Mẫn Phương, chúng ta đã bao lâu không cùng nhau trò chuyện như thế này? Trong đêm khuya vắng lặng muôn vàn, tim áp sát tim, thì thầm nhỏ nhẹ, không bị ai quấy rầy, cũng chẳng quấy rầy ai, được thong thả, thỏa thuê ôm lấy nhau mà tâm sự thế này, ồ, thoắt cái đã gần bốn mươi năm rồi.

Bốn mươi năm, trong lòng anh chưa từng bình yên đến thế, anh không biết đây có phải vì Tiểu Thành, con trai chúng ta, nó cuối cùng đã rời bỏ anh để đi tìm em rồi hay không. Ai có thể ngờ một cái vỏ bọc khỏe mạnh như nó lại thành bóng hình bầu bạn của em trước cả anh?

Đáng tiếc linh hồn của nó không được khỏe mạnh như thể xác, có lẽ không thể ở lại cùng em lâu dài trên thiên đường.

Chúng ta chẳng phải chỉ mới một hai lần bàn về thiên đường, địa ngục; về vận mệnh và nhân sinh. Từ ngày hai trái tim ta hòa làm một, ông trời cứ như đã định đoạt sẵn tất cả, trông có vẻ ngẫu nhiên, nhưng thực chất là số trời khó tránh. Giả sử cha không vì kiếm được chút gạo cho cả nhà ăn một bữa no mà bị người Nhật bắt tội "phạm nhân kinh tế"; giả sử anh không vì đi cắt thuốc cho người cha ngã bệnh trong ngục mà bị cảnh sát bắt giữ trước cổng "Đồng Nhân Đường"; giả sử người cảnh sát ấy không có kẻ kết bái huynh đệ làm sĩ quan ở Tự Viễn, thì anh sau khi mãn hạn phu phen cũng không bị bắt sung đinh, rồi lại bị viên sĩ quan đó phái đến Thanh Đảo vận chuyển hải sản; giả sử đi muộn nửa tháng, anh có lẽ đã theo tướng Đổng Kỳ Vũ làm phản, chứ không bị sư trưởng Tiền giữ lại làm đầu bếp, để rồi phiêu dạt biển khơi mấy chục năm không thể quay đầu. Vận mệnh đối với chúng ta thật sự quá ư khắc nghiệt. Ở nơi đó, anh thường một mình uống rượu phát điên, chửi trời mắng đất, nếu giữa trời đất vẫn còn chút lòng công bằng, thì lẽ nào lại đối xử với cuộc đời của một dân đen vừa tùy tiện vừa vô tình đến thế.

Em tôn thờ Thượng đế, anh từng kính bồ tát, nhưng em chẳng nhìn thấy thiên đường và cực lạc hạnh phúc, anh cũng chẳng tìm được cõi Phật phương Đông và Tây Thiên. Mà hôm nay, lúc này, ngay trong đêm thanh bình này, liệu chúng ta có đang ở trên một mảnh đất thanh tịnh? Mạng sống của chúng ta là những kẻ đầu thai trên "bức tranh luân hồi", những kẻ may mắn sống sót giữa biển khổ mênh mông, Phật nói sau tám mươi mốt kiếp nạn, sao phúc tự nhiên sẽ soi chiếu. Xung quanh mới yên tĩnh làm sao, ngoài cửa sổ hoa đinh hương đêm đã nở, hương hoa sực nức. Chăn đắp trên người, đệm lót bên dưới, vừa dày vừa xốp. Nhị Dũng hôm nay đã đem phơi chăn. Nếu thảm họa ngộ độc khí than đó là kiếp nạn cuối cùng của anh, thì Nhị Dũng chính là vì sao may mắn của anh vậy.

Phải rồi Mẫn Phương, em có gặp H Dũng không? Nó sống ở ngay đầu phía tây con hẻm nhà chúng ta. Lúc em còn sống nó hãy còn nhỏ, có lẽ không có ấn tượng gì, dáng người cao cao, không bằng Tiểu Thành cuối cùng lại... Anh không ngờ Tiểu Thành lớn lên lại béo đến mức ấy. Lúc anh đi nó mới sáu tuổi, vừa gầy vừa vàng vọt, cũng yếu ớt bệnh tật y như con bồ câu đáng yêu nhưng bẩm sinh đã suy nhược của nó vậy.

Còn nhớ con bồ câu đó không? Xám đậm, xanh chàm, nhưng hoàn toàn không mang lại cảm giác u ám, chiếc lưng của nó trông mới mượt mà, dịu dàng làm sao. Em chắc chắn còn nhớ việc ban đầu anh nhất quyết không cho Tiểu Thành nuôi nó, một phần sợ con trẻ chơi bời lêu lổng mà lơi lỏng chí hướng, phần vì thời buổi đó đám công tử bột thường vì nuôi bồ câu mà gây gổ đánh nhau không dứt, anh không muốn rước thị phi, vì chuyện này mà thằng bé đã khóc mấy lần liền đấy. Nó yêu con bồ câu ấy còn hơn cả ăn mặc, thường ôm ấp nó hồi lâu thì thầm to nhỏ, xem chẳng khác nào một tri kỷ nhỏ bé, có thể gửi gắm tâm can. Đối với thứ mầm mống tình yêu ngây thơ, gần như thần thánh ấy, với tư cách là một người cha, anh không thể một mực bóp chết.

Sau đó chúng ta vẫn nuôi nó, nuôi như một thành viên trong nhà, anh không biết sinh vật nhiều bệnh này rốt cuộc sống được bao lâu, từ khi anh bị cảnh sát bắt đi thì không còn nghe tin tức gì về nó nữa.

Mẫn Phương, anh mãi mãi không quên cảnh tượng đó... Mấy tên cảnh sát vặn trẹo cánh tay anh, Tiểu Thành vừa khóc vừa hét ôm lấy chân anh, con bồ câu hoảng sợ vỗ phành phịch bay vụt ra từ ngực nó, cảnh sát giáng cho nó một cú đá mạnh, vậy mà nó vẫn ôm chặt lấy chân anh chết cũng không buông. À, con trai tôi! Nó ôm lấy anh, cứ như là em đang ôm lấy anh, là người thân của anh, là nhà của anh, là thành phố Bắc Kinh đã sinh thành dưỡng dục anh đang dùng sức ôm lấy anh, không cho anh đi! Đứa trẻ sáu tuổi thì có bao nhiêu sức lực? Thế nhưng em có biết không? Khoảnh khắc lũ người không bằng cầm thú ấy cưỡng ép kéo Tiểu Thành ra, anh tuyệt vọng chẳng khác nào kẻ đuối nước đột nhiên mất đi khúc gỗ cứu mạng cuối cùng, lúc đó anh đã nghĩ, có lẽ kiếp này sẽ chẳng còn được gặp lại em, gặp lại nhà, gặp lại Bắc Ph an nữa!

Những năm tháng binh đao loạn lạc ấy!

Thoắt cái gần bốn mươi năm đã trôi qua. Một mối u hoài, nửa đời lưu lạc, khi mọi chuyện đã thành quá khứ, chúng ta đoàn tụ trong cõi lòng do chính mình tạo ra, chỉ mong có thể vô cùng bình lặng. Thế nhưng anh không thể nào quên những đêm mộng mị vô số lần nhìn thấy... nhìn thấy đứa con trai nhỏ, nhìn thấy đường Văn Tấn, cầu Kim Ngao Ngọc Luyện ở Tam Hải, núi Mỏm Than, phố Đông Tứ cổ kính mà thân thương mà chúng ta thường đi qua! Người thân, quê hương, Bồng Lai cách trở, lơ lửng trong giấc mộng như lầu cao ngoài biển ảo ảnh không thể với tới, mỗi khi mộng vỡ tỉnh người, nỗi buồn từ đáy lòng dâng lên, anh thường đau buốt đến tận tâm can sự tẻ nhạt của cõi đời cùng sự nhỏ bé, cô đơn của bản thân. Nói thật, nếu không có sự hoài niệm gửi gắm vào em, vào Tiểu Thành, vào quê hương, chắc chắn anh không sống thọ được đến thế.

Mấy năm đầu mới đến Đài Loan, em có biết anh đã sống sót qua bằng cách nào không? Hàng chục vạn quân đội đột ngột chen chúc lên hòn đảo cô độc đó, kẻ làm quan nhờ một miệng bánh mì bột mì Mỹ mà nuôi sống, lính tỵ nạn trọn ba năm không được ăn no một bữa trọn vẹn. Người miền Bắc đến đó thổ nhưỡng không hợp, ai nấy mụn nhọt phồng rộp khắp người. Nhớ nhà chứ, nhớ vợ con chứ, quả thực muôn vàn nỗi hận ly biệt, vạn mối sầu chia ly, riêng một sở chỉ huy của chúng ta, kẻ tự sát có hai, người phát điên có một. Trương Đại Toàn ở cùng phòng với anh, người Thẩm Dương, buộc lựu đạn vào bụng tìm đến cái chết, để lại vài dòng tuyệt mệnh thi, bị cấp trên thu giữ không cho mọi người xem. Thật ra đám quan chức cũng nhớ nhà, sư trưởng Tiền ngày nào cũng ngóng trông kêu gào muốn đánh ngược về, trông mong người Mỹ có thể giúp đánh ngược lại. Phòng khách nhà anh ta treo cao bức hoành phi thơ cổ: "Nguyện đem máu lệ gửi sơn hà, đi rưới Đông Sơn một chén trà". Lòng dạ khôn nguôi, ngâm vịnh lên nước mắt đầm đìa. Còn đám lính tỵ nạn chúng ta thì sao, nghĩ đơn giản hơn nhiều — chỉ cần có thể về là được, mặc kệ là đánh về, chạy về, hay đầu hàng quay về.

Anh ở trong quân ngũ tròn trĩnh mười ba năm. Từ một ông thầy giáo sa cơ thành anh nuôi lợn, danh dự quét sạch, hoàn toàn không còn tâm trí đâu mà bận tâm nữa.

Anh làm từ lính tam đẳng cho đến thượng sĩ... Đến năm 19... những kẻ lang thang chúng ta được... Hồi đó, từng đàn người nước ngoài ùa vào mở nhà máy, lập cửa hàng, mở ngân hàng, khiến Đài Loan trở nên náo nhiệt hẳn lên. Anh vào làm việc tại một nhà hàng tên là Anh Lâu ở đường Trung Sơn Bắc. Nghe cái tên này là biết ngay chủ nhà người Nhật, ông chủ tên là Thiểu Chiểu, đối xử với anh khá tốt. Mẫn Phương, anh nghĩ chắc em sẽ không trách anh lại đi chịu làm việc cho người Nhật chứ. Thù sát cha, khắc sâu vào xương tủy, tự nhiên không dám quên đi dù chỉ một ngày, nhưng mà, một quốc gia lớn có chung văn hóa chủng tộc với chúng ta, chẳng lẽ trong huyện Hồng Động lại không có người tốt hay sao? Mối thù của chúng ta với Nhật Bản, là thù với những kẻ điên muốn làm cho nước mất nhà tan, không cần phải chấp nhặt với những bách tính Đông Dương lương thiện. Thế giới vốn dĩ rất yên bình...

Tính tình tiên sinh Thiểu Chiểu đôi khi có chút nóng nảy, nhưng rất trọng nghĩa khí. Sau khi biết thân thế của anh, ông đã đập bàn chửi mắng những tên cảnh sát bắt cóc anh. Chúng ta làm việc chung mấy năm trời, đối xử với nhau bằng sự thành thật. Sau khi Nhật Bản và Đài Loan cắt đứt quan hệ ngoại giao, đại mảng thương nhân Nhật Bản lần lượt vượt biển về nước, ông ấy cũng giao lại Anh Lâu cho anh, dắt theo vợ rời đi. Đến năm 1970, dứt khoát tặng luôn nhà hàng này cho anh, dẫu rằng lúc đó Anh Lâu đã kiếm đủ tiền cho ông ấy, từ trong ra ngoài đều đã cũ nát cả rồi.

Anh cứ thế an thân lập mệnh suốt bao nhiêu năm, dẫu sao cũng lo đủ cơm ăn áo mặc, chỉ là luôn nhớ đến các em.

Anh cũng nuôi một con bồ câu, xem như một sự hướng tới, hoặc có thể coi là một sự tế bái... Con bồ câu đó cũng có màu xám, sắc xám mang theo chút ánh chàm, tiếng kêu gù gù của nó đặc biệt giống với con bồ câu xám của Tiểu Thành, nghe vào khiến người ta cảm thấy say đắm.

Nó thích xoay xoay chiếc cổ lanh lẹ nhìn đông ngó tây; thường dùng... nhìn... giữa những tán cây... thường hay ngây ngốc đối diện lâu như vậy, anh nhìn ra được là nó muốn nói chuyện với anh, chỉ là không thốt ra được âm thanh nào. À, đó chính là hiện thân của Tiểu Thành. Nó ở bên anh, trải qua quãng thời gian dài đằng đẵng như thế, những ngày tháng đó người giúp đỡ anh nhiều nhất, ngoại trừ tiên sinh Thiểu Chiểu, thì chính là nó.

Không, anh không hề vì nhận được bát cơm duy trì tính mạng từ tiên sinh Thiểu Chiểu mà biết ơn ông ấy, để đổi lấy sự hưng thịnh của Anh Lâu, rốt cuộc anh đã bỏ ra những giọt mồ hôi lao động không thẹn với lòng. Điều anh muốn biết ơn, chính là vai trò của tiên sinh Thiểu Chiểu trong bước ngoặt cuộc đời anh. Giờ đây anh có thể nằm trên tấm đệm vừa dày vừa xốp được Nhị Dũng cẩn thận phơi phóng, trong đêm tối đẫm hương thơm say đắm của hoa đinh hương này, cùng em, người vợ vắn số chết yểu của anh, u uất hội ngộ, tâm sự chuyện kiếp trước kiếp này, nếu tất cả những điều này đã có phục tuyến từ trong vận mệnh, thì tiên sinh Thiểu Chiểu chính là một đầu của phục tuyến ấy.

Lúc đó tiên sinh Thiểu Chiểu đã bắt đầu làm ăn buôn bán với đại lục, anh liền nhờ ông ấy dò la tung tích của em và Tiểu Thành. Trong hai mươi năm, em đã báo mộng cho anh vô số lần, nói rằng em và con đều vẫn còn mạnh khỏe, chỉ là trong thời buổi loạn lạc lưu lạc đến một nơi hoang vắng hẻo lánh không ai biết tới, vô số lần tỉnh giấc, anh đều không nhớ nổi đó rốt cuộc là nơi nào.

Vào một buổi chiều oi bức, ấn tượng của anh rất rõ, trời hình như sắp mưa, màu xám đậm. Lúc ấy anh đến cả màn chào hỏi thông lệ cũng không màng tới, chỉ ngẩn ngơ chằm chằm nhìn vào miệng ông ấy, trong lòng sợ hãi, đầu gối run lẩy bẩy, xua tay muốn bảo ông ấy nói mau lên, lại muốn bảo ông ấy đợi một chút, cho anh trấn tĩnh lại rồi hãy nói. Khoảnh khắc ấy trong đầu anh dường như trống rỗng, lại dường như tuôn trào một nghìn kết cục dữ lành hay bi hỉ, đến cả con bồ câu hiểu ý kia cũng nhận ra tình hình không ổn, hoảng hốt bay lên tay anh, chiếc mỏ nhọn đập mạnh vào chiếc cúc áo trước ngực anh, giống như đang hỏi: "Sao thế, sao thế?"

Tiên sinh Thiểu Chiểu đã mang đến bức ảnh của em, được chụp vào năm trước khi em qua đời. Nét mày phảng phất, dẫu năm tháng vô tình khiến dung nhan tàn phế, nhưng dáng vẻ âm dung thuở trước vẫn rành rành ra đấy, như muốn sống dậy. Mẫn Phương, em dẫu có thân thể thanh xuân nhất quyết không chịu tái giá, tình nguyện thủ tiết mấy chục năm trời nuôi nấng Tiểu Thành đợi anh trở về, thế nhưng rốt cuộc em vẫn không thể đợi được anh, anh biết em trong sự dằn vặt đang ngóng chờ ngày đoàn tụ, chỉ là thật sự không chịu nổi nữa mới ra đi trước, anh có thể tưởng tượng được tâm trạng của em vào lúc lâm chung, anh dường như đã nhìn thấy dáng vẻ em quay đầu lại nhìn mãi, dùng dằng cố sức ngóng nhìn anh khi đi. Mẫn Phương, nếu không phải vì Tiểu Thành, nhân chứng và kết tinh tình yêu của chúng ta, sự tiếp nối máu thịt và sinh mệnh của chúng ta, lúc ấy anh đã đi nhảy biển rồi, sao còn phải sống đến tận bây giờ?

Tiên sinh Thiểu Chiểu cũng mang đến bức ảnh của Tiểu Thành, là ảnh cưới của Tiểu Thành và vợ nó, tựa như họ sớm tính toán rằng lúc anh nhìn thấy bức ảnh này cũng chính là lúc mất đi em, không nỡ làm vấy bẩn nỗi đau đớn của anh, cho nên chụp quá mức nghiêm nghị, trang phục cũng quá đỗi mộc mạc, đến mức trông hoàn toàn không giống một bức ảnh cưới. Tiên sinh Thiểu Chiểu nói, đây là ảnh họ kết hôn năm 1971, đã trôi qua bốn năm rồi, Tiểu Thành bây giờ còn béo hơn bốn năm trước một chút. Tiên sinh Thiểu Chiểu còn nói, khi Tiểu Thành nghe nói tôi vẫn còn sống ở Đài Loan, dáng vẻ rất hoảng hốt, giống như nhìn thấy quỷ sống vậy. Phải rồi, nó phân ly với anh lúc mới sáu tuổi, có lẽ sớm đã không nhớ nổi trên đời này còn có một người cha như thế.

Thế nhưng không, tiên sinh Thiểu Chiểu lắc đầu, ông ấy nói tình hình trên đại lục bây giờ có chút kỳ quái, "quan hệ hải ngoại" thảy đều bị xem là một thứ chuyện cực kỳ mất mặt, mọi người nơm nớp lo sợ. Thật ra đối với người Đài Loan mà nói, điều này không khó hiểu, người ở đây cũng sợ dính líu đến cái mác "thông cộng". Thế nhưng, chúng ta dẫu sao cũng là người thân, là cha con mà!

Nào ai có thể không có tình cốt thịt?

Đứa con trai rốt cuộc không viết cho anh một lá thư nào, đến cả một tiếng "bố" cũng chẳng gọi, bức ảnh kia, cũng không biết tiên sinh Thiểu Chiểu làm sao mà có được, hỏi ông ấy, ông ấy chỉ một mực lắc đầu thở dài.

Anh đã viết một bức thư, nhờ tiên sinh Thiểu Chiểu có dịp thì mang đến Bắc Kinh. Mẫn Phương, anh thế nào cũng phải biết sự an táng hậu sự của em được sắp xếp ra sao, có tâm nguyện nào chưa thành hay không; cũng muốn biết cuộc sống hiện tại của con trai, có vui vẻ bình an không; hỏi nó còn nhớ hay không màn phân ly cha con của ba mươi năm trước! Thế nhưng bức thư ấy đi mà không có hồi âm. Một dải nước biển, đã chia cắt chúng ta ở hai thế giới.

Lúc đó anh không hề trách móc Tiểu Thành, Tiểu Thành trong lòng anh vẫn là một đứa trẻ đáng yêu, hiểu chuyện và đặc biệt trọng tình cảm, nó không chịu nhận anh, chẳng qua chỉ sợ gánh vác áp lực chính trị mà thôi. Thế là anh không viết thư cho nó nữa, sợ rằng sẽ cản trở nó tự xử trí ở đại lục. Ngay cả Nhị Dũng, trong hoàn cảnh lúc bấy giờ, nếu đối với quan hệ hải ngoại mà không có sự sợ hãi như Tiểu Thành, e rằng cũng sẽ căm hận nhỉ! Nhị Dũng lúc đó vẫn là một thiếu niên chưa sự đời mà.

Anh tiếp tục lo liệu việc buôn bán của Anh Lâu. Sau nỗi đau đớn tột cùng, trong lòng vững vàng hơn trước không ít. Anh rốt cuộc cũng biết được đứa con trai duy nhất của mình, đến nay vẫn cùng tồn tại với anh, trong lòng tựa như có thêm một đốm sáng nhỏ, dẫn dắt anh đi về phía trước trong bóng tối. Mẫn Phương, lúc ấy anh chỉ có duy nhất một ý niệm đó, anh phải tiến về phía trước, bước đến cái ngày mà anh có thể đi tìm con trai mình, có lẽ thực sự sẽ có ngày đó, anh có thể chạm vào đốm sáng mờ ảo kia.

Những năm tháng ở Đài Loan kinh tế làm rất lộn xộn, tiền giấy cứ thế mất giá, nhưng Anh Lâu rốt cuộc vẫn duy trì được trong cảnh mưa gió bập bùng, không đến nỗi đóng cửa đại cát. Những người đến đây chiếu cố đều là khách quen, sư trưởng Tiền cũng thường xuyên ghé qua. Ông ta đã sớm nghỉ hưu, dựa vào số tiền tích cóp quan liễu mấy chục năm làm ngụ công ở Đài Bắc, đã là một ông lão râu tóc bạc phơ, mấy năm nay cử chỉ giơ tay nhấc chân, lại càng thêm mấy phần phiêu diêu tao nhã như học giả, trong sự thong thả lại mang theo chút tang thương nhạt nhòa, giống hệt như những lão quân nhân vượt biển mấy chục năm trước, luôn cảm thấy đến già đến cả mảnh đất chôn cất để về quy củ cũng không nhìn thấy, trong lòng thấy trống rỗng.

Là thư... Sư trưởng Tiền hình như còn chẳng giữ được sự minh bạch thiết thực như anh, ông ta thì không. Nếu chiếu theo lời của tiên sinh Thiểu Chiểu, phàm là những nhân viên từng làm tiểu đoàn trưởng quốc quân trở lên, đội trưởng khu Tam Thanh Đoàn trở lên, điểm truyền sư Nhất Quán Đạo trở lên, chiếu theo luật pháp trên đại lục đều phải bị định tội phản cách mạng mà xử lý. Sư trưởng Tiền nửa đời xông pha trận mạc, giết người không đếm xuể, ĐCSTQ tuyệt đối sẽ không tha cho ông ta. Anh từng nhịn không được ôm lấy sự tò mò như trẻ con mà chăm chú quan sát đôi bàn tay của ông ta, vậy mà lại rất mảnh mai, mềm mại, lại trắng ngát như tay phụ nữ, móng tay cũng được dũa cắt rất tỉ mỉ, ai có thể ngờ đôi bàn tay này đã ngâm mình trong vũng máu suốt hai mươi năm chứ! Sư trưởng Tiền từng sâu sắc căm hận đại lục biết bao, nay đã già rồi, cũng trở nên dịu giọng buông bỏ, thường nhịn không được trèo cao nhìn xa, hướng về ánh hoàng hôn chiều tà, dùng giọng khàn khàn gào lên hai đoạn Lai Vu bang tử, ngâm vài câu thơ văn nhớ quê hương. Thế nhưng, "Người ta bảo hoàng hôn là chân trời, nhìn tận chân trời chẳng thấy nhà", đời này của ông ta không về được nữa, ông ta mà về, người ta ĐCSTQ có giết ông ta cũng không oan, cái gọi là thù của quân tử, mười năm trả đủ, đây đã là ba mươi năm rồi. Còn ông ta ấy à, cũng sớm dứt bỏ ý định đường về, đành lấy bi ca thay tiếng khóc, nhìn xa xôi xem như đã về, để thoả nỗi hoang tưởng vẩn vơ mà thôi.

Còn niềm trông mong của anh lại đến nhanh hơn cả trong tưởng tượng, mùa hè năm 1981, bất ngờ nhận được một bức thư ngắn ngủi của con trai, anh mừng đến phát điên. Bây giờ anh không tài nào nhớ nổi bức thư đó cụ thể nói những gì, tóm lại là hỏi thăm anh, và nói nó cũng rất ổn, hiện đang làm phục vụ ở một nhà hàng, chỉ là kinh tế eo hẹp, hy vọng anh có thể gửi chút tiền về.

Qua từng con chữ, anh dường như nghe thấy tiếng vọng Tiểu Thành ôm chân anh khóc lóc, âm thanh ấy gợi nhắc lại tình phụ tử đã chôn giấu sâu kín nhiều năm trong anh. Ngay hôm đó anh viết một bức thư hồi âm dài đằng đẵng, đồng thời rút toàn bộ số đô la Mỹ gửi trong ngân hàng ra, cùng gửi một cục sang Nhật Bản, nhờ tiên sinh Thiểu Chiểu gửi cho con trai. Mẫn Phương, có lẽ chỉ có em mới có thể thấu hiểu sự phấn khích của anh lúc bấy giờ, anh cuối cùng cũng có thể làm tròn chút trách nhiệm của một người cha, anh là một người cha cơ mà!

Từ ngày đó anh cai rượu. Năm tháng sau, Tiểu Thành lại viết thư tới, vẫn ngắn ngủi như thế, ngoài hỏi thăm ra thì vẫn muốn anh gửi thêm ít tiền nữa. Anh lại gửi, và lại viết một bức thư dài dằng dặc, tình luyến ái núi sông lưu luyến, tình phụ tử quyến luyến khôn nguôi, giữa những dòng chữ, ý tứ vẫn chưa vơi. Anh ngày đêm ngóng trông hồi âm của nó, hy vọng nó đừng vội vã thế, đừng ngắn ngủi thế, anh mong chờ nó có thể kiên nhẫn cùng người cha già cô đơn ở xứ người này tâm sự chuyện thường ngày chứ!

Anh đã đợi ròng rã một năm, một năm mất hồn mất vía.

Theo tình nghĩa thường tình của con người, con trai sẽ không đời nào lâu như vậy không thèm đếm xỉa đến anh, anh linh tính có chuyện chẳng lành.

Quả nhiên, trưa hôm đó bỗng có mấy tên cảnh sát đến Anh Lâu, bảo anh đến sở cảnh sát để nói chuyện, không cho anh hỏi nhiều, cũng không cho anh về nhà, thô bạo muốn lôi anh đi. Lúc đó anh chợt nhớ lại cảnh tượng bị mấy tên cảnh sát bắt cóc trước cổng Đồng Nhân Đường hơn ba mươi năm trước, thế là anh thết chết cũng không chịu đi. Nhưng mấy tên cảnh sát đe dọa đây là trát triệu tập theo pháp luật, nếu anh kháng lệnh thì mọi chuyện còn rắc rối hơn, các nhân viên ở Anh Lâu cũng lần lượt khuyên anh đừng chịu thiệt thòi trước mắt, cứ đi rồi hẵng hay. Lúc đó anh thực sự nghĩ, nếu Tiểu Thành ở đây, nếu nó có thể ôm chặt lấy chân anh, thì cho dù anh có chết, cũng sẽ không đi theo bọn họ. Nhưng anh chỉ có một mình, từ thể xác cho đến tinh thần đều là một kẻ đơn độc một mình một bóng, anh nếu thực sự không về được nữa, mọi người nhiều lắm cũng chỉ mang ra làm đề tài trà dư tửu hậu, không ai sẽ giống như em, người vợ của anh; giống như Tiểu Thành, đứa con của anh, mà đau đớn rơi lệ cả! Không có ai cả!

Bọn họ đưa anh đến Phân cục Cảnh sát Cảnh Mỹ Đài Bắc, nói là triệu tập, nhưng giam vào căn phòng dưới tầng hầm ba ngày ba đêm không thèm hỏi han.

Anh thương nhớ con bồ câu của mình, không biết ai sẽ là người đi cho nó ăn uống đây...

Đến ngày thứ tư, bọn họ giống như lúc này mới nhớ ra, gọi anh lên để thẩm vấn, kẻ thẩm vấn là một tên mặt rỗ, hắn ta lấy ra một bức thư đưa cho anh xem.

"Biết ai viết không?"

Cái này đương nhiên là biết rõ còn cố hỏi, đó chính là bức thư của Tiểu Thành, ngắn ngủi, không biết viết những gì.

"Là thư con trai tôi."

Kẻ mặt rỗ hừ lạnh một tiếng: "Con trai ông là cán bộ gì của đảng cộng sản?"

"Nó không phải cán bộ, là phục vụ bàn ở nhà hàng."

"Ông còn muốn chối?" Tên cảnh sát cười gian xảo và lão luyện, "Ông nhìn bức thư này đi, có nhận ra chữ giản thể của đảng cộng sản không?"

Phía trên tờ giấy viết thư, tiêu đề chữ đỏ: Ủy ban Cách mạng Nhà khách Vạn Ninh Bắc Kinh.

"Ủy ban Cách mạng là cái gì chắc ông cũng rõ chứ hử, là cơ quan chính quyền hiện hành của đảng cộng sản, con trai ông có thể sử dụng loại giấy viết thư này, không phải cán bộ thì là gì?"

Anh không nói lại được câu nào, chỉ trừng mắt nhìn chằm chằm vào cái bộ mặt rỗ đó, trên khuôn mặt ấy tập trung những biểu cảm độc đoán, hư hỏng và ngu muội nhất của loài người, anh căm thù cái mặt đó!

Cho đến tận bây giờ anh vẫn chưa hiểu rõ cái ủy ban cách mạng rốt cuộc là cái gì, Nhị Dũng sau đó từng nói với anh, quanh thập niên bảy mươi, trên đại lục ngay cả nhà trẻ, viện dưỡng lão, đến cả những cửa hàng nhỏ bán xì dầu, rán bánh mì, đâu đâu cũng có ủy ban cách mạng.

Thế nhưng thứ mọc lên như nấm khắp nơi ấy lại cấu thành tội danh vô căn cứ, khiến anh rơi vào cảnh ngục tù. Cảnh sát ba ngày hai bữa ép cung anh, dùng đủ mọi thủ đoạn vô nhân đạo đối với anh, bắt anh khai ra cái gọi là nội mạc "thông cộng", lại còn dọa dẫm sẽ đưa anh đến Đảo Lửa.

“Một khi bước chân vào cửa quan, chín con trâu kéo cũng không ra”, ở căn phòng dưới tầng hầm sở cảnh sát anh đã trải qua suốt ba tháng, hoàn toàn dựa vào bạn bè ở bên ngoài chạy đôn chạy đáo cứu viện, đến cả sư trưởng Tiền cũng tìm một số mối quan hệ cũ của ông ta. Thế nhưng đám cảnh sát lại là đám người thấy tiền sáng mắt, giam giữ lâu ngày không thả, cũng không đưa ra tòa án xét xử. Anh vừa giận vừa hận, đổ bệnh một trận lớn, bạn bè mang thuốc đến, bọn họ vậy mà ngăn cản không cho anh tiếp nhận, trong số bạn bè có kẻ chuyên nghề ăn bám luật pháp đã viện lý do cãi lý thay anh, nói rằng chiếu theo quy định "Chi tiết thực thi pháp luật giam giữ" của chính phủ: "Thuốc do người thân bạn bè của bị cáo đưa vào, sau khi được bác sĩ nhà tạm giam kiểm tra đạt chuẩn thì được phép." Cảnh sát không cho anh tiếp nhận thuốc là vi phạm pháp luật. Nhưng cảnh sát lấy cớ không có thiết bị kiểm tra, vẫn tiếp tục từ chối thu nhận, cho đến khi trong ngục hết người này đến người khác ngã bệnh, nôn mửa tiêu chảy, triệu chứng y hệt như anh, mới nghi ngờ là phát bệnh dịch, vội vàng cách ly chúng ta rồi tiêm thuốc. Tên cảnh sát tiêm thuốc không biết là không hiểu hay lười biếng, bốn bệnh nhân chúng ta chỉ dùng một chiếc kim tiêm, chỉ đổi mông chứ không đổi kim. Anh bệnh đến cả sức cắn xé cũng không còn, đành phó mặc cho hắn tiêm, Mẫn Phương, nếu không có linh hồn trên thiên đường của em phù hộ, có lẽ anh đã không sống sót qua kiếp nạn đó rồi.

Sau đó, bạn bè lén lút dùng số tiền tích cóp bao năm qua của Anh Lâu để lo liệu trên dưới, bôi trơn các mối quan hệ, đúng là: Tiền có thể sai khiến quỷ thần, cứ mua là linh nghiệm. Vừa hay lại bắt gặp vào ngày 18 tháng 9 xảy ra vụ bê bối hai tên cảnh sát cướp giật 11 vạn đài tệ tại Ngân hàng Chương Hóa Tam Trọng khiến dư luận xôn xao, thế cho nên, đến tận lúc trời chuyển lạnh sang thu sâu, anh được thả ra, cảnh sát nói rằng:

"Hiểu lầm thôi."

Việc đầu tiên khi về nhà, là viết thư cho tiên sinh Thiểu Chiểu, bảo ông ấy nhắn lại với Tiểu Thành, sau này viết thư, ngàn vạn lần đừng dùng lại giấy thư của quan chức nhà nước nữa, cái gì mà "Ủy ban Cách mạng", cái gì mà "công xã", mấy thứ từ ngữ đó tuyệt đối đừng dùng, trên phong bì cũng đừng viết chữ giản thể. Để đề phòng xảy ra chuyện lần nữa, anh đã đem hai bức thư trước của con trai, cùng với bức ảnh chụp nó và vợ nó đốt sạch. Trong bức ảnh đó, con trai mặc trang phục "kiểu Mao", lại thêm vợ nó mặt không trang điểm, tóc tai thì không uốn, người ngoài nhìn vào, tự nhiên sẽ chói mắt, hoài nghi.

Đó là đêm khuya, đêm khuya yên tĩnh y như lúc này, đến cả con bồ câu của anh cũng đã chìm vào giấc ngủ say. Một mình anh, bốn bề vây quanh, nhìn gương mặt con trai trong ngọn lửa màu vàng cam kêu xèo xèo biến sắc, nhăn nheo, quăn tít lại, cho đến khi hóa thành một nhúm tro đen... Giống như anh không thể nào quên cảnh tượng con trai ôm chân mình, anh cũng mãi ghi nhớ ngọn lửa màu vàng ấy, lớp tro đen tuyền, cùng với làn khói xanh vừa lóe lên đã biến mất hoàn toàn...

Có phải, cũng đã đến lúc anh nên buông tay rời đi rồi không? Hà cớ gì cứ giữ lại một cái vỏ bọc vô vị mà hao mòn?

Anh vốn dĩ cũng nên có một mái nhà trọn vẹn, tam đại đồng đường, một nhà hòa thuận, vợ con già trẻ, quấn quýt bên nhau trọn đời, thế nhưng anh lại không có. Nửa đời lưu lạc xứ người, ngày qua ngày, năm qua năm, nhai nuốt vị đắng của cuộc sống, chẳng lẽ cứ thế mà già chết ở đất khách quê người sao? Hoặc giả sớm nên nghĩ thông suốt rồi, như những chúng sinh khổ cực tựa loài kiến, em có thể chết một cách sảng khoái, cũng có thể thà chết sống lất qua ngày chứ không thể chết bám lấy nguyện vọng của chính mình không buông, bởi vì thế giới là thế giới của tất cả mọi người, bao gồm cả em, bao gồm cả người khác, bao gồm cả đám quan chức, chính trị gia. Ông chủ và lũ cảnh sát khốn kiếp, bọn họ có suy nghĩ của bọn họ, nắm đấm của bọn họ to hơn anh, anh chỉ đành nhẫn nhịn, anh thật vô cùng nhỏ bé, anh không có cái bản lĩnh muốn sao được vậy!

Anh sống, duy trì một cách sống dở chết dở y như Anh Lâu. Các lão quân nhân như cũ tụ tập uống rượu ở đó, chủ đề sau cơn say vẫn là đại lục. Nhắc đến chuyện quê nhà năm xưa, hoặc mày bay sắc múa, hoặc nước mắt đầm đìa, anh trước đây cũng giống như bọn họ, "Càng là kẻ tha hương vô gia cư, càng hay gặp người là nói chuyện quê nhà", nhắc đến vịt quay Toàn Tụ Đức, dưa muối Lục Tất Cư, cùng với lẩu nhúng Đông Lai Thuận... Mớ thịt dê béo trắng non mềm, húp nóng là chín ở đầu hẻm phía Tây kia, anh có thể nói khiến người ta chảy cả nước dãi ra. Thế nhưng bây giờ, anh không muốn nói nữa, cũng không muốn nghe người khác nói nữa. Anh tái nghiện rượu, ngày ngày tiêu tiền mua say, dùng rượu giải sầu, thật ra cũng chẳng gọi là giải sầu, chẳng qua cốt lấy sự mụ mẫm nhất thời mà thôi, mong rằng trong cõi say sưa, đem mọi phiền muộn của cuộc đời, một đao chém đứt ra ngoài tâm can. Anh tính toán bán đi Anh Lâu, rồi tìm một nơi, không cầu không dục mà trốn đi, già chết là hết!

Sư trưởng Tiền đã lâu không ghé qua chiếu cố, ông ta đổ bệnh nằm ở Bệnh viện Tổng hợp Tam Quân, lúc anh đến thăm, đã hoàn toàn không rời khỏi bình truyền dịch được ngày nào, đến cả bác sĩ nhắc tới, cũng đều mang theo cái điệu bộ cạn kiệt hy vọng cứu chữa. Ông ta đắp chăn trên người, gầy đến mức gần như khiến người ta có cảm giác không còn ra hình người, giọng nói đã hoàn toàn khàn đặc, nhưng lại vô cùng rành mạch.

"Cậu, được thả ra từ bao giờ thế?"

"Mùa thu năm ngoái, tháng mười một."

"Con trai cậu, còn viết thư tới không?"

Anh lắc đầu, không muốn lôi thôi với ông ta chuyện này, ông ta cũng không hỏi nữa, trên mặt không một gợn biểu cảm, hình như lại khôi phục lại vẻ nghiêm nghị của một người quân nhân sớm đã bị người ta lãng quên, lại hình như đang nghĩ đến chuyện quá khứ rất xa xôi nào đó, con ngươi ngưng đọng bất động, hoàn toàn bất động, còn anh, anh chẳng muốn gì cả, không muốn gì hết!

"Cậu nói xem, sao cậu... không về đi?"

Anh không ngờ ông ta lại đột nhiên hỏi mình câu này.

"Về đâu?"

"Tìm con trai cậu."

Anh không trả lời, câu hỏi khiến anh nửa đời hồn xiêu phách lạc, thế nhưng khoảnh khắc này lại đột ngột không kịp phòng thủ nhường ấy. Anh không có cách nào trả lời.

Giọng nói của sư trưởng Tiền dịu lại, đến cả khuôn mặt tiều tụy vì tuổi già và bệnh tật kéo lê ấy cũng dịu lại, "Cậu nên về đi, cậu không giống tôi."

Toàn thân anh oanh một tiếng, giống như một kẻ đang đứng trước bài toán khó đến tuyệt vọng, đột nhiên được người ta nhắc nhở một cách đơn giản, trợn mắt há hốc mồm! Phải rồi, sao mình lại không về? Tranh thủ lúc chưa già yếu đến mức độ như ông ta, sao lại không đi?

"Cậu nên về đi, cậu không giống tôi."

Sư trưởng Tiền mang nợ máu với đảng cộng sản, bây giờ lại chỉ thoi thóp một hơi tàn sưởi ấm lồng ngực, muốn về mà không có cách nào, đã chết tâm rồi. Thế nhưng, người sắp chết, lời nói cũng thiện. Không sai, anh không giống ông ta, anh chưa từng giết đảng cộng sản, sợ cái gì chứ? Con trai ở ngay trước mắt, cách một dải nước biển, vòng qua Nhật Bản, tính ra cũng chỉ hai trạm đường. Nghĩ đến đây, lồng ngực anh hồi hộp đập thình thịch, với nhịp đập tràn đầy sức sống thế này, anh cũng có tư cách đi tranh thủ mấy năm vui vầy cốt thịt, chấm dứt tâm sự ngóng con nhớ quê, cũng đỡ phải chịu sự bức bách quấn lấy của đám cảnh sát kia nữa. Sao lại không đi?

Đi!

Anh là người nóng tính, một khi đã hạ quyết tâm, phấn khích đến mức mấy đêm không chợp mắt, chỉ hận không thể bước một bước là về tới nơi, thế nhưng không, đây là đại sự quyết định quãng đời còn lại của anh, dục tốc bất đạt, phải bước từng bước một.

Bước đầu tiên là viết thư cho tiên sinh Thiểu Chiểu, nhờ ông ấy giúp anh làm thủ tục nhập cảnh sang Nhật Bản thăm bạn bè. Sau đó, phải bán Anh Lâu đi, đổi thành tiền mặt. Đài Loan để ngăn chặn ngoại kiều mang ngoại tệ ra ngoài, quy định nhân viên xuất cảnh tạm thời chỉ được đổi một nghìn đô la Mỹ ngoại tệ, anh đành dựa vào một người quen hay lui tới thị trường chợ đen giúp đỡ, bằng mọi cách đổi hết tiền thành đô la Mỹ, tỷ giá tuy khắc nghiệt, nhưng rốt cuộc cũng không để đám xã hội đen chém đẹp. Mấy tháng trời trong ngục tù đã khiến anh trở nên thận trọng hơn, mọi việc hoàn toàn giấu nhẹm tai mắt xung quanh, che giấu tung tích hành động, chỉ có mấy người bạn thân thiết nhất là biết chuyện. Bọn họ đương nhiên cũng từng khuyên anh, "Thủ thế vẫn hơn ra quân, không chạy thoát được lại mang tội thông cộng, rồi lại vào tù nữa, hà cớ gì phải khổ thế?" Anh nói: "Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên, đã nảy sinh ý niệm này rồi, không đi thử vận may một phen, anh không cam lòng." Bọn họ lại nói: "Già cả từng này tuổi rồi, 'Gặp lúc nên uống thì cứ uống, gặp chỗ cất cao giọng hát thì cứ hát', cuộc sống ở đại lục nhạt nhẽo đạm bạc, không phải là nơi hưởng phúc tuổi già." Anh nói: "Đến lúc các anh chui vào hòm, trơ mắt nhìn chùm đất vàng của quê cha đất tổ, có hâm mộ tôi không?" Cùng là kẻ lưu lạc chân trời, một câu chạm đúng chỗ đau, không biết phải đáp lời thế nào. Đúng vậy, chúng ta không giống những người Đài Loan sinh ra và lớn lên ở đó, dẫu cho những người bản địa ấy vào ngày Đông Chí mỗi năm, cũng thích dùng bột nếp nặn vài viên "viên đông tiết" dán lên cửa sổ, nhưng đó chẳng qua chỉ là một nghi thức cúng bái thông thường, hoặc có thể coi là một thói quen truyền thống, biểu thị không quên tổ tông tiên nhân trên đại lục mà thôi, chứ không phải thực sự vương vấn chuyện ăn mặc của họ. Những người này coi trọng và phụ thuộc nhiều hơn, chính là lối sống đã quen thuộc trước mắt, không giống như những người sinh trưởng ở đại lục như chúng ta, với quê hương lớn lên từ nhỏ, với cốt thịt dính liền máu mủ, có muôn vàn sự vương vấn lưu luyến, anh biết, mọi người giúp đỡ anh, cũng là muốn xem thử, anh có đi được không, đi rồi thì sẽ thế nào, được, tôi sẽ đi cho các anh xem thử một phen!

Thủ tục xuất cảnh diễn ra vô cùng suôn sẻ. Dẫu cho mấy năm nay đi du lịch Nhật Bản và thăm thân bạn bè đã là chuyện bình thường, mấy chục năm lận đận đã khiến anh đối với những chuyện quá dễ dàng luôn mang sự đề phòng vô tận... Anh nơm nớp lo sợ chờ đợi ngày xuất cảnh.

Từ lúc nộp đơn đến khi được chuẩn y xuất cảnh thật ra chưa đầy một tháng, nhưng trong lòng anh thì cứ như đã trải qua một thế kỷ đằng đẵng.

Ngày 21 tháng 4, ngày ấy đã đến.

Việc cuối cùng trước khi ra sân bay, là tạm biệt con bồ câu của mình, anh dặn dò nó bay về phía bắc, bay thẳng về phía bắc, mặc kệ đại dương mênh mông, mặc kệ núi cao sông dài... Anh thì thầm nói với nó rất nhiều lời cổ vũ, hẹn gặp nhau ở Bắc Kinh, trong lòng cũng biết rõ đó là chuyện hão huyền.

Anh cuối cùng cũng buông tay ra, dùng sức vẫy mạnh về phía bầu trời. Con bồ câu bay lên, lượn một vòng rồi bay thẳng tuột trở lại tay anh, anh tung nó lên lần nữa, nó bay lượn ở phía trên, nghi ngờ nhìn anh, anh vẫy tay ra hiệu cho nó bay về phía bắc, nó chần chừ lượn vòng một lát, cuối cùng cũng vỗ cánh bay đi. Á à, nó thật sự bay về phía bắc rồi! Lòng anh chua xót, đồng thời lại suýt nữa reo hò lên!

Hải quan và biên phòng sân bay hôm đó kiểm tra ngặt nghèo chưa từng thấy, cảnh sát hình như cũng đông hơn mọi ngày. Nhà đã bán, bồ câu đã đi, ít nhất trong cảm giác của anh, đằng sau đã không còn một bước đường nào có thể lùi lại nữa. Anh liều mình xông qua từng cửa ải, sống chẳng khác nào một kẻ vượt biên chim sợ cành cong, lại giống một kẻ phiêu lưu gan cùng mình. Cuối cùng, anh ngồi vào cabin thắt dây an toàn, nhưng vẫn không dám yên tâm thở phào. Ngồi cạnh anh là một thanh niên đeo kính râm, tên này từ lúc qua cửa an ninh cứ bám theo anh mãi, anh thầm hoảng hốt, cảnh sát mặc thường phục chăng? Khó mà nói trước.

Lúc máy bay cất cánh, sân bay Đài Bắc lất phất mưa gió, những hạt mưa rơi trên khung cửa sổ hình bầu dục, ngay lập tức bị hất thành từng đường tơ mảnh, không, như những mũi tên sắc nhọn phi nhanh, anh chợt nhớ tới câu nói cổ "Lòng hướng về quê cũ nhanh như tên bắn".

Trên đường không xảy ra chuyện gì. Đến Sân bay Haneda Tokyo, anh xách hành lý bước ra khỏi tòa nhà chờ, ngoảnh đầu nhìn lại, không thấy tên thanh niên đó bám theo sau nữa, là anh cả nghĩ ư? Thôi đi, cẩn thận không bao giờ thừa.

Gọi một chiếc xe taxi, anh bảo tài xế vòng qua hai con phố trước, quay đầu nhìn lại, vẫn không có chuyện gì, lúc này anh mới nhận ra mồ hôi lạnh đã ướt đẫm sau lưng, toàn thân mỏi nhừ ê ẩm như thể kiệt sức. Vốn định đến nhà tiên sinh Thiểu Chiểu trước, lấy mẩu giấy ra định viết địa chỉ cho tài xế, nhưng bút vừa chạm giấy, không biết sao bỗng nhiên thay đổi ý định, viết xuống hai dòng chữ này:

"Đại sứ quán nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa."

Một nhà ngoại giao trẻ tuổi nhã nhặn đã tiếp đón anh. Nghe giọng Bắc Kinh chuẩn xác của anh ta, anh kìm lòng không đậu mà xúc động, nhưng câu hỏi của chàng thanh niên lại ngay lập tức cắt đứt cảm xúc của anh.

"Ông vì sao lại muốn về nước?"

Anh ngẩn người hồi lâu, không đáp được lời nào. Anh không biết đây là vì tuổi tác của anh ta vẫn chưa đủ để thấu hiểu người khác, hay hoàn toàn chỉ là công việc lệ thường, — đùng một cái lòi ra một vị khách đến từ Đài Loan, anh ta đương nhiên phải làm rõ "động cơ".

Thế nên anh trả lời không đúng trọng tâm: "Nhà cậu ở Bắc Kinh à?" Anh ta ngẩn ra một nhịp, nói: "Ở." "Thế thì chúng ta là đồng hương rồi." Anh ta đối với tình cảm quê hương này của anh hình như không hưởng ứng cho lắm, chỉ lịch sự gật đầu một cái, nói:

"Rất vinh hạnh." Anh lại hỏi: "Cậu có nhớ nhà không?" Anh ta nói: "Hơi nhớ ạ, cháu ra ngoài bốn tháng rồi." Anh nói: "Vậy tôi đã ra ngoài bốn mươi năm rồi!" Anh ta chớp chớp mắt, rồi hiểu ra mỉm cười, đồng thời lập tức chìa một tay ra, nói: "Hoan nghênh ông trở về, cháu đại diện cho người Bắc Kinh hoan nghênh ông trở về!"

Mẫn Phương, em có biết lúc nghe thấy câu này anh xúc động đến mức trái tim như muốn nhảy thót ra khỏi cổ họng, anh thật sự muốn dang rộng hai tay ôm chầm lấy người thanh niên ấy... đồng hương của anh ơi!

Các đồng chí trong đại sứ quán đều vô cùng nhiệt tình, bọn họ rất kiên nhẫn và đầy cảm xúc lắng nghe anh thuật lại trải nghiệm cuộc đời mình, rất nhanh đã giúp anh gửi điệnện tín về Bắc Kinh, mua sẵn vé máy bay về nước cho anh, còn đặc biệt phái người đi cùng anh ra chợ mua đồ. Tiểu Thành từng nhắc trong thư là con trai nó – cháu nội của anh – sắp thi đại học, rất cần một chiếc máy ghi âm để học ngoại ngữ, đúng vậy, phải mua một chiếc máy ghi âm nhỏ làm quà gặp mặt cho cháu nội. Còn mua gì nữa? Nên mua cho con trai một chiếc đồng hồ thật tốt, nhưng các đồng chí đại sứ quán nói, mang đồng hồ về nước phải đóng thuế, rất không kinh tế, chi bằng mua một chiếc bút máy tích hợp đồng hồ điện tử, phía trên có đồng hồ, nhưng tính ra là bút. Được, mua nó thôi. Chỉ tiếc là không biết vóc dáng vợ con trai thế nào, bằng không nên mua dăm ba bộ quần áo đẹp tặng nó, thôi kệ, dứt khoát mua vải luôn vậy.

Các đồng chí đại sứ quán nói, những thứ này nước ta đều có, mua nhiều mang theo cũng không tiện. Được, chừng này cũng đủ cho anh xách rồi.

Ngày 24 tháng 4, anh rời Tokyo về nước. Dẫu bước vào thiên đường hay địa ngục, anh đều ghi nhớ ngày này.

Anh đi máy bay của Trung Quốc chúng ta, các cô tiếp viên hàng không của Trung Quốc chúng ta ai nấy đều xinh đẹp, niềm nở, giống như những thiên thần đáng yêu, đón anh, một ông lão đơn độc chốn xứ người bốn mươi năm về lại Bắc Kinh. Bắc Kinh, quê hương ngày nhớ đêm mong của anh.

Lúc máy bay hạ cánh, trời Bắc Kinh đã tối mịt, đại sảnh sân bay sáng rực ánh đèn. Sảnh lớn trông vẫn rất mới mẻ, nhưng so với sân bay Haneda chung quy vẫn thô sơ hơn nhiều. Anh một mình gọi chiếc taxi đi vào trong thành phố. Hai bên con đường dẫn vào khu đô thị, chen chúc những lùm cây rậm rạp và những cây hòe cao lớn, đó là những loại cây phổ biến nhất ở Bắc Kinh chúng ta.

Ẩn hiện dưới bóng râm đen kịt của tán cây, những ngọn đèn đường màu vàng óng lúc ẩn lúc hiện, hắt những người đi đường ven đường và những tòa nhà phía xa thành một đường nét mờ ảo, trong lòng anh thầm hét lên: "À, tôi về rồi!"

Anh đã trở về, mang theo niềm cuồng hỉ không thể kìm nén, cũng mang theo chút tang thương ấy trở về Bắc Kinh. Đây chính là đường Trường An thường thấy trong mơ ư? Hóa ra nó chẳng qua chỉ là hai cánh tay của Thiên An Môn, từ Đông Đơn đến Tây Đơn tổng cộng chỉ có tám dặm đường, bây giờ tựa như chỉ qua một đêm đã lớn vụt lên, không biết đã mở rộng, mới mẻ hơn gấp bao nhiêu lần. Chiếc xe đi rất lâu, nhưng khi hỏi tài xế, lại bảo là mới vừa tiến vào... những ngọn đèn đường màu vàng kim vẫn giống như hai vải sao băng rực rỡ; thẳng tắp đến phía trước nhìn không thấy bờ, khí phái đó, sự huy hoàng đó, khiến anh kích động đến mức nước mắt cứ chực trào xuống, anh nói: "Tài xế, phiền anh dừng lại một chút, tôi muốn xuống xe đi bộ." Anh đi từ đường nội thành Kiến Quốc Môn thẳng một mạch đến Đông Đơn, hoàn toàn không hề mệt mỏi, anh là người đã sáu mấy tuổi đầu, trong tay còn xách chiếc vali da lớn. Anh cảm thấy bản thân giống như một đứa trẻ sơ sinh, đập vào mắt toàn là những thứ xa lạ, đường Trường An vậy mà lại vĩ đại nhường này.

Trong thư của con trai có nói, bọn họ vẫn ở căn nhà cũ ngõ Vô Lượng Đại Nhân, thế là anh đi từ đầu Đông Đơn hướng về phía bắc, đi một hồi lâu, vậy mà không tài nào phân biệt được là đi quá đà hay chưa tới, mãi chẳng thấy tấm biển ngõ Vô Lượng Đại Nhân đâu cả. Diện mạo đường phố thay đổi rất lớn, chỗ nào cũng không nhận ra nữa, muốn hỏi đường ai đó, lời đến bên miệng lại cứ nuốt ngược trở vào, ôi, đúng là "Càng gần quê hương càng thấy sợ, không dám cất lời hỏi người qua" rồi.

Đi tới một tòa nhà lớn cạnh..., anh cuối cùng cũng nhịn được mà hỏi đường mấy người trẻ tuổi, nhưng đều nói không có con ngõ này, lại hỏi một người lớn tuổi, mới biết anh đã đi quá đà rồi. Ngõ Vô Lượng Đại Nhân bây giờ gọi là ngõ Hồng S tinh, mà tòa nhà trung tâm máy tính trước mắt này chính là "Khu vườn nhà họ Na" nổi tiếng nằm chéo góc với "Vô Lượng Đại Nhân" hồi xưa.

Ngõ Hồng Tinh? Lòng anh hoang mang, nghe có vẻ hơi lạ lẫm, không nói rõ được vì sao, cũng có thể là cảm thấy gọi không thuận mồm bằng ngõ Vô Lượng Đại Nhân chăng.

Tìm được ngõ, tìm nhà quả thực không dễ. Gần bốn mươi năm trôi qua, chỉ thấy đất cũ, chẳng thấy người xưa, hàng xóm láng giềng cũ có lẽ chẳng còn lại mấy nhà. Đã mười giờ tối rồi, trong ngõ không có nhiều người, đèn mờ tối, số nhà cũng nhìn không rõ.

Triều đại đổi thay bao nhiêu năm, số nhà không biết đã đổi bao nhiêu lần, nhìn rõ rồi cũng vô dụng. Lòng anh có chút hoảng loạn.

Đi ngược chiều tới một người trung niên, đeo kính, dáng vẻ rất hiền lành, anh đứng khựng lại gọi với theo:

"Tiên sinh, xin hỏi viện 139 cũ nằm ở đâu vậy?"

"Hồi nào cơ?"

"Thời Dân Quốc... à, năm 1947..."

"Ây da, cái đó thì xưa lắm rồi."

"Chắc vẫn còn vài hộ dân cũ chứ nhỉ?"

"Hộ dân thời đó á? E là chẳng còn mấy." Người trung niên ngẫm nghĩ một lát, "Được rồi, ông đi theo tôi, tôi dẫn ông đi tìm một người."

Người trung niên dẫn anh vào một tiểu tứ hợp viện cách đó không xa..., không, mặt tiền hướng ra đường lớn không có nhà, cho nên phải nói là một tam hợp viện. Ngôi viện cổ kính, thanh tịnh ấy ngay lập tức gợi về trong anh rất nhiều hồi ức ấm thưm. Chân tường trồng hoa đinh hương, một một màu xanh ngắt, một một làn hương đậm đà. Trong ấn tượng của anh viện này năm xưa từng có một nhà học thức làm việc ở "Thư viện Quốc gia Bắc Ph an" sinh sống, còn có người vợ vô cùng tao nhã của ông ta. Con hẻm này rất tao nhã, năm xưa ở đây có không ít học giả danh sĩ, đào kép nổi tiếng một thời Mai Lan Phương từng sống ở con hẻm này.

Chính phòng tọa bắc hướng nam, đang bật sáng đèn, người trung niên hô lên một tiếng:

"Nhị Dũng!"

Đáp lại tiếng gọi, cửa phòng phắt một tiếng kéo ra, một thiếu niên mặc áo thể thao đỏ sậm hấp tấp thò người ra ngoài, nhìn thấy người trung niên, gật đầu một cái: "Ấy, chú Vương."

"Này, dẫn tới cho cháu một vị khách này, tìm người." Người trung niên lại quay mặt về phía anh nói: "Nó rành lắm, khu này nó rành nhất."

Ở Đài Loan có một đám học giả chuyên nghiên cứu dân tục học và lịch sử địa phương như thế, bọn họ nắm rõ tích xưa, giỏi thơ văn, khi nhắc đến phong thổ nhân vật chốn dân gian, sự biến thiên chợ búa, cùng với những truyền thuyết phong tục đại loại như thế, thì rành mạch như đếm trong bàn tay, người làm loại học vấn này phần lớn đều là những di lão cao tuổi, lớp hậu sinh làm sao biết được tường tận? Anh nhìn thiếu niên kia, một thanh niên khoảng chưa đầy mười mấy tuổi, khuôn mặt tròn trịa hoàn toàn trẻ con, đôi vai gầy guộc, chớp chớp đôi mắt to tròn đơn thuần.

Bốn mươi năm trước, đến bố của nó có lẽ vẫn còn đang chảy nước mũi, mà người trung niên lại đem anh giới thiệu cho một tên nhóc hắt hơi chưa ráo máu đầu thế này, lại còn quay người bỏ đi như thể đã hoàn thành đại sự, chỉ trơ trọi lại anh và nó, anh ngây người đứng đó, hoang mang không biết phải làm sao.

"Đại gia đến từ đâu thế?" Thiếu niên nhường sang nửa người, làm động tác mời khách vào nhà.

"Từ Đài Loan đến."

"Tôi về tìm người."

"À," tâm trạng của thiếu niên dường như thả lỏng hơn chút, "Ông là đồng bào Đài Loan à?"

"Hả? À, coi như thế đi."

"Ông về tìm ai thế?"

"Số nhà cũ 139, có người tên là Tiểu Thành, tên đầy đủ là..."

"Hầy!" Thiếu niên không đợi anh nói xong đã cướp lời, "Ông chắc chắn là tìm người ở số 121 rồi, mẹ cậu ấy mất rồi, bố cậu ấy đang ở Đài Loan cơ."

"Đúng đúng, tôi bây giờ về rồi đây này!"

"Ông chính là... Ông chính là bố cậu ấy á? Đúng rồi, hai người trông đúng là rất giống nhau đấy, cháu dẫn ông đi tìm, ông vào nhà ngồi trước đi, cháu mặc áo vào rồi dẫn ông đi tìm."

Nghe giọng điệu đầy chắc nịch của thiếu niên này, anh vừa kinh ngạc vừa vui mừng, thầm nghĩ đại lục lại có chuyện kỳ lạ thế này, những chuyện cũ sắp thành cổ đồ trên đường phố, một tên nhóc lông bông lại rành rẽ đến thế.

Anh bước vào nhà. Căn nhà này có trong có ngoài, rất rộng rãi và cũng rất cao, là loại nhà tốt ấm đông mát hè. Anh hỏi: "Cháu ở đây một mình à?"

Nó gật đầu: "Bố mẹ cháu đều làm việc ở nước ngoài."

Anh nói: "Không ngờ nhà ở Bắc Kinh bây giờ lại rộng rãi thế này, tốt hơn Đài Loan nhiều."

Nó nói: "Nhà ở á? Chật chội không chịu nổi, đây là nhà tư của ông nội cháu, sau khi đập đổ 'Bè lũ bốn tên' mới trả lại cho chúng ta."

Thiếu niên bước vào trong nhà mặc áo, anh ngồi xuống bên cạnh bàn, châm một điếu thuốc, chờ nó.

Phòng ngoài chỉ thắp một ngọn đèn bàn u ám, chân đèn là một chiếc bình hoa cổ kính, nhưng cái chụp đèn lại cực kỳ tân thời; một chiếc bàn viết hoàn toàn mới được đặt ở vị trí dễ thấy nhất trong phòng, còn chiếc tủ sách gỗ gụ đen sì nặng trịch thì đã bị năm tháng mài mòn đi độ bóng, nghĩ chắc là di sản gia đình của ông nội thiếu niên này nhỉ. Có lẽ năm xưa lúc anh sống ở con ngõ này, những món đồ nội thất này đã được đặt trong căn phòng này rồi, nay đứng giữa không gian ấy hoàn toàn như trong mộng, không kìm được mà dâng trào cảm xúc. Chỉ tiếc là cách trang trí trên tường quá mứcn vụn vặt: có tranh chữ treo cuồng, dẫu thiếu nét cổ kính, nhưng cũng mang một nét nho nhã; lại có cả lịch treo tường kiểu mới, một dải toàn ảnh đầu người mỹ nhân, đỏ lòm xanh lè; lại có cả mấy tấm giấy khen lồng trong khung kính nữa. Cả nhã cả tục đều bày chung một sảnh. Rốt cuộc thì thiếu niên này làm nghề gì?

"Cúc cúc cúc," một loạt âm thanh quen thuộc đánh thức anh, mắt anh chợt lóe lên, giống như một giấc mơ kỳ diệu, anh phát hiện ra trên chiếc bàn sát người này, cách nhau một sải tay, vậy mà đang đứng một con bồ câu, con bồ câu xám. Chẳng lẽ nó thật sự bay về rồi sao? Anh suýt thì kêu lên! Không đúng, đây không phải bồ câu của anh, màu sắc của nó nhạt hơn một chút, tinh thần hình như cũng không được phấn chấn lắm. Thế nhưng tâm tình của anh cách nào cũng không nén lại được mà trào dâng, vô thức trong cảm xúc đã khẳng định đó chính là con bồ câu của mình, là con bồ câu vừa vượt đại dương, đuổi theo anh trở về, anh tận mắt nhìn thấy, nó quả thực bay về phía bắc mà! Anh không kìm được vươn tay ra ôm lấy nó, nó nhảy sang bên cạnh hai bước, cuối cùng vẫn để anh nâng trong lòng bàn tay, nhẹ nhàng vuốt ve chiếc lưng mượt mà của nó.

Đây chẳng lẽ là sự sắp đặt của Bồ Tát?

Cửa phòng bên trong kéo ra, anh ngẩng đầu lên, muốn cười với chủ nhân của con bồ câu một cái, thế nhưng chít một tiếng, anh khựng lại, con bồ câu hoảng hốt giãy giụa bay vụt ra từ ngực anh, khoảnh khắc ấy anh chỉ cảm thấy toàn thân kịch liệt rùng mình một cái; chỉ cảm thấy da đầu chợt nổ tung một tiếng; chỉ cảm thấy một luồng dòng điện tê tê, chua xót từ gót chân, bắp chân, cứ thế xuyên suốt toàn bộ cột sống, Mẫn Phương, em có biết anh nhìn thấy gì không?

Đứng trước mặt anh, là một tên cảnh sát!

Anh suy cho cùng cũng là người lớn tuổi, vốn dĩ không nên vô duyên vô cớ căm hận một thanh niên không quen không biết, không nên vô duyên vô cớ sợ hãi một hậu sinh đang giúp đỡ mình, thế nhưng khoảnh khắc đó anh quả thực bị một thứ cảm xúc hoảng loạn và chán ghét tiềm thức tóm lấy, đến mức lúc thiếu niên đó cúi người xách chiếc vali của anh, anh lại thét lên chói tai:

"Không! Không!"

Có lẽ tiếng hét của anh quá khủng khiếp quá chói tai, thiếu niên kia kinh ngạc lùi lại nửa bước, tay chân luống cuống nhìn anh, lại nhìn chiếc vali, tưởng rằng mình đã làm sai chuyện gì, sự bất an và áy náy này của cậu ta khiến anh sực tỉnh; sao mình lại có thể đem những oán hận và tổn thương gần nửa đời người này ra trút lên một đứa trẻ không hề liên quan gì chứ? Con người không thể thiếu lý trí như thế được.

"Chiếc vali này bị sao thế ạ?" Thiếu niên hỏi.

"À, không có gì, ý tao nói là chiếc vali này nặng, để tao tự xách."

"Hầy, không sao đâu." Thiếu niên xua tay, "Đừng thấy cháu gầy, cháu có sức trâu đấy."

Cậu ta ra vẻ thoải mái xách chiếc vali lên, đi ra cửa, lại quay đầu dùng ánh mắt thúc giục anh đi, anh vội vàng dập tắt điếu thuốc mới hút được nửa chừng, nhét vào túi áo, nghe thấy cậu ta kêu lên một tiếng "áy", anh mới nhận ra hành động này có chút thất thấu.

"Chúng tôi ở bên ngoài," tôi muốn giải thích một câu, "An thân lập mệnh ở bên ngoài không dễ dàng gì, phải tằn tiện từng chút một." Tôi móc nửa điếu thuốc từ trong túi ra, cười nói: "Chúng tôi quen thế này rồi, để cháu chê cười rồi."

"Không đâu, không đâu, đây là điều nên làm, dù sao chúng ta đều là người Trung Quốc mà!" Cậu thanh niên ngược lại có chút ngại ngùng, "Cháu chỉ sợ bác làm cháy túi thôi, quần áo đẹp thế này cơ mà."

Mẫn Phương, tôi quên nói với em một câu, cậu ấy chính là Nhị Dũng, người mà tôi vừa nhắc đến lúc nãy. Nó làm cảnh sát ở đồn công an, đối với sự biến thiên của nhân khẩu hộ tịch khu vực chúng ta, quả thực là một chuyên gia chính hiệu đấy. Mẫn Phương, em thấy đứa trẻ này thế nào?

Hôm đó, chính Nhị Dũng đã dẫn tôi đi xuyên qua hơn nửa con hẻm, tìm thấy cái sân mà trước kia chúng tôi từng ở. Căn sân ấy đã biến đổi đến mức gần như không thể nhận ra, chật chội hơn trước, cũng cũ đi rất nhiều, màu sắc hình như cũng thay đổi, khoảng trống đã bị rất nhiều lán trại đơn sơ chiếm mất một nửa. Lòng tôi thấy hoang mang.

Nghe ngóng hàng xóm một hồi, Tiểu Thành vừa mới chuyển nhà cách đây một tuần, chuyển đến khu nhà mới không xa đằng kia, địa điểm cụ thể thì không ai nói rõ được. Nhị Dũng dẫn tôi đi tìm. Trời tối, mặt đất ở khu nhà mới ấy lồi lõm gập ghềnh, ánh đèn đường vàng vọt chiếu lên tấm lưng lúc lắc của Nhị Dũng — chiếc vali quả thực rất nặng, chốc chốc nó lại đổi tay, chốc chốc lại đứng lại đợi tôi, miệng luôn miệng nói "Sắp đến rồi, sắp đến rồi", tựa như đang dỗ dành một đứa trẻ thiếu kiên nhẫn.

Tìm được một tòa nhà, bước vào gõ cửa, người ta bảo trong nhà không có người này. Đi xuống, lại đổi tòa nhà khác. Bước vào gõ cửa, lại bảo không có. Nhìn dáng vẻ thở hồng hộc của tôi, Nhị Dũng đứng lại bên vệ đường.

"Giờ làm sao đây?"

Tôi có thể làm sao được chứ? Bắc Kinh đã hoàn toàn thay đổi, đường sá xa xôi vạn dặm, người cách mặt nhau đã bốn mươi năm mùa thu, tôi sớm đã thành kẻ tha hương đất khách, còn có thể có cách gì được chứ?

Gần mười hai giờ đêm, đêm xuân chợt ấm chợt lạnh. Là một người bèo nước gặp gỡ, dẫu có tốt bụng hay làm phúc đến đâu, giúp đỡ đến mức này thì cũng coi như nhân trí nghĩa tận rồi, thế nhưng tôi thực sự sợ cậu ấy nói một câu xin lỗi rồi bỏ mặc tôi mà đi. Muộn thế này rồi, trên phố đã chẳng còn thấy bóng người, một ông lão cô độc đã kiệt sức, cậu bảo tôi biết đi đâu đây?

"Hay là, tìm một nhà trọ nhé?" Tôi dò hỏi.

"Ở Bắc Kinh khó tìm phòng trọ lắm, muộn thế này thì hoàn toàn không tìm được đâu." Cậu thanh niên đáp không chút do dự.

"Hay là... tìm thêm hai tòa nhà nữa, có khi tìm được họ thì sao?"

"Đêm hôm khuya khoắt thế này, chỉ sợ gõ cửa nhà người ta nữa thì người ta cũng thấy phiền."

"Đúng vậy đúng vậy, lại làm lỡ thời gian của cháu muộn thế này, thực sự..."

"Cháu không sao."

Cậu thanh niên nhìn tôi, chớp chớp mắt: "Hay là, qua nhà cháu ở lại một đêm nhé?"

Tôi nhìn chiếc mũ kê-pi của cậu ấy, trong lòng do dự: "Sao dám phiền thế..."

"Không sao đâu, nhà cháu chỉ có một mình cháu, chăn với ga đều có cái sạch sẽ cả. Hay là bác bảo phải làm sao bây giờ?"

Đành chịu hết cách, tôi đành phải cảm ơn sự thịnh tình của cậu ấy. Nhưng đó thực sự là một sự cảm ơn đầy thấp thỏm, dẫu sao cậu ấy cũng là một viên cảnh sát cơ mà! Dù cho trông có vẻ đáng yêu biết bao đi chăng nữa.