10% Hạnh Phúc Hơn

Lượt đọc: 267 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 8
10% Hạnh Phúc Hơn

❊ ❊ ❊

Tôi biết sự nghiệp truyền hình của mình đã trải qua một sự thay đổi triệt để khi đọc dòng sau đây từ máy phóng chữ: “Bây giờ đến câu chuyện về chú chuột túi bị liệt Irwin...” Chuyển sang một cảnh quay trực tiếp một người phụ nữ đang ôm một con thú có túi khuyết tật mặc áo sơ mi, cà vạt và áo vest. Lúc đó tôi buột miệng, với sự vui vẻ cưỡng ép: “Tôi thích bộ đồ mới của Irwin! Nó trông thật bảnh bao!” Tôi đang mỉm cười trên màn hình, nhưng bên trong, bản ngã của tôi đang rít lên, Mày thật ngu ngốc.

Tôi đang trong một bài học về đối tượng “đau khổ” trong khái niệm của Phật giáo, mà ở trường hợp này có thể được dịch đại khái thành “Hãy cẩn thận với những gì bạn muốn”.

Vào một chiều thứ Sáu, ngay sau khi trở về từ khóa tu, một David Westin đặc biệt vui vẻ đi tới phòng và đề nghị tôi làm người đồng dẫn chương trình cuối tuần của GMA.

Tôi phấn chấn và nhẹ nhõm, gật đầu vui sướng. Như thể tôi đã hoàn toàn quên đi tất cả các bài giảng Phật pháp của Joseph về tính bất khả thi của sự hài lòng lâu dài. Tôi cảm thấy như thể hàng tháng trời lo lắng về vị trí của mình trong bộ phận tin tức và tương lai trong ngành cuối cùng có thể chấm dứt. Tất cả các vấn đề của tôi đã được giải quyết. Giải thoát!

Hai ngày sau khi Westin sải bước vào văn phòng của tôi và tự tin đưa ra lời đề nghị, tôi đang ở nhà thì thấy dòng tiêu đề sau trên trang web của tuần báo New York Times: “Chủ tịch của ABC News từ chức.”

Khi trở lại làm việc vào sáng hôm sau, nhiều giám đốc điều hành cấp cao nói Westin sẽ tiếp tục làm chủ tịch trong nhiều tháng nữa và lời đề nghị vẫn còn. Điều đó nghĩa là đã đến lúc đàm phán hợp đồng mới của tôi, đồng nghĩa với một loạt thách thức mới. Các cuộc nói chuyện nhanh chóng bị sa lầy vào một loạt các vấn đề nhỏ. Cả hai bên đều nhất quyết không chịu nhượng bộ. Mọi thứ dường như đang bên bờ sụp đổ.

Sau vài tuần bị đình trệ, trong nỗ lực phá vỡ sự bế tắc, nhà sản xuất điều hành của GMA, Jim Murphy, đã gọi tôi vào họp. Murphy (mọi người gọi anh bằng họ) phụ trách công việc điều hành được vài năm, và tôi khá thích anh. Anh là một chàng trai cao ráo, ăn mặc bảnh bao với mái tóc bóng mượt màu muối tiêu, người đầy mùi thuốc lá, rượu và có giọng điệu mỉa mai.

Khi ngồi đối mặt với nhau trong văn phòng góc của anh, nơi cho ta cái nhìn toàn cảnh về Trung tâm Lincoln, tôi đã chuẩn bị sẵn tinh thần rằng Murphy sẽ cố gắng thuyết phục mình từ bỏ các yêu sách. Thay vào đó, anh chọn một chiến thuật mạnh mẽ hơn.

“Tôi có thể nói với anh như một người bạn không?” anh hỏi. “Vì tôi biết,” anh nói theo cách chiến thắng, “rằng anh, không giống những người khác ở đây, không trở nên nhạy cảm quá mức vì nó.”

“Chắc chắn, rồi” tôi nói, ngọ nguậy trên ghế, cố gắng tỏ ra lãnh đạm.

“Anh không bao giờ trở thành người dẫn chương trình của một bản tin lớn trong tuần được,” anh nói với một sự chắc chắn khiến tôi đau bụng. “Anh không có ngoại hình,” anh tiếp tục, “và giọng anh quá chói.”

Anh đẩy tôi vào tình huống thật hài hước. Đã lạnh lùng hứa rằng sẽ tiếp nhận bất cứ điều gì anh nói, tôi không thể chịu đả kích quá mạnh khi anh giết chết giấc mơ của mình. Vì vậy, tôi giả vờ tỏ ra không bị tổn thương khi cuộc họp kết thúc.

Trong khi cuộc giao tiếp của tôi với các sếp đều, nói giảm nói tránh thì, không hài lòng, tôi đã có một bản hùng ca bất ngờ về cách nói chuyện về thiền mà không giống như một kẻ lập dị.

Việc biến mất trong khóa tu 10 ngày mà không có email hoặc liên lạc qua điện thoại tất nhiên dấy lên rất nhiều câu hỏi, khiến tôi trở thành một thiền giả và buộc phải thảo luận về việc thực hành mới này của mình với một nhóm lớn hơn nhiều.

Lúc đầu, những cuộc trò chuyện không suôn sẻ. Trong bữa tiệc bể bơi mùa hè hằng năm của gia đình, chỉ vài tuần khi ở cùng Goldstein ở California, cha đã kể cho tôi nghe chuyện về vài người mà ông biết, những người đã phát hiện ra thiền và sau đó trở thành nên “hoàn toàn vô tích sự.” Sau đó, ông hỏi tôi một cách thận trọng: “Vậy, bây giờ con có phải Phật tử không?” Tôi đã lẩm bẩm trả lời chẳng ra đầu đuôi gì.

Với bạn bè và đồng nghiệp, sự truy vấn về khóa tu cũng chứa đầy sự hoài nghi như cha tôi. “Anh đã làm gì trong kỳ nghỉ hè của mình?” họ hỏi. Nội dung hàm ý luôn là: “Anh đã tham gia một giáo phái phải không?” Tôi có thể nói mọi người đang nghĩ điều tôi chắc chắn sẽ nghĩ nếu ở trong trường hợp của họ: rằng tôi đã trở thành một trong những người đó, một người bình thường bước vào tuổi trung niên bắt đầu tin vào mấy thứ tâm linh lạ lùng.

Bất cứ khi nào được hỏi về thiền, tôi sẽ đều ngao ngán và có cái nhìn ngượng ngùng trên mặt, giống như cách những con chó ở Manhattan làm khi chúng bậy trên đường, hoặc sẽ bắt đầu một bài giảng lạc quan, quá sức mạnh mẽ về lợi ích của chánh niệm: nó thực sự là một siêu năng lực như thế nào, nó thực sự không kỳ lạ như mọi người nghĩ và không liên quan đến việc “làm sáng tỏ tâm trí” hay đại loại thế. Tôi có thể thấy chút sốc trong mắt người nghe – đôi mắt của người bị lịch sự dồn vào chân tường điên cuồng tìm kiếm bất kỳ phương tiện để thoát ra.

Có vài điều tôi cố gắng, một cách vụng về, đạt được trong các cuộc trao đổi này. Chủ yếu là bảo vệ danh tiếng của mình, để chắc chắn rằng mọi người đã không nghĩ tôi là một kẻ ngốc. Nhưng có một cái gì đó khác. Càng ngồi thiền, tôi càng nhìn rộng ra xung quanh và nhận ra rằng tất cả chúng ta đều có tâm khỉ – rằng mọi người đều có những cuộc khủng hoảng hói đầu do họ tự tạo ra. Sau những trải nghiệm mạnh mẽ từ khóa tu, tôi cảm thấy bắt buộc phải chia sẻ những gì mình đã học. Tôi chỉ không thể tìm ra cách để làm điều này một cách hiệu quả. Trong một cuộc họp, tôi đã nói với Barbara Walters rằng mình đang xem xét viết một cuốn sách về chánh niệm. Bà mỉm cười và trả lời: “Đừng bỏ bê công việc hằng ngày của anh.”

Sau đó vài tuần, tôi có một cuộc trò chuyện định mệnh với Kris, một nhà sản xuất cao cấp tại GMA. Cô đã là cố vấn của tôi từ những ngày đầu tiên ở ABC. Chúng tôi có một mối quan hệ hết sức thân mật, vì cô khiến cho tôi vui vẻ cả trong lẫn ngoài giờ phát sóng. Một ngày nọ, chúng tôi đang trò chuyện thì chủ đề về “kỳ nghỉ” hè gần đây của tôi xuất hiện. Cô nhìn tôi hả hê và nói: “Điều gì đã xảy ra với anh cùng cái mớ thiền đó?”

Cố gắng tránh một câu trả lời dông dài, tôi buột miệng: “Tôi làm điều đó vì nó khiến tôi hạnh phúc hơn 10%.” Ánh mắt cô lập tức thay đổi. Tia khinh miệt nhỏ bé đột nhiên biến thành một biểu hiện của sự quan tâm thực sự. “Thật á?” cô nói. “Nghe có vẻ hay ho phết nhỉ.”

Bùm: Tôi đã tìm thấy điểm mấu chốt. 10% hạnh phúc hơn: nó có lợi ích kép là hấp dẫn và chân thực. Đó là câu trả lời hoàn hảo, vừa lập trình chống lại sự đánh giá quá cao của những người tự lực đồng thời cũng mang lại lợi tức đầu tư hấp dẫn. Nó mơ hồ gợi cho tôi nhớ đến bộ phim hài Crazy People (Những kẻ điên) hồi những năm 1990, trong đó Dudley Moore đóng vai một nhân viên quảng cáo, người quyết định bắt đầu đưa sự trung thực vào trong các khẩu hiệu của mình, ví dụ như “Volvo – Vâng, chúng hình hộp, nhưng chúng an toàn,” và “Jaguar – Dành cho những người đàn ông thích làm chuyện ấy với những người phụ nữ xinh đẹp mà họ chẳng quen biết.” Công ty lập tức gửi anh đến trại thương điên.

Khẩu hiệu mới của tôi hòa hợp với đặc tính của ngành tin tức truyền hình: người ta tin rằng các phóng viên nên cố gắng không bao giờ nói quá nhiều về những câu chuyện của mình. Bạn không muốn đi khắp nơi nói với những nhà điều hành chương trình rằng mình đã có tài liệu tuyệt vời nhất thế giới và sau đó khiến họ thất vọng. Họ sẽ không bao giờ đưa bạn lên sóng nữa. Tốt nhất là luôn chuẩn bị sẵn cho bất cứ bất ngờ nào. (Tất nhiên, bạn không bao giờ biết điều này khi xem sản phẩm của chúng tôi. Khi phát sóng, chúng tôi tin vào mặt trái của việc bán phá giá; chúng tôi dán nhãn hiệu “độc quyền” trên tất cả mọi thứ.)

Tôi ước mình đã có sẵn dòng 10% này khi bị cha chất vấn. Tôi không thể trách ông vì đã hoài nghi, nhưng bây giờ, khẩu hiệu mới của tôi là một bảo vật hiệu quả chống lại sự cảnh giác này. Khi tôi bắt đầu thử nghiệm nó với những người khác, dù không tạo ra bất kỳ chuyển đổi tức thì, nhưng ít nhất nó cũng ngăn mọi người nghĩ tôi đã hoàn toàn rơi xuống vực sâu.

Khoảng một tháng hoặc hơn sau khóa tu, tôi có cơ hội thử nghiệm khẩu hiệu này với chính Quý ngài Khai sáng. Tôi đã sắp xếp để phỏng vấn Joseph Goldstein cho một chương trình mới về tôn giáo do tôi dẫn dắt được gọi là Đức tin. Vào một ngày nắng đầu tháng 9, ông xuất hiện tại trường quay ABC trong bộ đồ kaki và áo sơ mi màu xanh nhạt, đeo bao da BlackBerry gắn trên thắt lưng. Bên ngoài khóa tu, ông thoải mái và vui tính hơn – thậm chí đôi khi ngớ ngẩn một cách quyến rũ. Chúng tôi có mối quan hệ rất tốt.

Tôi bắt đầu bài phỏng vấn bằng cách hỏi ông đã đến với Phật giáo như thế nào. Khi còn là một chàng trai trẻ, ông kể, ông rất thô lỗ – “có rất nhiều thứ trong đầu tôi,” ông nói. Ông đến Đại học Columbia với dự định trở thành một kiến trúc sư hoặc luật sư, nhưng cuối cùng lại theo học chuyên ngành triết học. Sau đó, ông gia nhập Quân đoàn Hòa bình. Đông Phi là sự lựa chọn đầu tiên, nhưng “nghiệp chướng chính là nó,” ông bị chuyển đến Thái Lan, nơi ông lần đầu tiên tiếp xúc với Phật giáo. Ông tham gia một nhóm thảo luận dành cho người phương Tây tại một ngôi chùa nổi tiếng ở Bangkok, tại đó ông đã gây ra không ít rắc rối.

“Mọi người ngừng tham gia nhóm vì tôi đến,” ông bảo tôi, bật cười. “Có lẽ anh cũng từng đến những nhóm như thế, nơi có một người không bao giờ chịu ngậm mồm lại. Đó là tôi. Cuối cùng, một trong những nhà sư đứng đầu nhóm nói, ‘Joseph, tôi nghĩ cậu nên thử thiền.’”

Và thế là ông thiền. Một mình trong phòng, ông đặt đồng hồ báo thức năm phút và ngay lập tức “kết nối”.

“Tôi thấy rằng thực sự có một cách để nhận thức được tâm trí của một người,” ông nói. “Tôi thấy nó thật phi thường. Trước khi thấu hiểu, chúng ta sống cuộc sống của mình chỉ bằng cách đặt ra điều kiện và thực hiện theo thói quen, phải không nào?”

Ông phấn khích đến nỗi bắt đầu mời mọc bạn bè đến xem mình thiền. “Họ không thèm quay lại,” ông nói, bật cười.

“Vậy ông có khó chịu chút không?” tôi nói.

“À, có... một chút. Nhưng tôi nghĩ việc thiền trong hơn 40 năm qua đã giúp ích.”

Sau thời gian tại Quân đoàn Hòa bình, ông chuyển đến Ấn Độ trong bảy năm để học thiền. Cuối cùng, vào giữa những năm 1970, ông quyết định trở về Hoa Kỳ, nơi ông đã viết sách, giảng dạy và chủ trì các khóa tu kể từ đó.

Về chủ đề khóa thiền, tôi hỏi: “Hầu hết mọi người nghĩ chín ngày ăn chay, không nói chuyện và sáu tiếng thiền im lặng mỗi ngày nghe chẳng khác nào...”

“Địa ngục,” ông nói, ngắt lời tôi với tiếng cười vui vẻ. Nhưng, ông nói thêm, khi mọi người thực hiện bước nhảy vọt và tham gia khóa tu, họ nhận được “cái nhìn thoáng qua đầu tiên về những gì tâm trí đang thực sự làm. Anh biết đấy, chúng ta sẽ có một cái nhìn gần gũi, chân thực về bản chất cuộc sống của mình.”

Ý niệm đó thực sự gây ấn tượng với tôi: cho đến khi chúng ta nhìn thẳng vào tâm trí mình, chúng ta không thực sự biết về “bản chất cuộc sống của mình”.

“Thật tuyệt vời,” tôi nói. “Mọi thứ chúng ta trải nghiệm trên thế giới này đều phải qua một bộ lọc – tâm trí – nhưng chúng ta dành rất ít thời gian để xem nó hoạt động như thế nào.”

“Chính xác. Đó là lý do một khi đã thấu hiểu thì nó rất hấp dẫn, bởi thực sự cuộc sống là biểu hiện của tâm trí chúng ta.”

Mọi thứ diễn ra tốt đẹp, tôi nghĩ đây là thời điểm để nhắc đến câu khẩu hiệu mới của mình. “Người ta hỏi tôi – nếu tôi dám thừa nhận với họ rằng mình đang thiền – ‘Vậy cuộc sống của anh có tốt hơn không?’ và tôi thích nói rằng, ‘Nó tốt hơn khoảng 10%.’”

“10% là điểm khởi đầu tốt cho một khóa thực hành thiền. 10% là con số lớn. Ý tôi là, nếu anh nhận được 10% của khoản tiền...”

“Vâng, đó là khoản lợi nhuận tốt khi đầu tư.”

“Đó là khoản lợi nhuận tốt và nó sẽ ngày càng nhiều, nhiều và nhiều hơn nữa.”

Bước ngoặt này của cuộc trò chuyện có lẽ là không thể tránh khỏi. Bằng cách hoàn vốn đầu tư “ngày càng nhiều hơn”, dĩ nhiên, Joseph đang nói rằng người ta không chỉ có thể hạnh phúc hơn 10%, mà là 100%.

“Tôi thừa nhận,” tôi nói, “mình vẫn hoài nghi về khái niệm giác ngộ này. Vì vậy, tôi muốn hỏi ông, ông có cảm thấy mình đã đạt được nó không?”

“Không,” ông nói. Nhưng ông tiếp lời rất nhanh, nói về một điều khiến tôi ngạc nhiên. Dù vẫn chưa đạt được sự giác ngộ đầy đủ, ông tuyên bố mình đã phần nào chạm tới đó.

Tôi đã đọc một chút về vấn đề này từ lúc còn ở khóa tu. Theo trường phái Phật giáo mà Joseph theo học (có rất nhiều trường phái, tôi đã học được vậy), có bốn giai đoạn giác ngộ. Giai đoạn đầu tiên là “dự lưu quả”. Sau đó là “nhất lai quả”, “bất lai quả” và cuối cùng, khi đã giác ngộ hoàn toàn, họ trở thành một “a la hán”. Mỗi giai đoạn có 16 cấp bậc.

“Vậy ông đã đạt được vài giai đoạn đầu?”

“Phải, và vẫn còn nhiều việc khác để làm.”

“Ông làm cách nào ứng dụng điều đó vào cuộc sống hằng ngày? Khi ông bắt đầu rụng tóc, khi một ai đó ông yêu quý mất đi hay khi đội bóng chày yêu thích xuống phong độ, ông không đau khổ ư?”

“Tôi chỉ có thể nói rằng lượng đau khổ trong những tình huống đó được giảm đi đáng kể. Không phải tôi không có những cảm xúc khác biệt, nhưng tôi không định nghĩa và bị nó cuốn lấy – hay quan trọng hóa chúng lên. Anh cần cho phép cảm xúc của mình trôi qua một cách nhẹ nhàng.”

“Ông không sợ chết ư?”

“Chúng ta chẳng thể biết được cho đến khi đứng trên ngưỡng cửa cuộc đời, nhưng hiện giờ tôi không sợ.”

Làm sao tôi có thể lường trước được tình huống này? Tôi ngồi đối diện với một người đàn ông thông minh, khiêm nhường, giống như Mark Epstein, người có thể dễ dàng trở thành một trong những người tôi vô cùng kính trọng. Không có gì về người này có vẻ “điên rồ”. Tuy nhiên, ông còn nói với tôi rằng mình không chỉ tin vào sự giác ngộ – sự biến đổi tưởng tượng phủ nhận hầu hết những điều chúng ta tin rằng thuộc về bản chất của con người – mà còn nói với tôi rằng ông phần nào đã đạt được. Phải chăng đây là một sự lừa đảo?

Điều khiến cho mọi thứ trở nên khó hiểu hơn là mặc dù sự giác ngộ nghe có vẻ thực tế như việc những con mèo của tôi có thể kiểm soát thời tiết, tất cả mọi thứ về Joseph lại cho thấy trên thực tế, ông là một người hạnh phúc khác thường.

Tôi không biết chính xác tại sao, nhưng thứ giác ngộ này thực sự khiến tôi mắc kẹt. Có lẽ đó là vì nó khiến tôi cảm thấy giải pháp 10% của mình là không đủ. Hoặc có thể là bởi tôi không thể điều hòa được sự ngưỡng mộ mà mình dành cho Joseph với những điều có vẻ kỳ quặc mà ông tin vào. Có phải những niềm tin đó đã dấy lên băn khoăn về tính hợp lý của toàn bộ vấn đề? Nếu ông thực sự giác ngộ, tôi có thể coi bất cứ điều gì ông nói là nghiêm túc không?

May mắn thay, khi trở lại văn phòng, tôi đã có thể tạm gác lại cuộc tranh luận lý thuyết 10%-chọi-100% và áp dụng những gì học được từ khóa tu vào những thách thức rất thực tế đang phải đối mặt. Thật ra, tôi thấy chánh niệm cực kỳ hữu ích.

Sau thời gian đầu phẫn nộ “sao anh dám” với Jim Murphy vì đã nói tôi không bao giờ có thể trở thành người dẫn chương trình khung giờ vàng, tôi quyết định tiếp cận vấn đề theo phong cách Phật giáo: nghiêm túc nhìn nhận, bất kể chúng khó chịu thế nào – chỉ đáp lại chứ không phản ứng. Tôi buộc bản thân phải xem xét một khả năng khó chịu: Có lẽ tôi giống như một con chó Bắc Kinh cứ nghĩ mình là một con ngao Tây Tạng? Một con mèo con nhìn vào gương và thấy một con sư tử?

Nhưng không: tôi không sẵn sàng thừa nhận hoàn toàn – với bản thân hoặc bất cứ ai khác – rằng dự đoán bi quan của Murphy là chính xác. Nghề nghiệp trong ngành tin tức truyền hình thường xuyên bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như may mắn, thời điểm và sự bất thường của cấp điều hành khó có thể đoán được bất cứ điều gì. Tuy nhiên, một con người tôi chánh niệm mới, thay vì tự lún sâu vào sự từ chối hay giận dữ, có thể thấy rằng Murphy có lẽ đang cố giúp đỡ mình – mặc dù anh chắc chắn đã đặt mục tiêu đẩy tôi vào vị trí buộc phải ký hợp đồng chết tiệt đó.

Về khía cạnh đó, anh đã thành công. Quan điểm về nghề nghiệp của anh đã thuyết phục tôi chấp nhận nhượng bộ và thôi kỳ kèo.

Khi ký hợp đồng, tôi đã tự nhủ rằng ít nhất thì giờ mình cũng có thể chính thức nhảy vào bản tin buổi sáng GMA, một công việc mà tôi tin chắc sẽ thúc đẩy sự nghiệp của mình theo những hướng mới mẻ và tuyệt vời. Tự giải thoát mình khỏi chủ nghĩa hình thức cứng nhắc của tin tức buổi tối, tôi tin rằng sẽ mở ra những khung cảnh không thấy được. Hóa ra, trở thành người dẫn chương trình tivi buổi sáng không dễ như tưởng tượng.

Trong năm năm thực hiện Bản tin Thế giới ngày Chủ nhật, tôi đã điều khiển một chương trình một-người thực sự. 97% những gì phát ra từ miệng tôi đã được viết ra và đưa vào máy phóng chữ. Khi các phóng viên thực hiện những cảnh quay trực tiếp, tôi biết trước những gì họ sẽ nói. Nói cách khác, có rất ít điều ngạc nhiên. Bây giờ tôi là một phần của một nhóm bốn người – bao gồm một đồng chủ tọa nữ, một người đọc tin tức và một nhà khí tượng học – tất cả những người này có thể tự do nói bất cứ điều gì họ muốn, bất cứ khi nào họ muốn. Sự mất kiểm soát này tạo ra vài thách thức thú vị.

GMA được cấu trúc với nhiều cơ hội để ứng tác, ngay từ khi chúng tôi lên sóng. Đó thực sự là điểm quan trọng nhất. Khán giả muốn thấy các chủ tọa tương tác với nhau một cách tự nhiên. Điều đầu tiên chúng tôi làm sau phần “Mở đầu” của chương trình – phần được sản xuất trước, nơi bạn thấy đoạn trích của những tin tức lớn vào buổi sáng và sau đó là hiệu ứng GMA – được gọi là “Xin chào”, trong đó chúng tôi sẽ chào đón khán giả và tóm tắt trước vài câu chuyện trong sáng hôm đó. Nội dung được viết vào máy phóng chữ, nhưng chủ yếu chỉ là các hướng dẫn; chúng tôi sẽ phải tự ứng tác phần đối thoại.

Điều này khiến tôi có chút nản lòng. Tôi nhận ra rằng những trò đùa của mình phù hợp với một chương trình truyền hình cáp đêm khuya hơn là truyền hình buổi sáng.

Các câu hỏi cơ bản cũng trở nên khó khăn. Làm sao tôi có thể ngồi trên một chiếc ghế dài – nơi chúng tôi thực hiện vài phân đoạn vào cuối chương trình phát sóng – mà không bị trượt hoặc dang chân quá rộng? Làm sao tôi trò chuyện trơn tru khi các nhà sản xuất đang hét lên trong tai nghe của tôi rằng chúng tôi sắp hết thời gian? Không ai nói cho tôi biết cả.

May mắn thay, Điểm tin Tối và Bản tin Thế giới tiếp tục cho tôi cơ hội để thực hiện những công việc khiến tôi vững bước trở lại vùng thoải mái của mình. Wonbo và tôi đã làm một mẩu tin mà trong đó chúng tôi phỏng vấn các mục sư truyền giáo – những người có khuôn mặt và giọng nói mà chúng tôi đã đồng ý thay đổi để bảo vệ danh tính của họ – đã bí mật trở thành người vô thần nhưng không đủ can đảm để nói với đàn chiên của mình. Tôi đã đối chất với Thống đốc Jan Brewer của Arizona về việc bà từ chối phóng thích một kẻ giết người cao tuổi bị kết án ngay cả sau khi hội đồng khoan hồng đã nhất trí đề nghị giảm án cho ông ta. (Tôi đã khiến thống đốc ngạc nhiên khi đưa con trai của tù nhân đến một cuộc họp báo. Hai chúng tôi đồng loạt đưa ra một loạt các câu hỏi. Bà đã lảng tránh khá nhanh.) Đáng kể nhất, tôi dành trọn nửa giờ trên Điểm tin Tối về câu chuyện của một cậu bé 18 tuổi mà tôi đã gặp ở Iraq và giúp đưa cậu bé đến Mỹ để học đại học. Cũng như việc chính quyền của Tổng thống Bush đã ngây thơ tin rằng người Mỹ sẽ “được chào đón như những anh hùng giải phóng” sau cuộc xâm lược, tôi đã cho rằng chàng trai trẻ này (người mà, trớ trêu thay, cũng được gọi là Dan – một cái tên Iran của người Kurd) sẽ có một cuộc sống tốt tại đây. Tôi đã trở nên rất thân thiết với cậu ấy và khi cậu ấy bị đuổi khỏi trường vì hành vi sai trái, tôi đã dành vài năm – và một lượng lớn tâm huyết – cố gắng để giúp cậu ấy cải thiện, rồi chỉ thấy thất vọng bởi sự ngoan cố của tuổi dậy thì. Tôi nhìn nhận hành động của Dan qua lăng kính khái niệm đau khổ của Phật giáo. Cậu ấy không bao giờ hài lòng với nơi mình ở; cậu ấy luôn cho rằng sự thay đổi lớn tiếp theo trong cuộc đời sẽ giải quyết tất cả các vấn đề của mình. Cuối cùng, với sự thất vọng sâu sắc của tôi, cậu ấy đã quay lại Iraq – một quyết định khiến cậu ấy hối hận ngay lập tức.

Trở lại GMA cuối tuần, tôi khám phá đã có vài dấu hiệu tích cực trong phần thể hiện của mình. Mặc dù đôi khi tôi vẫn cứng họng, nhưng nhóm của chúng tôi nhận được phản hồi tích cực. Các đồng nghiệp và sếp đã nói về việc chúng tôi có “sự tương tác tốt” như thế nào. Tôi thực sự yêu quý các thành viên khác của nhóm phát sóng. Đồng chủ tọa nữ là một phụ nữ trẻ người gốc Moldova đáng yêu tên Bianna Golodryga. Chúng tôi đã biết nhau và có cảm tình vài năm trước khi cô trở thành người vợ trên truyền hình của tôi. (Tuy nhiên, sự giống nhau giữa tên cô với người vợ ngoài đời của tôi có chút tế nhị.) Người đọc tin tức là Ron Claiborne, một cựu phóng viên báo in hài hước. Lúc đầu, chúng tôi có một dàn người dẫn xoay vòng đảm nhận công việc dự báo thời tiết, cho đến khi các sếp thuê nhà khí tượng học trẻ tuổi hoạt bát đến từ Chicago tên Ginger Zee. (Zee là một cách nói rút ngắn tên của cô: Zuidgeest.)

Tôi cũng bắt đầu đánh giá cao việc mặc dù khán giả buổi sáng nhỏ tuổi hơn khán giả buổi tối, mối quan hệ với khán giả lại gần gũi và mãnh liệt hơn nhiều, vì chương trình không quá cứng nhắc và mang tính cá nhân hơn. Chương trình tivi buổi sáng, tôi nhận thấy, là một cách tuyệt vời để truyền đạt những thông tin hữu ích và quan trọng. Việc thảo luận về các sự kiện đang diễn ra trong lúc khán giả nằm trong phòng khách hoặc phòng ngủ và chuẩn bị cho một ngày mới đôi khi có tác động độc nhất vô nhị – thậm chí còn mạnh mẽ hơn cả tính chất “thông tin từ trên trời rơi xuống” của bản tin buổi tối. Tôi cảm thấy vô cùng may mắn khi có được công việc này.

Tuy nhiên, sự thân mật với khán giả lại là con dao hai lưỡi. Mặc dù rất muốn có cơ hội trò chuyện với khán giả qua Facebook và Twitter (với tư cách là một phát thanh viên, bạn luôn tò mò về khán giả), tôi không thể không nhận thấy mọi người cảm thấy thoải mái khi chia sẻ ý kiến của họ về tôi theo cách mà một người dẫn chương trình bản tin buổi tối hiếm khi chịu đựng được. Tôi vẫn giữ một tệp lưu lại vài tin nhắn yêu thích của mình (nguyên bản, không chỉnh sửa):

“Anh có thể cởi nút áo khoác ra không????? Trông anh không được thoải mái lắm. J”

“Xin hãy bảo Dan ngồi thẳng lên ở bàn làm việc và ĐỪNG nghiêng sang bên phải của anh ấy nữa, khán giả lại phải nghiêng trái về phía Bianna. Thật là mất tập trung.”

“Hãy để Dan biến đi.”

“Tôi chỉ muốn cho anh biết cà vạt của anh không bao giờ ở chính giữa cả, nó hầu như luôn lệch lạc.”

“Anh trông gọn gàng như CỎ LINH LĂNG!”

“Xin hãy nghe tôi, giảm thời gian trống xuống và ngừng việc cố gắng làm chủ chương trình đi. Nó chỉ khiến anh trông giống chú hề thôi.”

“Anh nên thật sự ghi lại một bản tin GMA và tự lắng nghe. Khi đưa những tin tức và câu chuyện có tính chất nghiêm trọng, đừng trông quá hớn hở.”

Trên thực tế, tôi đã ghi lại hình ảnh của bản thân – và sự chỉ trích của tôi khắc nghiệt hơn nhiều so với bất cứ điều gì khán giả đưa ra. Tôi không phải fan của anh chàng mà mình thấy trên truyền hình, người nói luôn mồm về con chuột túi mặc áo gile.

Đây là lúc công sức thiền thực sự được đền đáp. Sau khóa tu, tôi đã thiền đến 30 phút mỗi ngày. Mỗi buổi sáng, tôi sẽ xem qua lịch trình để xem khi nào mình sẽ làm việc, thiền, tập thể dục và dành thời gian cho Bianca. Vào buổi chiều, tôi dành ra 30 phút ngồi trên ghế văn phòng trong lúc chờ phê duyệt kịch bản từ Bản tin Thế giới hoặc bất cứ chương trình nào. Tôi không hẳn mong chờ được ngồi thiền. Trên thực tế, ý nghĩ đầu tiên xuất hiện trong đầu tôi sau khi nhắm mắt thường là Làm thế quái nào mình sẽ làm được điều này trong nửa giờ? Nhưng sau đó, tôi thấy rằng đó chỉ là một ý nghĩ. Tôi hiếm khi bỏ lỡ ngày nào và khi làm vậy, tôi không chỉ cảm thấy tội lỗi, mà còn dễ bị phân tâm.

Khi căng thẳng, tôi sẽ xem nó đang biểu tình như thế nào trong cơ thể mình – lồng ngực ù ù, dái tai nóng lên, đầu thì nặng trịch. Việc khám phá và dán nhãn cảm xúc thực sự đã cho tôi một góc nhìn khác. Phương pháp chánh niệm RAIN, cộng với câu thần chú “Điều này có hữu ích không?” của Joseph hầu như luôn giúp tôi thoát khỏi trạng thái đó.

Nhưng mặc dù thiền khiến tôi kiên cường hơn, nó chắc chắn không phải là thuốc chữa bách bệnh. Đầu tiên, nó không khiến tôi trở nên thoải mái hơn về GMA. Thứ hai, dù hồi phục nhanh hơn, nó không giúp tôi ngăn chặn mọi sự xáo động. Vài buổi sáng cuối tuần, tôi bước ra khỏi trường quay và bị ám ảnh bởi chú chuột túi Irwin.

Vào một ngày như vậy, tôi rời văn phòng và đi vào trung tâm thành phố để ăn trưa với Mark Epstein. Sau hai năm kể từ khi gặp nhau, chúng tôi đã trở thành những người bạn thân. Ông và vợ, một nghệ sĩ tài năng và thành đạt tên Arlene, đã đến căn hộ của chúng tôi để ăn tối. Bianca và tôi cũng từng đến căn hộ thoáng mát và gặp hai đứa con lớn của họ. Khi tôi dành thời gian một mình với Mark, Bianca – người hâm mộ ông – cũng có chút ghen tị.

Tôi đã cố gắng sắp xếp một buổi gặp gỡ hai hoặc ba tháng một lần. Thông thường, nó sẽ là bữa ăn trưa sau một trong những buổi dẫn GMA cuối tuần của tôi và trước khi Mark lên đường tới ngôi nhà ở ngoại ô, nơi Arlene đặt xưởng vẽ của bà. Tôi là người duy nhất trong nhà hàng mặc com lê.

Vào sáng nay, sau khi rời khỏi Tribeca Grand, chúng tôi đã gặp nhau tại một trong những địa điểm quen thuộc khác: Morandi, một quán rượu Ý ở West Village. Tôi đến với một danh sách “Câu hỏi dành cho Mark” trong chiếc điện thoại BlackBerry của mình. Điều quan trọng nhất trong số đó là: Dù đã phục hồi nhanh hơn, nhưng liệu có phải sự tự trách với hiệu suất công việc là dấu hiệu cho thấy tôi vẫn chưa phải là một thiền giả? Chánh niệm có hiệu quả hơn trong việc dập tắt điều này?

“Làm sao tôi có thể mô tả chính xác xem thiền đang giúp đỡ mình như thế nào? Nó sẽ cho phép tôi lùi lại và quan sát tất cả mọi thứ xảy ra vài nano giây tại một thời điểm và thông qua quá trình đó, nó sẽ vô hiệu hóa một chút sự việc đó?”

“Đúng,” ông nói.

“Nó không khiến mọi thứ biến mất hoàn toàn.”

“Không. Nó chỉ giúp sự việc trôi qua nhanh hơn một chút. Nó có thể. Nó có thể,” ông nói, đầu khẽ rung lên khi cân nhắc tìm từ thích hợp, “dỡ bỏ bớt sự trói buộc mà anh thường cảm thấy, nới lỏng mối quan hệ của anh với cuộc sống khó khăn thường ngày.”

“Biện pháp của tôi trong những ngày qua là kết hợp vài điều không mang tính thiền,” tôi nói. “Tôi tự nhủ, ‘Nếu mọi thứ bùng nổ thì kịch bản tồi tệ nhất là gì? Mất việc ư? Mình vẫn có một người vợ yêu mình – và người duy nhất có thể phá hủy điều đó chính là bản thân tôi.’ Nó hiệu quả, nhưng không liên quan gì đến thiền.”

“Không – đó là một cái nhìn sâu sắc!” ông cao giọng khi nói.

“Cái nhìn sâu sắc về bản chất của thực tế?” Tôi hỏi, một cách mỉa mai.

“Đúng,” ông nói, không thèm để ý. “Đó là cái nhìn sâu sắc, vì anh không quá khát khao bám lấy thành công.”

“Nhưng có lẽ tôi chỉ đang bám vào Bianca.”

“Vậy tốt hơn đấy. Anh đang bám vào thứ quan trọng hơn.”

Khi tôi ngồi đó, nghiền ngẫm những lời của Mark trong khi ngấu nghiến món trứng đắt đỏ, khẩu hiệu “Hạnh phúc hơn 10%” của tôi bắt đầu có ý nghĩa hơn. Đó là một lời nhắc nhở về thông điệp mà Mark đã gửi một năm trước, khi tôi không chắc chắn về việc liệu David Westin có thăng chức cho mình lên thực hiện GMA hay không. Trước đó, trong chầu bia tại Tribeca Grand, Mark đã chỉ cho tôi thấy rằng việc nhìn từ sau thác nước không phải là giải pháp kỳ diệu cho tất cả các vấn đề của bạn, nó chỉ giúp xử lý mọi thứ tốt hơn bằng cách tạo ra không gian ngăn cách giữa kích thích và phản ứng. Nó làm dịu vấn đề chứ không phải giảm nhẹ. Ngay cả sau nhiều thập kỷ luyện tập, Mark – người, khác với Joseph, không đưa ra bất kỳ tuyên bố nào về mức độ giác ngộ – đã nói với tôi: “Tôi vẫn đau khổ như một người bình thường.” (Khi tôi hỏi ông thường gặp loại đau khổ nào nhất, ông đã nói điều gì đó về việc đối phó với sự tự thán.)

Thêm vào đó, giờ tôi có thể thấy việc làm dịu đi vấn đề mà Mark đã đề cập có hiệu quả trong thế giới thực. Ví dụ, nó cho phép tôi thừa nhận các vấn đề về hiệu suất của mình thay vì giả vờ rằng chúng không tồn tại. Có lẽ quan trọng nhất, nó khiến cho tôi dễ thở hơn. Bianca nói cô ấy không thể nhớ được lần cuối cùng tôi cau có bước vào nhà, ngay cả khi tôi đã có một ngày đặc biệt khó khăn. Lời phàn nàn duy nhất của cô ấy là về việc phải nhón chân đi quanh nhà nếu tôi đang ngồi thiền trong phòng ngủ. (Dù tin tưởng vào tiềm năng của thiền, cô ấy không tự mình thực hành. Vào những lúc tôi thấy cô ấy căng thẳng về công việc, tôi đã kiềm chế để không khuyên cô ấy thử. Tôi khá chắc rằng nỗ lực cải đạo đó sẽ khiến cô ấy muốn bóp cổ tôi.)

Giống như trải nghiệm cũ với người bạn Iraq, Dan, thật tuyệt khi thấy cuộc đấu tranh của chính tôi như một người dẫn chương trình buổi sáng qua lăng kính “đau khổ”. Trong một thế giới đặc trưng vô thường, nơi tất cả lạc thú của chúng ta đều là thoáng qua, tôi đã vô thức cho rằng nếu có thể được lên sóng GMA cuối tuần, tôi sẽ đạt được sự thỏa mãn lâu dài – và tôi đã sốc khi nó không theo cách đó. Điều này, như Joseph đã chỉ ra trong khóa tu, là lời nói dối mà chúng ta tự nói với toàn bộ cuộc sống của mình: khi chúng ta có bữa ăn tiếp theo, bữa tiệc, kỳ nghỉ, quan hệ tình dục, kết hôn, được thăng chức, đến làm thủ tục tại sân bay và ăn hết cả tấn đồ ăn vặt, chúng ta sẽ thực sự cảm thấy thanh thản. Nhưng dù đã đứng tại cổng chờ tàu bay, hấp thụ lượng đường và chất béo lên 470 calo trước bữa tối, chúng ta không bận tâm đến việc kiểm tra lời nói dối thúc đẩy cuộc sống của mình. Chúng ta nói với bản thân rằng chúng ta sẽ để nó ngủ yên, chạy bộ, có bữa sáng lành mạnh và cuối cùng, mọi thứ sẽ hoàn tất. Chúng ta được thúc đẩy rất nhiều bởi những suy nghĩ “giá mà”, nhưng các vết ngứa vẫn còn. Việc theo đuổi hạnh phúc trở thành nguồn gốc bất hạnh của chúng ta.

Joseph luôn nói rằng việc thấy được sự đau khổ của thực tế sẽ “hướng tâm trí tới sự giải thoát”. Có thể, nhưng toàn bộ những cuộc nói chuyện khai trí thuần túy chỉ toàn lý thuyết – nếu không muốn nói là hoàn toàn vô lý. Ở đây, trong thế giới thực, những người như tôi, người mà Đức Phật gọi là những kẻ “phàm tục” phải theo đuổi hạnh phúc, phù du như chính bản chất của chúng. Khi tôi ôm tạm biệt Mark và đi về phía ga tàu điện ngầm, tôi tự tin nói với bản thân rằng tôi đang vắt kiệt mọi thứ có thể của siêu năng lực thiền.

Tuy nhiên, khi tôi chuẩn bị học, có những điều thực tế, không hề viễn vông mà tôi chưa từng xem xét trước đó. Chúng được đưa vào thực hành bởi những người sẽ không bao giờ đeo khăn choàng và khuyên tai và vì những lý do vừa gây ấn tượng sâu sắc vừa dập tắt hoàn toàn mọi bối rối mà tôi có về việc là một thiền giả.

Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 17 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.