Khi tôi mới đến thảo nguyên Nhược Nhĩ Cái ký họa, tôi hoàn toàn không ngờ trên thảo nguyên lại có một con sói con sắp chết, con sói định mệnh sẽ ảnh hưởng đến cả cuộc đời tôi, đang phát ra tiếng kêu cứu yếu ớt hướng về phía mình...
Vừa đặt chân lên vùng đồng cỏ cao nguyên ở độ cao gần bốn nghìn mét này, tôi liền cảm nhận được không khí thưa thớt, mặt trời gay gắt, gió lớn thổi qua cỏ cứng, hầu như không có bất kỳ cái cây nào có thể cắm rễ phát triển, nơi đây chỉ có những đồng cỏ bao la vô tận và những dải núi thấp nhấp nhô kéo dài. Theo lời người địa phương, "Nhược Nhĩ Cái" trong tiếng Tạng có nghĩa là "nơi bò tót yêu thích". Phóng tầm mắt ra xa, những ngọn núi tuyết thần thánh, cờ kinh tung bay, trâu bò cừu ngập tràn khắp núi đồi dưới những tầng mây trắng lững lờ, bầu trời trong trẻo làm nền cho những ngôi chùa Phật giáo Tây Tạng kim bích huy hoàng... Đây là vùng đất tự do hằng mơ ước của mọi họa sĩ.
Lúc này đang là tháng Tư, cái nắng gay gắt bị kìm nén suốt một mùa đông bắt đầu thiêu đốt từng tấc đất trên cao nguyên. Giữa trưa, tôi đeo cặp vẽ và hành lý, đội cái nắng chói chang càng đi càng khát, xung quanh không có cây cối để che bóng râm, nước cũng đã uống hết từ lâu. Cuối cùng, tôi cũng tìm thấy một nhà dân mục điệp trên đồng cỏ bao la vô tận, đẩy cửa bước vào xin ngụm nước uống.
Gia đình mục dân sâu trong thảo nguyên này hiếm khi có khách người Hán từ ngoài đến, vì thế họ vô cùng nhiệt tình. Một bà lão mục dân bê trà bơ ra, nặn một cục xôi xăm-ba đưa cho tôi. Mấy người mục dân bập bẹ tiếng Hán ngồi quây quanh bàn, trò chuyện trên trời dưới đất với tôi. Trong lúc tán phiếm, họ nhắc đến câu chuyện về sói mới truyền đến gần đây trên thảo nguyên. Tôi là một người mê động vật, vừa nghe thấy là lập tức hứng thú ngay.
"Đã lâu lắm rồi không thấy con sói nào như thế!" Bà lão ngồi xuống đối diện tôi, tháo xâu tràng hạt trên tay ra, đếm từng hạt một rồi thong thả kể, "Mấy ngày trước, một con sói đực lớn chui vào chuồng cừu của một nhà tha đi một con cừu. Tin tức mất cừu vừa loan ra, người đi săn liền đến đặt bẫy kẹp sói, không mấy ngày sau, cái bẫy kẹp biến mất! Sau này tìm thấy cái kẹp, nhưng trên đó chỉ có một cái chân sói bị cắn đứt, con sói vậy mà đã tẩu thoát!"
"Sói tự cắn đứt chân mình sao?!" Tôi giật thót tim, tuy trước đây trong tiểu thuyết cũng từng đọc qua miêu tả như vậy, nhưng luôn coi đó là câu chuyện văn học, lúc này nghe mục dân trên thảo nguyên kể phiên bản ngoài đời thực, không khỏi kinh hãi khiếp đảm, "Lại thật sự có chuyện như vậy sao?"
"Có chứ, sói trên thảo nguyên tàn nhẫn lắm!" Bà lão gật đầu liên tục. Từ những lời miêu tả ngắt quãng tiếp theo của bà và sự bổ sung tranh nhau nói của mấy người mục dân bên cạnh, tôi cố gắng khôi phục lại viễn cảnh lúc đó:
Con sói đực lớn bị kẹp kia kéo theo cái bẫy sói chạy không xa, lập tức cắn đứt cái chân trước bị thương rồi lộn người chạy trốn, bị mấy con chó Tạng mò theo mùi máu đuổi gắt gao phía sau. Con sói đực ba chân không leo lên núi được, trong lúc hoảng loạn đã trốn vào khe đá trong đống đá vụn dưới chân núi, đầu sói hướng ra ngoài, phòng thủ nghiêm ngặt! Trong số mấy con chó Tạng vây quanh, một con chó trẻ chưa có kinh nghiệm nhìn thấy con sói thọt, tưởng dễ đối phó, không biết nông sâu lao vào trong, vừa thò nửa cái đầu vào đã bị con sói đực ngoạm chặt cả đầu lẫn họng, nhãn cầu con chó cũng bị cắn vỡ nát, đầu sói giật mạnh một trận, con chó chưa kịp ăng ẳng mấy tiếng đã bị con sói đực xé rách họng, chết ngay cửa động. Những con chó Tạng còn lại sợ tới mức không dám lao vào nữa, chỉ biết gâu gâu sủa lớn báo tin. Sói cũng cố thủ trong khe đá không ra.
Thợ săn và mục dân nghe tiếng chạy đến xua đuổi đàn chó, thấy khe đá không quá sâu, thợ săn bèn buộc con dao Tạng vào đầu gậy chăn ngựa, thọc vào trong hang, đâm loạn một hồi, đâm chết tươi con sói lớn trong khe đá. Khi thợ săn cảm thấy không còn động tĩnh gì nữa, rút gậy ra, khều con sói chết ra xem thì thấy, con dao Tạng dài chừng một thước cắm sâu vào miệng con sói đực, đâm thủng từ dưới cuống họng, miệng và họng sói trào bọt máu ùng ục, từng dòng máu sói lớn chảy dọc theo lưỡi dao xuống, chuôi dao chui tọt vào trong miệng sói, bị răng sói cắn chặt cứng, rút thế nào cũng không ra.
Nghe đến tình cảnh này, tôi nuốt khó khăn một ngụm trà, khó chịu sờ sờ cổ họng, giống như nhát dao đó đâm thẳng vào cuống họng tôi vậy.
"Lúc con sói đó chết, da đầu, mắt, tai hầu như đều bị dao đâm nát bét, chỉ còn lại một con mắt vẫn trừng trừng nhìn chằm chằm người giết nó, nhìn mà nổi hết cả gai ốc." Người anh mục dân bên cạnh chẳng mảy may để ý đến cảm giác khó chịu của tôi, nối tiếp lời bà lão kể tiếp, "Vết dao của con sói đực đó chỉ có ở trên đầu, trên mắt, trên cổ, trên người và lưng không hề có chút thương tích nào, chú em nói xem là vì sao?" Anh ta úp úp mở mở, rót một bát rượu, nhấp một ngụm, nhìn vẻ mặt ngơ ngác của tôi: "Con sói lớn cho đến lúc chết vẫn lao về phía trước cắn vào lưỡi dao, nếu là chó bị đâm hai dao thì đã sớm quay người rúc vào trong rồi! Chú em nói xem con sói này có ác chiến không?"
Da đầu tôi tê dại từng đợt, trong lòng lạnh sống lưng, như cảm nhận được con dao Tạng ánh lên hàn quang trong khe đá hẹp kia đang đâm chém điên cuồng ngay trước mắt.
"Gã thợ săn đó may mắn thật," một người mục dân râu quai nón khác ghen tị nói, "Hắn thu được một tấm da sói gần như nguyên vẹn, chỉ là thiếu mất một chân sói."
Tôi rủ mắt xuống, thở dài một tiếng, trong lòng vừa khâm phục vừa tiếc nuối. Từ nhỏ tôi đã yêu động vật, là thế hệ lớn lên cùng chương trình "Thế giới động vật" của Triệu Trung Tường, vì vậy cũng có hiểu biết ít nhiều về các loại sinh vật. Nhưng đối với sói, tôi luôn cảm thấy nó không phải là một loài động vật bình thường — bí ẩn, lạnh lùng, hung dữ và khiến người ta phải kính sợ. Từ những truyền thuyết và ghi chép về động vật mà tôi biết, cũng chỉ có sói mới có thể nhẫn tâm cắn đứt chân mình, dùng cái giá đắt để đổi lấy một con đường sống, không có bất kỳ loài động vật nào khác nỡ xuống tay dùng phương pháp tự xé đứt chi thể để thoát khỏi bẫy thú. Đáng tiếc là con sói đực mạnh mẽ thà chết không chịu khuất phục này rốt cuộc cũng không thoát khỏi vận đen bị giết. Tôi đột nhiên rất muốn tận mắt chứng kiến cái chân sói bị đứt đó, tự tay vuốt ve "chiến bào" mà con sói đực để lại, cảm nhận tinh thần sói mà từ trước đến nay tôi luôn ngỡ chỉ có trong tiểu thuyết và lời đồn đại.
