Ngôi nhà của người cảnh sát này trông có vẻ ấm áp và sạch sẽ. Hương thơm sách vở cũ kỹ đặc trưng của những món đồ đạc cổ ấy khiến lưu luyến không rời, thoạt nhiên có cảm giác như chính tay tôi đã từng dùng qua vậy.

Đương nhiên, còn có cả chú chim bồ câu rất ngoan ngoãn kia nữa.

"Cậu cũng thích bồ câu sao?" Tôi hỏi cậu ấy.

"Thích chứ, ở Bắc Kinh bình thường vốn không cho nuôi đâu, con của em đây đã gia nhập hiệp hội chim bồ câu đưa thư rồi, tính là có hộ khẩu đàng hoàng, có cả giấy chứng nhận hẳn hoi."

"Bắc Kinh cũng có hiệp hội chim bồ câu đưa thư cơ à?"

"Có chứ, năm ngoái còn tổ chức một cuộc thi bay từ Bắc Kinh đi Thượng Hải đấy, còn chấm giải và phát thưởng cho chúng nữa."

"Chim bồ câu của cậu đạt giải mấy?"

"Hầy," cậu ấy cười, "không có giải, đến ngày phát thưởng mà nó vẫn chưa chịu về, ai nấy đều tưởng nó chẳng thể về được nữa chứ. Hồi đó em buồn lắm, cơm cũng chẳng ăn nổi..."

"Nó làm cậu mất mặt rồi."

"Cái đó thì không có gì, chủ yếu là em tiếc nó thôi, nó khôn lắm đấy."

"Sao nó lại về được thế?"

"Nó tự bay về đấy, đậu ở bên ngoài cửa sổ cục cục gọi em." Nhị Dũng cười nhẹ một tiếng, "Thật ra nó không quên nhà đâu, đi xa đến đâu rồi cũng sẽ bay về, chỉ là hơi ngốc một chút thôi."

Lời nói của Nhị Dũng khiến tôi liên tưởng đến chính mình, bất giác chấn động tâm can.

Nhị Dũng dùng sự nhiệt tình và bộc trực đặc trưng của người trẻ tuổi để tiếp đón tôi, dốc ra như thể dốc cả gia tư nào là chăn mới, ga giường mới, lại còn đổi cả vỏ gối sạch, dùng nước ấm bảo tôi ngâm chân. Còn cậu ấy thì chống một chiếc giường gấp ngủ ở gian ngoài. Sự hào hiệp hiếu khách của cậu ấy khiến tôi trằn trọc suốt đêm không sao chợp mắt, ngoài việc nhớ đến Tiểu Thành và những người khác ra, thì chính là lên kế hoạch xem phải báo đáp cậu ấy thế nào.

Đến tận lúc trời gần sáng tôi mới thiu thiu chợp mắt, tỉnh dậy thì mặt trời đã lên cao lắm rồi. Tôi khoác áo đi ra, gian ngoài không có ai, trên bàn đặt một chiếc bình giữ nhiệt nhỏ và một đĩa bánh quẩy rán màu đỏ sẫm. Con bồ câu đang uống nước trong chiếc chén nhỏ chuyên dụng của nó, uống được hai ngọn lại vươn cổ nhìn ra ngoài cửa sổ. Tôi nhìn theo ánh mắt của nó, Nhị Dũng đang mặc một chiếc áo ba lỗ trắng muốt, tập tạ đôi ở trong sân. Nghe thấy tiếng động trong nhà, cậu ấy liền chạy vào.

"Bánh quẩy, bác ăn có quen không ạ?"

"Được, được chứ, đây là món ăn quê hương của người Bắc Kinh chúng ta mà." Tôi vui mừng nói.

Thật đấy, dù có phải là tác dụng tâm lý hay không, thì dạo này tôi cũng đã lâu lắm rồi mới có cảm giác thèm ăn ngon đến thế. Trong bình giữ nhiệt đựng sữa đậu nành; một bữa sáng điển hình kiểu Bắc Kinh, rẻ, thiết thực lại thơm ngon.

Ăn sáng xong, tôi nghĩ, đã đến lúc nên bày tỏ lòng thành rồi. Thế là tôi rút từ trong ví ra một trăm đô la, ngẫm nghĩ một lát, lại cộng thêm một gấp đôi nữa, định đặt lên mặt bàn.

Trong lòng vẫn có chút bất an, cảm thấy nên cộng thêm một gấp đôi nữa mới phải phép.

"Bác làm gì thế ạ? Bác đang làm gì thế này?" Cậu nhóc rất lanh lợi, lập tức nhận ra ý định của tôi.

"Chút lòng thành không đáng là bao, thị tình hiếu khách để sau này hãy hay." Tôi nói: "Chúng ta sau này là hàng xóm láng giềng rồi mà."

"Không được đâu, có nói thế nào cũng không được. Em là cảnh sát nhân dân, nếu mà nhận tiền của bác, thể nào cũng bị kỷ luật mất. Bác xem, nhà em cũng khá giả, trông giống người thiếu tiền tiêu lắm sao?"

"Tôi biết các cậu có 'Ba kỷ luật, tám chú ý', hồi trẻ tôi đã từng xem truyền đơn của giải phóng quân rồi, bây giờ lại có phải chiến tranh nữa đâu, đại khái không cần phải câu nệ như thế chứ."

"Công an chúng em bây giờ quy định 'Tám đại kỷ luật, mười điều chú ý', còn nghiêm ngặt hơn cơ."

"Nhưng mà cậu tiếp đón tôi chu đáo thế này, tôi không bày tỏ chút lòng biết ơn nào, trong lòng sao mà thấy yên tâm được chứ."

"Em có phải mở cửa hàng đâu, bình thường em vẫn hay ở một mình, có khách đến còn thấy mới mẻ ấy chứ. Hơn nữa bác từ bên ngoài trở về, điều kiện bên ngoài tốt hơn chỗ này nhiều, ở đây chẳng qua chỉ có một bộ chăn nệm, hai cái bánh quẩy, có tính là gì đâu ạ."

Giằng co không phân thắng bại, tôi nghĩ, thôi được, đằng nào thì thời gian còn dài, bèn nói: "Được, tiền tôi thu lại, nhưng có một món quà lưu niệm nhỏ, dù thế nào cậu cũng phải nhận lấy." Cậu ấy hỏi: "Là gì ạ?" Tôi lấy chiếc bút nguyên tử có gắn đồng hồ điện tử ra, cậu ấy vừa nhìn thấy liền xua tay, "Cái này cũng không được, cái này cũng không xong." Tôi nói: "Cậu mà không nhận, tôi không tài nào bước chân ra khỏi cái cửa này được, tuổi già như tôi, chỉ cốt sao cho được an tâm thoải mái thôi." Cậu ấy chớp chớp mắt một lúc, đành phải nhận lấy.

Nhìn đồng hồ, đã đến chín giờ rồi, Nhị Dũng nói hôm nay là ngày nghỉ của cậu ấy, có thể giúp tôi ra ngoài tìm con trai, cậu ấy bảo tôi ở nhà đừng đi đâu cả, rồi dắt xe đạp, lóc cóc đạp đi.

Đợi ngót nghét hai tiếng đồng hồ, không thấy cậu ấy quay về, nhưng trong lòng tôi vẫn vô cùng vững dạ, tôi tin tưởng gửi gắm...

Gần mười hai giờ trưa, cậu ấy đã trở về, đứng ở trong sân cất tiếng gọi: "Lão tiên sinh!" Tôi bước ra nhìn, đi cùng với cậu ấy còn có một cặp vợ chồng trung niên, họ nhìn tôi, tôi nhìn họ, ai nấy đều chẳng biết nên nói gì cho phải, cuối cùng vẫn là Nhị Dũng nói với người đàn ông kia một câu: "Anh ấy chính là bố anh đấy."

"Bố!"

"Tiểu Thành?"

Đúng vậy, nó chính là Tiểu Thành, Tiểu Thành mà tôi từng nhìn thấy trong ảnh, rất mập mạp, không phải dáng vẻ trong ký ức của tôi cũng chẳng phải dáng vẻ trong tưởng tượng của tôi, giống như việc nghe tin Vô Lượng đại nhân đổi tên thành Hồng Súng vậy, trong lòng tôi bỗng dâng lên một cảm giác cách biệt, nhưng tôi vẫn lao tới ôm chầm lấy nó. Dù sao đây cũng là con trai tôi, dù sao đây cũng là khoảnh khắc đoàn tụ cha con, bao nhiêu năm hồn vương mộng nhớ hướng về giây phút này đây! Nghĩ đến đây, nước mắt tôi bỗng trào ra. Mẫn Phương, em đi quá sớm rồi.

Tiểu Thành không khóc, bận rộn giới thiệu vợ nó với tôi. Vợ? Từ này thoạt nghe có vẻ hơi chói tai, ở Đài Loan, ái nhân chính là người tình, còn ở đây, thật ra ám chỉ vợ của con trai.

Vợ của con trai trông cũng rất đẫy đà, hoàn toàn không còn là cái cô thôn nữ ngốc nghếch đần độn trong bức ảnh ngày trước nữa, mái tóc cũng được uốn bồng bềnh lên, trông vẫn còn rất trẻ, cô ấy hết gọi tiếng bố lại gọi tiếng ba, khiến tôi vui mừng khôn xiết, trong đầu cứ choáng váng cả lên, lúc cùng họ về nhà suýt chút nữa thì quên cả việc cảm ơn Nhị Dũng vì đã làm phiền cậu ấy. Tôi chỉ nhớ lúc đó con chim bồ câu kia đang kêu cục cục.

Mẫn Phương, em còn nhớ Kinh Thánh chứ? Những năm này, thỉnh thoảng anh cũng thích đọc vài đoạn câu chuyện trong Kinh Thánh để khỏa lấp nỗi buồn chán, những chương mục cảm động lòng người về sự đoàn tụ cha con Israel trong Kinh Thánh, không biết bao nhiêu lần đã dẫn dắt anh hướng về thời cổ đại mộc mạc, hướng về tương lai tươi đẹp. Ngày hôm nay, chính bản thân anh, chẳng phải là người ông lão Israel cuối cùng sống đến một trăm bốn mươi bảy tuổi đó sao? Anh có thể sống đến hai trăm tuổi!

Tôi và con trai, cùng vợ của con trai, vui mừng hớn hở trở về nhà. Nhà của con trai nằm ở khu chung cư mới đó, hai gian phòng, đều không tính là lớn, nhà vệ sinh và nhà bếp cũng có vẻ sơ sài. Nhưng tôi nghĩ đây chính là ngôi nhà để an hưởng tuổi già, tận hưởng niềm vui quây quần bên gia đình, là tổ ấm và bến đỗ cuối cùng của tôi, thế nên lúc nào cũng thấy vô cùng thoải mái, dễ chịu.

Thế hệ thứ ba của chúng tôi: Đích tôn cháu trai lớn, đã là một thiếu niên mười bảy tuổi rồi, cháu gái thì nhỏ, mới sáu tuổi, đứa nào đứa nấy đều trông mập mạp khỏe mạnh, đứng trong nhà ngẩn ngơ nhìn tôi - vị khách không mời mà đến vô cùng xa lạ này, dưới sự giục giã liên tục của con trai, mới ngây người gọi một tiếng ông nội.

Hà hà, tôi - người ông nội đột nhiên từ trên trời rơi xuống này!

Mẫn Phương, có phải tôi đã vui quá hóa rồ rồi không? Có lẽ là vậy, vào lúc ấy, toàn bộ thế giới trong cảm giác của tôi chỉ có một bầu không khí, một màu sắc, đó là một sắc đỏ ấm áp và dịu dàng, tượng trưng cho sự vui mừng và hòa hợp. Tôi cứ ngỡ rằng người khác, cứ ngỡ rằng gia đình này, cũng giống như tôi, đang vô cùng đơn thuần, không chút giữ gìn mà ăn mừng sự trở về của tôi.

Không, tôi không hề có ý nói gia đình này không chào đón tôi, bầu không khí chiều hôm đó và tối hôm ấy đều khiến người ta say đắm, trước tiên là có không ít khách khứa đến tận nhà chúc mừng, sau đó một nữ cán bộ họ Trình đại diện cho chính quyền quận cũng đến để biểu thị sự chào mừng và chúc mừng, hơn nữa còn rất trang trọng phát biểu một bài "lời chào mừng", có những câu nói thật chân thành và nhiệt tình, vô cùng cảm động. Con trai và con dâu chiều hôm đó đều xin nghỉ phép, chen chúc chật ních trong căn bếp nhỏ, tiếng thăm hỏi chúc mừng sôi nổi ấy, tiếng xì xì phun hơi của nồi áp suất, lại thêm tiếng rán cá xèo xèo, tiếng dao thớt va đập lộp bộp, không có tiếng động nào là không mang lại cho tôi niềm vui sướng mà lâu lắm rồi tôi chưa từng được trải nghiệm.

Sao tôi có thể không hít một hơi thật sâu, sao tôi có thể không phát ra từ tận đáy lòng mà hô vang: Đây là đứa con của tôi, đây là nhà của tôi!

Đương nhiên, con người ta không thể mãi mãi sống trong niềm vui đoàn tụ sau bao ngày xa cách, thế nhưng lúc đó sao tôi có thể ngờ tới, đứa con của tôi, quê hương của tôi, trên thực tế đã trở nên vô cùng xa lạ rồi, thực chất tôi đang bước vào một cuộc sống hoàn toàn mới.

Đến buổi tối, yến tiệc, khách khứa, tàn cuộc trong niềm vui sướng. Vấn đề đầu tiên gặp phải trong cuộc sống mới, chính là chuyện ngủ nghỉ.

Hai gian phòng, ba thế hệ, đương nhiên sẽ nảy sinh vấn đề về cách ngủ. Con trai và con dâu thì thầm to nhỏ bàn bạc một hồi, quyết định để cháu gái ngủ chung phòng lớn với hai vợ chồng chúng nó, cháu trai thì chống một chiếc giường gấp ở hành lang, nhường căn phòng nhỏ nơi hai đứa trẻ từng ngủ lại cho tôi. Khi tôi nghe thấy đứa cháu trai lầm bầm với mẹ nó ở ngoài hành lang rằng: "Từ nay ngày nào con cũng phải nằm giường dã chiến thế này á? Phiền chết đi được." thì mới nhận thức được rằng sự trở về đột ngột của tôi, quả thực đã làm xáo trộn trật tự vốn có của gia đình này một chút, ít nhất là đã mang lại phiền toái cho cháu trai, trong lòng tôi bỗng trở nên thấp thỏm bất an.

Tôi lấy chiếc máy ghi âm nhỏ đó ra, gọi cháu trai lại, "Lại đây, ông nội tặng cháu một món quà, cháu có đang học ngoại ngữ không?"

"Máy ghi âm!" Cháu trai vui mừng khôn xiết vứt chiếc giường gấp sang một bên, nhận lấy rồi hí hoáy nghịch ngợm, con dâu theo tiếng bước tới.

"Ối giời, sớm biết bố mua cái thứ này, thật nên báo trước cho bố một tiếng, đừng mua loại dùng một chiều thế này, chỉ thu âm được chứ không phát được, nếu mua, chi bằng mua loại dùng hai chiều, loại to ấy, còn có cả loại hai cửa băng nữa, tốt hơn nhiều. Đằng nào thì mỗi lần cũng có thể mang về nước một món đồ cồng kềnh, lại được miễn thuế."

Tôi ngẩn người ra một lúc lâu, chẳng biết nên nói gì cho phải, "Người ở đại sứ quán bảo, loại to ở Bắc Kinh cũng có."

"Thế thì đắt lắm, đắt gấp mấy lần cơ."

Cháu trai ôm khư khư chiếc máy ghi âm vào lòng như sợ bị ai cướp mất, nói: "Vẫn là cái nhỏ tốt hơn, mua loại to rồi hai người lại đem đi nghe nhạc cho xem, đằng nào cũng chẳng cho con."

"Nếu mà có loại to, đem ra cửa hàng ký gửi bán đi, nhãn hiệu Tam Thất ấy, hơn hai nghìn tệ lận đấy, đủ mua mười cái nhỏ, còn tiếc gì thứ của con nữa chứ?"

Con trai đang ngồi xổm ở đó rửa chân cho con gái, lúc này thẳng lưng đứng dậy, nói: "Anh ghét nhất cái bọn cục vật giá ấy, bất kể là cái món quỷ quái gì, cứ dính đến chữ ngoại là lập tức giá trị tăng vọt gấp trăm lần, ở nước ngoài chẳng ai thèm lấy là thứ rẻ mạt, đến chỗ chúng ta đều biến thành báu vật hết, hơn hai nghìn tệ? Anh thèm vào mà để chúng nó dắt mũi làm gà mờ, ngốc nghếch thế chứ!"

Con dâu mặc thây nó, lại nói: "Bố ơi, quay lại lúc rảnh rỗi, kể tụi con nghe về chuyện bên ngoài cho đàng hoàng nhé, đằng nào đời này tụi con cũng chẳng ra nước ngoài được đâu, mắt không thấy thì tai nghe cũng là một thứ phúc đức."

Tôi cười cười, nói: "Được chứ, để tao kể tụi mày nghe chuyện bên ngoài, chuyện lạ nhiều lắm. Mấy đứa tụi mày cũng kể cho tao nghe chuyện Đại lục đi, cái Bắc Kinh này, tao thấy lạ lẫm hết cả rồi, chẳng dò đường nổi nữa."

Con dâu nói: "Bố ơi, tụi con thật sự không ngờ bố lại về gấp gáp thế đấy, hai vợ chồng tụi con ban đầu còn bàn tính với nhau, muốn khuyên bố chuyển sang Nhật Bản sống, rồi để cháu trai sang chỗ bố tự túc du học, dăm ba năm nữa lại nghĩ cách đưa cả em với Tiểu Thành sang đó nương nhờ người quen, chẳng phải chúng ta có thể đoàn tụ ở nước ngoài rồi sao, thế thì thích biết mấy."

Tôi ngẩn người một hồi lâu, nói: "Dù đẹp thế nào cũng không bằng nước quê hương. Bên ngoài nhìn thì có vẻ tốt, nhưng chúng ta ở lại không thoải mái. Mấy đứa không biết đấy thôi, nửa đời này của bố, cứ như vẫn luôn bôn ba lang thang bên ngoài vậy, giờ đây trở về nhà, mới thực sự cảm thấy yên lòng."

Con trai trách mắng vợ: "Bố đã về rồi, em còn nhắc mấy chuyện đó làm gì nữa. Em đừng thấy người nước ngoài ai nấy đều giàu có thế, đến lúc làm việc thì phải liều cái mạng đấy, không liều mạng là nó sa thải em ngay. Nói về sự thoải mái, vẫn cứ là Trung Quốc tốt nhất."

Tôi nói: 'Đúng là câu này chuẩn đấy, lúc trẻ còn có chút sức lực, còn có thể sống ngày nào vui ngày nấy, đến khi già rồi, cái nơi chỉ nhìn tiền chứ không nhìn tình nghĩa ấy, ai thèm quan tâm đến con chứ. Người già là thảm hại nhất. Còn ở đây, dẫu có nghèo thế nào đi nữa, thì đây cũng là quê hương của tôi, có người thân của tôi, tại sao tôi lại không về để dưỡng già chứ?"

Nó gật gật đầu, "Đương nhiên rồi, nước Nhật có cái quái gì tốt đẹp đâu, bao nhiêu người chen chúc nhau trên một dải đất hẹp tí xíu, ai mà thèm đâm đầu vào cái chốn náo nhiệt đó chứ. Chưa nói đến chuyện khác, ở nước Trung Quốc chúng ta đây, tính riêng tiền bán đất thôi, một mẫu đất mười vạn tệ, số tiền này đếm mỏi cả tay rồi, không tin cứ tính mà xem, bảo hiểm còn giàu gấp đôi mẹ nó chứ Nhật Bản ấy chứ, bố bảo còn so cái gì nữa, so về con người, chúng ta cũng đứng đầu thế giới! Anh ghét nhất cái loại sùng ngoại vứt gốc ấy."

Con dâu lườm nguýt một cái, hỏi nó: "Anh đã rửa chân xong cho con bé chưa đấy?"

"X rửa xong rồi."

"Rửa xong rồi thì không mau lau cho sạch sẽ đi, luận về khoản 'chém gió', anh mới là số một thế giới!"

Câu chuyện cứ thế mà chuyển hướng sang chuyện khác, thời gian quả thực đã rất muộn, cháu trai cứ làu bàu sợ ngày mai không dậy kịp lỡ mất giờ đến trường, thế là thu dọn đi ngủ, một đêm không có chuyện gì.

Mấy ngày đầu trôi qua rất nhanh, ban ngày, mỗi người trong nhà đều đi làm, đi học, đi mẫu giáo, chỉ còn lại một mình tôi, nhưng tôi không hề cảm thấy cô đơn, tôi thích đi dạo khắp nơi, mua báo đọc, ăn những món ăn vặt đặc sản của Bắc Kinh — can xào, tàu hũ nước đường, lòng lợn hầm, lại còn có quẩy vòng, bánh mỏng giòn, bánh quẩy bện lớn, bánh tai đường, bánh ai-wo-wo, cứ ăn xong một món quà vặt "cổ kính" này, lại ngắm nghía cảnh sắc; tôi cũng phải nhanh chóng làm quen với cuộc sống ngày hôm nay. Buổi tối theo lệ thường bảo người nhà kể cho tôi nghe, kể về sự biến đổi thay đổi trong mấy chục năm qua của Bắc Kinh.

Thế nhưng, con dâu lại có vẻ hứng thú hơn với việc nghe ngóng những chuyện kỳ lạ ở bên ngoài, tựa hồ đó là một đề tài nói mãi không chán.

"Bố ơi, nghe nói ở nước ngoài một tuần có thể xây xong một tòa nhà chọc trời cơ à, chuyện thật hay giả thế ạ?"

"Bố chưa thấy bao giờ." Tôi thực sự chưa thấy bao giờ.

"Người nghèo cũng đi xe máy cơ à?"

"Xe máy thì đúng là nhiều."

Thỉnh thoảng chúng cũng hỏi: "Bố ơi, ở bên ngoài bố dùng ti vi màu hãng gì thế? Bao nhiêu inch?"

"Mười tám inch, hàng Mỹ."

"Thế còn tủ lạnh?"

Mấy ngày nay, qua những lời bàn tán ngoài phố, tôi cũng láng giêm biết được một vài thứ mốt thời thượng ở Bắc Kinh: đồ điện gia dụng, chính là thứ được mọi người chú ý nhất. Ti vi màu, tủ lạnh, máy giặt, xe máy, mấy món lớn này trở thành biểu tượng công nhận của sự giàu có và khá giả, nhưng ngoài máy giặt ra, nhà của con trai vẫn là một khoảng trống ở mặt này. Con dâu thường hay nhắc đến người bạn học, đồng nghiệp, bạn bè nào đó của cô ấy hoặc người thân ở hải ngoại của ai đó đã gửi về bao nhiêu tiền, mua tủ lạnh hãng nào, máy giặt màu bao nhiêu inch đại loại như thế, tuy nói không toạc móng heo, nhưng ý tứ thì tôi hiểu rõ. Đáng lẽ ra, với tư cách là một người cha, từ khi con trai sáu tuổi đã không làm tròn trách nhiệm nuôi nấng, bây giờ chính là lúc nên bù đắp lại. Thế là tôi mua ti vi màu, tủ lạnh, lại còn mua cả quạt điện, nhưng đối với chiếc xe máy mà chúng thèm thuồng nhất, lúc vung tay tôi lại không khỏi chần chừ. Tiền của tôi không nhiều lắm, đã sáu mươi mấy tuổi rồi, khó mà làm nên chuyện lớn được nữa, tôi phải chừa lại chút tiền để dưỡng già, không thể tiếp tục trở thành gánh nặng cho các con được.

Thế nhưng nghe con dâu vẫn không ngừng nhắc đến chuyện đồng nghiệp, bạn bè hay người quen khác của cô ấy vớ được của hoạnh tài, trong lòng tôi lúc nào cũng thấp thỏm, tự hổ thẹn vì không thể khiến chúng hài lòng.

Dường như duyên nhân duyên khách trong chòm xóm láng giềng có vẻ không đủ cho lắm, nhà cửa bình thường rất ít khi có khách ghé thăm. Nữ cán bộ họ Trình ở khu phố ngược lại đã đến mấy lần, giúp tôi làm thủ tục nhập hộ khẩu, lại còn hỏi tôi trong cuộc sống có gặp khó khăn gì không.

Bởi vì tôi phát hiện ra chuyện đứa cháu trai ngày nào cũng nằm giường dã chiến ở hành lang ngày càng có nhiều điều phàn nàn, thế nên tôi mới dám liều mình đề xuất xem có thể giúp tìm một căn hộ ba phòng hay không, cô Trình giải thích một thôi một hồi về việc nhà ở Bắc Kinh khan hiếm thế nào, cuối cùng vẫn đồng ý sẽ cố gắng hết sức để làm.

Mẫn Phương, khoảng thời gian đó tôi chỉ nhớ em, hễ rảnh rỗi là lại nghĩ đến. Trong lòng tôi sợ hãi, bởi vì không biết vì lý do gì, sau bốn mươi năm ở nhờ đất khách quê người, trong chính ngôi nhà của con trai mình, tôi vẫn có cảm giác nửa là chủ nhà nửa là khách, có lẽ em có thể hiểu được lý do tại sao.

Người già ấy mà, người già lúc nào cũng khiến người ta chướng tai gai mắt, lúc nào cũng là gánh nặng nhỉ!

Nếu không, sao lời nói giữa con trai và tôi ngày càng ít đi? Sao con dâu lại thường xuyên nổi giận vô cớ? Tôi không dám thừa nhận đây là lỗi do tôi. Tôi cũng thường tự hỏi lòng mình: Có phải bản thân quá cô độc, quá lập dị rồi chăng? Cuộc sống độc thân mấy chục năm trời, ngày qua ngày chỉ có một mình, bóng hình chính là toàn bộ nội dung cuộc sống, trải nghiệm thế này có lẽ rất dễ ngấm ngầm dung dưỡng ra một kiểu tính cách ích kỷ, khép kín chăng, nếu không mà nói, ngay cả đứa cháu trai suốt ngày cắm mặt vào sách vở, cùng với đứa cháu gái còn chưa biết sự đời, sao cũng khó lòng giao tiếp với chúng đến vậy?

Gần đây nhà trường của cháu trai lại vừa thêm môn kinh tế chính trị cho học sinh cấp ba, bài tập của nó rất nhiều, thế nên bình thường nó không có nhiều thời gian rảnh để trò chuyện với tôi, thậm chí rất ít khi thân thiết với bố mẹ và em gái, việc đọc sách đã vùi dập nó thành ra ngốc nghếch rồi. Không biết mẹ nó ban đầu đã hứa hẹn với nó những gì, vốn dĩ nó vẫn hằng mong ngóng có thể sang nước ngoài tìm ông nội để tự túc du học, nào ngờ ngay cả ông nội cũng ôm gối cuộn chăn chạy về nước mất rồi, cho nên nó vô cùng thất vọng, tâm trạng chẳng mấy...

Còn tôi thì sao? Tôi cũng bắt đầu thường xuyên cảm thấy không vui, đặc biệt là không thích cái đề tài vĩnh cửu trong nhà — "Nước ngoài..."

"Bố ơi, con vẫn luôn chưa hỏi bố, bố ở bên ngoài ở mấy gian nhà?"

"Ba gian, cộng thêm một phòng bếp."

"Ồ —" Con trai kéo dài giọng đầy khinh miệt, "Cũng có nhiều nhặn gì đâu." Con dâu lại tranh cãi rằng: "Thế này là tốt lắm rồi, một mình ba gian, cho con thì con cũng mãn nguyện lắm rồi, còn muốn hưởng phúc thế nào nữa, nhà nhiều quá anh lại lười dọn dẹp ấy chứ!"

Lần đó tôi rốt cuộc không thể nhịn được nữa, "Sao mấy đứa chưa từng đoái hoài xem ngần ấy năm bố ở bên ngoài đã chịu đựng bao nhiêu đắng cay, mấy đứa đều biết bố từng ngồi tù, thế mà mấy đứa chưa từng hỏi han lấy một câu."

"À, đúng rồi, bố ơi," con dâu đột nhiên hứng thú hẳn lên, ánh mắt có chút quái dị, "Họ đều nói nhà tù nước ngoài cũng được ăn ngon hơn chúng ta, chuyện thật hay giả thế ạ?"

Đầu óc tôi nổ tung oành một tiếng, sắc mặt chắc chắn là khó coi lắm, há hốc miệng một hồi lâu, nhưng đến một câu cũng chẳng thốt nổi.

"Mẹ cứ mở mồm ra là sùng ngoại," Cháu trai hừ lạnh một tiếng: "Thật ra cái đất nước tư bản chủ nghĩa ấy, phồn vinh giả tạo, khủng hoảng kinh tế..."

"Thế mà ngày nào mày chẳng làu bàu với tao là muốn ra nước ngoài du học, hả? Mày đừng đi nữa!" Con dâu bị bề dưới vặn lại, có chút thẹn quá hóa giận.

Khuôn mặt cháu trai đỏ bừng lên ngay tức khắc, "Chất lượng giáo dục ở nước ngoài tốt, con nếu không phải vì học cho có bản lĩnh..."

"Ở Trung Quốc thì không học được bản lĩnh chắc? Chẳng qua là muốn ngày nào cũng được ăn đồ Tây, trở về còn có thể cao hơn người ta một bậc chứ gì."

Thôi thôi," con trai có chút không kiên nhẫn nổi nữa, "Hở ra là nước ngoài, nước ngoài thì sao chứ? Người nước ngoài thì cao hơn người ta một bậc chắc? Anh đây chẳng phục cái kiểu đó đâu! Mấy ngày nay chà, có một tên Tây, chưa đến ba giờ chiều đã mò tới quán bar của bọn tao rồi, đòi uống bia, tao thèm chấp nó chứ lị, chưa đến giờ mở cửa, dù có là Reagan đến tao cũng không bán! Chà, tên Tây đó thì chẳng nói gì, cái tên phiên dịch ở bên cạnh lại đâm ra sốt ruột, cứ nằng nặc bắt tao phải bán cho bằng được, bảo rằng ở quán rượu nước ngoài, đều là phục vụ hai mươi bốn tiếng cả. Tao hỏi nó chứ, đây là Trung Quốc hay nước ngoài, hử? Đến Trung Quốc thì phải hiểu quy củ của Trung Quốc, ba giờ rưỡi mới mở cửa, muốn uống rượu chứ gì, ba giờ rưỡi quay lại đây, bây giờ tao không tiếp. Tao ghét nhất cái loại đi ăn chực cơm Tây dựa hơi chó cậy thế này!"

Tôi tránh xa căn phòng lớn của chúng ra, tiếng chúng cãi nhau làm tim tôi hoảng loạn.

Buổi sáng ở Bắc Kinh, trời sáng nhanh thật. Chúng đều chưa tỉnh giấc, một mình tôi lặng lẽ dậy sớm. Nhanh thật, về nước ngót nghét cũng đã gần hai tháng rồi, thời tiết đã bước vào đầu hạ, dần dần trở nên oi bức, ngọn gió mát buổi sớm vẫn còn vương vấn chút hơi ẩm, có lẽ đây không nên coi là... chỉ kém một mảy may chút hơi lạnh mà thôi. Trời rất xanh, trông vô cùng sạch sẽ, khoáng đạt. Tại sao tôi lại dậy sớm thế này? Tại sao lại phải đến đây cơ chứ? Trong khoảng thời gian hơn một tháng nay, Di Hòa Viên, Hương Sơn, Cố Cung, Ung Hợp Cung, lại cả Bát Đạt Lĩnh nữa, đều đã đi qua hết rồi, nhưng vẫn chưa đến nơi này, nơi này rất gần; lại lừa dối hiện lên ngày hôm qua...

Đồng Nhân Đường, mặt tiền đã đổi mới hoàn toàn rồi.

Đồng Nhân Đường phất lên nhờ việc cung cấp dược liệu thô cho ngự dược phòng, tiệm giày Nội Liên Thăng cách đó không xa cũng nổi danh nhờ việc nhận thầu công việc trong cung, lại còn có lụa là Thụy Hường Tường, tiệm thuốc lá Nam Dự Phong... Mấy tiệm này đều là cửa hiệu lâu đời trăm tuổi, bây giờ mặt tiền cũng đều trở nên sang trọng rồi, nhưng tên tuổi thì vẫn giữ nguyên.

Trời còn sớm, cửa tiệm vẫn chưa mở, mặt đường có vẻ rộng rãi hơn trước một chút, cũng gọn gàng hơn, đẹp đẽ hơn. Mẫn Phương, em nhất định biết tại sao anh lại đến đây, thần kinh của chúng ta đều sẽ nhạy cảm mà nhảy dựng lên; em không đoán được anh đường hoàng đặt chân lên đại lộ thông thương đâu! Năm tháng đằng đẵng, chuyện cũ như khói mây, bất kể đến lúc nào, anh chỉ cần đứng trên con đường này, hai chân đều không kìm được mà run lẩy bẩy.

Không, anh chẳng phải vì hoài niệm nỗi đau đớn, cũng chẳng cần nhấm nháp hận thù, anh chỉ hy vọng con đường này có thể gợi lên cho anh một tia ký ức sống động, có thể đẩy Tiểu Thành của anh, đứa con trai sáu tuổi của anh, thật chân thật xuất hiện ngay trước mắt anh, anh thật sự muốn ôm chầm lấy nó một cái. Mẫn Phương, mẹ của đứa trẻ! Ngày hôm đó Tiểu Thành kéo lê chân anh, miệng lớn tiếng gào thét, anh không ngờ nó lại có sức mạnh lớn đến thế! Chính sức mạnh ấy đã nâng đỡ anh vượt qua nửa đời cô độc, kiên trì đến khi đầu bạc trắng, kiên trì đến tận khi trải qua muôn vàn hiểm nguy cuối cùng cũng được trở về nhà! Thế nhưng, Tiểu Thành của anh, nó đang ở đâu!

Cửa hàng đã mở cửa, phố xá trở nên náo nhiệt rồi, đàn ông, phụ nữ, người trẻ, người già, từng người từng người lướt qua trước mắt anh. Có lẽ anh vĩnh viễn không tìm thấy nó nữa rồi...

"Lão tiên sinh, ông đến mua đồ ạ?"

"Ồ, không," tôi hoảng hốt thốt lên một câu, định thần nhìn lại — một thanh niên cao ráo, mày thanh mắt tú, cũng rất thiện lương.

"Ông không nhớ cháu nữa à? Cháu là Nhị Dũng đây."

A — Nhị Dũng? Cái giọng điệu hoạt bát ấy, sao tôi có thể không nhớ cho được — Tôi chợt cảm thấy đứa trẻ này giống như vị thần vận mệnh, mang theo hy vọng, theo đuổi và tưởng tượng của tôi, lúc nào cũng âm thầm, bất ngờ xuất hiện.

Cậu ấy mặc chiếc áo sơ mi dài tay màu trắng phẳng phiu, vạt áo buông hờ hững bên ngoài chiếc quần ống đứng, tay áo xắn lên, để lộ một đoạn cánh tay phơi nắng rám nắng khỏe mạnh, mái tóc đen mềm mại vô tình lòa xòa trước trán, có chút lộn xộn, nhưng không hề thô lỗ, đáng yêu hơn bộ dạng mặc cảnh phục của cậu ấy rất nhiều. Cậu ấy là ai? Tiểu Thành...? Tôi cố kìm nén nước mắt.

"Cậu... hôm nay lại nghỉ làm à?"

"Nghỉ chứ." Nhị Dũng cười nói: "Ra đây mua ít đồ."

Tôi nhìn vào tay cậu ấy, "Mua khóa?"

"Vâng, bây giờ chúng em phải thuyết phục mọi người đều đổi sang loại khóa mới này, an toàn, chống trộm."

"Ồ," tôi nhận lấy chiếc ổ khóa đó, vô thức sờ sờ ngắm nghía, trong đầu lại chẳng biết đang nghĩ gì nữa.

"Cái khu vực quản lý của em đều đổi xong hết rồi, chỉ còn lại mỗi nhà cuối cùng, nói thế nào cũng nhất quyết không chịu bỏ tiền ra mua, keo kiệt tận cùng." Nhị Dũng nhắc đến công việc của mình, nghiêm túc đến mức say mê, "Gặp phải cái loại người bủn xỉn thế này, bác chẳng có cách nào cả, em đành phải bỏ tiền túi ra lắp bù cho người ta vậy, nhỡ đâu để trộm cạy cửa, thì vẫn là việc của tụi em."

Sau đó cậu ấy còn nói những gì nữa nhỉ, tôi quên mất rồi, cậu ấy rời đi thế nào, tôi cũng quên béng mất. Tôi ngẩn ngơ đi bộ về nhà, trong lòng trống rỗng một mảng, chẳng biết vì đánh mất thứ gì hay phát hiện ra điều gì, dù sao trong lòng cũng thấy chẳng ra làm sao cả.

Trong nhà không có ai, tôi thui thủi đi từ phòng này sang phòng khác, trong lòng bỗng có chút hoảng hốt, bởi vì tôi nhận thức được một cảm giác cô đơn nặng nề, quen thuộc đến kỳ lạ, đang không tài nào cưỡng lại được mà ập đến. Tôi không muốn, thực sự không muốn quay trở lại cái sự cô đơn đã giam cầm tôi suốt mấy chục năm qua nữa. Tôi hiểu ra, có lẽ chính vì Nhị Dũng, người thanh niên mới đôi mươi ấy, đã khiến tôi nhận ra sự vô vị trong cuộc sống của chính mình. Một con người, nếu có thể giống như cậu ấy, đắm chìm một cách đơn thuần vào công việc và sự nghiệp, thì có lẽ sẽ vĩnh viễn không cảm thấy cô đơn hay tẻ nhạt. Uống trà đọc báo, trồng hoa nuôi cỏ, đánh thái cực bát quái, hay là xách lồng chim đi dạo khắp nơi, người già ở Bắc Kinh đều sống qua ngày như thế, chẳng phải cũng tự được niềm vui đó sao? Không không, tôi là một kẻ đã lao động vất vả cả đời người, số mệnh vốn không được hưởng phúc nhàn tình thi vị, đôi khi, quên mình lại chính là một loại hạnh phúc. Nhị Dũng rất hạnh phúc, mặc dù cậu ấy phải đi mua khóa bù cho cái tên keo kiệt kia, tốn tiền tốn cả tâm trí, nhưng ai có thể nói cậu ấy không hạnh phúc chứ? Tôi già rồi, nhưng cơ thể vẫn còn tráng kiện, tôi có thể, và cũng nên làm chút chuyện gì đó, ví dụ như có thể đến nhà hàng của con trai để dạy chúng làm món trà Nhật Bản, bày bàn, dọn món theo đúng phong cách Nhật Bản thuần túy, khoản này tụi nó nhất định làm không ra hồn đâu.

Đúng thế, chuyện này tối nay phải nói với Tiểu Thành ngay mới được!

"Bố ơi, bố cứ nghỉ ngơi đi cho con nhờ, làm cái trò cười thiên hạ ấy để làm gì chứ!"

Tiểu Thành phản đối, nó hầu như không để tôi nói hết câu.

"Bố về nước rốt cuộc mang theo bao nhiêu tiền thế? Có phải sợ tiêu hết rồi không có chỗ kiếm tiền nữa không?" Con dâu đang lau bàn ăn, lúc này cũng đầy nghi kỵ mà dừng tay lại.

Tôi mặc kệ nó, chỉ khăng khăng nói với con trai: "Bố không muốn cứ mãi nhàn rỗi thế này, sinh bệnh ra mất."

Sự khinh miệt người phương Tây của con trai, quả thực gần giống như một sự bài ngoại ngu muội. Tôi nói: "Ít nhất ở Bắc Kinh có rất nhiều người Nhật Bản, họ thích ăn món Nhật."

"Bố ơi! Người ở chỗ làm của tụi con đều biết bố là đại lão bản ở hải ngoại, bố mà đi nấu ăn, dọn bàn, chẳng phải nói lên rằng bố chẳng qua cũng chỉ là một tên đầu bếp, một đứa phục vụ chạy bàn thôi sao, thế thì mặt mũi con giấu đi đâu hả?"

Hóa ra, con trai cũng sợ điều này. Cái sự thanh cao của mày, cái sự thanh cao mang đậm bản sắc quốc túy ấy, vứt đi đâu mất tiêu rồi!

Tôi trầm mặt xuống, "Đúng vậy, bố của mày chính là đầu bếp, chính là kẻ chạy bàn đấy! Số tiền bố từng gửi cho tụi mày trước đây, số tiền mua những món đồ này bây giờ, chính là kiếm được bằng cách đó đấy, hoàn toàn trong sạch! Nếu mày cảm thấy mất mặt, có thể đập nát chúng đi, ném ra ngoài đường ấy!"

Tiểu Thành ngẩn người ra, nó không biết tại sao tôi lại đột nhiên nổi giận, tôi... tôi cũng chẳng biết nữa.

Tiểu Thành mất ngủ suốt đêm hôm đó, hôm nay không đi làm nữa, nằm bẹp trên giường, bữa sáng cũng không ăn. Sau khi con dâu và các cháu đi rồi, tôi ngồi bên mép giường của nó, kéo lấy bàn tay nó, tôi nghĩ đến chính đôi tay này, đã từng tha thiết ôm lấy chân tôi biết bao nhiêu, trong lòng tôi bỗng chua xót, bèn nói: "Con ơi, là tính khí của bố không tốt, con bỏ qua cho bố nhé."

Tiểu Thành khóc, khuôn mặt vặn vẹo đến khó coi, nó nói nó cảm thấy nhân đời vô vị, từ nhỏ đã mất đi sự che chở của cha mẹ, cô độc lớn lên, thật sự chưa từng được hưởng một ngày phúc nào; nó oán trách thế hệ sau không biết hiếu kính, mà tôi, một người trưởng thành không làm tròn tình cha, lại không thể thấu hiểu cho nó; nó còn nhắc đến người vợ của mình — người đồng chí kết duyên trong "tổ chức cách mạng" thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", bây giờ lại trở nên ích kỷ và tầm thường đến thế, kết hôn mười tám năm, gần đây mới phát hiện ra cô ta còn lén lút giấu một cuốn sổ tiết kiệm trước khi kết hôn, để phòng hờ cho việc ly hôn sau này, chẳng qua bây giờ sợ vật giá lại tăng nên mới lôi ra mà thôi. Đồng sàng dị mộng thế này chưa nói, đáng tiếc nhất là hơn năm trăm tệ của mười năm trước, bây giờ chỉ đáng giá ba trăm tệ mà thôi. Tiểu Thành trợn trừng đôi mắt sưng húp căm hận hỏi — có lẽ ba trăm tệ cũng chẳng đáng ấy chứ!

Mẫn Phương, anh thật sự không muốn tiếp tục kể nữa, những lời nói này của Tiểu Thành đã khiến anh lạnh buốt thấu xương rồi. Vợ chồng với nhau, chỉ hữu danh vô thực, hình thức tựa như mối giao hảo vụ lợi, hà cõi còn chút hơi ấm gia đình nào nữa chứ? Cầu mong những hơi lạnh chốn trần gian này, không đến mức khiến em ở chốn lầu ngọc điện ngà trên thiên đường, phải chịu cảnh rét mướt khôn cùng.