Người phụ nữ đứng cạnh tôi xổ ra một tràng lớn những tiếng vô nghĩa khó hiểu.
“Mo-ta-rehsee-ko-ma-ma-ma-ha-see-ta!”
“Ko-sho-toh-toh-la-la-la-hee-toh-jee!”
Cô làm tôi sợ hãi. Tôi quay người há hốc miệng nhìn cô, nhưng cô chẳng thèm chú ý vì hai mắt nhắm chặt, đầu và cánh tay bái lạy lên trời. Tôi đứng hình mất vài giây rồi nhận ra rằng người này đang nói gì đó chẳng ai hiểu.
Tôi nhìn quanh đại giáo đoàn Tin Lành với 7.500 chỗ và nhận ra hầu như toàn bộ những người ở đây cũng đang làm thế. Có người đang hát cùng với ban nhạc bập bùng tiếng ghi-ta, điệu rock Thiên Chúa trên sân khấu.
Người đi xuyên qua đám đông, chào hỏi hồ hởi và lịch sự, là một người đàn ông tóc màu vàng cát độ 40 tuổi. Ông thoáng thấy tôi và tiến thẳng về chỗ tôi. Ông giơ tay ra và nói: “Xin chào, tôi là Mục sư Ted.” Tôi ngắm nụ cười toe toét, gương mặt trẻ con và bộ com-lê là lượt và ngay lập tức đưa ra một loạt kết luận về người đàn ông này. Tất cả cùng toát lên một phong thái đẹp mắt, hấp dẫn.
Sau cuộc bầu cử năm 2004, trào lưu tôn giáo không chỉ còn là vấn đề trong sách vở. Những người theo Tin Lành đã tăng đáng kể trong cuộc bầu cử, giúp George W. Bush ở lại Nhà Trắng. Các câu hỏi về đức tin dường như là cốt lõi của mọi thứ, từ những cuộc nội chiến văn hóa đến những cuộc chiến thực sự mà tôi đã đưa tin ở nước ngoài.
Mặc dù bây giờ tôi có thể thấy vận may trong nhiệm vụ Peter giao cho tôi vài năm trước, tôi vẫn không thay đổi quan điểm cá nhân về vấn đề đức tin, đối với tôi, vấn đề này chẳng có gì thích thú, thậm chí tôi còn có chút khinh thị. Một cách nghiêm túc, tôi không phải người vô thần, như tôi đã nói với Peter khi anh lần đầu tiên yêu cầu tôi đảm nhận vị trí của Peggy Wehmeyer. Nhiều năm trước, tôi đã quyết định – có lẽ trong vài cuộc tranh luận nhảm nhí ở phòng ký túc xá – rằng thuyết bất khả tri là thuyết hợp lý duy nhất và tôi không nghĩ nhiều về nó kể từ đó. Quan điểm cá nhân của tôi khá khắc nghiệt và bắt nguồn từ sự pha trộn giữa thái độ thờ ơ và thiếu hiểu biết. Tôi nghĩ tôn giáo là một tổ chức thật xàm xí và tất cả các tín đồ – Thiên Chúa hay Hồi giáo – chắc chắn, ở một mức độ nào đó, đều có vấn đề về nhận thức.
Tôi lớn lên trong môi trường thế tục nhất có thể tưởng tượng được: Cộng hòa Nhân dân Massachusetts. Cha mẹ tôi gặp nhau ở trường y khoa (nơi họ chia sẻ một câu chuyện về tử thi) tại vùng San Francisco vào cuối những năm 1960, sau đó họ chuyển đến phía đông và nuôi dạy em trai cùng tôi theo cách kết hợp giữa hippie và chính trị cánh tả Trotsky. Thời thơ ấu của chúng tôi gắn liền với các bản thu âm của The Beatles, các loại thuốc nhuộm tự chế và các cuộc trò chuyện vui vẻ – nhưng không có đức tin. Khi tôi khoảng chín tuổi, mẹ đã khai sáng cho tôi rằng không có Ông già Noel hay Thượng đế.
Năm lớp bảy, tôi đã thuyết phục người thân cho phép tôi học trường Do Thái và tổ chức lễ Trưởng thành theo kiểu Do Thái, nhưng điều này không liên quan gì đến tôn giáo; tôi chỉ cố gắng theo đuổi sự chấp nhận của xã hội ở quê hương phong tục nặng nề của chúng tôi. Tôi cũng muốn được nhận quà và tham dự những bữa tiệc. Gia đình xáo trộn, chúng tôi tìm thấy một ngôi đền cải cách không yêu cầu mẹ tôi phải đổi đạo. Ở đền Shalom, tôi học những thứ căn bản của tiếng Do Thái, một loạt các bài hát dân gian của người Do Thái và vụng về tán tỉnh các cô gái ở bữa tiệc Purim hằng năm. Tôi không nhớ gì tới nhiều cuộc nói chuyện về Chúa. Không ai tôi biết, ngoại trừ giáo sĩ Do Thái, thực sự đề cập tới những vấn đề trừu tượng và kể từ đó, tôi không có một cuộc trò chuyện ra hồn nào với một người có đức tin, cho đến khi Peter kiên quyết giao nhiệm vụ đó cho tôi.
Sau khoảng ba năm trì hoãn, khoảng thời gian tôi dành để đưa tin về các cuộc xung đột toàn cầu sau vụ ngày 11 tháng 9 và sau đó là John Kerry thất bại trong cuộc chạy đua tổng thống, tôi quyết định giờ là thời điểm thích hợp để đào sâu tìm hiểu về tôn giáo. Vài tuần sau khi Bush tái đắc cử, tôi đến thăm một nhà thờ của phái cực hữu ở Florida và phỏng vấn các giáo dân. Một trong số họ nói với tôi: “Tôi tin rằng Chúa đã chọn ra Tổng thống của chúng ta.” Một người khác nói anh muốn một Tòa án Tối cao cho phép anh đưa con mình tới một trận bóng chày và không phải thấy “đồng tính thể hiện tình cảm”.
Tôi đã phỏng vấn một mục sư, D. James Kennedy, một người đàn ông cao lớn, trông lực lưỡng trong bộ áo choàng và có tông giọng âm vang. Tôi hỏi: “Ông sẽ nói gì với người dân ở các bang đang thực sự lo lắng về tác động của những người Cơ Đốc giáo bảo thủ tới chính phủ?” Tôi đã mong ông sẽ đưa ra một câu trả lời ít ra cũng có chút hòa giải, thay vào đó, ông cười nhạt và nói: “Ăn năn hối lỗi.”
Thời điểm đó, tôi vui vẻ chuyển từ phóng viên chiến trường sang phóng viên chiến tranh văn hóa. Khi câu chuyện được phát sóng, Peter và các sếp còn lại đều thích thú và tôi nhận ra thứ tôi thực sự không muốn, thực tế lại là thành công vang dội trong sự nghiệp – nó khiến tôi được lên sóng rất nhiều, điều tất nhiên là giá trị cuộc sống của tôi.
Trong vài năm, tôi đưa tin về mọi thứ giật gân, bùng nổ trong những cuộc xung đột mang tính quốc gia như phá thai, hôn nhân đồng tính và vai trò của đức tin trong đời sống cộng đồng. Hầu như hằng ngày đều có các tin chấn động, từ cuộc tẩy chay của người Cơ Đốc giáo đối với nhãn hàng Procter&Gamble vì đã tài trợ cho Queer Eye for the Straight Guy (Trai thẳng trong mắt dân đồng tính), đến những ồn ào trên bức tượng điêu khắc Chúa Jesus cao 2m giá 200 bảng được làm từ sô-cô-la với tên gọi “Đức chúa ngọt ngào.”
Khi không nhồi nhét các tin tức về chiến tranh văn hóa, tôi sản xuất ra các mẩu tin có tính năng nhẹ nhàng hơn về những người truyền giáo, cảm giác giống như một du khách trong vườn thú ngoài trời. Tôi nộp lên các bản tin về chương trình truyền hình thực tế và các lễ hội nhạc rock của người theo đạo Thiên Chúa, cố vấn tài chính người Thiên Chúa giáo, thợ ống nước người Thiên Chúa giáo, đội trưởng đội cổ vũ người Thiên Chúa giáo, bảo hiểm sức khỏe Thiên Chúa giáo, vv.. Trong một bản tin về câu lạc bộ thể dục Thiên Chúa giáo ở California, tôi ghi chú lại: “Bạn có thể vừa tập cơ đùi vừa nhập đạo.”
Sau một thời gian dài tập trung vào vấn đề này, nhà sản xuất được giao nhiệm vụ làm việc với tôi bắt đầu trở nên chán ngắt với cách tiếp cận đó. Anh là một chàng trai trẻ với cái tên trơn tuột: Wonbo Woo. Cũng giống như tôi, anh cũng không có sự lựa chọn rõ ràng về đức tin. Anh là một người Hàn Quốc thế hệ thứ hai bình dị đến từ Boston và là người đồng tính công khai. Qua những chuyến hành trình dài ở vành đai Kinh thánh[5], chúng tôi đã có vài cuộc tranh luận khá gay gắt. Không phải về việc chúng tôi phải phỏng vấn rất nhiều người đồng tính – Wonbo đủ chuyên nghiệp để thực hiện. Anh phản đối nội dung các mẩu tin của tôi, chúng quanh quẩn giữa xung đột và biếm họa. Anh muốn tôi ngừng hành động như Anthony Bourdain[6]về tâm linh, nếm thử những thứ kỳ quái nhất có thể tìm thấy. Anh mệt mỏi với các cuộc chiến văn hóa; anh muốn tập trung không chỉ vào những người đang ra sức bảo vệ đức tin mà còn về cách đức tin ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày của họ như thế nào. Tóm lại, anh muốn đi sâu hơn. Còn tôi nói rằng anh ấy nên đi làm việc cho tổ chức truyền thông NPR (National Public Radio).
[5] . Tên thường gọi của miền Đông Nam Hoa Kỳ, nơi Cơ Đốc giáo Kháng Cách phúc âm đóng vai trò đáng kể trong xã hội và chính trị. (BTV)
[6] . Đầu bếp nổi tiếng người Mỹ, người đã đi khắp thế giới để khám phá ẩm thực địa phương. (BTV)
Tôi đang theo đuổi một câu chuyện cuồng tín, mẩu tin kiểu hãy-nhìn-đám-Tin-Lành-lập-dị-đang-làm-gì-kìa khi tới Đại giáo đoàn lấp đầy bởi những người nói thứ tiếng lạ lùng. Nhóm cộng sự và tôi đã đi đến Nhà thờ New Life ở Colorado Springs, một khu phức hợp nằm trên đỉnh một ngọn đồi với tầm nhìn bao quát khắp núi. Chúng tôi ở đây để xem “NORAD của người cầu nguyện”. Người hướng dẫn chúng tôi là một người đàn ông cực kỳ hãnh diện về Chúa có tên gọi Mục sư Ted Haggard.
Sau khi thấy tôi khó chịu với những giáo dân ồn ào, mục sư dẫn tôi và cả nhóm ra khỏi điện thờ chính, hòa vào bầu không khí phấn khởi của Colorado và sau đó đi vào một tòa nhà mới, sáng bóng, cách khoảng 100m. Chúng tôi đi qua cánh cửa kính và bước xuống hành lang dài được trang trí bằng nghệ thuật tôn giáo, nhóm biên tập quay cuồng trước mặt Ted và tôi, ghi chép lại cuộc hội thoại giữa chúng tôi. Sau đó, chúng tôi bước vào phòng chính, một không gian ấn tượng với những cửa sổ khổng lồ bằng kính, ở trung tâm là một quả cầu lớn quay tròn. Nó giống như phương tiện kiểm soát giao tiếp của con người với Chúa, được trang bị máy tính và đường nối với các nguồn cung cấp tin tức từ khắp hành tinh. “Chúng tôi dõi theo các sự kiện cần được cầu nguyện trên toàn thế giới,” ông nói với tôi với giọng phấn khích đầy nghiêm túc. Ted giống người được gọi là “chiến binh cầu nguyện” – người tin vào sức mạnh của lời cầu nguyện “xin tội” để tạo nên những thay đổi trong thế giới thực. “Nếu có bất kỳ điềm báo nào, chúng tôi sẽ thông báo ngay cho hàng trăm nghìn người cầu nguyện.”
Ted thật sự rất hào hứng với nơi này – mặc dù tôi nghĩ chắc ông cũng có thái độ sôi nổi tương tự khi bàn luận về củ cải vàng hoặc niên kim. Ông thực sự mang hơi thở của một nhân viên bán bảo hiểm hàng đầu. Với mái tóc ngắn, bổ luống và đôi mắt lấp lánh, ông có phong cách như Clinton, khiến bạn cảm thấy rằng, ít nhất là trong khoảnh khắc đó, bạn là người quan trọng nhất thế giới.
Ông và vợ, Gayle, đã khởi phát giáo đoàn Cuộc sống Mới trong tầng hầm vài thập kỷ trước, với một hội thánh gồm 22 người. Nó phát triển với tốc độ chóng mặt khi Ted dẫn môn đồ tham gia vào một cuộc vây hãm thành phố, cầu nguyện bên ngoài các văn phòng chính phủ, quán bar đồng tính và nhà của những phù thủy bị nghi ngờ. Ông và đội quân “đi bộ - cầu nguyện” gần như trên mọi con đường trong thành phố, thậm chí cầu nguyện cho những cái tên ngẫu nhiên trong danh bạ điện thoại, tất cả nhằm nỗ lực xua đuổi ma quỷ ra khỏi thị trấn. Chắc chắn, một phần tạo nên sự hấp dẫn của Ted là ông có cách triệu hồi quỷ Satan trong khi vẫn vui vẻ trò chuyện không ngừng.
Vào thời điểm chúng tôi ghé thăm, nhà thờ có 14.000 thành viên và Ted là một trong những người đi đầu ở Colorado Springs, nơi có nhiều tổ chức đạo Thiên Chúa, như Khuôn viên Thập tự của Chúa và Gia đình là Chính yếu, đến mức được gọi là “Vatican Tin Lành”. Mặc dù vậy, ông vẫn không ham hố hư danh, nhấn mạnh rằng mọi người chỉ cần đơn giản gọi mình là “Mục sư Ted”.
Vì bấy giờ các giáo dân đã rời khỏi điện thờ, nên chúng tôi mới có thể ngồi lại và bắt đầu có cuộc phỏng vấn chính thức. Như đã chia sẻ, Ted khác biệt so với các bậc tiền bối nóng nảy của mình trong phái Tôn giáo cánh Hữu, ví dụ như Jerry Falwell, Pat Robertson và D. James Kennedy. Ông là một phần của thế hệ mục sư mới, những người đang cố gắng mở rộng chương trình truyền giáo về hôn nhân đồng tính và phá thai. Theo cách nào đó, ông giống như một giáo trưởng tự lực hơn. Ông đã viết một loạt các cuốn sách về những cách giúp kéo dài cuộc hôn nhân và cứu rỗi những người hàng xóm khỏi địa ngục. Ông thậm chí còn xuất bản một cuốn sách hướng dẫn giảm cân tên The Jerusalem Diet (tạm dịch: Ăn kiêng kiểu Jerusalem).
Sau cuộc phỏng vấn, khi nhóm cộng sự đang tháo dỡ đèn và đóng gói thiết bị, Ted ngồi xuống cầu thang dẫn lên sân khấu chính và vỗ nhẹ vào bậc thềm kế bên ông. Phản ứng đầu tiên của tôi là kiếm cớ, vì đoán rằng sắp sửa diễn ra vài phiên cải đạo. Nhưng cái cớ nào nghe cũng có vẻ thô lỗ, nên tôi miễn cưỡng ngồi xuống, rồi ngạc nhiên với cuộc trò chuyện diễn ra sau đó. Với những chiếc máy quay đã tắt, Ted giảm bớt sự háo hức của mình và bắt đầu nói chuyện thẳng thắn về tình hình cũng như viễn cảnh Tin Lành ở nước Mỹ.
“Chúng ta có thể nói chuyện không thu âm không?” ông hỏi.
“Chắc chắn rồi,” tôi nói và nghĩ, Điều này thú vị lắm đây.
“Có sự khác biệt lớn trong tư cách mục sư giữa tôi và những người như Jim Dobson.” Dobson là người đứng đầu phái Gia đình là Chính yếu, có văn phòng chính ở ngay khu trung tâm và phát triển đến nỗi có mã zip riêng. Dobson là trụ cột của tư tưởng chính thống, một kẻ xúi giục bạo động và cực lực phản đối những người đồng tính và “kẻ phá thai”.
“Tôi có một hội thánh phải đối diện hằng ngày,” Ted thêm vào, “vì thế tôi thấy được vấn đề thực sự của họ là gì, như về hôn nhân, con cái và tài chính. Nếu tôi luôn tiêu cực, điều đó không giúp ích gì cho họ. Dobson, trái lại, điều hành cái gọi là ‘bộ xuyên giáo phái’. Nó lớn mạnh giữa trung tâm của sự tranh cãi, vì điều đó thu hút lợi ích và tiền bạc.”
Tôi hơi ngạc nhiên khi nghe một mục sư thành công nói xấu một nhân vật lớn khác trong Chủ nghĩa Tin Lành. Nó dường như... trái với giáo lý, nhưng lại thực sự hấp dẫn và tôi bắt đầu thích gã đàn ông này. Ông có chút mâu thuẫn: quá thân thiện và đáng yêu, ngọt ngào nhưng cũng biết châm biếm. Tôi ngồi trên những bậc thềm đó hiển nhiên vì phép lịch sự, nhưng Ted vẫn kiên nhẫn trả lời tất cả những câu hỏi về chủ nghĩa Tin Lành, những điều mà tôi sẽ rất xấu hổ khi hỏi ai khác. Ông không làm tôi cảm thấy kém cỏi vì, như họ gọi nó trong ngôn ngữ truyền giáo: “không giáo phái”, và ông không cố gắng biến đổi tôi. Ông cũng không đề phòng chút nào khi tôi hỏi cách các nhà văn học Kinh Thánh đã hóa giải thực tế rằng các cuốn sách Kinh Thánh khác nhau nói những điều khác nhau về các chi tiết chính trong câu chuyện Chúa Jesus như thế nào. Ông cười tinh nghịch và nói: “Chúng tôi có cách của mình.”
Ngồi ở đó với Pastor Ted, tôi nhận ra, với sự hối hận thật sự, tôi đã thiếu hiểu biết như thế nào – không chỉ về Ted, mà còn về những người theo đạo nói chung. Nó khiến tôi nhận ra mình đã tin tưởng mù quáng vào những suy nghĩ rập khuôn hiện hành. Tờ Washington Post từng tuyên bố những người này là “nghèo, vô giáo dục và dễ bị giật dây”. Câu chuyện của Mục sư Ted về các cuộc đụng độ nội bộ đã khiến khái niệm “dễ dắt mũi” biến mất. Với giả định của tôi rằng tất cả những người theo đạo đều không thông minh, Ted rõ ràng không phải vậy. Một lần nữa, không phải những tín đồ như Tolstoy, Lincoln và Michelangelo, cũng không phải những người với đức tin đương đại như Francis Collins, các nhà truyền giáo và nhà khoa học, mới là những người dẫn đầu lập nên bản đồ bộ gen của con người.
Tôi không chỉ không công bằng với những người có đức tin bằng cách đưa ra những kết luận chung chung, không đầy đủ, mà còn gây hại cho chính mình. Hầu hết mọi người Mỹ – và trên khắp Trái đất, bất kể nguồn gốc – nhìn nhận cuộc sống qua ống kính đức tin. Không phải là tôi đồng ý, nhưng đây là cơ hội để tôi đi sâu hơn vào vấn đề và hiểu điều gì đang diễn ra. Hơn thế nữa, tôi có thể tiếp cận phạm vi bao phủ của đức tin để làm sáng tỏ mọi việc hơn là bị kích động. Vào thời điểm tôn giáo bị chia rẽ, những bản tin thấu đáo có thể là cách đưa khán giả đến với thế giới họ chưa từng bước vào và dần dần làm rõ, theo cách nhân đạo và dễ hiểu. Đó là lý do khiến tôi dấn bước vào chuyên ngành này – vừa để được lên sóng tivi, vừa để làm một việc có ý nghĩa.
Không lâu sau, tôi thừa nhận với Wonbo rằng anh ấy đã đúng; chúng tôi bắt đầu đưa tin về trận đánh này với nhiều sắc thái hơn mà không phải chuyển đến đài phát thanh công cộng.
Vào mùa xuân năm 2005, tôi trở nên cuồng nhiệt với việc cải thiện niềm tin của mình và quyết định mang theo một cuốn Kinh Thánh khi bắt đầu chuyến đưa tin tới Israel, Ai Cập và Iraq. Tôi nghĩ nếu tôi đự định trở thành một phóng viên tôn giáo, ít nhất tôi nên đọc tài liệu.
Ngay trước khi tới Trung Đông, tôi có cuộc gặp gỡ với Peter Jennings. Chúng tôi gặp nhau trong văn phòng của anh để tóm tắt cho tôi về những thông tin nổi bật. Anh mở đầu, rất đặc trưng, với một câu mỉa mai. “Tôi nghĩ,” anh nói, “cậu không giỏi đưa tin tại nước ngoài.” Mặc dù tôi chắc chắn điều này không đúng sự thật – và có lẽ đó chỉ là một phần trong chiến lược đánh vào tâm lý của Peter – tôi cảm thấy buộc phải biện hộ cho bản thân. Ngay khi tôi bắt đầu lắp bắp vài câu phản đối, anh chặn lại và thuyết giảng về những loại tin tức khác nhau anh muốn tôi sản xuất cho buổi phát sóng khi tôi ở nước ngoài. Sau đó anh đột ngột nhận được cuộc gọi từ vợ mình, Kayce. Sau khi nghe điện thoại vài phút, anh gác máy, nhìn tôi và nói thêm: “Tôi có lời khuyên cho cậu, Harris: Lấy vợ đi – ít nhất một lần.”
Vài tuần sau, tôi ngồi trên hiên văn phòng ở Baghdad, cầm Kinh Thánh trong tay, cố nghiền ngẫm Sách Lêvi, thứ chứa đầy những cuộc thảo luận vô tận về cách giết mổ một con dê. Tôi thất vọng đứng dậy và trở về văn phòng để kiểm tra máy tính, đó là lúc tôi phát hiện tin nhắn từ Peter, thông báo rằng anh bị ung thư phổi.
Tôi không bao giờ gặp lại anh nữa. Khi tôi về nhà, anh đã nghỉ phép. Chỉ vài tháng sau, anh mất. Bất chấp sự sợ hãi và thất vọng mà anh đã gây ra trong năm năm qua, tôi rất có thiện cảm với anh và cái đêm anh mất là một trong số ít lần tôi đã khóc như một đứa trẻ.
Có lẽ trừ gia đình, anh là người đã thay đổi cuộc đời tôi nhiều nhất. Anh đã biến tôi thành một nhà báo tốt hơn, gửi tôi tới khắp nơi trên thế giới, cho tôi cơ hội được cuộc đời dạy khôn theo cách mà anh, một học sinh bỏ học cấp ba, đã phải trải qua trong những năm tháng làm phóng viên thường trú tại nước ngoài. Anh có thể là một người rất khó chịu, nhưng anh, theo cách hài hước của riêng mình, rất hào phóng. Anh là một linh hồn luôn cống hiến không ngơi nghỉ, một nhà lý tưởng và một người cầu toàn – một người chắc chắn đã theo phương châm “cái giá của an toàn” như cha tôi. Dù anh có hà khắc thế nào với tôi, tôi luôn biết anh thậm chí còn hà khắc hơn với chính mình.
Điều thú vị là, trong suốt thời gian tôi biết Peter, chủ đề về đức tin cá nhân của anh không bao giờ xuất hiện. Phải nhiều năm sau khi anh mất, tôi mới biết Peter không hề theo một tôn giáo nào. Anh không cần đức tin để thấy rằng tôn giáo là mối quan tâm quan trọng của chúng ta; anh chỉ đơn giản là một phóng viên tham lam tọc mạch với một bản năng vô song về những gì sẽ thu hút khán giả.
Cái chết của Peter dấy lên cơn sóng phân công lại công tác giữa các nhân viên. Lựa chọn đầu tiên để thay thế anh là bộ đôi dẫn chương trình Elizabeth Vargas và Bob Woodruff, những phóng viên tôi đã gặp trong phòng tổng thống ở Islamabad Marriott. Tuy nhiên, chỉ vài tuần sau khi ngồi lên được Chiếc Ghế Lớn, Bob bị dính bom bên lề đường ở Iraq và suýt mất mạng, điều này đã khiến cho bộ phận tin tức quay cuồng. Charlie Gibson từ GMA sau đó được điều sang thực hiện tin tức buổi tối, trong khi Robin Roberts được đề bạt thành người đồng dẫn chương trình với Diane Sawyer.
Trong khi đó, Ted Koppel bị điều khỏi chương trình Điểm tin Tối và được thay thế bởi bộ ba Cynthia McFadden, Martin Bashir và Terry Moran. Sau đó, tôi được điều chuyển để thay thế Terry trên phiên bản Chủ nhật của Bản tin Thế giới – một sự đề bạt mà tôi coi là tuyệt vời.
Tuy nhiên, bước thăng tiến lên nấc thang này không làm giảm chứng loạn thần kinh của tôi trong công việc. Thực tế, hoàn toàn ngược lại. Vâng, thật tuyệt vời khi được trao tay lái của bộ phận tin tức vào mỗi tối Chủ nhật – lựa chọn những mẩu tin chúng tôi đã thực hiện, sắp xếp chúng và sau đó phát tất cả mọi thứ ngay từ chiếc ghế mà Peter Jennings từng chiếm đóng. Bất cứ khi nào có ai hỏi tôi, tôi đều nói với họ rằng tôi có công việc tốt nhất trên hành tinh này. Nhưng ngược lại, vận may này cũng có nghĩa bây giờ tôi có nhiều thứ để mất cũng như nhiều thứ để bảo vệ.
Sự cạnh tranh cũng gia tăng. Tôi đã làm việc trong ngành truyền hình được năm năm và đội ngũ được lấp đầy bởi những người trẻ tuổi. Tôi không chỉ phải dè chừng mỗi David Wright. Ngoài ra còn có: Chris Cuomo, người con trai lực lưỡng của cựu thống đốc nổi tiếng của New York, người đã thay thế Robin Roberts trên GMA; Bill Weir, cựu dẫn chương trình thể thao địa phương đầy sáng tạo và hài hước, hiện được coi như đồng chủ tọa của phiên bản cuối tuần mới của GMA và David Muir, người dẫn chương trình chăm chỉ đáng yêu của tạp chí Voguecho đàn ông và bây giờ đang dẫn dắt phiên bản thứ Bảy của Bản tin Thế giới.
Mối quan hệ của tôi với những người mới bổ sung này rất tuyệt – họ là bạn – nhưng điều đó không thay đổi thực tế rằng chúng tôi bị đóng đinh trong cuộc cạnh tranh một mất một còn cho nguồn tài nguyên khan hiếm: giờ lên sóng. Cụ thể, nhiệm vụ đưa những tin lớn, cũng như lấp vị trí khi những người dẫn chương trình hạng A ra đi.
Vòng lặp tinh thần (chẳng hạn như Tôi có bao nhiêu mẩu tin trong tuần này?), thứ xuất hiện từ lần đầu tôi đến đài địa phương, bắt đầu trở nên rõ ràng hơn. Đó là điều, như ngày trước, chỉ bị gạt ra bởi một phóng viên kỳ cựu – nhưng bị đánh bại bởi ai đó cùng độ tuổi như bây giờ thì thật sự nhức nhối. Giống như hầu hết các phóng viên khác, hằng ngày tôi sẽ kiểm tra bản “tóm tắt” cho các chương trình khác nhau – danh sách các mẩu tin phát sóng – để xem ai đang làm mảng nào. Nếu ai đó đã thực hiện nhiệm vụ mà tôi mong muốn, tôi sẽ có chút phẫn nộ.
Tôi sẽ thu thập các điểm dữ liệu (Weir sẽ đưa tin về cuộc bầu cử giáo hoàng mới? Muir đang tạm thời thay thế Cuomo?) và ngay lập tức suy ra những kết luận xa vời (Điều này nghĩa là giám đốc điều hành hoặc người dẫn chương trình X hoặc Y không thích tôi ➞ Sự nghiệp của tôi tiêu tùng ➞ Tôi sẽ kết thúc trong một quán trọ rẻ tiền ở Duluth). Đôi khi, trước khi kịp nghĩ thông suốt, tôi đã gọi cho một nhà sản xuất một trong những chương trình của chúng tôi, nói những điều bất lịch sự.
Thỉnh thoảng, tôi phàn nàn về tất cả những điều này với Tiến sĩ Brotman, người có sự kết hợp hoàn hảo giữa đồng cảm và hoài nghi. Ông cũng có một công việc đầy cạnh tranh, đàm phán với hàng ngũ điều hành tại bệnh viện của mình, và thường nghĩ tôi đã phản ứng thái quá với những phát triển nội tại của ABC. Trong thực tế, lý thuyết của ông là, giống như tôi đã sử dụng chất kích thích để thay thế nỗi run sợ chiến đấu, còn bây giờ, tôi đang thổi phồng bộ phim truyền hình của cuộc chiến văn phòng để thay thế chất kích thích.
Có lẽ vậy. Tôi chìm trong mâu thuẫn. Tôi hoàn toàn nhận thức được rằng lo lắng có thể phản tác dụng. Hơn nữa, tôi không thích nuôi dưỡng cảm xúc cạnh tranh với những người tôi thích và ngưỡng mộ. Nhưng sự thay đổi là không thể tránh khỏi, đặc biệt là trong lĩnh vực này và tôi không có ý định từ bỏ toàn bộ “cái giá của an toàn”.
Trong thời gian này, khi tôi tiếp tục đối phó với hậu quả của cơn hoảng loạn, cơn thèm thuốc còn sót lại và áp lực cạnh tranh công việc ngày càng tăng, tôi chưa từng nghĩ bất kỳ khía cạnh nào của tôn giáo mà tôi đưa tin, sẽ có liên quan hoặc hữu ích cho cá nhân tôi. Đức tin ngày càng chứng tỏ một chủ đề thú vị để báo chí đưa tin, nhưng nó không phục vụ cùng một mục đích cho tôi như với tất cả những tín đồ khác: trả lời những câu hỏi sâu xa nhất, hoặc đề cập tới những nhu cầu cấp thiết nhất của tôi.
Cứ như vậy, tôi tiếp tục kế hoạch mở rộng mảng tin vượt qua ngoài các điểm nóng của cuộc chiến văn hóa. Tôi đã đi đến Thành phố Salt Lake để thu thập tin tức về các Tông Đồ của Giáo Hội Mặc Môn. Tôi đã phỏng vấn người đứng đầu một hội đồng Wiccan ở Massachusetts. Tôi thậm chí còn đưa tin về hội nghị người Mỹ theo chủ nghĩa Vô thần. Với sự thúc giục của Wonbo, chúng tôi đã giới thiệu một loạt bài gọi là “Kiểm tra đức tin”, bao gồm những câu chuyện về một hội thánh Unitarian ở California khổ sở về việc chấp nhận một tội phạm tình dục xin gia nhập và về một linh mục Episcopal đã tuyên bố rằng, từ kinh nghiệm cải đạo sâu sắc, bây giờ cô tin vào cả Cơ Đốc giáo và Hồi giáo.
Tôi còn đưa tin về cảnh cải đạo, tất nhiên rồi. Nó quá đỗi hấp dẫn để bỏ qua. Và với Ted Haggard, bây giờ tôi có nguồn thông tin nội bộ tuyệt vời để đảm bảo rằng tin tức của tôi chính xác và đa sắc thái hơn. Ông trở thành điểm dừng đầu tiên khi tôi tìm kiếm câu trả lời công tâm về những người truyền đạo. Ông cũng luôn sẵn sàng hồi đáp những câu hỏi không phát sóng, hay trả lời email ngay lập tức từ tài khoản thư điện tử cá nhân.
Khi Pat Robertson công khai đề cập rằng Hoa Kỳ đã gửi “các điệp viên bí mật” để ám sát nhà độc tài Venezuela, Hugo Chávez, Ted là nhân vật truyền giáo lớn duy nhất ghi chép về nó, rằng “Pat không nói đến Cơ Đốc giáo”. Tôi đã thực hiện bài phỏng vấn từ xa Colorado với Ted trong phòng hiệu chỉnh tại trụ sở ở thành phố New York. Khi kết thúc, chúng tôi đã trao đổi vài điều thú vị và Ted rất vui vẻ trêu chọc tôi vì đã đeo một chiếc cà vạt màu xanh lá cây xấu xí trên truyền hình đêm hôm trước.
Không lâu sau, ông và trung úy hàng đầu của mình, một chàng trai trẻ đẹp tên Rob, đến New York và tôi dẫn họ đến một nhà hàng ưa thích để ăn trưa. Ted dường như bị ấn tượng bởi toàn cảnh Manhattan. Ông vừa hướng mắt ngắm nhìn Công viên Trung tâm, vừa tiếp tục kéo bức màn về các hoạt động bên trong của chủ nghĩa Tin Lành ở Mỹ. Ông nói với tôi rằng ông và Jim Dobson đã có xung đột với mong muốn tập trung những người truyền giáo vào những vấn đề như hiệu ứng nhà kính.
Theo tường thuật của Ted, việc vận động hậu trường có những hành vi vô cùng tàn nhẫn.
Thật vui khi nói chuyện với Ted. Bạn có thể nghĩ với khoảng cách văn hóa và triết học giữa chúng tôi – ông là một người tin rằng mình có thể đối thoại trực tiếp với Chúa Jesus – và sẽ chẳng thể đồng cảm được với nhau, nhưng rõ ràng không phải vậy.
Tôi thích Ted, nhưng hiển nhiên thông qua tôi, ông cũng có một chương trình nghị sự kép: để thúc đẩy đức tin – và thúc đẩy chính mình. Tôi không phải là phóng viên duy nhất Ted đang làm việc cùng. Thực tế, ông tiếp xúc với các phương tiện truyền thông dễ như bỡn, thực hiện cuộc phỏng vấn với cả Tom Brokaw và Barbara Walters – và tất cả phương diện tiếp xúc đều mang lại hiệu quả tốt đẹp. Từ khi chúng tôi gặp nhau, Ted đã được bầu làm Trưởng Hội Truyền Giáo Quốc Gia, nơi có 27 triệu tín đồ ở 43.000 hội thánh. Mỗi thứ hai, ông tham gia một cuộc gọi hội nghị với Nhà Trắng và các Cơ Đốc hữu thứ hạng cao khác. Tạp chí Time đưa ông vào danh sách 25 người theo Tin Lành có ảnh hưởng nhất.
Đôi khi ông cũng tận dụng sự nổi tiếng của mình chút. Ông tham gia một vai diễn khách mời đáng nhớ trong bộ phim tài liệu của HBO về toàn cảnh đức tin ở Mỹ, trong đó ông nói, dường như không chuẩn bị trước: “Bạn biết đó, tất cả các cuộc điều tra đều nói rằng những người theo đạo Thiên Chúa đều có đời sống tình dục tuyệt nhất.” Trong một bài phỏng vấn, sau khi tôi hỏi ông một loạt câu hỏi về các vấn đề điểm nóng của xã hội, ông đột ngột dừng giữa câu trả lời. Sau đó, trong khi máy quay vẫn đang hoạt động, ông nói: “Tôi hy vọng rằng mình không để lại ấn tượng quá thô thiển ở đây. Tôi có thô thiển quá không? Tôi chỉ định tập trung vào việc Dan dễ thương như thế nào và cố tỏ ra không quá thô thiển.” Tôi không biết ứng xử như thế nào với câu bình luận này ngoài việc cười và khó chịu ngọ nguậy trên ghế.
Ngoại trừ những điểm trên, ông giúp tôi thoải mái hơn khi những người xung quanh nói “Chúa ban phước cho bạn” dù tôi không hắt hơi. Hiện tại tôi còn thấy chính mình ở vị trí bảo vệ đạo Thiên Chúa trước bạn bè và gia đình. Một lần, khi tôi đang tổng hợp tư liệu tham khảo cho “tri thức truyền giáo”, một người họ hàng châm biếm: “Cái này mâu thuẫn về lý thuyết mà?” Một định kiến khác mà tôi phải dành rất nhiều thời gian để loại bỏ, đó là những người Cơ Đốc giáo đều là kẻ xấu đáng phỉ nhổ. Tôi gặp vài người kiểu này trong chuyến du lịch của mình, nhưng họ xếp tôi vào thiểu số khác biệt. Wonbo và tôi – hai người New York vô thần, một là người đồng tính, người còn lại ủng hộ người đồng tính – chưa từng được kính trọng. Thông thường, trên thực tế, những gì chúng tôi tìm thấy là lòng tốt, hiếu khách và tò mò. Vâng, mọi người sẽ luôn hỏi liệu chúng tôi có phải là những tín đồ hay không, nhưng khi chúng tôi nói không, thì không bao giờ có kiểu há hốc kinh ngạc hay nhìn chằm chằm giận dữ. Họ có thể nghĩ chúng tôi sẽ xuống địa ngục, nhưng họ vẫn có thái độ hoàn toàn thân thiện với việc đó.
Sau đó vào buổi sáng đầu tháng 11 năm 2006, tôi đang lướt Internet tìm kiếm các mẩu tin. Tôi bắt đầu mỗi ngày với một bức email gửi tới các nhà sản xuất cao cấp của chuyên mục Tin tức Thế giới, trình bày những tin tôi sẽ thực hiện cho chương trình buổi tối. Và có một tin trên trang Drudge: một bài báo nói rằng Ted Haggard bị một trai bao cáo buộc mua dâm cũng như chơi ma túy đá. Tôi ngay lập tức cho rằng đó là một sai lầm, hoặc một sự bôi nhọ. Tôi chắc chắn rằng đó không đúng sự thật đến mức tôi thậm chí không đề cập nó vào email gửi đi của mình. Ngay sau đó, khi một trong những nhà sản xuất cao cấp từ chương trình GMA gọi để hỏi tôi về tin tức đó, tôi tự tin đảm bảo với bà rằng đó chắc chắn là tin sai sự thật.
Nhưng hóa ra câu chuyện đó lại là thật. Gã trai bao, một gã đàn ông lực lưỡng có giọng nói khêu gợi tên Mike Jones đã nói anh từng gặp gỡ một người đàn ông tự gọi mình là “Art”. Trong một bài phỏng vấn với chi nhánh đài ABC của chúng tôi ở Denver, Jones nói: “Đó không phải là một mối quan hệ tình cảm, hoàn toàn chỉ có nhục dục.” Anh giải thích rằng mối quan hệ này đã diễn ra trong nhiều năm, nhưng khi anh thấy Ted/ Art ủng hộ ngăn cấm hôn nhân đồng giới trên truyền hình, anh quyết định mình phải ra mặt. “Ông là người có tầm ảnh hưởng tới hàng triệu tín đồ và cứ rao giảng chống lại hôn nhân đồng giới,” anh nói, “nhưng sau lưng tất cả mọi người lại làm điều ngược lại.” Mọi việc lại càng tồi tệ hơn với Ted khi Jones có những bức thư thoại, trong đó Ted tiến hành giao dịch chất cấm. Bức thư thoại ghi lại tiếng một người đàn ông: “Chào Mike, đây là Art, chỉ gọi để xem liệu chúng ta có thể nhận được thêm nguồn cung cấp nào không.” Đó là Ted, không thể nhầm lẫn được.
Tôi như bị sét đánh. Không một ai tôi biết có thể khiến tôi bất ngờ đến vậy. Một người gọn gàng, được nuôi dưỡng ở Ấn Độ, sợ hãi Chúa, Ted Haggard – người cha của năm đứa con và là một mục sư đáng kính đối với hàng nghìn người – đang sống một cuộc sống hai mặt. Tôi giữ liên lạc với người đàn ông này trong nhiều năm và chưa từng có chút nghi ngờ nào dù là nhỏ nhất. Một cách muộn màng, tôi nhận ra mình từng thấy vài dấu hiệu: tất cả những người phò tá cho ông đều trẻ và là đàn ông; có lần ông nhận xét tôi “dễ thương”. Nhưng thật sự, không có cái nào trong đó có thể báo trước sự sụp đổ của một tượng đài.
Việc vạch trần Ted Haggard trở thành tin tức lớn mang tầm quốc gia. Hiếm có điều gì khiến giới truyền thông phấn khích hơn việc một tượng đài của đức hạnh sụp đổ. Phóng viên địa phương ghi lại cảnh Haggard cùng vợ con rời khỏi nhà trong một chiếc xe SUV. Với tôi, ông giống như một đứa trẻ bị bắt tại trận nhưng vẫn mù quáng cho rằng mình có thể biện hộ. Ông dựa vào vô lăng và nói với nhóm phóng viên: “Tôi chưa từng có một mối quan hệ đồng giới với bất cứ ai và tôi với vợ hoàn toàn ổn.” “Vì thế ông không biết Mike Jones?” một phóng viên hỏi.
“Không, tôi không biết Mike Jones,” ông nói.
Khoảnh khắc sau đó, xấu hổ vì diễn xuất dở tệ, Ted cố vớt vát hỏi lại: “Anh nói tên anh ta là gì?”
Vài ngày sau, mọi thứ sụp đổ. Ông từ chức tại Hội Tin Lành Quốc Gia và Hội Thánh Đời Sống Mới. Trong một tuyên bố gửi tới những tín đồ, ông nói: “Có một phần trong cuộc đời của tôi ghê tởm và đen tối đến mức tôi phải chiến đấu chống lại nó suốt quãng đời trưởng thành của mình.”
Vụ việc đã gây ra làn sóng chỉ trích dữ dội và nó xác nhận những định kiến tồi tệ nhất của người Mỹ về những người truyền giáo. Sau tất cả, một người đàn ông miêu tả tình dục đồng giới là tội lỗi, là “cuộc sống chống lại ý Chúa” lại có quan hệ tình dục đồng giới. Những người bạn đồng tính của tôi nhai đi nhai lại tin đó – Wonbo là một ngoại lệ. Cậu ấy chưa từng bàn tán. Giống như tôi, cậu ấy có vẻ ngạc nhiên và hơi buồn bã. Cả hai chúng tôi đồng ý rằng, dù Ted hiển nhiên là một người đạo đức giả, nhưng cũng thật chua chát với thực tế rằng những giáo lý đạo đức trong đức tin của ông đã buộc ông phải kìm nén một phần con người thật của mình. Chúng tôi đã đưa tin dưới góc nhìn tích cực, cố gắng thể hiện hình ảnh rằng Haggard không hà khắc như nhiều đồng tu trong vấn đề đồng tính luyến ái. Thực tế, ông đã có lần đảm bảo với Barbara Walters trong một cuộc phỏng vấn vào giờ vàng rằng những người đồng tính cũng có thể được lên thiên đường.
Trong suốt cuộc khủng hoảng, tôi liên tục gọi điện thoại và gửi email cho Ted. Vẫn bặt vô âm tín. Người từng hồi đáp cho tôi chỉ trong vài giây đã hoàn toàn biến mất.
Sau vài ngày, tin tức chìm nghỉm, như mọi khi. Nước Mỹ, như thượng nghị sĩ Barack Obama đã lưu ý sau cơn bão Katrina: “Đi từ sửng sốt tới bàng quan” nhanh hơn bất kỳ quốc gia nào.
Khi thế giới của Ted tan vỡ, thế giới của tôi trở nên tốt đẹp hơn nhiều. Chỉ vài tuần sau, Bob Woodruff nói rằng anh muốn sắp xếp cho tôi một buổi hẹn hò. Không đầy hai năm sau khi thoát chết ở Iraq, Woody – tên thân mật của anh – lại định chơi trò mai mối.
Lúc đầu tôi hoài nghi. Tôi không hào hứng với việc bị sắp xếp – với tôi dường như có vẻ thảm hại – nhưng rất khó để từ chối với một anh hùng người Mỹ, người có câu chuyện trở thành cuốn sách bán chạy nhất và được Jon Stewart chào đón trên chương trình The Daily Show (Tin tức hằng ngày) với câu hỏi: “Tại sao anh vẫn đẹp trai hơn tôi?”
Vợ của Bob, Lee, một cô gái tóc vàng sôi nổi và vui vẻ, cũng rất khó để từ chối. Đây là cách cô sắp xếp buổi hẹn hò: “Tên cô ấy là Bianca. Cô ấy xinh đẹp, là bác sĩ và anh là một thằng ngốc nếu không hẹn gặp.” Cô Bianca này, theo Bob và Lee, là bác sĩ khoa nội thực tập tại Đại học Columbia. Cha mẹ của Woodruff là bạn với cha mẹ cô. Tôi còn có thể làm gì ngoài đồng ý đây?
Vào đêm trước buổi hẹn, tôi đang đi bộ ra khỏi phòng tập thể hình trên đường tới nhà hàng thì điện thoại đổ chuông. Đó là Bob, gọi để đảm bảo rằng tôi không chuồn mất. “Bạn của tôi,” anh đảm bảo, “rất nóng bỏng.”
Chúng tôi gặp nhau ở một nhà hàng Ý phía Tây Thượng Manhattan. Bị bệnh đúng giờ nên tôi đến sớm và đặt trước một chỗ tại quầy bar, gần một cặp đôi làm ngân hàng đến từ New Jersey đang uống vài ly. Đó là khoảng giữa tháng 12 và nơi này được trang trí như lễ hội với không khí thoải mái. Kế hoạch của tôi là ngồi dựa vào quầy bar, nhìn chăm chú điện thoại BlackBerry, để khi Bianca bước vào, cô có thể đi qua và gõ nhẹ lên vai tôi và tôi có thể ngước lên thật lạnh lùng và bình thản. Tất nhiên, tôi quá hồi hộp để thực hiện thành công kế hoạch đó và dừng việc nhìn chằm chằm cửa ra vào.
Vài phút sau, khi cô xuất hiện, phản ứng nội tâm của tôi tương tự như người họ hàng Andy miêu tả lần đầu tiên anh gặp vợ tương lai của mình: “Tôi phải chinh phục được nàng.” Bob không nói quá; cô rất đẹp, với mái tóc vàng và đôi mắt màu xanh dương nhạt. Như tôi vẫn làm với bất cứ ai mà mình cảm thấy hấp dẫn, tôi dồn dập hỏi về tiểu sử của cô. Cô lớn lên ở Manhattan. Cha là một bác sĩ, mẹ là một nghệ sĩ. Cô đã tốt nghiệp trường y được sáu tháng và đang trong năm đầu tiên địa ngục của một bác sĩ thực tập. Như tôi đã tìm hiểu cả buổi tối, cô rất thông minh, đam mê y học, khiêm nhường, lạc quan, tươi tắn và là một người yêu động vật cũng như đồ ngọt. Rất nhanh, chúng tôi uống vài ly rượu tequila với cặp đôi nhân viên ngân hàng.
Cuộc nhậu biến thành bữa tối. Cuộc hẹn đầu tiên chuyển thành cuộc hẹn thứ hai. Ba tháng sau, Bianca dọn vào căn hộ của tôi. (Vào ngày chuyển đồ đạc của cô đến, tôi ngạc nhiên trước những kỹ năng ngoại giao đáng yêu nhưng rất kiên quyết mà cô dùng để thuyết phục tôi từ bỏ 60% không gian tủ quần áo của mình.) Hai tháng sau, chúng tôi nuôi thêm mấy con mèo. Khi chúng tôi gọi cha mẹ nhờ họ xin cho mẫu giấy xác nhận chăm sóc thú cưng tại ASPCA, cha tôi – người ngoài việc hay lo lắng cũng là một người khôn ngoan – hỏi liệu chúng tôi cũng sẽ có một buổi lễ đính hôn hay không. Những con mèo ngay lập tức trở thành trò đùa giữa những người đồng nghiệp nam của tôi ở nơi làm việc, những người tự động liên tưởng tình yêu thương động vật gắn với tính đàn bà (lờ đi những tấm gương mày râu yêu mèo trong lịch sử như Ernest Hemingway, Winston Churchill và Dr. Evil). Khi Chris Cuomo nghe nói về việc chúng tôi nhận nuôi thú cưng, anh đã gửi cho tôi một email với nội dung: “Cậu có ngồi khi đi tiểu không?”
Là một người đàn ông mắc hội chứng bệnh thần kinh nhẹ, thật thuận tiện khi có bác sĩ ở gần bên. Hơn thế nữa, sau khi sống một mình trong căn hộ trong gần một thập kỷ, tôi thấy thật kỳ lạ khi trở lại giường vào nửa đêm và thấy ba con mèo cùng một người nằm ở đó, tất cả bây giờ đều bình đẳng về lãnh thổ.
Bianca thật sự đã tìm ra sự ngốc nghếch trong tôi. Tôi chưa từng cảm thấy thoải mái với bất cứ ai trước đây. Tôi sẽ diễu hành xung quanh căn hộ, dưới mỗi tay là một con mèo nhăn nhó, hát vài bài hát. Tôi sẽ đặt cho chúng những biệt danh thật hài hước. Khi cô ở trong phòng khách và cố gắng làm việc, tôi sẽ bật nhạc Steppenwolf ầm ĩ và sau đó nằm xuống với một nụ cười ngớ ngẩn, xoắn xuýt khi cô xông vào phòng, tỏ ý phê bình sự phá bĩnh.
Tôi bị hấp dẫn bởi sự tương phản. Đây là một người phụ nữ đặt mua tạp chí New England Journal of Medicine và Us Weekly. Cô trông tuyệt vời ngay cả khi mặc đồng phục y tế hay những bộ đầm bó sát. Cô có thể làm việc ca 30 tiếng – trong thời gian đó cô sẽ thực hiện việc hồi sức cấp cứu, sai bảo những người đồng nghiệp xấu tính và an ủi những gia đình bất hạnh – sau đó trở về nhà, nghỉ ngơi và nấu món sốt thịt viên của bà ngoại. Khi phải đi công tác, tôi thường đến đó và nhận ra cô đã chuẩn bị một ít đồ ăn nhẹ và khoai tây nghiền trong va li của tôi.
Tôi chưa từng biết yêu. Tôi đã có một nỗi sợ hãi dai dẳng rằng có lẽ tôi đã quá tự cho mình là trung tâm để yêu được ai đó. Mọi người luôn nói rằng bạn “biết”, nhưng tôi chưa từng “biết”. Bây giờ, đột nhiên, tôi biết. Đó là một mong ước to lớn để chân thành muốn những gì tốt nhất cho Bianca – để lo lắng về cuộc sống và sự nghiệp của cô, hơn cả việc gắn bó với nhau. Một cách ích kỉ, tôi cảm thấy cô là một người thông minh và tốt bụng hơn tôi và rằng bên cạnh cô có thể làm tôi tốt hơn.
Tìm ra được cuộc sống lãng mạn sau hàng thập kỷ độc thân không có mục đích giống như gãi đúng chỗ ngứa. Tuy nhiên, nó cũng giúp tôi thoát khỏi việc tập trung tất cả nơ-ron thần kinh vào công việc. Bianca nói rằng thỉnh thoảng tôi trở về nhà với gương mặt đầy cau có. “Có chuyện gì vậy?”, cô hỏi. “Chẳng có gì”, tôi lẩm bẩm, sau đó đi thẳng đến chiếc ghế dài, bật ti vi và xổ ra một tràng phân tích về tin tức mới nhất của mình. Quá khó cho cô để hứng chịu sự thô lỗ có chút ích kỷ đó của tôi. Hơn cả thế, cô ghét thấy tôi ủ rũ; sự thôi thúc của một bác sĩ trong cô là muốn chữa trị cho tôi và cô thấy buồn bã lẫn thất vọng khi mình không thể chữa được.
Đó không phải như kiểu cô không hiểu và thông cảm với lập trường “cái giá của an toàn”. Đó là người phụ nữ đã tốt nghiệp đứng đầu lớp tại trường y, đang trong chương trình thực tập sinh ưu tú và là người vẫn cảm thấy mình cần cố gắng hơn bất cứ ai khác. Cô, cũng, trở về nhà đầy gắt gỏng, nhưng – dù công bằng hay không công bằng – sự lo lắng của Bianca luôn làm tôi cảm thấy mình thật thiển cận khi so sánh. Cô có thể khóc vì đau đớn hay mất mát của bệnh nhân, trong khi những lời phàn nàn của tôi thường liên quan đến đồng nghiệp có tin tức mà tôi muốn, hay những câu hỏi về liệu tôi có thể hiện bản thân tốt hay không trong một cuộc phỏng vấn tranh giành trên sóng.
Theo quan điểm của Bianca, có lẽ phần khó sửa nhất trong công việc của tôi là việc gắn bó bất thường với chiếc điện thoại BlackBerry, thứ tôi luôn giữ trong tầm tay trong suốt bữa tối, trên ghế dài khi chúng tôi xem ti vi và trên bàn cạnh giường khi đi ngủ. Cô bắt gặp tôi liếc nhìn nó khi đang trò chuyện và trừng mắt nhìn tôi. Cuối cùng, cô đã thuyết phục tôi ít nhất là di chuyển đồ vật khó chịu này sang phía bên kia của phòng ngủ.
Một trong những việc tôi thường làm với chiếc BlackBerry là gửi email tới Ted Haggard. Tôi cố gắng liên lạc với ông hàng tháng trời, tuyệt vọng tìm kiếm cuộc phỏng vấn độc quyền bất cứ khi nào ông quyết định lộ mặt. Bên cạnh bệnh nghề nghiệp báo chí, tôi cũng tò mò muốn biết ông đang ở đâu và đang làm gì.
Gần một năm trôi qua trước khi ông viết thư lại cho tôi. Cuối cùng tôi cũng gọi điện thoại được cho ông, ông có một câu chuyện đáng kinh ngạc để kể lại: Người truyền giáo người Mỹ có tầm ảnh hưởng đứng thứ 11 theo bình chọn của tạp chí Time hiện đang sống với gia đình trong một căn hộ tồi tàn ở Arizona, hầu như không cạo râu, và làm nghề bán bảo hiểm. Đáng chú ý, vợ ông, Gayle, vẫn quyết định ủng hộ ông.
Vài tháng sau, vào một buổi sáng tháng 1 lạnh lẽo ở Thành phố New York, Ted và tôi ngồi xuống để thực hiện cuộc phỏng vấn đầu tiên của ông kể từ vụ bê bối.
Tôi lo lắng – và thể hiện rõ ra mặt. Biểu hiện rất rõ ràng khi tôi lo lắng: khuôn mặt nhìn rất mệt mỏi. Và vào ngày này, tôi nhìn mệt lử. Tôi cố nhún nhảy, vỗ má trong cái lạnh, nhưng tôi không thể điều chỉnh được trạng thái. Tôi đơn giản chỉ không thoải mái khi thực hiện một cuộc phỏng vấn chắc chắn là sẽ khó khăn với một người mà tôi biết và yêu quý.
Để quay phim, Wonbo đã thuê một phòng thu ở trung tâm thành phố và tôi đang ngồi trên chiếc ghế đệm đối diện với Ted, người đang ngồi trên đi-văng. Không giống như tôi, ông dường như hoàn toàn thoải mái với cuộc điều tra sắp tới. Ông dựa lưng vào ghế, chân bắt tréo, mặc áo khoác nhưng không đeo cà vạt.
Tôi đi thẳng vào vấn đề. “Có công bằng khi miêu tả ông như một kẻ đạo đức giả và một kẻ nói dối không?” Tôi hỏi.
“Vâng. Đúng như vậy,” ông nói, một cách nhiệt tình, như thể ông rất nóng lòng thốt lên điều này để nhẹ nỗi lòng.
“Ông có nghĩ mình nợ người đồng tính lời xin lỗi?” Tôi hỏi.
“Chắc chắn rồi. Và tôi thực sự xin lỗi,” ông nói. “Tôi vô cùng xin lỗi về thái độ của tôi. Nhưng tôi nghĩ tôi có phần quá kịch liệt – vì đó là cuộc chiến của riêng tôi.”
Thật ngạc nhiên, ông khăng khăng rằng mình không phải là người đồng tính. Những tháng trị liệu tâm lý, ông nói, đã dọn sạch mọi thứ. “Bây giờ tôi đã chấp nhận thực tế rằng mình là một người dị tính luyến ái,” ông nói. “Vì vậy, tôi không phù hợp với những chuẩn mực bình thường.”
Ông nói rằng không có vấn đề gì để chung thủy với vợ mình. “Đó không phải là cuộc đấu tranh gì cả.”
“Tại sao ông không quyết định sống như một người đàn ông đồng tính?” Tôi hỏi.
“Vì tôi yêu vợ mình. Tôi yêu mối quan hệ mật thiết với vợ mình. Tôi không phải người đồng tính.”
“Tuy nhiên ông có thể nghe thấy mọi người đang dõi theo câu trả lời này và thầm nghĩ: ‘Gã đàn ông này hoàn toàn không trung thực với chính bản thân mình?’”
“Chắc chắn, nhưng ai cũng có hành trình riêng của mình. Và mọi người có thể đánh giá tôi. Tôi nghĩ đó là công bằng nếu họ đánh giá và nghĩ tôi không thành thật với chính mình.”
Thời khắc khó khăn nhất trong buổi phỏng vấn là khi tôi làm ông bất ngờ bằng cách cho chạy một đoạn băng video chết tiệt chúng tôi thu thập được. Đó là một cuộc phỏng vấn với một cựu giáo dân, một gã trai trẻ nói rằng anh đã bị Ted quấy rối tình dục. Đoạn băng anh mô tả việc Ted đột ngột nhảy lên giường của anh trong phòng khách sạn và bắt đầu thủ dâm.
Khi cuốn băng kết thúc, Ted nói: “Đó là sự thật. Chúng tôi chưa từng quan hệ tình dục, nhưng tôi đã vi phạm mối quan hệ đó và đó là một mối giao thiệp không thích hợp.”
“Ông cảm thấy thế nào khi xem đoạn băng đó?” Tôi hỏi.
“Thật xấu hổ. Điều đó rất xấu hổ. Ý tôi là, tôi... tôi là một kẻ thất bại.”
Khi tất cả kết thúc, Ted dường như không oán hận việc tôi đã chơi xấu ông. Tôi ngồi uống cà phê với ông và vợ ông và chúng tôi tán gẫu như thể không có chuyện gì xảy ra cả. Chúng tôi đã nói rất nhiều về động thái tiếp theo của Ted. Ông thề sẽ không bao giờ làm mục sư nữa. (Vài tháng sau, ông và Gayle mời tôi ăn trưa tại một khách sạn ở trung tâm vì họ muốn được tư vấn về cách quảng cáo một chương trình thực tế mà họ đang mơ ước. Khi điều đó không thành, họ lại rục rịch xây dựng một giáo đoàn.)
Điều gây ấn tượng nhất với tôi từ cuộc phỏng vấn không phải là sự chậm chạp của Ted hay những tuyên bố của ông về vấn đề tình dục hoặc thậm chí là quyết định của vợ ông không nộp đơn xin ly hôn; đó là cái gì đó khác. Với tất cả sự giả dối của Ted, duy có một vấn đề mà ông không dao động: đức tin. “Tôi không bao giờ rời xa Chúa,” ông nói với tôi. Khi tôi cho rằng niềm tin tôn giáo của ông đã buộc ông sống một cuộc đời dối trá trong nhiều năm, ông phản đối rằng đó là do “văn hóa thù hận” trong nhà thờ hiện đại, không phải là những lời dạy cốt lõi của chính Chúa Jesus. Trong những khoảnh khắc đen tối nhất của cuộc đời, khi ông đang sống trong căn hộ ở Arizona, khóc ròng mỗi ngày trong một năm rưỡi và luôn nghĩ tới chuyện tự sát, đức tin là nguồn an ủi chính của ông. Nó cho ông cảm giác rằng những lầm than này là một phần của một kế hoạch lớn hơn, rằng ngay cả khi mọi người trong cuộc đời ghét ông, đấng sáng tạo thì không. “Tôi tin tưởng chắc chắn,” ông nói, “rằng Chúa luôn chăm sóc mình.”
Trong vài tuần và vài tháng sau cuộc phỏng vấn, tôi tiếp tục trăn trở về điều này. Tôi cũng đã chịu đựng cuộc khủng hoảng của riêng mình, mặc dù ẩn mật và ít căng thẳng hơn. Ted dính dáng đến việc sử dụng chất cấm và lừa dối vợ mình; vấn đề của tôi liên quan đến việc sử dụng chất kích thích và có một màn hoảng loạn trên sóng truyền hình toàn quốc. Về khía cạnh này, tôi ghen tị với Ted – không phải theo cách Tôi-ước-mình-đủngốc-để-tin-vấn-đề-này. Cảm giác cho rằng những rắc rối của tôi hướng đến mục đích lớn hơn rất hữu ích. Tôi đã đọc một nghiên cứu nói rằng những người đi nhà thờ thường xuyên có xu hướng hạnh phúc hơn, bởi họ cho rằng thế giới đã được định trước và những đau khổ của cuộc sống là không thể tránh khỏi.
Cho đến tận buổi phỏng vấn với Ted, tôi đã có cảm giác tự phụ rằng, không giống những tín đồ tôi tìm hiểu, tôi không có nhu cầu sâu xa phải trả lời những Câu hỏi Lớn; tôi cảm thấy thoải mái với bí ẩn về việc chúng ta đến đây bằng cách nào và điều gì sẽ xảy ra sau khi chúng ta chết đi. Nhưng bây giờ tôi nhận ra rằng có chút gì đó vô lý dâng lên; cảm giác sợ hãi của tôi đã hao mòn. Tôi có thể không đồng ý với những kết luận của những người có đức tin, nhưng ít nhất đó là một phần suy nghĩ của họ. Mỗi tuần, họ ấn định một thời gian để xem xét vị trí của mình trong vũ trụ, để bước ra khỏi ma trận và tìm kiếm quan điểm. Nếu không bao giờ nhìn lên, bây giờ tôi đã nhận ra, bạn luôn chỉ nhìn xung quanh.
Ted Haggard, người đã dạy tôi nhìn nhận những người có đức tin theo một góc nhìn khác, cũng đã dạy tôi điều gì đó đặc biệt: giá trị của một quan điểm vượt lên trần tục. Tất nhiên, tôi không từ bỏ tham vọng – và cũng không có ý định buộc bản thân phải tin vào điều gì đó mà theo tôi, không đủ bằng chứng. Tuy nhiên, tôi sắp sửa kể lại một câu chuyện, lần đầu tiên kể từ khi Peter Jennings yêu cầu tôi đưa tin về vấn đề tâm linh, nó mới thực sự thâm nhập vào hàng rào phòng thủ của tôi. Thông điệp đến theo một cách kỳ lạ và khiến tôi cực kỳ bối rối.