Nghệ Thuật Anh Quốc

❊ ❊ ❊

Bài "Cuộc Phục hưng Nghệ thuật Anh Quốc" được trình bày lần đầu tiên như một bài giảng tại Chickering Hall, New York, vào ngày 9 tháng 1 năm 1882. Một phần của bài giảng đã được đưa tin trên tờ New York Tribune vào ngày hôm sau và sau đó là trên các tờ báo Mỹ khác. Kể từ đó, phần này đã được in lại, với độ chính xác không đồng đều, qua từng thời kỳ, trong các ấn bản không được cấp phép.

Hiện có không dưới bốn bản sao của bài giảng này, bản sớm nhất hoàn toàn bằng chữ viết tay của tác giả. Những bản khác được đánh máy và chứa nhiều chỗ sửa chữa, bổ sung do chính tác giả viết tay. Tất cả những bản này đã được đối chiếu, và văn bản được trình bày ở đây chứa đựng, sát nhất có thể, bài giảng nguyên gốc như đã được tác giả trình bày trong chuyến đi tại Hoa Kỳ.

Trong số nhiều điều chúng ta chịu ơn năng lực thẩm mỹ tối thượng của Goethe, có việc ông là người đầu tiên dạy chúng ta xác định cái đẹp bằng những thuật ngữ cụ thể nhất có thể, nghĩa là luôn hiện thực hóa nó trong những biểu hiện đặc thù của nó. Vì thế, trong bài giảng tôi có vinh dự trình bày trước quý vị, tôi sẽ không cố đưa ra bất kỳ định nghĩa trừu tượng nào về cái đẹp—bất kỳ công thức phổ quát nào cho nó như triết học thế kỷ mười tám đã tìm kiếm—lại càng không truyền đạt tới quý vị điều vốn dĩ không thể truyền đạt trong bản chất của nó, tức là đức hạnh khiến một bức tranh hay bài thơ cụ thể tác động đến chúng ta bằng một niềm vui độc đáo và đặc biệt; mà thay vào đó là chỉ ra những ý tưởng chung đặc trưng cho cuộc Phục hưng Nghệ thuật Anh Quốc vĩ đại trong thế kỷ này, khám phá nguồn gốc của chúng trong chừng mực có thể, và đánh giá tương lai của chúng trong chừng mực có thể.

Tôi gọi đó là cuộc Phục hưng Anh Quốc vì nó thực sự là một kiểu tái sinh tinh thần con người, giống như cuộc Phục hưng Ý vĩ đại thế kỷ mười lăm, ở mong muốn về một lối sống tao nhã và lịch thiệp hơn, niềm đam mê với vẻ đẹp hình thể, sự chú tâm tuyệt đối vào hình thức, việc tìm kiếm những đề tài mới cho thơ ca, những hình thức nghệ thuật mới, những hưởng thụ mới về trí tuệ và trí tưởng tượng: và tôi gọi đó là phong trào lãng mạn của chúng ta vì đó là biểu hiện mới nhất của cái đẹp mà chúng ta có.

Nó từng được mô tả chỉ là sự hồi sinh các phương thức tư duy Hy Lạp, hoặc đơn thuần là sự hồi sinh cảm thức thời trung cổ. Tôi muốn nói rằng, vào những hình thái tinh thần con người này, nó đã bổ sung thêm bất cứ giá trị nghệ thuật nào mà sự phức tạp, rối rắm và kinh nghiệm của đời sống hiện đại có thể mang lại: lấy từ cái trước sự sáng rõ trong tầm nhìn và sự điềm tĩnh bền bỉ, từ cái sau sự đa dạng trong cách biểu đạt và sự huyền bí trong tầm nhìn. Bởi, như Goethe đã nói, nghiên cứu về người xưa nếu không phải là quay về với thế giới thực tại thì là gì (vì đó chính là điều họ đã làm); và Mazzini từng nói, chủ nghĩa trung cổ nếu không phải là tính cá nhân thì là gì?

Thực sự, chính từ sự kết hợp giữa chủ nghĩa Hy Lạp, với sự bao quát, tính tỉnh táo trong mục đích, sự nắm giữ cái đẹp một cách điềm tĩnh, với tinh thần lãng mạn đầy tính phiêu lưu, chủ nghĩa cá nhân được tăng cường, và sắc màu đầy đam mê, đã làm nảy sinh nghệ thuật thế kỷ mười chín tại Anh, giống như từ cuộc hôn nhân giữa Faust và Helen thành Troy đã sinh ra cậu bé Euphorion xinh đẹp vậy.

Những cụm từ như "cổ điển" và "lãng mạn" đúng là thường dễ trở thành những khẩu hiệu sáo rỗng của các trường phái. Chúng ta phải luôn nhớ rằng nghệ thuật chỉ có một câu để thốt ra: đối với nghệ thuật chỉ có một luật cao nhất, đó là luật về hình thức hay sự hài hòa—tuy nhiên, giữa tinh thần cổ điển và lãng mạn, chúng ta có thể nói rằng ít nhất có sự khác biệt này, rằng cái này đề cập đến mẫu hình và cái kia đề cập đến ngoại lệ. Trong các tác phẩm được tạo ra dưới tinh thần lãng mạn hiện đại, không còn là những chân lý vĩnh cửu, cốt yếu của cuộc sống được xử lý nữa; mà là tình huống nhất thời của người này, khía cạnh nhất thời của người kia mà nghệ thuật tìm cách chuyển tải. Trong điêu khắc, vốn là điển hình của tinh thần thứ nhất, chủ thể chiếm ưu thế hơn tình huống; trong hội họa, vốn là điển hình của tinh thần thứ hai, tình huống chiếm ưu thế hơn chủ thể.

Vậy nên có hai tinh thần: tinh thần Hy Lạp và tinh thần lãng mạn có thể được xem là tạo nên những yếu tố cốt yếu trong truyền thống trí tuệ có ý thức của chúng ta, trong tiêu chuẩn thẩm mỹ thường hằng của chúng ta. Về nguồn gốc, trong nghệ thuật cũng như trong chính trị, chỉ có một nguồn gốc cho mọi cuộc cách mạng: khát khao của con người về một hình thái sống cao quý hơn, về một phương pháp và cơ hội biểu đạt tự do hơn. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng khi đánh giá tinh thần cảm quan và trí tuệ đang ngự trị cuộc Phục hưng Anh Quốc của chúng ta, bất kỳ nỗ lực nào nhằm tách biệt nó khỏi sự tiến bộ, vận động và đời sống xã hội của thời đại đã sản sinh ra nó đều là tước đi sức sống thực sự, và có thể là hiểu sai ý nghĩa thực sự của nó. Và trong việc tách biệt khỏi những theo đuổi và đam mê của thế giới hiện đại đông đúc này những đam mê và theo đuổi có liên quan đến nghệ thuật và tình yêu nghệ thuật, chúng ta phải tính đến nhiều sự kiện lớn của lịch sử vốn dường như trái ngược nhất với cảm thức nghệ thuật như vậy.

Vậy nên, tách biệt khỏi bất kỳ niềm đam mê chính trị cuồng nhiệt nào, hay khỏi giọng nói khắc nghiệt của một đám đông đang nổi loạn, như cuộc Phục hưng Anh Quốc của chúng ta hẳn phải có vẻ, trong sự sùng bái đầy đam mê cái đẹp thuần túy, sự tận hiến không tì vết cho hình thức, bản chất nhạy cảm và độc tôn của nó, chính Cách mạng Pháp là nơi chúng ta phải tìm đến để thấy yếu tố sơ khởi nhất của sự hình thành này, điều kiện đầu tiên cho sự ra đời của nó: cuộc Cách mạng vĩ đại đó mà tất cả chúng ta đều là những đứa con, dù tiếng nói của một vài người trong chúng ta thường lớn tiếng chống lại nó; cuộc Cách mạng đó, vào thời điểm mà ngay cả những tinh thần như Coleridge và Wordsworth cũng mất niềm tin ở Anh, những thông điệp yêu thương cao cả được gió thổi qua đại dương đã đến từ nước Cộng hòa trẻ tuổi của quý vị.

Đúng là cảm thức hiện đại của chúng ta về tính liên tục của lịch sử đã cho thấy rằng, trong chính trị hay trong tự nhiên, chưa bao giờ có những cuộc cách mạng mà chỉ có những sự tiến hóa, và rằng khúc dạo đầu cho cơn bão dữ dội quét qua nước Pháp năm 1789 khiến mọi vị vua ở châu Âu run rẩy vì ngai vàng của mình, đã được vang lên lần đầu trong văn chương nhiều năm trước khi ngục Bastille thất thủ và Cung điện bị chiếm. Con đường dẫn đến những cảnh tượng đẫm máu bên dòng sông Seine và Loire đã được trải bằng tinh thần phê phán của Đức và Anh, điều khiến con người quen với việc đem mọi thứ ra thử thách bởi lý trí hoặc tính hữu dụng, hoặc cả hai, trong khi sự bất mãn của người dân trên đường phố Paris là tiếng vang theo sau cuộc đời của Emile và Werther. Bởi Rousseau, bên hồ và ngọn núi lặng lẽ, đã kêu gọi nhân loại quay trở lại thời đại hoàng kim vẫn còn đang nằm ở phía trước chúng ta và rao giảng về sự trở về với thiên nhiên, bằng thứ tài hùng biện đầy đam mê mà âm nhạc của nó vẫn còn đọng lại trong không khí phương bắc sắc lạnh của chúng ta. Và Goethe cùng Scott đã đưa chủ nghĩa lãng mạn trở lại từ nhà tù mà nó đã nằm trong đó suốt bao thế kỷ—và chủ nghĩa lãng mạn là gì nếu không phải là tính nhân văn?

Tuy nhiên, ngay trong lòng Cách mạng, và trong cơn bão tố và nỗi kinh hoàng của thời đại dữ dội đó, đã ẩn giấu những xu hướng mà cuộc Phục hưng nghệ thuật đã uốn nắn để phục vụ cho mình khi thời cơ đến—trước hết là một xu hướng khoa học, thứ đã sinh ra trong thời đại chúng ta một bầy những gã khổng lồ có phần ồn ào, nhưng trong lĩnh vực thi ca lại không phải là không mang lại những điều tốt đẹp. Tôi không chỉ muốn nói đến việc nó bổ sung vào sự nhiệt huyết cái nền tảng trí tuệ mà trong sức mạnh của nó, hay ảnh hưởng rõ ràng hơn mà Wordsworth đã nghĩ tới khi ông nói rất cao quý rằng thơ ca chỉ đơn giản là biểu hiện đầy đam mê khi đối diện với khoa học, và rằng khi khoa học muốn khoác lên mình hình hài máu thịt, nhà thơ sẽ cho mượn tinh thần thần thánh của mình để giúp đỡ sự biến hóa. Tôi cũng không đi sâu vào cảm xúc vũ trụ vĩ đại và chủ nghĩa phiếm thần sâu sắc của khoa học mà Shelley đã mang đến vinh quang đầu tiên và Swinburne vinh quang mới nhất bằng thi ca, mà thay vào đó là ảnh hưởng của nó đối với tinh thần nghệ thuật trong việc gìn giữ sự quan sát chặt chẽ và cảm thức về giới hạn cũng như sự sáng rõ trong tầm nhìn, vốn là những đặc điểm của người nghệ sĩ chân chính.

William Blake đã viết, quy tắc vĩ đại và vàng ngọc của nghệ thuật cũng như của cuộc sống là đường biên giới càng rõ ràng, sắc nét và xác định bao nhiêu thì tác phẩm nghệ thuật càng hoàn hảo bấy nhiêu; và đường biên càng kém sắc sảo thì càng là bằng chứng của sự bắt chước yếu kém, đạo văn và làm việc cẩu thả. "Những nhà phát minh vĩ đại trong mọi thời đại đều biết điều này—Michael Angelo và Albert Durer được biết đến nhờ điều này và chỉ nhờ điều này mà thôi"; và một lần khác ông viết, với tất cả sự thẳng thắn giản dị của văn xuôi thế kỷ mười chín, "tổng quát hóa tức là kẻ ngốc."

Và tình yêu đối với khái niệm rõ ràng này, sự sáng rõ trong tầm nhìn này, cảm thức nghệ thuật về giới hạn này, là đặc điểm của tất cả các tác phẩm và thơ ca vĩ đại; của tầm nhìn của Homer cũng như của Dante, của Keats và William Morris cũng như của Chaucer và Theocritus. Nó nằm ở nền tảng của mọi tác phẩm cao quý, hiện thực và lãng mạn, trái ngược với những trừu tượng trống rỗng và vô hồn của các nhà thơ thế kỷ mười tám của chúng ta và các nhà viết kịch cổ điển của Pháp, hay những tâm linh mơ hồ của trường phái tình cảm Đức: trái ngược, nữa là, với tinh thần siêu việt vốn cũng là gốc rễ và hoa trái của cuộc Cách mạng vĩ đại, làm nền tảng cho sự chiêm nghiệm đầy đam mê của Wordsworth và chắp cánh cho chuyến bay như đại bàng của Shelley, và thứ mà trong lĩnh vực triết học, dù bị thay thế bởi chủ nghĩa duy vật và thực chứng của thời đại chúng ta, đã để lại hai trường phái tư tưởng lớn, trường phái Newman ở Oxford, trường phái Emerson ở Mỹ. Tuy nhiên, tinh thần siêu việt này lại xa lạ với tinh thần nghệ thuật. Bởi người nghệ sĩ không thể chấp nhận bất kỳ lĩnh vực nào của cuộc sống để đánh đổi lấy chính cuộc sống. Đối với người nghệ sĩ, không có lối thoát khỏi sự ràng buộc của trần thế: thậm chí còn không có cả khao khát thoát ly.

Người nghệ sĩ thực sự là nhà hiện thực chân chính duy nhất: chủ nghĩa tượng trưng, vốn là bản chất của tinh thần siêu việt, là xa lạ với anh ta. Tâm trí siêu hình của châu Á sẽ tự tạo ra thần tượng quái dị, nhiều vú của Ephesus, nhưng đối với người Hy Lạp, người nghệ sĩ thuần túy, tác phẩm nào tuân thủ rõ ràng nhất các sự kiện hoàn hảo của đời sống vật chất mới là tác phẩm thấm đẫm sự sống tinh thần nhất.

"Cơn bão cách mạng," như Andre Chenier đã nói, "thổi tắt ngọn đuốc thi ca." Không phải trong một sớm một chiều mà ảnh hưởng thực sự của một cuộc đại biến động dữ dội như vậy được cảm nhận: lúc đầu, khao khát bình đẳng dường như đã tạo ra những cá tính có tầm vóc khổng lồ và vĩ đại hơn bất cứ thứ gì thế giới từng biết trước đây. Người ta nghe thấy tiếng đàn lyre của Byron và những quân đoàn của Napoleon; đó là thời kỳ của những đam mê vô biên và nỗi tuyệt vọng vô biên; tham vọng, bất mãn, là những dây đàn của cuộc sống và nghệ thuật; thời đại là một thời đại nổi loạn: một giai đoạn mà tinh thần con người phải trải qua, nhưng là giai đoạn mà nó không thể dừng lại. Bởi mục tiêu của văn hóa không phải là nổi loạn mà là hòa bình, thung lũng hiểm nguy nơi những đội quân vô minh đụng độ trong đêm không phải là nơi cư ngụ phù hợp cho người mà các vị thần đã ban cho những vùng cao nguyên trong lành, những đỉnh núi đầy nắng và không khí trong trẻo, không vướng bận.

Và chẳng bao lâu sau, khao khát về sự hoàn hảo, thứ nằm ở nền tảng của Cách mạng, đã tìm thấy ở một nhà thơ trẻ người Anh sự hiện thực hóa hoàn chỉnh và không tì vết nhất của nó.

Phidias và những thành tựu của nghệ thuật Hy Lạp được báo trước trong Homer: Dante dự báo cho chúng ta niềm đam mê, màu sắc và cường độ của hội họa Ý: tình yêu phong cảnh hiện đại bắt nguồn từ Rousseau, và chính ở Keats mà người ta nhận ra sự khởi đầu của cuộc phục hưng nghệ thuật của nước Anh.

Byron là một kẻ nổi loạn và Shelley là một kẻ mộng mơ; nhưng trong sự điềm tĩnh và sáng rõ của tầm nhìn, khả năng tự chủ hoàn hảo, cảm thức chính xác về cái đẹp và sự thừa nhận một vương quốc riêng biệt cho trí tưởng tượng, Keats là người nghệ sĩ thuần túy và thanh thản, người đi trước của trường phái tiền Raphael, và do đó là người đi trước của phong trào lãng mạn vĩ đại mà tôi sắp nói đến.

Blake quả thực, trước ông, đã đòi hỏi cho nghệ thuật một sứ mệnh tâm linh cao cả, và đã nỗ lực nâng thiết kế lên mức độ lý tưởng của thơ ca và âm nhạc, nhưng sự xa rời trong tầm nhìn của ông cả trong hội họa lẫn thơ ca và sự chưa hoàn thiện trong năng lực kỹ thuật đã cản trở bất kỳ ảnh hưởng thực sự nào. Chính ở Keats, tinh thần nghệ thuật của thế kỷ này lần đầu tiên tìm thấy sự hóa thân tuyệt đối của nó.

Và những người tiền Raphael này, họ là ai? Nếu quý vị hỏi chín phần mười công chúng Anh ý nghĩa của từ "thẩm mỹ" (æsthetics) là gì, họ sẽ nói với quý vị đó là từ tiếng Pháp để chỉ sự giả tạo hoặc từ tiếng Đức để chỉ một loại chân tường; và nếu quý vị hỏi về những người tiền Raphael, quý vị sẽ nghe nói về một nhóm thanh niên lập dị, những kẻ coi một kiểu vặn vẹo thần thánh và sự vụng về thánh thiện trong vẽ vời là mục tiêu chính của nghệ thuật. Không biết gì về những nhân vật vĩ đại của họ là một trong những yếu tố cần thiết của giáo dục Anh.

Liên quan đến những người tiền Raphael, câu chuyện khá đơn giản. Vào năm 1847, một nhóm thanh niên ở London, các nhà thơ và họa sĩ, tất cả đều là những người ngưỡng mộ cuồng nhiệt Keats, đã hình thành thói quen gặp gỡ nhau để thảo luận về nghệ thuật, kết quả của những cuộc thảo luận đó là công chúng Philistine của Anh đột nhiên bị đánh thức khỏi sự thờ ơ thường thấy khi nghe tin rằng ở giữa họ có một nhóm thanh niên đã quyết định làm cuộc cách mạng cho hội họa và thơ ca Anh. Họ tự gọi mình là Hội anh em tiền Raphael.

Ở Anh, khi đó cũng như bây giờ, một người chỉ cần cố gắng tạo ra bất kỳ tác phẩm nghiêm túc và đẹp đẽ nào là đã đủ để mất hết mọi quyền công dân; và ngoài ra, Hội anh em tiền Raphael—trong số đó cái tên Dante Rossetti, Holman Hunt và Millais sẽ quen thuộc với quý vị—còn có về phía mình ba điều mà công chúng Anh không bao giờ tha thứ: tuổi trẻ, quyền lực và sự nhiệt huyết.

Sự châm biếm, vốn luôn cằn cỗi như thể nó thật đáng hổ thẹn và bất lực như thể nó thật xấc xược, đã trả cho họ cái giá phải trả thông thường mà sự tầm thường trả cho thiên tài—gây ra, ở đây cũng như mọi nơi, vô vàn tác hại cho công chúng, làm họ mù quáng trước những gì đẹp đẽ, dạy cho họ sự thiếu tôn trọng vốn là nguồn gốc của mọi sự đê hèn và thiển cận trong cuộc sống, nhưng lại không làm hại được người nghệ sĩ chút nào, mà trái lại còn khẳng định sự đúng đắn hoàn hảo trong công việc và tham vọng của anh ta. Bởi việc bất đồng với ba phần tư công chúng Anh về mọi điểm là một trong những yếu tố đầu tiên của sự tỉnh táo, một trong những niềm an ủi sâu sắc nhất trong những lúc nghi ngờ về tinh thần.

Liên quan đến những ý tưởng mà những thanh niên này mang đến để tái sinh nghệ thuật Anh, chúng ta có thể thấy ở nền tảng những sáng tạo nghệ thuật của họ một mong muốn mang lại giá trị tinh thần sâu sắc hơn cho nghệ thuật cũng như một giá trị trang trí cao hơn.

Họ tự gọi mình là những người tiền Raphael; không phải vì họ bắt chước các bậc thầy Ý thời kỳ đầu chút nào, mà vì trong tác phẩm của họ, trái ngược với những trừu tượng dễ dãi của Raphael, họ tìm thấy một chủ nghĩa hiện thực mạnh mẽ hơn của trí tưởng tượng, một chủ nghĩa hiện thực cẩn trọng hơn về kỹ thuật, một tầm nhìn vừa nhiệt thành vừa sống động hơn, một cá tính thân mật và mãnh liệt hơn.

Bởi không đủ nếu một tác phẩm nghệ thuật chỉ tuân theo những yêu cầu thẩm mỹ của thời đại mình: nếu nó muốn tác động đến chúng ta bằng bất kỳ niềm vui lâu bền nào, thì phải có ở đó dấu ấn của một cá tính riêng biệt, một cá tính xa rời so với những người bình thường, và chỉ đến gần chúng ta nhờ một sự mới mẻ và kỳ diệu nào đó trong tác phẩm, và thông qua những kênh mà chính sự lạ lẫm của chúng khiến chúng ta sẵn lòng chào đón hơn.

La personnalité (cá tính), một trong những nhà phê bình Pháp hiện đại vĩ đại nhất đã nói, voilà ce qui nous sauvera (đó là điều sẽ cứu rỗi chúng ta).

Nhưng trên hết thảy, đó là sự trở về với Thiên nhiên—công thức dường như phù hợp với rất nhiều và rất đa dạng các phong trào: họ sẽ không vẽ và tô màu bất cứ thứ gì ngoài những gì họ nhìn thấy, họ sẽ cố gắng tưởng tượng mọi thứ như chúng thực sự đã diễn ra. Sau đó, tại ngôi nhà cũ gần cầu Blackfriars, nơi hội anh em trẻ này thường gặp gỡ và làm việc, đã xuất hiện hai thanh niên từ Oxford, Edward Burne-Jones và William Morris—người sau này đã thay thế chủ nghĩa hiện thực đơn giản của những ngày đầu bằng một tinh thần chọn lọc tinh tế hơn, một sự tận hiến không tì vết hơn cho cái đẹp, một sự tìm kiếm mãnh liệt hơn cho sự hoàn hảo: một bậc thầy của mọi thiết kế tinh xảo và của mọi tầm nhìn tinh thần. Anh ta là người bà con của trường phái Florence hơn là trường phái Venice, cảm thấy rằng việc bắt chước sát sao Thiên nhiên là một yếu tố gây nhiễu trong nghệ thuật tưởng tượng. Khía cạnh hữu hình của đời sống hiện đại không làm anh bận tâm; mà thay vào đó, anh dành cho mình việc làm vĩnh cửu hóa mọi vẻ đẹp trong huyền thoại Hy Lạp, Ý và Celtic. Với Morris, chúng ta mang ơn thứ thơ ca mà sự chính xác và sáng rõ hoàn hảo về từ ngữ và tầm nhìn chưa từng được vượt qua trong văn học nước ta, và bằng việc hồi sinh các nghệ thuật trang trí, anh đã mang đến cho phong trào lãng mạn cá nhân hóa của chúng ta tư tưởng xã hội và cả nhân tố xã hội nữa.

Nhưng cuộc cách mạng được thực hiện bởi nhóm thanh niên này, với sự giúp đỡ của tài hùng biện nhiệt thành và không tì vết của Ruskin, không chỉ là cuộc cách mạng của những ý tưởng mà còn là của việc thực thi, không chỉ là của những khái niệm mà còn là của những sáng tạo.

Bởi các kỷ nguyên vĩ đại trong lịch sử phát triển của mọi loại hình nghệ thuật không phải là kỷ nguyên của sự gia tăng cảm xúc hay nhiệt huyết dành cho nghệ thuật, mà trước hết và đặc biệt là những kỷ nguyên của những cải tiến kỹ thuật mới. Việc phát hiện ra các mỏ đá cẩm thạch trong những khe núi màu tím của Pentelicus và trên những ngọn đồi thấp nhỏ bé của đảo Paros đã mang đến cho người Hy Lạp cơ hội cho sức sống mãnh liệt của hành động đó, thứ chủ nghĩa nhân văn nhạy cảm và giản đơn hơn đó, mà nhà điêu khắc Ai Cập làm việc vất vả trong loại đá porphyry cứng và đá granite màu hồng của sa mạc không thể đạt được. Sự lộng lẫy của trường phái Venice bắt đầu với việc giới thiệu phương tiện sơn dầu mới cho hội họa. Sự tiến bộ trong âm nhạc hiện đại hoàn toàn là do việc phát minh ra các nhạc cụ mới, và không chút nào do sự gia tăng nhận thức ở người nhạc sĩ về bất kỳ mục tiêu xã hội rộng lớn nào. Nhà phê bình có thể cố gắng truy vết những sự phân giải trì hoãn của Beethoven đến một ý thức nào đó về sự không trọn vẹn của tinh thần trí tuệ hiện đại, nhưng người nghệ sĩ sẽ trả lời, như một người trong số họ đã làm sau đó, "Hãy để họ chọn ra những quãng năm và để chúng tôi được yên."

Và trong thơ ca cũng vậy: tất cả tình yêu này đối với các thể thơ Pháp lạ lùng như Ballade, Villanelle, Rondel; tất cả sự gia tăng giá trị đặt vào các phép điệp âm cầu kỳ, và vào những từ ngữ và điệp khúc lạ lùng, như quý vị sẽ tìm thấy ở Dante Rossetti và Swinburne, chỉ đơn giản là nỗ lực hoàn thiện cây sáo, cây đàn viol và kèn trumpet mà qua đó tinh thần của thời đại và đôi môi của nhà thơ có thể thổi lên âm nhạc của vô vàn thông điệp của họ.

Và phong trào lãng mạn của chúng ta cũng vậy: đó là một phản ứng chống lại sự gia công theo lối mòn trống rỗng, sự thực thi lỏng lẻo của thơ ca và hội họa trước đây, thể hiện trong tác phẩm của những người như Rossetti và Burne-Jones bằng sự lộng lẫy của màu sắc hơn nhiều, bằng sự kỳ diệu phức tạp của thiết kế hơn nhiều so với những gì nghệ thuật tưởng tượng Anh từng thể hiện trước đây. Trong thơ ca của Rossetti và thơ ca của Morris, Swinburne và Tennyson, sự chính xác và chọn lọc ngôn ngữ hoàn hảo, một phong cách không tì vết và không sợ hãi, sự tìm kiếm mọi giai điệu ngọt ngào và quý giá và ý thức bền bỉ về giá trị âm nhạc của từng từ ngữ được đặt đối lập với giá trị vốn chỉ mang tính trí tuệ. Ở khía cạnh này, họ đồng điệu với phong trào lãng mạn của Pháp, nơi một trong những đặc điểm không kém phần quan trọng đã được Théophile Gautier nêu lên bằng lời khuyên nhà thơ trẻ nên đọc từ điển mỗi ngày, vì đó là cuốn sách duy nhất đáng để một nhà thơ đọc.

Do đó, trong khi chất liệu của tay nghề đang được trau chuốt và khám phá ra rằng bản thân nó chứa đựng những phẩm chất vĩnh cửu không thể truyền đạt, những phẩm chất hoàn toàn thỏa mãn cảm thức thi ca và không cần cho hiệu quả thẩm mỹ của chúng bất kỳ tầm nhìn trí tuệ cao siêu nào, bất kỳ sự phê phán sâu sắc nào về cuộc sống hay thậm chí bất kỳ cảm xúc nhân văn mãnh liệt nào, thì tinh thần và phương pháp làm việc của nhà thơ—thứ mà người ta gọi là nguồn cảm hứng—đã không thoát khỏi ảnh hưởng kiểm soát của tinh thần nghệ thuật. Không phải là trí tưởng tượng đã mất đi đôi cánh, mà là chúng ta đã tự làm quen với việc đếm những nhịp đập vô số của chúng, đánh giá sức mạnh vô biên của chúng, điều khiển sự tự do không thể kiểm soát của chúng.

Đối với người Hy Lạp, vấn đề về các điều kiện của sản xuất thi ca này, và những vị trí mà sự tự phát hay sự tự ý thức chiếm giữ trong bất kỳ tác phẩm nghệ thuật nào, có một sức hút đặc biệt. Chúng ta tìm thấy điều đó trong sự huyền bí của Plato và trong chủ nghĩa duy lý của Aristotle. Chúng ta tìm thấy điều đó sau này trong cuộc Phục hưng Ý đang khuấy động tâm trí của những người như Leonardo da Vinci. Schiller đã cố gắng điều chỉnh sự cân bằng giữa hình thức và cảm xúc, và Goethe cố gắng đánh giá vị trí của sự tự ý thức trong nghệ thuật. Định nghĩa của Wordsworth về thơ ca là "cảm xúc được nhớ lại trong sự tĩnh lặng" có thể được coi là một phân tích về một trong những giai đoạn mà mọi tác phẩm tưởng tượng đều phải trải qua; và trong niềm khao khát của Keats được "có thể sáng tác mà không cần cơn sốt này" (tôi trích dẫn từ một trong những bức thư của ông), mong muốn của ông được thay thế cho nhiệt huyết thi ca bằng "một sức mạnh trầm tư và tĩnh lặng hơn," chúng ta có thể nhận ra thời điểm quan trọng nhất trong sự tiến hóa của đời sống nghệ thuật đó. Câu hỏi này cũng xuất hiện sớm và lạ lùng trong văn học của quý vị; và tôi không cần nhắc quý vị nhớ các nhà thơ trẻ của phong trào lãng mạn Pháp đã bị kích động và khuấy động sâu sắc như thế nào bởi sự phân tích của Edgar Allan Poe về những hoạt động của chính trí tưởng tượng của ông trong việc tạo ra tác phẩm tưởng tượng tối thượng mà chúng ta biết với cái tên The Raven.

Vào thế kỷ trước, khi yếu tố trí tuệ và giáo điều đã xâm nhập quá mức vào vương quốc thuộc về thơ ca, chính một nghệ sĩ như Goethe đã phải phản đối những yêu cầu của sự hiểu biết. "Một bài thơ càng khó hiểu đối với trí tuệ thì càng tốt cho nó," ông đã nói một lần, khẳng định sự tối thượng hoàn toàn của trí tưởng tượng trong thơ ca cũng như của lý trí trong văn xuôi. Nhưng trong thế kỷ này, chính là đối với những yêu cầu của các năng lực cảm xúc, những yêu cầu của tình cảm và cảm giác đơn thuần, mà người nghệ sĩ phải phản ứng lại. Lời thốt lên đơn giản của niềm vui không phải là thơ ca cũng giống như tiếng kêu cá nhân đau đớn đơn thuần vậy, và những trải nghiệm thực sự của người nghệ sĩ luôn là những trải nghiệm không tìm thấy sự biểu hiện trực tiếp của chúng mà được thu thập và hấp thụ vào một hình thức nghệ thuật nào đó, từ những trải nghiệm thực sự như vậy, dường như là xa vời nhất và xa lạ nhất.

"Trái tim chứa đựng đam mê nhưng chỉ riêng trí tưởng tượng mới chứa đựng thơ ca," Charles Baudelaire nói. Đây cũng là bài học mà Théophile Gautier, người tinh tế nhất trong tất cả các nhà phê bình hiện đại, người quyến rũ nhất trong tất cả các nhà thơ hiện đại, không bao giờ mệt mỏi khi giảng dạy—"Mọi người đều bị ảnh hưởng bởi bình minh hoặc hoàng hôn." Sự khác biệt tuyệt đối của người nghệ sĩ không nằm ở khả năng cảm nhận thiên nhiên của anh ta nhiều bằng khả năng thể hiện nó. Sự phục tùng hoàn toàn của tất cả các năng lực trí tuệ và cảm xúc đối với nguyên lý thi ca quan trọng và đầy sức sống là dấu hiệu chắc chắn nhất về sức mạnh của cuộc Phục hưng của chúng ta.

Chúng ta đã thấy tinh thần nghệ thuật hoạt động, đầu tiên là trong lĩnh vực thú vị và kỹ thuật của ngôn ngữ, lĩnh vực biểu đạt đối lập với chủ thể, sau đó kiểm soát trí tưởng tượng của nhà thơ trong việc xử lý chủ thể của anh ta. Và bây giờ tôi muốn chỉ ra cho quý vị sự hoạt động của nó trong việc lựa chọn chủ thể. Sự công nhận một vương quốc riêng biệt cho người nghệ sĩ, một ý thức về sự khác biệt tuyệt đối giữa thế giới nghệ thuật và thế giới thực tế, giữa vẻ duyên dáng cổ điển và thực tại tuyệt đối, không chỉ hình thành yếu tố thiết yếu của bất kỳ sự quyến rũ thẩm mỹ nào mà còn là đặc điểm của tất cả các tác phẩm tưởng tượng vĩ đại và của tất cả các thời đại sáng tạo nghệ thuật vĩ đại—của thời đại Phidias cũng như thời đại Michael Angelo, của thời đại Sophocles cũng như thời đại Goethe.

Nghệ thuật không bao giờ tự làm hại mình bằng cách tránh xa các vấn đề xã hội của thời đại: thay vào đó, bằng cách làm như vậy, nó thực hiện một cách hoàn thiện hơn những gì chúng ta mong muốn. Bởi đối với hầu hết chúng ta, cuộc sống thực là cuộc sống chúng ta không dẫn dắt, và do đó, khi vẫn trung thành hơn với bản chất sự hoàn hảo của chính mình, ghen tị hơn với vẻ đẹp không thể đạt được của chính mình, nó ít có khả năng quên đi hình thức trong cảm xúc hoặc chấp nhận đam mê sáng tạo như một sự thay thế cho vẻ đẹp của sự vật được tạo ra.

Người nghệ sĩ thực sự là đứa con của thời đại mình, nhưng hiện tại sẽ không thực tế hơn quá khứ đối với anh ta một chút nào; bởi vì, giống như nhà triết học trong tầm nhìn của Plato, nhà thơ là khán giả của mọi thời đại và của mọi sự tồn tại. Đối với anh ta, không có hình thức nào là lỗi thời, không có chủ đề nào là lạc hậu; thay vào đó, bất cứ điều gì về cuộc sống và đam mê mà thế giới đã biết, trong sa mạc Judea hay trong thung lũng Arcadian, bên những dòng sông của Troy hay những dòng sông của Damascus, trong những con phố đông đúc và gớm ghiếc của một thành phố hiện đại hay bên những con đường dễ chịu của Camelot—tất cả đều nằm trước mắt anh như một cuộn giấy mở, tất cả vẫn thấm đẫm sự sống tươi đẹp. Anh ta sẽ lấy từ đó những gì có lợi cho tinh thần của chính mình, không hơn; chọn lọc một số sự kiện và bác bỏ những sự kiện khác bằng sự kiểm soát nghệ thuật điềm tĩnh của một người đang sở hữu bí mật của cái đẹp.

Quả thực có một thái độ thi ca cần được áp dụng đối với mọi thứ, nhưng không phải mọi thứ đều là chủ đề phù hợp cho thơ ca. Vào ngôi nhà an toàn và thiêng liêng của Cái đẹp, người nghệ sĩ chân chính sẽ không thừa nhận bất cứ điều gì khắc nghiệt hay gây xáo trộn, bất cứ điều gì gây đau đớn, bất cứ điều gì có thể tranh luận, bất cứ điều gì mà mọi người tranh cãi. Anh ta có thể đắm mình, nếu anh ta muốn, trong các cuộc thảo luận về tất cả các vấn đề xã hội của thời đại mình, luật nghèo đói và thuế địa phương, thương mại tự do và tiền tệ lưỡng kim, và những thứ tương tự; nhưng khi anh ta viết về những chủ đề này, nó sẽ là, như Milton đã diễn đạt một cách cao quý, bằng bàn tay trái của mình, trong văn xuôi chứ không phải trong thơ, trong một cuốn sách nhỏ chứ không phải trong một bài thơ trữ lyric. Tinh thần chọn lọc nghệ thuật tinh tế này không có ở Byron: Wordsworth không có nó. Trong tác phẩm của cả hai người này có rất nhiều điều mà chúng ta phải loại bỏ, rất nhiều điều không mang lại cho chúng ta cảm giác bình tĩnh và thư thái hoàn hảo vốn phải là hiệu quả của mọi tác phẩm tưởng tượng tinh tế. Nhưng ở Keats, nó dường như đã được hóa thân, và trong bài thơ tuyệt đẹp Ode on a Grecian Urn của ông, nó đã tìm thấy sự thể hiện an toàn và hoàn hảo nhất; trong cuộc diễu hành của Earthly Paradise và các hiệp sĩ và quý bà của Burne-Jones, đó là nốt nhạc thống trị duy nhất.

Chẳng ích gì khi Nàng thơ Thi ca được kêu gọi, ngay cả bởi một nốt nhạc vang dội như của Whitman, hãy di cư khỏi Hy Lạp và Ionia và dán biển báo "ĐÃ CHUYỂN ĐI" và "CHO THUÊ" trên những tảng đá của đỉnh Parnassus đầy tuyết. Lời kêu gọi của Calliope vẫn chưa kết thúc, cũng không phải những sử thi của châu Á đã chấm dứt; nhân sư vẫn chưa im lặng, cũng không phải suối Castaly cạn khô. Bởi nghệ thuật chính là bản thân sự sống và không biết gì về cái chết; nó là chân lý tuyệt đối và không bận tâm đến sự thật; nó thấy (như tôi nhớ ông Swinburne đã khẳng định trong bữa tối) rằng Achilles thậm chí bây giờ vẫn thực tế và có thật hơn Wellington, không chỉ cao quý và thú vị hơn như một mẫu hình và nhân vật mà còn tích cực và có thật hơn.

Văn học phải luôn dựa trên một nguyên tắc, và những cân nhắc tạm thời không phải là nguyên tắc chút nào. Bởi đối với nhà thơ, mọi thời đại và địa điểm đều là một; chất liệu anh ta xử lý là vĩnh cửu và vĩnh viễn như nhau: không có chủ đề nào là không phù hợp, không có quá khứ hay hiện tại nào đáng ưu tiên hơn. Tiếng còi hơi nước sẽ không làm anh sợ hãi cũng như những cây sáo của Arcadia không làm anh mệt mỏi: đối với anh chỉ có một thời gian, khoảnh khắc nghệ thuật; chỉ có một luật, luật về hình thức; chỉ có một vùng đất, vùng đất của Cái đẹp—một vùng đất thực sự xa rời thế giới thực và tuy nhiên lại gợi cảm hơn vì nó bền bỉ hơn; điềm tĩnh, nhưng với sự điềm tĩnh ngự trị trên khuôn mặt của những bức tượng Hy Lạp, sự điềm tĩnh không đến từ việc chối bỏ mà từ việc hấp thụ đam mê, sự điềm tĩnh mà tuyệt vọng và đau buồn không thể làm xáo trộn mà chỉ làm tăng cường thêm. Và vì thế, người dường như đứng xa rời thời đại mình nhất lại là người phản ánh nó tốt nhất, bởi vì anh ta đã lột bỏ cuộc sống khỏi những gì là ngẫu nhiên và tạm thời, lột bỏ nó khỏi "lớp sương mù của sự quen thuộc khiến cuộc sống trở nên mơ hồ đối với chúng ta."

Những bà đồng lạ lùng, mắt hoang dại bị cố định vĩnh viễn trong cơn lốc của sự ngây ngất, những vị tiên tri có tay chân mạnh mẽ và như Titan, đang vật lộn với bí mật của trái đất và gánh nặng của sự huyền bí, những người canh giữ và tôn vinh nhà nguyện của Giáo hoàng Sixtus tại Rome—chẳng phải họ kể cho chúng ta nghe nhiều hơn về tinh thần thực sự của cuộc Phục hưng Ý, về giấc mơ của Savonarola và về tội lỗi của Borgia, hơn là tất cả những kẻ thô lỗ cãi vã và những người đàn bà nấu nướng của nghệ thuật Hà Lan có thể dạy chúng ta về tinh thần thực sự của lịch sử Hà Lan sao?

Và vì thế trong thời đại của chúng ta, hai xu hướng sống động nhất của thế kỷ mười chín—xu hướng dân chủ và phiếm thần và xu hướng coi trọng cuộc sống vì nghệ thuật—đã tìm thấy sự biểu hiện hoàn chỉnh và trọn vẹn nhất của chúng trong thơ ca của Shelley và Keats, những người mà đối với đôi mắt mù quáng của thời đại họ, dường như là những kẻ lang thang trong hoang dã, những người rao giảng những điều mơ hồ hoặc không có thật. Và tôi nhớ có lần, khi nói chuyện với ông Burne-Jones về khoa học hiện đại, ông nói với tôi, "khoa học càng trở nên duy vật, tôi càng vẽ nhiều thiên thần hơn: đôi cánh của chúng là lời phản đối của tôi để ủng hộ sự bất tử của linh hồn."

Nhưng đó là những suy đoán trí tuệ làm nền tảng cho nghệ thuật. Ở đâu trong chính các loại hình nghệ thuật, chúng ta mới tìm thấy sự rộng lượng của sự đồng cảm nhân văn vốn là điều kiện của mọi tác phẩm cao quý; ở đâu trong các loại hình nghệ thuật chúng ta tìm kiếm thứ mà Mazzini gọi là các ý tưởng xã hội đối lập với các ý tưởng chỉ đơn thuần mang tính cá nhân? Bằng quyền hạn nào mà tôi đòi hỏi cho người nghệ sĩ tình yêu và lòng trung thành của những người đàn ông và phụ nữ trên thế giới? Tôi nghĩ tôi có thể trả lời điều đó.

Bất kỳ thông điệp tinh thần nào mà một nghệ sĩ mang đến để hỗ trợ mình đều là vấn đề cho linh hồn của chính anh ta. Anh ta có thể mang đến sự phán xét như Michael Angelo hoặc hòa bình như Angelico; anh ta có thể đến với sự tang tóc như người Athens vĩ đại hoặc với sự vui vẻ như người ca sĩ của Sicily; chúng ta cũng không phải làm gì khác ngoài việc chấp nhận sự giảng dạy của anh ta, biết rằng chúng ta không thể đánh vào đôi môi cay đắng của Leopardi để bật ra tiếng cười hay đè nặng lên sự tĩnh lặng thanh thản của Goethe bằng sự bất mãn của chúng ta. Nhưng để bảo đảm cho sự thật của nó, thông điệp như vậy phải có ngọn lửa của tài hùng biện trên đôi môi nói ra nó, sự lộng lẫy và vinh quang trong tầm nhìn là nhân chứng của nó, được biện minh bởi một điều duy nhất—vẻ đẹp không tì vết và hình thức hoàn hảo của sự biểu hiện của nó: đây thực sự là ý tưởng xã hội, là ý nghĩa của niềm vui trong nghệ thuật.

Không phải tiếng cười ở nơi không ai nên cười, cũng không phải sự kêu gọi hòa bình ở nơi không có hòa bình; không bao giờ là vẽ chủ đề, mà chỉ là sự quyến rũ bằng hình ảnh, sự kỳ diệu của màu sắc của nó, vẻ đẹp thỏa mãn của thiết kế của nó.

Hầu hết quý vị có lẽ đã nhìn thấy kiệt tác vĩ đại đó của Rubens treo trong phòng trưng bày Brussels, cuộc diễu hành nhanh chóng và tuyệt vời của ngựa và người bị bắt giữ trong khoảnh khắc tinh tế và rực lửa nhất khi những cơn gió bị cuốn vào lá cờ đỏ thẫm và không khí được thắp sáng bởi ánh sáng của áo giáp và ánh chớp của lông vũ. Chà, đó là niềm vui trong nghệ thuật, mặc dù sườn đồi vàng óng đó bị giẫm lên bởi bàn chân bị thương của Chúa và chính vì cái chết của Con Người mà đoàn kỵ mã lộng lẫy đó đang đi qua.

Nhưng tinh thần trí tuệ hiện đại đầy bồn chồn này của chúng ta không đủ tiếp nhận yếu tố gợi cảm của nghệ thuật; và vì vậy ảnh hưởng thực sự của các loại hình nghệ thuật bị che giấu khỏi nhiều người trong chúng ta: chỉ một vài người, thoát khỏi sự độc tài của linh hồn, mới học được bí mật của những giờ phút cao quý khi tư duy không tồn tại.

Và đây thực sự là lý do của ảnh hưởng mà nghệ thuật phương Đông đang có đối với chúng ta ở châu Âu, và của sự quyến rũ của tất cả các tác phẩm Nhật Bản. Trong khi thế giới phương Tây đang đặt lên nghệ thuật gánh nặng không thể chịu nổi của những nghi ngờ trí tuệ của chính mình và bi kịch tinh thần của những nỗi đau buồn của chính mình, phương Đông vẫn luôn giữ đúng các điều kiện cơ bản và bằng hình ảnh của nghệ thuật.

Khi đánh giá một bức tượng đẹp, năng lực thẩm mỹ được thỏa mãn hoàn toàn và triệt để bởi những đường cong lộng lẫy của đôi môi cẩm thạch đó, thứ câm lặng trước lời phàn nàn của chúng ta, sự mô hình hóa cao quý của những chi đó, thứ bất lực trong việc giúp đỡ chúng ta. Trong khía cạnh cơ bản của nó, một bức tranh không có thông điệp hay ý nghĩa tinh thần nào khác hơn một mảnh thủy tinh Venice tinh tế hoặc một viên gạch màu xanh từ bức tường Damascus: nó là một bề mặt được tô màu đẹp đẽ, không hơn. Những kênh mà qua đó mọi tác phẩm tưởng tượng cao quý trong hội họa nên chạm đến, và thực sự chạm đến linh hồn, không phải là những kênh của sự thật cuộc sống, cũng không phải là những chân lý siêu hình. Nhưng vẻ quyến rũ bằng hình ảnh đó, thứ không phụ thuộc vào bất kỳ hồi ức văn học nào cho hiệu quả của nó ở một bên, cũng không phải là kết quả đơn thuần của kỹ năng kỹ thuật có thể truyền đạt ở bên kia, đến từ một cách xử lý màu sắc đầy sáng tạo và phát minh. Hầu như luôn luôn trong hội họa Hà Lan và thường xuyên trong các tác phẩm của Giorgione hoặc Titian, nó hoàn toàn độc lập với bất cứ điều gì xác định mang tính thi ca trong chủ đề, một kiểu hình thức và lựa chọn trong tay nghề vốn tự thân hoàn toàn thỏa mãn, và là (như người Hy Lạp sẽ nói) một mục đích tự thân.

Và trong thơ ca cũng vậy, phẩm chất thi ca thực sự, niềm vui của thơ ca, không bao giờ đến từ chủ đề mà từ việc xử lý ngôn ngữ nhịp điệu đầy sáng tạo, từ cái mà Keats gọi là "đời sống gợi cảm của câu thơ." Yếu tố bài hát trong sự hát được đệm bởi niềm vui sâu sắc của sự chuyển động, thật ngọt ngào đến nỗi, trong khi những cuộc đời không trọn vẹn của những người bình thường không mang lại khả năng chữa lành nào cho họ, chiếc vương miện gai của nhà thơ sẽ nở hoa thành những đóa hồng cho niềm vui của chúng ta; cho sự thích thú của chúng ta, nỗi tuyệt vọng của anh ta sẽ mạ vàng những chiếc gai của chính nó, và nỗi đau của anh ta, giống như Adonis, sẽ trở nên xinh đẹp trong sự đau đớn của nó; và khi trái tim của nhà thơ tan vỡ, nó sẽ tan vỡ trong âm nhạc.

Và sự khỏe mạnh trong nghệ thuật—đó là gì? Nó không có liên quan gì đến một sự phê phán lành mạnh về cuộc sống. Có nhiều sự khỏe mạnh ở Baudelaire hơn là ở [Kingsley]. Sự khỏe mạnh là sự công nhận của người nghệ sĩ về những giới hạn của hình thức mà anh ta làm việc trong đó. Đó là sự tôn vinh và lòng kính trọng mà anh ta dành cho chất liệu anh ta sử dụng—cho dù đó là ngôn ngữ với những vinh quang của nó, hay đá cẩm thạch hoặc sắc tố với những vinh quang của chúng—khi biết rằng tình anh em thực sự của các nghệ thuật không bao gồm việc chúng vay mượn phương pháp của nhau, mà là việc chúng tạo ra, mỗi thứ bằng phương tiện cá nhân riêng của nó, mỗi thứ bằng cách giữ vững các giới hạn khách quan của nó, cùng một niềm vui nghệ thuật độc đáo. Niềm vui đó giống như niềm vui được mang đến cho chúng ta bởi âm nhạc—bởi vì âm nhạc là loại hình nghệ thuật mà ở đó hình thức và chất liệu luôn là một, loại hình nghệ thuật mà chủ đề không thể tách rời khỏi phương pháp biểu đạt của nó, loại hình nghệ thuật hiện thực hóa hoàn thiện nhất lý tưởng nghệ thuật, và là điều kiện mà tất cả các loại hình nghệ thuật khác luôn khao khát đạt tới.

Và phê bình—điều đó có vị trí gì trong văn hóa của chúng ta? Chà, tôi nghĩ rằng nhiệm vụ đầu tiên của một nhà phê bình nghệ thuật là giữ im lặng vào mọi lúc, và về mọi chủ đề: C’est un grand avantage de n’avoir rien fait, mais il ne faut pas en abuser (Đó là một lợi thế lớn khi không làm gì cả, nhưng không nên lạm dụng điều đó).

Chỉ thông qua sự huyền bí của sự sáng tạo, người ta mới có thể đạt được bất kỳ kiến thức nào về phẩm chất của những thứ được tạo ra. Quý vị đã lắng nghe Patience trong một trăm đêm và quý vị chỉ nghe tôi nói một lần. Chắc chắn, việc biết một chút về chủ đề của nó sẽ làm cho sự châm biếm đó trở nên sắc sảo hơn, nhưng quý vị không được đánh giá chủ nghĩa thẩm mỹ bằng sự châm biếm của ông Gilbert. Cũng đừng đánh giá sức mạnh và sự lộng lẫy của mặt trời hay biển cả bằng bụi nhảy múa trong tia sáng, hay bong bóng vỡ trên sóng, cũng đừng lấy nhà phê bình của quý vị làm bất kỳ bài kiểm tra lành mạnh nào về nghệ thuật. Bởi vì các nghệ sĩ, giống như các vị thần Hy Lạp, chỉ được tiết lộ cho nhau, như Emerson nói ở đâu đó; giá trị và vị trí thực sự của họ chỉ có thời gian mới có thể chỉ ra. Ở khía cạnh này, sự toàn năng cũng thuộc về các thời đại. Nhà phê bình chân chính không bao giờ hướng tới nghệ sĩ mà chỉ hướng tới công chúng. Công việc của ông ấy nằm ở họ. Nghệ thuật không bao giờ có thể có bất kỳ yêu cầu nào khác ngoài sự hoàn hảo của chính nó: nhà phê bình phải tạo ra cho nghệ thuật cả mục tiêu xã hội, bằng cách dạy cho mọi người tinh thần mà họ phải tiếp cận tất cả các tác phẩm nghệ thuật, tình yêu họ phải dành cho nó, bài học họ phải rút ra từ nó.

Tất cả những lời kêu gọi nghệ thuật hãy hòa hợp hơn với sự tiến bộ và văn minh hiện đại, và hãy biến mình thành người phát ngôn cho tiếng nói của nhân loại, những lời kêu gọi nghệ thuật "phải có một sứ mệnh", là những lời kêu gọi nên được gửi đến công chúng. Nghệ thuật đã đáp ứng được các điều kiện của cái đẹp đã đáp ứng được mọi điều kiện: nhà phê bình phải dạy cho mọi người cách tìm thấy trong sự điềm tĩnh của thứ nghệ thuật đó biểu hiện cao nhất của chính những đam mê giông bão nhất của họ. Keats nói: "Tôi không có sự tôn kính nào đối với công chúng, cũng không đối với bất cứ điều gì tồn tại ngoài Đấng Vĩnh Hằng, ký ức về những người vĩ đại và nguyên lý của Cái đẹp."

Đó là nguyên lý mà tôi tin là đang dẫn dắt và làm nền tảng cho cuộc Phục hưng Anh Quốc của chúng ta, một cuộc Phục hưng đa diện và tuyệt vời, sản sinh ra những tham vọng mạnh mẽ và những cá tính cao quý, nhưng bất chấp tất cả những thành tựu lộng lẫy của nó trong thơ ca và trong các nghệ thuật trang trí và trong hội họa, bất chấp tất cả sự gia tăng của sự lịch thiệp và duyên dáng trong trang phục, và đồ đạc của những ngôi nhà và những thứ tương tự, vẫn chưa hoàn thiện. Bởi vì không thể có nghệ thuật điêu khắc vĩ đại nếu không có một đời sống quốc gia tươi đẹp, và tinh thần thương mại của nước Anh đã giết chết điều đó; không có kịch nghệ vĩ đại nếu không có một đời sống quốc gia cao quý, và tinh thần thương mại của nước Anh cũng đã giết chết điều đó.

Không phải là sự thanh thản không tì vết của đá cẩm thạch không thể gánh vác gánh nặng của tinh thần trí tuệ hiện đại, hay trở nên thấm đẫm ngọn lửa của niềm đam mê lãng mạn—lăng mộ của Công tước Lorenzo và nhà nguyện của Medici cho chúng ta thấy điều đó—mà là, như Théophile Gautier thường nói, thế giới hữu hình đã chết, le monde visible a disparu.

Cũng không phải là tiểu thuyết đã giết chết kịch nghệ, như một số nhà phê bình muốn thuyết phục chúng ta—phong trào lãng mạn của Pháp cho chúng ta thấy điều đó. Tác phẩm của Balzac và của Hugo đã lớn lên song hành cùng nhau; không, hơn thế nữa, chúng bổ sung cho nhau, mặc dù không ai trong số họ nhìn thấy điều đó. Trong khi tất cả các hình thức thơ ca khác có thể phát triển mạnh mẽ trong một thời đại thấp hèn, chủ nghĩa cá nhân lộng lẫy của nhà thơ trữ tình, được nuôi dưỡng bởi niềm đam mê của chính nó, và được thắp sáng bởi sức mạnh của chính nó, có thể đi qua như một cột lửa trên sa mạc cũng như trên những nơi dễ chịu. Nó không vì thế mà kém vinh quang ngay cả khi không có ai đi theo nó—không, bằng sự cao siêu hơn trong nỗi cô đơn của mình, nó có thể được thúc đẩy thành lời nói cao cả hơn và tăng cường thành bài hát sáng rõ hơn. Từ sự bần cùng thấp kém của cuộc sống tồi tàn giới hạn anh ta, kẻ mộng mơ hay người viết khúc ca đồng quê có thể bay lên trên đôi cánh vô hình của thi ca, có thể băng qua với da hươu và giáo những đỉnh cao dưới ánh trăng của Cithæron mặc dù Faun và Bassarid không còn nhảy múa ở đó nữa. Giống như Keats, anh ta có thể lang thang qua những khu rừng cổ xưa của Latmos, hoặc đứng như Morris trên boong tàu của con tàu Viking khi vua và tàu từ lâu đã qua đi. Nhưng kịch nghệ là nơi gặp gỡ của nghệ thuật và cuộc sống; nó xử lý, như Mazzini đã nói, không chỉ với con người, mà với con người xã hội, với con người trong mối quan hệ của anh ta với Chúa và với Nhân loại. Nó là sản phẩm của một thời kỳ năng lượng thống nhất quốc gia vĩ đại; nó là không thể nếu không có một công chúng cao quý, và thuộc về những thời đại như thời đại của Elizabeth ở London và của Pericles ở Athens; nó là một phần của lòng nhiệt huyết đạo đức và tinh thần cao cả như đã đến với người Hy Lạp sau thất bại của hạm đội Ba Tư, và với người Anh sau sự đắm tàu của hạm đội Armada của Tây Ban Nha.

Shelley đã cảm thấy phong trào của chúng ta không trọn vẹn như thế nào ở khía cạnh này, và đã chỉ ra trong một bi kịch vĩ đại bằng nỗi kinh hoàng và lòng thương cảm mà ông muốn gột rửa thời đại của chúng ta; nhưng bất chấp The Cenci, kịch nghệ là một trong những hình thức nghệ thuật mà thiên tài của nước Anh thế kỷ này tìm kiếm trong vô vọng để tìm lối thoát và biểu hiện. Anh ta không có những người bắt chước xứng đáng.

Có lẽ, chúng ta nên hướng về quý vị nhiều hơn để hoàn thiện và làm trọn vẹn phong trào vĩ đại này của chúng ta, bởi vì có một cái gì đó thuộc về Hy Lạp trong không khí và thế giới của quý vị, một cái gì đó có hơi thở nhanh hơn của niềm vui và sức mạnh của nước Anh thời Elizabeth hơn là nền văn minh cổ xưa của chúng ta có thể mang lại cho chúng ta. Bởi vì ít nhất quý vị còn trẻ; "không có thế hệ đói khát nào giẫm đạp lên quý vị," và quá khứ không làm quý vị mệt mỏi với gánh nặng không thể chịu nổi của những ký ức của nó cũng không chế giễu quý vị bằng những tàn tích của một vẻ đẹp mà bí mật sáng tạo của nó quý vị đã mất. Chính sự thiếu vắng truyền thống đó, điều mà ông Ruskin nghĩ sẽ tước đi tiếng cười của các dòng sông và ánh sáng của các loài hoa của quý vị, có thể lại là nguồn gốc của sự tự do và sức mạnh của quý vị.

Phát biểu trong văn học với sự chính trực và vô tư hoàn hảo của chuyển động của các loài động vật, và sự không thể chê trách của tình cảm của cây cối trong rừng và cỏ bên lề đường, đã được một trong những nhà thơ của quý vị định nghĩa là một chiến thắng hoàn hảo của nghệ thuật. Đó là một chiến thắng mà quý vị, trên tất cả các quốc gia, có thể được định sẵn để đạt được. Bởi vì những giọng nói ngự trị trong biển và núi không chỉ là âm nhạc được chọn của Tự do; còn có những thông điệp khác trong sự kỳ diệu của đỉnh núi lộng gió và sự hùng vĩ của vực sâu tĩnh lặng—những thông điệp mà, nếu quý vị chỉ cần lắng nghe chúng, có thể mang lại cho quý vị sự lộng lẫy của một trí tưởng tượng mới, sự kỳ diệu của một vẻ đẹp mới.

"Tôi dự đoán," Goethe nói, "bình minh của một nền văn học mới mà tất cả mọi người có thể tuyên bố là của riêng mình, vì tất cả đều đã đóng góp vào nền tảng của nó." Nếu vậy, và nếu các nguyên liệu cho một nền văn minh vĩ đại như của châu Âu nằm xung quanh quý vị, quý vị sẽ hỏi tôi, tất cả sự nghiên cứu về các nhà thơ và họa sĩ của chúng ta này sẽ có ích gì cho quý vị? Tôi có thể trả lời rằng trí tuệ có thể được tham gia mà không cần mục tiêu giáo điều trực tiếp vào một vấn đề nghệ thuật và lịch sử; rằng yêu cầu của trí tuệ chỉ đơn giản là cảm thấy chính mình đang sống; rằng không có gì từng làm cho đàn ông hay phụ nữ quan tâm có thể ngừng là một chủ đề phù hợp cho văn hóa.

Tôi có thể nhắc quý vị về những gì toàn châu Âu nợ nỗi đau buồn của một người Florence duy nhất bị lưu đày ở Verona, hay tình yêu của Petrarch bên cái giếng nhỏ đó ở miền Nam nước Pháp; không, hơn thế nữa, làm thế nào ngay cả trong thời đại duy vật, buồn tẻ này, biểu hiện đơn giản về cuộc sống giản dị của một ông già, đã trôi qua khỏi sự ồn ào của những thành phố lớn giữa những hồ nước và những ngọn đồi đầy sương mù của Cumberland, đã mở ra cho nước Anh những kho tàng niềm vui mới mà so với chúng, những kho tàng xa xỉ của nó cũng cằn cỗi như biển cả mà nó đã biến thành đường cao tốc của mình, và cay đắng như ngọn lửa mà nó muốn biến thành nô lệ của mình.

Nhưng tôi nghĩ nó sẽ mang lại cho quý vị một thứ gì đó ngoài điều này, thứ gì đó là kiến thức về sức mạnh thực sự trong nghệ thuật: không phải để quý vị bắt chước các tác phẩm của những người này; mà là tinh thần nghệ thuật của họ, thái độ nghệ thuật của họ, tôi nghĩ quý vị nên hấp thụ điều đó.

Bởi vì ở các quốc gia, cũng như ở các cá nhân, nếu niềm đam mê sáng tạo không đi kèm với sự phê phán, năng lực thẩm mỹ, nó chắc chắn sẽ lãng phí sức mạnh của mình một cách vô định, có lẽ thất bại trong tinh thần chọn lọc nghệ thuật, hoặc trong việc nhầm lẫn cảm xúc với hình thức, hoặc trong việc theo đuổi những lý tưởng sai lầm.

Bởi vì các hình thức tinh thần khác nhau của trí tưởng tượng có mối quan hệ tự nhiên với một số hình thức nghệ thuật gợi cảm nhất định—và việc nhận thức được phẩm chất của mỗi loại hình nghệ thuật, để tăng cường cả những giới hạn cũng như sức mạnh biểu đạt của nó, là một trong những mục tiêu mà văn hóa đặt ra cho chúng ta. Đó không phải là một cảm giác đạo đức tăng lên, một sự giám sát đạo đức tăng lên mà văn học của quý vị cần. Thực sự, người ta không bao giờ nên nói về một bài thơ đạo đức hay vô đạo đức—các bài thơ hoặc được viết hay hoặc được viết tồi, chỉ vậy thôi. Và thực sự, bất kỳ yếu tố đạo đức hoặc tham chiếu ngầm nào đến một tiêu chuẩn thiện hay ác trong nghệ thuật thường là một dấu hiệu của một tầm nhìn không trọn vẹn, thường là một nốt nhạc bất hòa trong sự hài hòa của một sáng tạo tưởng tượng; bởi vì tất cả các tác phẩm tốt đều hướng tới một hiệu quả thuần túy nghệ thuật. "Chúng ta phải cẩn thận," Goethe nói, "không nên luôn tìm kiếm văn hóa chỉ trong những gì rõ ràng là đạo đức. Mọi thứ vĩ đại đều thúc đẩy văn minh ngay khi chúng ta nhận thức được nó."

Nhưng, như ở các thành phố của quý vị, cũng như trong văn học của quý vị, thứ còn thiếu là một nguyên tắc và tiêu chuẩn thường hằng về thị hiếu, một sự nhạy cảm tăng lên đối với cái đẹp (nếu tôi có thể nói như vậy). Tất cả các tác phẩm cao quý không chỉ là quốc gia, mà còn là phổ quát. Sự độc lập chính trị của một quốc gia không được nhầm lẫn với bất kỳ sự cô lập trí tuệ nào. Sự tự do tinh thần, thực sự, cuộc sống hào phóng và không khí tự do của chính quý vị sẽ mang lại cho quý vị. Từ chúng tôi, quý vị sẽ học được sự kiềm chế cổ điển về hình thức.

Bởi vì tất cả nghệ thuật vĩ đại đều là nghệ thuật tinh tế, sự thô ráp không liên quan nhiều đến sức mạnh, và sự khắc nghiệt không liên quan nhiều đến quyền lực. "Người nghệ sĩ," như ông Swinburne nói, "phải hoàn toàn khúc chiết."

Sự giới hạn này là sự tự do hoàn hảo đối với người nghệ sĩ: nó vừa là nguồn gốc vừa là dấu hiệu sức mạnh của anh ta. Vì vậy, tất cả các bậc thầy vĩ đại về phong cách—Dante, Sophocles, Shakespeare—cũng là những bậc thầy vĩ đại về tầm nhìn tinh thần và trí tuệ.

Hãy yêu nghệ thuật vì chính nó, và khi đó mọi thứ quý vị cần sẽ được ban thêm cho quý vị.

Sự tận tâm với cái đẹp và với việc tạo ra những điều tốt đẹp là bài kiểm tra của tất cả các quốc gia văn minh vĩ đại. Triết học có thể dạy chúng ta chịu đựng với sự bình thản những bất hạnh của những người hàng xóm, và khoa học có thể phân giải cảm giác đạo đức thành một sự bài tiết đường, nhưng nghệ thuật là thứ làm cho cuộc sống của mỗi công dân trở thành một bí tích chứ không phải một sự suy đoán, nghệ thuật là thứ làm cho cuộc sống của toàn bộ chủng tộc trở nên bất tử.

Bởi vì cái đẹp là thứ duy nhất mà thời gian không thể làm hại. Triết học rơi rụng như cát, và các tín ngưỡng nối tiếp nhau như những chiếc lá khô của mùa thu; nhưng những gì là đẹp đẽ là niềm vui cho mọi mùa và là tài sản cho mọi vĩnh hằng.

Chiến tranh và sự đụng độ của quân đội và cuộc gặp gỡ của đàn ông trong trận chiến bên cánh đồng bị giẫm đạp hoặc thành phố bị bao vây, và sự trỗi dậy của các quốc gia thì luôn luôn phải có. Nhưng tôi nghĩ rằng nghệ thuật, bằng cách tạo ra một bầu không khí trí tuệ chung giữa tất cả các quốc gia, có thể—nếu nó không thể che phủ thế giới bằng đôi cánh bạc của hòa bình—ít nhất có thể biến con người thành những người anh em sao cho họ sẽ không ra trận để giết hại lẫn nhau vì sự tùy hứng hoặc ngu ngốc của một vị vua hay bộ trưởng nào đó, như họ vẫn làm ở châu Âu. Tình huynh đệ sẽ không còn đến với bàn tay của Cain, cũng như Tự do không phản bội sự tự do bằng nụ hôn của Vô chính phủ; bởi vì lòng hận thù dân tộc luôn mạnh mẽ nhất ở nơi văn hóa thấp nhất.

"Làm sao tôi có thể?" Goethe nói, khi bị trách móc vì không viết như Korner chống lại người Pháp. "Làm sao tôi có thể, kẻ mà đối với tôi sự man di và văn hóa mới là quan trọng, lại ghét một quốc gia nằm trong số những quốc gia được văn minh nhất trên trái đất, một quốc gia mà tôi nợ một phần lớn sự tu dưỡng của chính mình?"

Những đế chế hùng mạnh, cũng vậy, phải luôn luôn có chừng nào tham vọng cá nhân và tinh thần của thời đại là một, nhưng nghệ thuật ít nhất là đế chế duy nhất mà kẻ thù của một quốc gia không thể lấy đi từ nó bằng cách chinh phục, mà chỉ bị lấy đi bằng sự phục tùng. Sự thống trị của Hy Lạp và Rome vẫn chưa qua đi, mặc dù các vị thần của cái này đã chết và những con đại bàng của cái kia đã mệt mỏi.

Và chúng ta trong cuộc Phục hưng của mình đang tìm cách tạo ra một sự thống trị vẫn sẽ là của nước Anh khi những con báo vàng của nó đã trở nên mệt mỏi với chiến tranh và bông hồng trên khiên của nó không còn đỏ thắm với máu của trận chiến nữa; và quý vị, cũng vậy, đang hấp thụ vào trái tim hào phóng của một quốc gia vĩ đại tinh thần nghệ thuật lan tỏa này, sẽ tự tạo cho mình những của cải mà quý vị chưa từng tạo ra, ngay cả khi vùng đất của quý vị là một mạng lưới đường sắt và các thành phố của quý vị là bến cảng cho những con tàu của thế giới.

Tôi biết, thực sự, rằng thiên tính tự nhiên thiêng liêng về cái đẹp vốn là di sản không thể tước đoạt của người Hy Lạp và Ý không phải là di sản của chúng ta. Đối với một tinh thần nghệ thuật thông tin và ngự trị như vậy để bảo vệ chúng ta khỏi mọi ảnh hưởng khắc nghiệt và xa lạ, chúng ta, những chủng tộc phương Bắc, phải quay sang sự tự ý thức căng thẳng của thời đại chúng ta, thứ vốn là nốt nhạc chính của tất cả nghệ thuật lãng mạn của chúng ta, phải là nguồn gốc của tất cả hoặc gần như tất cả văn hóa của chúng ta. Ý tôi là sự tò mò trí tuệ của thế kỷ mười chín vốn luôn tìm kiếm bí mật của cuộc sống vẫn còn lảng vảng quanh những hình thức văn hóa cũ và đã qua. Nó lấy từ mỗi cái những gì có ích cho tinh thần hiện đại—từ Athens sự kỳ diệu của nó mà không có sự thờ phụng của nó, từ Venice sự lộng lẫy của nó mà không có tội lỗi của nó. Cùng một tinh thần đó luôn phân tích sức mạnh của chính nó và điểm yếu của chính nó, đếm những gì nó nợ phương Đông và phương Tây, những cây ô liu của Colonus và những cây cọ của Lebanon, Gethsemane và khu vườn của Proserpine.

Tuy nhiên, những chân lý của nghệ thuật không thể được dạy: chúng chỉ được tiết lộ, tiết lộ cho những bản chất đã tự làm cho mình tiếp nhận mọi ấn tượng đẹp đẽ bằng việc nghiên cứu và tôn thờ mọi thứ đẹp đẽ. Và do đó, tầm quan trọng to lớn được dành cho các nghệ thuật trang trí trong cuộc Phục hưng Anh Quốc của chúng ta; do đó, tất cả sự kỳ diệu của thiết kế đến từ bàn tay của Edward Burne-Jones, tất cả sự dệt thảm và nhuộm kính đó, công việc đẹp đẽ trên đất sét, kim loại và gỗ mà chúng ta nợ William Morris, người thợ thủ công vĩ đại nhất mà chúng ta có ở Anh kể từ thế kỷ mười bốn.

Vì vậy, trong những năm tới sẽ không có gì trong ngôi nhà của bất kỳ người nào mà không mang lại niềm vui cho người tạo ra nó và không mang lại niềm vui cho người sử dụng nó. Những đứa trẻ, giống như những đứa trẻ trong thành phố hoàn hảo của Plato, sẽ lớn lên "trong một bầu không khí đơn giản của mọi điều tốt đẹp"—tôi trích dẫn từ đoạn trong Republic—"một bầu không khí đơn giản của mọi điều tốt đẹp, nơi cái đẹp, vốn là tinh thần của nghệ thuật, sẽ đến với mắt và tai như một luồng gió tươi mát mang lại sức khỏe từ một vùng cao nguyên trong lành, và một cách vô tình và dần dần kéo linh hồn của đứa trẻ vào sự hài hòa với mọi tri thức và mọi sự khôn ngoan, để nó sẽ yêu những gì đẹp đẽ và tốt lành, và ghét những gì xấu xa và tồi tệ (vì chúng luôn đi cùng nhau) rất lâu trước khi nó biết lý do tại sao; và sau đó khi lý trí đến, nó sẽ hôn lên má lý trí như một người bạn."

Đó là những gì Plato nghĩ nghệ thuật trang trí có thể làm cho một quốc gia, cảm thấy rằng bí mật không chỉ của triết học mà của tất cả sự tồn tại tao nhã có thể bị che giấu bên ngoài khỏi bất kỳ ai có tuổi trẻ đã trôi qua trong những môi trường thô kệch và tầm thường, và rằng vẻ đẹp của hình thức và màu sắc ngay cả, như ông nói, trong những chiếc bình thấp hèn nhất của ngôi nhà, sẽ tìm đường vào những nơi sâu kín nhất của linh hồn và dẫn dắt cậu bé một cách tự nhiên tìm kiếm sự hài hòa thiêng liêng của đời sống tinh thần mà nghệ thuật đối với ông là biểu tượng vật chất và sự bảo đảm.

Khúc dạo đầu cho mọi tri thức và mọi sự khôn ngoan sẽ là tình yêu đối với những điều tốt đẹp này cho chúng ta; tuy nhiên có những lúc sự khôn ngoan trở thành một gánh nặng và tri thức là một với nỗi buồn: bởi vì như mỗi cơ thể đều có cái bóng của nó, mỗi linh hồn đều có sự hoài nghi của nó. Trong những khoảnh khắc đáng sợ của sự bất hòa và tuyệt vọng như vậy, chúng ta, những người thuộc thời đại bị xé nát và đầy rắc rối này, nên quay bước chân của mình về đâu nếu không phải đến ngôi nhà an toàn của cái đẹp, nơi luôn có một chút quên lãng, luôn có một niềm vui lớn; đến città divina (thành phố thiêng liêng) đó, như dị giáo Ý cổ đại đã gọi, thành phố thiêng liêng nơi người ta có thể đứng, dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, tách biệt khỏi sự chia rẽ và nỗi kinh hoàng của thế giới và cả sự lựa chọn của thế giới nữa?

Đây là consolation des arts (sự an ủi của nghệ thuật) vốn là nốt nhạc chính của thơ ca của Gautier, bí mật của cuộc sống hiện đại được báo trước—vì thực sự trong thế kỷ của chúng ta điều gì không được báo trước?—bởi Goethe. Quý vị nhớ những gì ông đã nói với người dân Đức: "Chỉ cần có can đảm," ông nói, "để từ bỏ chính mình cho những ấn tượng của quý vị, hãy cho phép mình được vui mừng, được di chuyển, được nâng cao, không, được hướng dẫn, được truyền cảm hứng cho điều gì đó vĩ đại." Sự can đảm để từ bỏ chính mình cho những ấn tượng của quý vị: vâng, đó là bí mật của đời sống nghệ thuật—bởi vì trong khi nghệ thuật đã được định nghĩa là một lối thoát khỏi sự độc tài của các giác quan, thì đó lại là một lối thoát khỏi sự độc tài của linh hồn. Nhưng chỉ với những ai tôn thờ nàng trên hết mọi thứ, nàng mới tiết lộ kho báu thực sự của mình: nếu không, nàng sẽ bất lực trong việc giúp đỡ quý vị như bức tượng Venus bị cắt xẻo của bảo tàng Louvre đối với bản chất lãng mạn nhưng hoài nghi của Heine.

Và thực sự tôi nghĩ sẽ là không thể đánh giá quá cao lợi ích có thể theo sau nếu chúng ta chỉ có xung quanh mình những gì mang lại niềm vui cho người tạo ra nó và mang lại niềm vui cho người sử dụng nó, đó là quy tắc đơn giản nhất trong tất cả các quy tắc về trang trí. Ít nhất một điều, tôi nghĩ nó sẽ làm cho chúng ta: không có bài kiểm tra nào chắc chắn hơn về một quốc gia vĩ đại hơn là việc nó đứng gần các nhà thơ của chính mình như thế nào; nhưng giữa những người hát ca trong thời đại của chúng ta và những người lao động mà họ muốn hát cho nghe, dường như có một vực thẳm ngày càng mở rộng và chia cắt, một vực thẳm mà sự vu khống và chế giễu không thể vượt qua, nhưng được bắc cầu bởi đôi cánh rực rỡ của tình yêu.

Và về tình yêu như vậy, tôi nghĩ rằng sự hiện diện thường trực trong những ngôi nhà của chúng ta về tác phẩm tưởng tượng cao quý sẽ là hạt giống và sự chuẩn bị chắc chắn nhất. Tôi không chỉ muốn nói đến sự biểu hiện văn học trực tiếp của nghệ thuật mà qua đó, từ chiếc bình dầu hoặc rượu nhỏ màu đỏ và đen, một cậu bé Hy Lạp có thể biết về sự lộng lẫy như sư tử của Achilles, về sức mạnh của Hector và vẻ đẹp của Paris và sự kỳ diệu của Helen, rất lâu trước khi nó đứng và lắng nghe ở chợ đông đúc hay trong nhà hát bằng đá cẩm thạch; hoặc qua đó một đứa trẻ Ý thế kỷ mười lăm có thể biết về sự trinh tiết của Lucrece và cái chết của Camilla từ ô cửa chạm khắc và từ chiếc rương được sơn. Bởi vì điều tốt chúng ta nhận được từ nghệ thuật không phải là những gì chúng ta học được từ nó; mà là những gì chúng ta trở thành thông qua nó. Ảnh hưởng thực sự của nó sẽ là mang lại cho tâm trí niềm nhiệt huyết vốn là bí mật của chủ nghĩa Hy Lạp, làm cho nó quen với việc đòi hỏi từ nghệ thuật tất cả những gì nghệ thuật có thể làm trong việc sắp xếp lại các sự kiện của cuộc sống chung cho chúng ta—cho dù đó là bằng cách đưa ra sự giải thích tinh thần nhất cho những khoảnh khắc của niềm đam mê cao nhất của chính mình hoặc biểu hiện gợi cảm nhất của những suy nghĩ xa rời giác quan nhất; trong việc làm cho nó quen với việc yêu những điều của trí tưởng tượng vì chính chúng, và khao khát vẻ đẹp và sự duyên dáng trong mọi thứ. Bởi vì người không yêu nghệ thuật trong mọi thứ thì không yêu nó chút nào, và người không cần nghệ thuật trong mọi thứ thì không cần nó chút nào.

Tôi sẽ không đi sâu vào đây về những gì tôi chắc chắn đã làm hài lòng tất cả quý vị trong các nhà thờ Gothic vĩ đại của chúng ta. Ý tôi là cách nghệ sĩ thời đó, chính là người thợ thủ công bằng đá hoặc thủy tinh, tìm thấy những động cơ tốt nhất cho nghệ thuật của mình, luôn sẵn sàng cho bàn tay của mình và luôn xinh đẹp, trong công việc hàng ngày của những người thợ thủ công mà anh ta thấy xung quanh mình—như trong những ô cửa sổ xinh đẹp của Chartres—nơi người thợ nhuộm nhúng tay vào thùng và người thợ gốm ngồi bên bàn xoay, và người thợ dệt đứng bên khung cửi: những nhà sản xuất thực sự này, những người lao động bằng tay, và hoàn toàn thú vị khi nhìn vào, không giống như gã chủ cửa hàng tự mãn và nhạt nhẽo của thời đại chúng ta, kẻ không biết gì về tấm vải hay chiếc bình mình bán, ngoại trừ việc hắn đang tính cho quý vị gấp đôi giá trị của nó và nghĩ quý vị là kẻ ngốc khi mua nó. Tôi cũng chỉ có thể lưu ý, trong khi đi ngang qua, ảnh hưởng to lớn mà công việc trang trí của Hy Lạp và Ý đã có đối với các nghệ sĩ của nó, một bên dạy cho nhà điêu khắc ảnh hưởng kiềm chế của thiết kế vốn là vinh quang của Parthenon, bên kia giữ cho hội họa luôn trung thành với điều kiện hình ảnh, bằng hình ảnh cơ bản của nó về màu sắc cao quý vốn là bí mật của trường phái Venice; vì tôi muốn, ít nhất là trong bài giảng này, đi sâu vào tác động mà nghệ thuật trang trí có đối với cuộc sống con người—về tác động xã hội chứ không phải tác động thuần túy nghệ thuật của nó.

Trên thế giới có hai loại người, hai tín ngưỡng lớn, hai hình thái tự nhiên khác nhau: những người mà mục đích của cuộc sống là hành động, và những người mà mục đích của cuộc sống là tư duy. Đối với những người sau, những người tìm kiếm chính trải nghiệm chứ không phải thành quả của trải nghiệm, những người phải luôn rực cháy với một trong những niềm đam mê của thế giới đầy màu sắc rực lửa này, những người thấy cuộc sống thú vị không phải vì bí mật của nó mà vì những tình huống của nó, vì những nhịp đập của nó chứ không phải vì mục đích của nó; niềm đam mê với cái đẹp được sinh ra bởi các nghệ thuật trang trí sẽ thỏa mãn họ hơn bất kỳ sự nhiệt huyết chính trị hay tôn giáo nào, bất kỳ sự nhiệt huyết nào đối với nhân loại, bất kỳ sự ngây ngất hay đau buồn nào vì tình yêu. Bởi nghệ thuật đến với người ta với lời tuyên bố chủ yếu là không mang lại gì ngoài phẩm chất cao nhất cho những khoảnh khắc của một người, và vì lợi ích của những khoảnh khắc đó. Vậy là xong đối với những người mà mục đích của cuộc sống là tư duy. Đối với những người khác, những người cho rằng cuộc sống không thể tách rời khỏi lao động, phong trào này đặc biệt đáng quý đối với họ: bởi vì, nếu ngày tháng của chúng ta cằn cỗi nếu thiếu ngành công nghiệp, thì ngành công nghiệp nếu thiếu nghệ thuật chính là sự man di.

Những người đốn củi và múc nước, thực sự, phải luôn luôn có trong chúng ta. Máy móc hiện đại của chúng ta rốt cuộc cũng không làm nhẹ bớt công việc của con người là bao: nhưng ít nhất hãy để cái bình đặt bên giếng trở nên xinh đẹp và chắc chắn công việc trong ngày sẽ được nhẹ bớt: hãy để gỗ được làm cho tiếp nhận một hình thức đáng yêu nào đó, một thiết kế duyên dáng nào đó, và sẽ không còn sự bất mãn mà thay vào đó là niềm vui cho người lao động. Bởi trang trí là gì nếu không phải là biểu hiện niềm vui của người lao động trong công việc của anh ta? Và không chỉ là niềm vui—đó là một điều tuyệt vời nhưng vẫn chưa đủ—mà là cơ hội để thể hiện cá tính của chính mình, thứ vốn là bản chất của tất cả sự sống, là nguồn gốc của tất cả nghệ thuật. "Tôi đã cố gắng," tôi nhớ William Morris đã nói với tôi một lần, "tôi đã cố gắng biến mỗi người lao động của mình thành một nghệ sĩ, và khi tôi nói một nghệ sĩ, ý tôi là một con người." Đối với người lao động, người thợ thủ công dù ở bất kỳ loại nào, nghệ thuật không còn là chiếc áo choàng màu tím được dệt bởi một nô lệ và khoác lên cơ thể trắng bệch của một vị vua phong cùi để che giấu và tô điểm cho tội lỗi xa xỉ của hắn, mà thay vào đó là biểu hiện cao quý và xinh đẹp của một cuộc sống chứa đựng trong đó thứ gì đó xinh đẹp và cao quý.

Và vì thế quý vị phải tìm kiếm người lao động của mình và cung cấp cho anh ta, trong chừng mực có thể, môi trường phù hợp, vì hãy nhớ rằng bài kiểm tra và đức hạnh thực sự của một người lao động không phải là sự nghiêm túc hay thậm chí là sự cần cù của anh ta, mà chỉ là khả năng thiết kế của anh ta; và rằng "thiết kế không phải là hậu duệ của trí tưởng tượng nhàn rỗi: nó là kết quả được nghiên cứu của sự quan sát tích lũy và thói quen thú vị." Tất cả việc giảng dạy trên thế giới đều không có ích gì nếu quý vị không bao quanh người lao động của mình bằng những ảnh hưởng hạnh phúc và bằng những điều tốt đẹp. Không thể để anh ta có những ý tưởng đúng đắn về màu sắc nếu anh ta không nhìn thấy những màu sắc đáng yêu của Thiên nhiên chưa bị hư hỏng; không thể để anh ta cung cấp sự cố và hành động xinh đẹp nếu anh ta không nhìn thấy sự cố và hành động xinh đẹp trong thế giới xung quanh anh ta.

Bởi vì để trau dồi sự đồng cảm, quý vị phải ở giữa những sinh vật sống và suy nghĩ về chúng, và để trau dồi sự ngưỡng mộ, quý vị phải ở giữa những điều tốt đẹp và nhìn ngắm chúng. "Thép của Toledo và lụa của Genoa chỉ mang lại sức mạnh cho sự áp bức và ánh sáng cho niềm kiêu hãnh," như ông Ruskin nói; hãy để cho quý vị tạo ra một nghệ thuật được làm bằng đôi bàn tay của người dân vì niềm vui của người dân, để làm hài lòng cả trái tim của người dân nữa; một nghệ thuật sẽ là biểu hiện của quý vị về niềm vui của chính quý vị trong cuộc sống. Không có gì "trong cuộc sống chung là quá thấp hèn, trong những điều chung là quá tầm thường để không thể được tôn vinh bởi sự chạm tay của quý vị"; không có gì trong cuộc sống mà nghệ thuật không thể thánh hóa.

Tôi nghĩ một vài người trong quý vị đã nghe nói về hai loài hoa gắn liền với phong trào thẩm mỹ ở Anh, và được cho là (tôi đảm bảo với quý vị, sai lầm) là thức ăn của một vài thanh niên thẩm mỹ. Chà, hãy để tôi nói với quý vị rằng lý do chúng ta yêu hoa huệ và hoa hướng dương, bất chấp những gì ông Gilbert có thể nói với quý vị, hoàn toàn không phải vì bất kỳ thời trang rau củ nào cả. Đó là vì hai loài hoa đáng yêu này ở Anh là hai mẫu thiết kế hoàn hảo nhất, phù hợp nhất một cách tự nhiên cho nghệ thuật trang trí—vẻ đẹp rực rỡ như sư tử của loài này và vẻ đáng yêu quý giá của loài kia mang lại cho người nghệ sĩ niềm vui trọn vẹn và hoàn hảo nhất. Và với quý vị cũng vậy: đừng để có bông hoa nào trên đồng cỏ của quý vị mà không quấn những tua của nó quanh gối của quý vị, không chiếc lá nhỏ nào trong những khu rừng Titan của quý vị mà không cho mượn hình dáng của nó cho thiết kế, không nhành hoa hồng dại hay bụi gai nào mà không sống mãi mãi trong vòm đá chạm khắc hoặc cửa sổ hoặc đá cẩm thạch, không loài chim nào trong không khí của quý vị mà không mang lại sự kỳ diệu óng ánh của màu sắc của nó, những đường cong tinh tế của đôi cánh của nó trong chuyến bay, để làm cho sự quý giá của sự trang trí đơn giản trở nên quý giá hơn.

Chúng ta dành những ngày của mình, mỗi người trong chúng ta, để tìm kiếm bí mật của cuộc sống. Chà, bí mật của cuộc sống nằm trong nghệ thuật.

❀ ❀ ❀

Như một ví dụ về sự không chính xác của các báo cáo đã xuất bản về bài giảng này, có thể đề cập rằng tất cả các phiên bản không được cấp phép đều đưa đoạn này thành "Người nghệ sĩ có thể truy vết cuộc cách mạng bị trầm cảm của Bunthorne chỉ đơn giản là do thiếu các phương tiện kỹ thuật!"

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.