Điều đáng chú ý đầu tiên là những tấm kính giả kim cương. Sau đó là hương thơm – giống như vừa bước ra khỏi một buổi mát-xa kéo dài hai giờ.
Tôi gặp Deepak Chopra sáu tuần sau buổi phỏng vấn với Eckhart Tolle. Trong khi tôi mải nghĩ đến những thứ khác ngoài bản ngã và sự bất mãn suốt những tuần đó, cuộc gặp gỡ của tôi với Chopra, một ngôi sao tự lực khác, hoàn toàn không được định trước. Tôi gọi nó là sự cầu may; Chopra lại gọi đó là nghiệp chướng.
Tôi được yêu cầu bay tới Seattle để kiểm duyệt một cuộc tranh luận của chuyên mục Điểm tin Tối (hay “Đối đầu”, nếu các nhà sản xuất điều hành muốn thay đổi tên của chương trình) với tiêu đề cực kỳ huyền ảo “Quỷ Satan có tồn tại không?” Chopra – người, như cách người trong ngành chúng tôi truyền miệng, “thân thiện với truyền hình” – được chọn để tranh luận vế “không”, cùng với một giám mục thuộc phái Ngũ tuần, người đã đánh mất hầu hết giáo đoàn của mình sau khi công khai cân nhắc sự tồn tại của Quỷ dữ. Vế “có” do một linh mục địa phương trẻ và tân thời đại diện cùng một cựu gái giang hồ đứng đầu một nhóm truyền giáo tên Gái bao phụng sự Chúa.
Tôi chỉ quen biết mơ hồ với Chopra. Tôi biết, tất nhiên, ông có lẽ là bậc thầy nổi tiếng nhất thế giới và đã viết hàng tấn sách bán chạy. Tôi đã xem vai diễn khách mời của ông trong bộ phim The Love Guru (Quân sư tình yêu). Ông để lại cho tôi ấn tượng như Golden Arches hay Nike Swoosh[1] của tinh thần – biểu tượng được công nhận trên toàn thế giới đặt cạnh những người nổi tiếng khi họ muốn diễn “sâu”.
Tôi cũng biết trong khi thuyết giáo về sự bình tâm và những rung cảm tốt, Chopra thích chen vào những cuộc tranh cãi về chính trị, khoa học và đức tin – đôi khi còn lên Fox News để đấu khẩu với người dẫn chương trình bảo thủ như Sean Hannity.
Chính sự kết hợp giữa sức mạnh tâm linh và sự nhiệt thành trong hùng biện đã thúc đẩy các nhà sản xuất đặt lịch Chopra để quay vòng “Đối đầu” này trong một nhà thờ ở trung tâm thành phố Seattle. Nơi này chật cứng với 1.000 người, tất cả đều được bốn người tranh luận mời tới. Chúng tôi dự tính sẽ tranh luận trong vòng hai giờ và đã lắp đặt các máy quay chạy bằng pin ở các vị trí khác nhau trong phòng. Sau đó, chúng tôi sẽ cắt ghép thành những khoảnh khắc đẹp nhất và phát sóng dưới dạng một chương trình diễn ra nửa giờ trên mục Điểm tin Tốivài tuần sau đó.
Trước sự kiện, các nhà sản xuất yêu cầu tôi ghi lại các cuộc phỏng vấn trước với các chiến binh, kích thích họ bằng những lời chỉ trích như các võ sĩ trước khi thượng đài. Sau khi nói chuyện với cựu gái giang hồ và hai mục sư, nhóm của tôi tìm thấy Chopra trong phòng hậu đài của nhà thờ. Ngoài cặp kính râm, ông mặc quần jean, đi giày thể thao màu đỏ tươi và một chiếc áo cộc tay kỳ quặc – màu xám than, dài đến đầu gối, với cổ áo hình quả quýt trang trí cầu kỳ. Ông có khuôn mặt đầy đặn; làn da hơi sậm và có giọng nói ngọt ngào, mềm mại, khẩu âm Ấn Độ dễ nghe nhưng đôi khi vẫn thấy có chút kỳ lạ.
Trong cuộc phỏng vấn, ông thể hiện vẻ dũng cảm quyết chiến, rất hợp với một sự kiện như thế này. Ông gạt bỏ ý niệm Satan như sự tưởng tượng của con người cần một “lời giải thích huyền bí, phi lý” về quỷ dữ trên thế giới. Để trình bày tranh luận của mình, ông thề rằng: “Tôi sẽ không làm bất cứ điều gì để xúc phạm bất cứ ai, nhưng tôi vẫn phải nói lên sự thật.”
Rõ ràng, Chopra là “người phù hợp với chương trình”, rất đúng với hình dung của nhóm sản xuất mục Điểm tin Tối, nhưng ông cũng đưa ra một cơ hội không thể cưỡng lại được cho tôi để theo đuổi chương trình của riêng mình. Tôi muốn ông thay thế Eckhart Tolle. Vì vậy, tôi kể với ông câu chuyện của mình – rằng tôi đã bị cuốn hút bởi mô tả của Tolle về bản ngã nhưng cũng bối rối vì sự thiếu lời khuyên hành động của ông.
Ngay lập tức, Chopra đã loại bỏ Tolle vì ông này “không phải một nhà văn cứng tay cho lắm”. (Có vẻ như các bậc thầy tự lực hay chỉ trích nhau, giống như vài nhà truyền giáo, tôi nhận thấy vậy.) Sau đó, khi tôi hỏi liệu ông có biết cách nào để hiện diện trong thực tại không, ông trả lời rằng có. Thực tế, ông khăng khăng rằng mình luôn hiện diện trong thực tại.
Các sếp khuyến khích khai thác nhiều vấn đề hơn để sản xuất nội dung cho trang web ABCNewscom. Tôi nghĩ cuộc nói chuyện với Chopra về khái niệm Hiện tại có thể tạo ra một video hay ho, vì vậy tôi đã lấy ra một chiếc máy quay Flip và đưa thêm vài câu hỏi.
“Vậy ông không hay suy nghĩ lan man sao?” tôi hỏi. “Ông không thấy mình nghĩ ngợi về những điều xảy ra trong quá khứ hay tương lai sao?”
“Tôi không có gì phải hối tiếc trong quá khứ,” ông nói, “và tôi không đoán định trước tương lai. Tôi hiện diện trong thực tại.”
“Vậy nếu hiện tại này thật kinh khủng thì sao? Điều gì sẽ xảy ra nếu ông thật sự cần phải đi vệ sinh và không có nhà vệ sinh nào xung quanh? Hay điều gì sẽ xảy ra nếu ông đang đói cồn cào và không có thức ăn?”
“Tôi tách mình ra khỏi tình huống hiện tại. Hiện tại luôn tự do.”
“Xin lỗi,” tôi nói. “Đó có phải một dạng lừa bịp tâm trí không?”
“Đó không phải là trò lừa bịp tâm trí. Khi bạn hoàn toàn hiện diện trong thực tại, bất cứ tình huống nào, dù tốt hay xấu, đều sẽ qua. Thứ duy nhất tồn tại là khoảnh khắc đó. Một cơn lốc biến đổi đến vô tận.”
Rõ ràng khi hiện diện trong thực tại, người ta không ngại sử dụng những thuật ngữ như “cơn lốc biến đổi đến vô tận”.
Ông vẫn không cho tôi biết chi tiết, nên tôi lại thúc ép một lần nữa. “Làm sao ông làm được điều đó? Vì ngay khi tôi đang nói chuyện với ông, thỉnh thoảng trí óc của tôi lan man và nghĩ: ‘Ồ, cặp kính này đẹp quá,’ hay ‘Mình sẽ hỏi gì tiếp theo?’”
“Nếu hiện diện trong thực tại, bạn sẽ có cái gọi là hành động tự phát, cái thuộc về trực giác, sáng tạo, có tầm nhìn, nghe trộm tâm trí của vũ trụ.”
Tôi không hiểu ông đang nói về điều gì, nhưng chúng tôi đã hết thời gian.
Tín hiệu âm thanh kết nối Chopra với chiếc micro gắn trên mép áo của ông sáng lên, cuộc tranh luận đã sẵn sàng.
“Tôi vẫn nghĩ ông sẽ khiến mọi thứ nghe có vẻ dễ dàng hơn bản chất của nó,” tôi nói.
Ông nhìn tôi và nhún vai như muốn nói: Tôi có thể nói gì được, anh là một gã khờ không may mắn?
“Đối với tôi nó là như vậy,” ông nói.
“Làm sao tôi có thể giống như ông?”
“Hãy dành chút thời gian với tôi,” ông nói. Và sau đó, ông mặc kệ nhân viên âm thanh cố chạy theo, sấn lại hỏi địa chỉ email của tôi, và tôi có chút miễn cưỡng đưa cho ông.
Sau tất cả cuộc nói chuyện thú vị về hiện diện trong thực tại và “nghe trộm tâm trí của vũ trụ,” ngay khi chúng tôi bước lên sân khấu và chìm vào sức nóng của cuộc tranh luận, Chopra cất giọng, điên cuồng khoa tay múa chân và tranh luận theo cái cách chắc chắn chẳng có chút điềm tĩnh nào. Khi không phải lên sàn, ông ngồi phịch xuống ghế, hai chân duỗi thẳng trước mặt, trông hoàn toàn thoải mái. Với tôi, ít nhất, ông không có vẻ đang sống trong hiện tại – chắc chắn không phải theo cách vui vẻ như Eckhart Tolle. Nhưng biết đâu ông cũng đang vui vẻ? Có lẽ, tôi thầm nghĩ, mình không thể đưa ra được những kết luận theo phản xạ như đã từng làm với Ted Haggard. Có lẽ Deepak Chopra đại diện cho sự kết hợp của theo đuổi đam mê và chế ngự bản ngã. Biết đâu người đàn ông này đã tìm ra tất cả?
Tôi không lạc quan lắm.
Nhưng tôi rất ngạc nhiên bởi phản ứng nhận được khi đăng tải đoạn băng về Chopra lên trang web ABC News. Nó có lượng truy cập lớn đến mức được xếp ở cột “được xem nhiều nhất”. Sau đó, tôi nhận được một bức email từ người ít mong chờ nhất: sếp của tôi.
David Westin, giám đốc bộ phận tin tức, không phải kiểu người tôi nghĩ có khả năng đang tìm kiếm cơn lốc biến đổi đến vô tận. Từng là luật sư doanh nghiệp, ông đã điều hành bộ phận tin tức hơn một thập kỷ. Ông đẹp trai, với nét nam tính vùng Trung Tây và một mái tóc vàng nhạt vào nếp gọn gàng mà không phải dùng bất cứ sản phẩm hỗ trợ nào. Ông ưa thích những bộ đồ của Brooks Brothers, cà vạt sọc với giày đế bệt và có phong cách cá nhân nghiêm túc, đáng mến. Ông hiển nhiên rất phù hợp để trở thành một chính trị gia hoặc một người dẫn chương trình.
Westin nói trong e-mail rằng ông thấy tò mò, ở mức độ cá nhân, về cuộc hội thoại giữa tôi với Chopra. Ông đề nghị chúng tôi gặp mặt để thảo luận.
Trợ lý của ông xếp lịch hẹn và vài ngày sau đó, tôi thấy mình đang leo cầu thang từ văn phòng đến phòng điều hành, với cái tên được gọi theo vị trí địa lý của nó, Tầng thứ năm. Không khí ở đây rất khác. Đó là một căn phòng rộng mở, với nhiều văn phòng nằm bên rìa xung quanh. Sự im lặng nặng nề bao trùm, khác với sự ồn ào đặc trưng của bộ phận tin tức. Ở giữa căn phòng là khu vực cung cấp đồ ăn nhẹ và cà phê Starbuck.
Thư ký của Westin mời tôi vào và đích thân người đàn ông đó đứng dậy từ chiếc bàn ngăn nắp của mình để trao cho tôi một cái bắt tay nồng hậu và một câu “Xin chào, Dan!” lịch sự, nhiệt tình.
Sau vài phút nói chuyện phiếm, ông đề cập đến Chopra. Theo cách rất ngoại giao, ông nói mình rất ngạc nhiên khi thấy tôi nghiêm túc với người đàn ông đó đến vậy. “Tôi tôn trọng ý kiến của anh, Dan – và Chopra là người mà tôi chỉ thấy trên truyền hình. Thực sự có chuyện gì không?”
Khi ông nói, tôi nghi ngờ rằng sếp quan tâm nhiều hơn những gì ông đang thể hiện. Đây là một người đàn ông có công việc cực kỳ căng thẳng, quản lý những ngôi sao trong bộ phận tin tức và đáp ứng đòi hỏi của các lãnh đạo công ty. Trong bữa trưa, ông thú nhận với tôi rằng tính cách thật sự của ông ít vui vẻ hơn nhiều so với vẻ bề ngoài.
“Có điều gì đó ở đây,” tôi nói, “mặc dù tôi không chắc Chopra là ví dụ tốt nhất.”
Sau đó tôi xổ ra một tràng độc thoại về Eckhart Tolle, bản ngã, thời điểm hiện tại và Chúa biết những gì nữa. Càng càu nhàu lâu về “tâm trí suy tư” và “giọng nói trong đầu”, tôi càng nhận ra mình không hiểu được mấy. Đây là cơ hội đầu tiên tôi có để thảo luận với bất kỳ ai, ngoài việc phỏng vấn Tolle và Chopra, và tôi chợt nhận ra tôi không thực sự biết mình đang nói về điều gì. Điều đó khiến tôi lo lắng và càng nói nhiều hơn. Cuối cùng, khi thấy mình đã đánh mất khán giả, tôi nuốt nước bọt và kết luận rằng có lẽ Westin nên đọc sách của Tolle.
Ngày hôm sau, tôi quay lại lầu trên, đặt cuốn sách đó xuống bàn thư ký và nghĩ: Đây là những gì nó mang lại. Mình là một thằng điên phân phát truyền đơn tôn giáo trên phố.
Dù vậy, tôi vẫn muốn nói về vấn đề này với những người tôi yêu quý và tin tưởng. Không phải vì tôi cảm thấy bắt buộc phải truyền đạo cho ai đó; tôi chỉ muốn một nhóm thử nghiệm.
Hình dung rằng việc này sẽ dễ dàng hơn với một ai đó không phải là sếp, tôi đã giới thiệu chủ đề này trong một bữa tối với cô bạn Regina. Trong một thập kỷ, Regina và tôi đã có những cuộc tranh luận bất tận về tất cả mọi thứ, từ các chương trình truyền hình, bất động sản ở New York cho đến những quyết định lãng mạn của tôi trước Bianca. Tôi hình dung bộ máy của bản ngã sẽ là đống cỏ khô chán ngắt. Tuy nhiên, ngay sau khi tôi bắt đầu nói về Eckhart Tolle, Regina đã cắt lời: “Sao cũng được, Dan. Nếu anh cần thứ này, tốt thôi.” Sau đó, cô đã thay đổi chủ đề sang món xúp chúng tôi nên gọi. Phán quyết được đưa ra nhanh đến mức khiến tôi nhận ra chủ đề mà mình nghĩ rất có tiềm năng nhàm chán đến mức nào. Cô thậm chí không thèm tham gia để chọc tức tôi về điều đó.
Tôi tiếp tục thất bại trong bữa ăn gia đình, khi tôi đề cập đến Tolle với em trai mình. Đáng ra tôi phải thấy trước mới phải. Nhiệm vụ của Matt từ khi ra đời luôn là làm tôi đau khổ. Mặc dù bây giờ cậu ấy đã là một nhà đầu tư mạo hiểm và phụ huynh của một bé gái xinh xắn, sự tận tâm của cậu ấy trong việc chọc tức tôi vẫn không giảm đi. Ngay khi tôi nói xong, cậu ấy chỉ nhìn tôi chằm chằm với một nụ cười hài lòng. Con dao ăn hạ xuống và không nói thêm một từ nào nữa. (Không lâu sau, cậu ấy đưa cho tôi một cuốn lịch Eckhart Tolle cho Giáng sinh. Tôi mở nó ra, nhìn lên và thấy cậu ở phía bên kia căn phòng cùng điệu cười nhếch mép như mọi khi.)
Điều khiến cho một loạt những thất bại này đặc biệt bực bội là khi tôi nhận ra biểu cảm trên khuôn mặt những người đối thoại có lẽ hoàn toàn giống biểu cảm của tôi khi đối mặt với vài tín đồ tôn giáo nhiễu sự từng phỏng vấn trong nhiều năm qua.
Ngay cả với những người không có thái độ chống đối theo phản xạ, tôi cũng không có được những bước ngoặt tuyệt vời. Trong một bữa tối, tôi nói chuyện với cô bạn Kaiama, một giáo sư cởi mở dạy văn học Pháp tại Đại học Columbia. Khi tôi kết thúc bài diễn thuyết của mình về Hiện tại, cô hỏi: “Nhưng làm sao anh có thể thực sự sống ở hiện tại khi nó chảy trôi?” Tôi không có câu trả lời.
Có lẽ cuộc trao đổi ý nghĩa nhất mà tôi có về chủ đề này là cuộc thảo luận hoàn toàn ngẫu nhiên với chú Martin tại bữa tiệc bể bơi mùa hè hằng năm của cha mẹ. Chú Martin, một cựu doanh nhân hiện đang ở giai đoạn đầu của bệnh Alzheimer, đã quay sang tôi và hỏi một câu thú vị: “Với cháu điều gì thú vị hơn? Thực tại hay ký ức?” Tôi đã dừng lại, xem xét và nói: “Cháu ước mình có thể nói thực tại, nhưng có lẽ là ký ức.” Sau đó tôi hỏi: “Chú thì sao?” Lúc đó, chú Martin nhìn trống rỗng chằm chằm vào tôi và hỏi: “Cháu nói gì vậy?”
Bianca dễ dàng chấp nhận mối quan tâm mới của tôi. Cô ấy hầu như chỉ quan tâm đến việc có một người chồng-sắp-cưới ít căng thẳng hơn. Thật hợp lý khi cho rằng đây chỉ là một trong những mê muội nhất thời của tôi, chỉ hiềm là hơi lập dị chút.
Tôi bị mắc kẹt như khi ở cuối bài phỏng vấn với Tolle. Việc Tolle không trả lời được các câu hỏi của tôi và không thể giải thích được điều gì khiến tôi tò mò về tất cả những điều này theo cách cơ bản, dễ hiểu nhất, khiến tôi trở nên vô cùng bối rối. Tôi không biết phải đi theo hướng nào. Tôi nhớ lại những gì Chopra đã nói khi kết thúc bài phỏng vấn: “Hãy dành chút thời gian với tôi.” Chỉ vài ngày sau buổi gặp, ông đã gửi cả đống sách đến văn phòng của tôi, với những tựa đề như The Book of Secrets (tạm dịch: Cuốn sách của Những điều kỳ bí) và Reinventing the Body, Resurrecting the Soul (tạm dịch: Tái tạo Thân xác, Phục sinh Tâm hồn). Ông nhắn tin, gửi email và thậm chí còn chuyển cho tôi một Google Alert mà ông đã tự đặt ra, trong đó Kim Kardashian đã hát những lời khen ngợi ông. Tôi cảnh giác, đắn đo cân nhắc: Mình sẽ phải đánh đổi điều gì đây?
Chopra mặc một chiếc áo phông đen có ký hiệu hòa bình khi ông nhiệt tình dẫn đường cho tôi quanh Trung tâm Chopra. Nằm trong một khách sạn ở nội ô, trung tâm này cung cấp các buổi trị liệu spa, tư vấn y tế, yoga và đọc sách chiêm tinh. Chúng tôi tới cửa hàng quà tặng. Khi tôi để mắt đến một loạt các sản phẩm mang thương hiệu cá nhân của ông (Ayurvedic chống cảm cúm và dị ứng, thực phẩm chức năng chống ô-xi hóa, dây chuyền “Điều hòa”, áo sơ mi in đủ các dòng chữ và các quyển sách – 55 hoặc 56 gì đó, ông không thể nhớ chính xác – về tất cả mọi thứ từ Chúa, chơi golf đến nấu ăn). Tôi đã nghĩ về Jay Z, người từng rap rằng: “Tôi không phải là một doanh nhân. Tôi là một giao dịch viên.”
Felicia và tôi đã quyết định lập hồ sơ về Chopra cho chương trình Bản tin Thế giới ngày Chủ nhật. Không mất nhiều thời gian thuyết phục ông lên sóng và rõ ràng người đàn ông này đã lọt vào danh sách những người nổi tiếng giàu nhất của Forbes, với thu nhập ước tính 22 triệu đô-la mỗi năm. Sự nghiệp của ông có nhiều phút thăng hoa thất thường. Chỉ trong vài ngày, tôi đã thấy ông chủ trì một chương trình radio, tổ chức các cuộc họp với những nhà phát triển trò chơi video cho một dự án dựa trên những lời dạy tâm linh và thảo luận về một chương trình biểu diễn tại sân khấu với một người tuyên bố mình có thể uốn cong thìa bằng sức mạnh tâm trí.
Trên nhiều cấp độ, Chopra giống như một con người hai mặt. Ông tuyên bố mình luôn hiện diện trong thực tại, tuy nhiên chúng tôi đã quay lại được cảnh ông vội vã bước đi, tay ấn điên cuồng trên chiếc điện thoại BlackBerry, sau đó vội vàng đọc các bài viết trên Kindle khi đang giả vờ tập thể dục. Ông tuyên bố mình sống trong trạng thái của “dòng chảy” và “tự phát không cần phải nỗ lực”, nhưng với tôi, ông có vẻ khá tập trung vào việc quảng cáo bản thân. Trong khi công bố cuốn sách mới nhất của mình, ông đã lôi kéo một phóng viên để theo dõi ông trên Twitter và khi quay một video quảng cáo, ông đã nói với người quay phim: “Hãy chắc chắn rằng trông tôi không mập.” Chúng không cho tôi ấn tượng về một người đàn ông sống hòa hợp với chính mình.
Chúng tôi thực hiện một cuộc phỏng vấn tại một bàn ăn dã ngoại ở Công viên Trung tâm và tôi đã thách thức sự điềm tĩnh giả tạo của ông. Nghĩ lại về màn trình diễn của ông tại Đối đầu, tôi nói: “Đôi khi tôi thấy ông rất tỉ mỉ.”
“Nhưng mặc dù tôi tỉ mỉ,” ông đáp, “anh có thấy sự tức giận, oán hận hay thù địch trong đó không?”
“Tôi không thể đọc được suy nghĩ của ông, nhưng đánh giá từ ngôn ngữ cơ thể, ông có vẻ chẳng vui vẻ gì.”
“Không có đam mê, anh chỉ là một cái xác di động,” ông nói. “Mặc dù nhiệt tình tham gia, nhưng anh không bị căng thẳng.”
Có thực sự chỉ là “nhiệt tình tham gia” và không căng thẳng? Chopra khăng khăng rằng, thực tế, ông đã không trải nghiệm chút căng thẳng nào trong hàng thập kỷ. Ông kể với tôi rằng, nhiều năm trước, khi còn là một bác sĩ nội trú trẻ tả tơi tại vùng ngoại ô Massachusetts, ông hút hai bao thuốc mỗi ngày và uống rất nhiều rượu. “Chúng tôi thường phải cứu nhiều ca trụy tim và sau đó đi ra ngoài hút một điếu thuốc,” ông nói. Nhưng sau đó, ông bất ngờ thay đổi hoàn toàn. “Thật kịch tính,” ông kể. “Cuối cùng tôi quyết định rằng một phần cuộc đời của tôi đã trôi qua. Tôi nói, ‘Mình đã ở đó, hoàn thành điều đó.’”
Ông bỏ việc và chuyển tới làm việc cho Maharishi Mahesh Yogi, vị hiền triết Ấn Độ có lẽ nổi tiếng nhất với vai trò giáo trưởng chính thức của The Beatles. (Sau một thời gian ngắn ở trong tu viện, John Lennon đã bực tức rời đi và cáo buộc rằng Maharishi đã cố sàm sỡ Mia Farrow. Trên đường trở về London, Lennon đã viết bài hát “Sexy Sadie”, trong đó có câu: “Ông đã làm gì? Ông đã biến mọi người thành kẻ ngốc.”) Chopra leo lên cấp bậc phụ tá hàng đầu của Maharishi. Nhưng rồi ông tách khỏi Maharishi. Chopra cảm thấy nhóm đã thần thánh hóa, còn Maharishi nghĩ Chopra quá tham vọng. Thế là Chopra rời đi.
Được giải phóng khỏi sự ràng buộc thứ bậc, Chopra dang rộng đôi cánh của mình. Ông đã trở nên nổi tiếng bởi “Chúa khoan hồng”, những ca phục hồi từ cơn bạo bệnh không thể lý giải. Khi không tạp chí y khoa có uy tín nào xuất bản nghiên cứu của mình, ông đã trả cho một tờ báo lá cải 5.000 đô-la để xuất bản nó. Đó là một cú hit. Thành công lũ lượt theo sau. Ông trở thành bạn với Michael Jackson, người đã giới thiệu ông với Oprah và đưa ông lên truyền hình. Phần còn lại là giai thoại lịch sử. Vào thời điểm tôi gặp Chopra, ông đã 63 tuổi. Ông thu âm một album nhạc New Age kỳ dị với Martin Sheen, Madonna và Demi Moore; Lady Gaga gọi ông là người có ảnh hưởng nhất trong cuộc đời cô; tạp chí Time gọi ông là “nhà thơ tiên tri của y học thay thế”. Tuy nhiên, ông cũng vấp phải những chỉ trích dữ dội. Nhà xuất bản của tạp chí Skeptic còn đưa Chopra lên trang bìa, đả kích những kết luận y khoa của ông như “những suy đoán điên cuồng chủ yếu dựa trên những bằng chứng mỏng manh”.
Vậy có phải ông chỉ là đồ cặn bã? Tôi không thể trả lời. Như với Tolle, tôi thấy ông là một bản phối bế tắc giữa sự thú vị và khó hiểu – như một DJ đang trộn nhạc của nhóm nhạc Stones Stones với Rick Astley, The Band với Dokken. Tôi thích thú khi ông nói những điều như: “Sự thật rằng bạn tồn tại là một sự kiện không thể thống kê được và nếu bạn không thấy ngạc nhiên với sự tồn tại của bản thân thì bạn không xứng đáng có mặt ở đây.” Nhưng quá thường xuyên, ông trở lại thành một người truyền giáo khó hiểu, người thường xuyên nói “tôi không hiểu tại sao”. Những lời khẳng định đáng nhớ của ông với tôi bao gồm “Vũ trụ là một hội thảo về công nghệ nano trong tâm trí của Chúa,” và “Đừng gọi đó là Chúa, gọi đó là liên tôn giáo cơ học lượng tử, phi địa phương, nhân quả”.
Dành thời gian với Chopra rõ ràng vui hơn nhiều so với Tolle – tôi thích phong cách tưng tửng đểu cáng của Chopra hơn là vẻ khiêm tốn như thuộc về cõi Niết Bàn của gã người Đức – nhưng tôi lại càng thấy bối rối nhiều hơn. Tolle khó hiểu bởi, mặc dù tôi tin rằng ông chân thành, tôi không thể biết liệu lời ông nói có hợp lý hay không. Với Chopra thì ngược lại; tôi tin rằng ông nói chuyện hợp lý, nhưng tôi lại không rõ liệu ông có chân thành hay không.
Động thái tiếp theo của tôi được thúc đẩy bằng sự tuyệt vọng hoàn toàn. Felicia và tôi quyết định cho ra mắt một loạt câu chuyện về tự lực trên Bản tin Thế giới phiên bản ngày Chủ nhật. Chúng tôi gọi nó là “Tập đoàn Hạnh phúc”. Ý tưởng là đào sâu vào ngành công nghiệp trị giá 11 tỷ đô-la không được pháp luật kiểm soát đang thu hút ngày càng đông đảo tín đồ khi họ rời khỏi các nhóm tôn giáo có tổ chức. Không có câu trả lời nào đến từ Tolle hay Chopra. Những gì tôi nhận thấy trong đó vượt xa sự điên cuồng – một tập hợp của những người lẻo mép, không bằng cấp, thuyết giảng cho những người tuyệt vọng, và thường là nghèo khổ.
Một trong những tay chơi hàng đầu trong cuộc chơi đáng ngờ này là Joe Vitale, người đã trở nên nổi tiếng sau khi có một vai khách mời trong The Secret (Bí mật), thứ sau này trở thành một hiện tượng văn hóa kỳ quái. Đây là một cuốn sách và DVD thiết kế cầu kỳ được phát hành năm 2006 gồm cả một nhóm các bậc thầy tự lực trình bày về “Luật hấp dẫn”, gợi ý về việc có được bất cứ điều gì bạn muốn – sức khỏe, tiền bạc, tình yêu – đơn giản bằng cách suy nghĩ về nó một cách đúng đắn. Nó thực chất là phiên bản làm lại khéo léo của một ý tưởng cũ đã được những người tiên phong như Napoleon Hill lên sẵn khung lý thuyết, với cuốn sách bán chạy Think and Grow Rich (Nghĩ giàu & làm giàu) và Norman Vincent Peale, tác giả của cuốn sách kinh điển The Power of Positive Thinking (tạm dịch: Sức mạnh của suy nghĩ tích cực).
Khi tôi ngồi vào hàng ghế sau trên chiếc Rolls-Royce của Vitale, tôi thực sự ấn tượng về việc Chopra đã đi xa đến mức nào trên con đường tự lực. Vitale có khuôn mặt bụ bẫm và cái đầu tròn ủng lưa thưa tóc, điều này mang lại ấn tượng về một đứa trẻ phát triển quá mức. Anh cho tôi và các phụ tá trải nghiệm miễn phí sản phẩm có giá 5.000 đô-la: cái anh gọi là phiên họp “RollsRoyce Phantom Mastermind”. Khi vị tài xế chở chúng tôi qua vùng nông thôn Texas, Vitale giải thích rằng mọi người trả tiền để được đến nhà anh ở ngoại ô Austin và đi chung xe với anh, trong thời gian đó, anh giúp họ có “những ý tưởng thay đổi cuộc sống”.
Với chiếc máy quay hướng vào chúng tôi từ hàng ghế trước, tôi nói: “Đây là một chiếc xe tuyệt vời, nhưng 5.000 là quá nhiều cho ba tiếng với anh.”
“Ồ, có nhiều người nghĩ tôi nên tính nhiều hơn số đó đấy. Họ nghĩ nó đáng giá.”
Cuộc gặp trên xe Rolls chỉ là một trong nhiều nguồn thu nhập của “Tiến sĩ” Vitale. Vô gia cư từ 30 năm trước, Vitale đã kiếm được cho mình tấm bằng tiến sĩ về “siêu hình học” qua một khóa học từ xa của Đại học Sedona. Anh giờ sống trong một ngôi nhà lớn với rất nhiều ô tô, mua bằng số tiền thu được từ hàng chục cuốn sách, với tiêu đề như Expect Miracles (tạm dịch: Mong chờ phép lạ) và Attract Money Now (tạm dịch: Kiếm tiền ngay). Anh cũng bán những sản phẩm như hỗn hợp cocktail margarita, thức uống tốt cho sức khỏe có tên YouthJuice và những nhãn dán búp bê Nga (giá niêm yết: 39 đô-la), thứ được Vitale khẳng định sẽ giúp chủ nhân đạt được mục tiêu cuộc sống của mình.
Trong một cuộc phỏng vấn tại văn phòng của Vitale, tôi hỏi: “Chắc anh không bao giờ tỉnh dậy giữa đêm và nghĩ: ‘Không thể tin được mình đang trải nghiệm cuộc sống như này’?”
“Không, không bao giờ,” anh cười phá lên, như tôi vừa đưa ra một trò khôi hài.
Về lý thuyết, tôi có thể thấy sức hấp dẫn của suy nghĩ tích cực – đặc biệt với một người đàn ông dành quá nhiều thời gian nhai đi nhai lại một món ăn – khi nghiên cứu sơ qua về “triết lý” này, nhưng rồi tôi nhanh chóng thất vọng. Trong phiên bản DVD của The Secret, Vitale xuất hiện trên màn hình để thốt ra những câu cũ rích như “Bạn là nhà điêu khắc Michelangelo của cuộc đời mình. Tượng David bạn đang khắc chính là bạn – và bạn thực hiện điều đó với suy nghĩ của riêng mình.” Tuy nhiên, theo như cuộc phỏng vấn của chúng tôi, Vitale thừa nhận rằng điều đó không dễ dàng gì. Trên thực tế, anh cũng từng từ bỏ vài lần.
“Vậy, điều gì sẽ xảy ra nếu tôi muốn một chiếc vòng cổ kim cương cho vợ mình?” tôi hỏi. “Tôi có thể chỉ cần nghĩ về nó không?”
“Không chỉ bằng cách nghĩ về nó. Đó là một trong những quan niệm sai lầm lớn nhất mọi thời đại. Bạn phải hành động. Nó không chỉ là suy nghĩ – mà là suy nghĩ kết hợp với hành động.”
“Điều đó không phải quá rõ ràng sao? Anh nghĩ mọi người muốn nghe những thứ như ‘Nếu muốn thứ gì đó, bạn phải cố gắng đạt được nó’ sao?”
“Anh biết đấy, khi anh nói như vậy, chúng nghe thật ngớ ngẩn,” anh nói, cười ngượng ngùng.
“Nghịch đảo theo logic của anh,” tôi tranh luận với Vitale, “dường như đổ lỗi cho nạn nhân. Vì nếu không đạt được những gì bạn muốn, đó chắc chắn là lỗi của bạn.”
“Đây không phải trò chơi đổ lỗi,” anh khẳng định. “Những suy nghĩ vô thức của chúng ta [nguyên văn] tạo ra hiện thực của chúng ta – và rất nhiều những suy nghĩ vô thức đó không tích cực; chúng tiêu cực. Chúng mới thực sự thu hút các vấn đề.”
Vậy điều này có đúng với trẻ em bị ung thư? Nạn nhân của nạn diệt chủng? “Vậy nghĩa là, ‘những người bị ảnh hưởng bởi trận động đất ở Haiti trở thành nạn nhân do có suy nghĩ tiêu cực vô thức’ ư?”
“Không ai trong số đó là nạn nhân. Hay nói cách khác...”
“Trong một trận động đất, bạn là nạn nhân, không phải sao?”
Một khoảng lặng khó xử. Có chút lắp bắp, anh thừa nhận: “Trong một trận động đất, bạn đúng là nạn nhân.”
Một ngôi sao khác của The Secret đã cố gắng thúc đẩy mức độ phi lý trực tiếp đến lằn ranh nguy hiểm. James Arthur Ray có vóc người trung bình, khoảng 50 tuổi, bỏ học từ sớm, có vẻ tự tin thái quá. Ông nhìn lúc nào cũng có một lớp mỏng mồ hôi che phủ khuôn mặt. Ông hứa hẹn với những người đi theo mình rằng ông có thể giúp họ đạt được “sự thịnh vượng hài hòa” trong tất cả lĩnh vực của cuộc sống. Ông tuyên bố rằng, bằng cách sử dụng các kỹ thuật riêng, ông không chỉ trở nên giàu có mà còn không bị cảm lạnh nữa.
Tuy nhiên, rõ ràng có vài điểm sai sót trong suy nghĩ của ông, vì vào tháng 10 năm 2009, tại “Khóa tu Chiến binh Tinh thần” ở Arizona, có giá gần 10.000 đô-la mỗi người, ba tín đồ của Ray đã chết trong một buổi lễ tẩy tịnh mà ông tự chủ trì. Đó là sự bắt chước một nghi lễ của người Mỹ bản địa mà Ray hứa sẽ là một “bài tập tái sinh”.
Khi câu chuyện tẩy tịnh bắt đầu thu hút công chúng, nhà sản xuất của mục Điểm tin Tối gửi tôi tới Arizona để điều tra. Sedona, một thành phố được biết đến như Vatican trong lòng nước Mỹ, nằm giữa những vách đá đỏ tuyệt đẹp, là thánh địa của những khách du lịch tâm linh, được chèo kéo bởi vô số người chữa bệnh tự xưng, thần bí, thì thầm thoảng như gió và các cố vấn cung cấp dịch vụ như “Phục hồi tâm hồn”, “Chữa bệnh bằng năng lượng” và “Bức ảnh hào quang”. Khu vực trung tâm mua sắm của thành phố vang vọng tiếng chuông gió và tiếng ngân nga của kèn gỗ didgeridoo.
Đối với tôi, phần thảm hại nhất của câu chuyện là quãng thời gian nói chuyện với những người sống sót vẫn khăng khăng tin tưởng vào Ray. Chúng tôi đã đến nhà của Brian Essad, nhân viên của một công ty tổ chức sự kiện. Anh cho chúng tôi xem “bản kế hoạch cuộc đời”, trên đó có dán một bức tranh của Alyssa Milano, người anh luôn ao ước được gặp. Anh cũng cho chúng tôi xem những cuốn sách và tài liệu mà anh thu thập được từ tất cả các khóa trị liệu của Ray mà anh đã tham dự. Sau đó, anh tiết lộ tất cả các hóa đơn chưa thanh toán được gắn trên bàn bếp – các hóa đơn mà anh đã có thể trả nếu anh không đưa Ray quá nhiều tiền. “Hiện giờ, tôi không có đủ tiền trong tài khoản để thanh toán tất cả các hóa đơn này. Vì vậy, tôi chỉ cần dán chúng ở đó, để biết rằng tôi cần phải kiếm tiền để trả tất cả những thứ này.”
Sau bốn tháng điều tra, cảnh sát ở Arizona đã buộc Ray tội ngộ sát. Người đàn ông từng nói với khán giả của The Secret rằng họ nên coi vũ trụ như thể đó là chiếc đèn Aladdin, bị dẫn độ trước máy quay, đeo còng tay và xích chân, trông thật thảm hại. Dù là tác giả của cuốn sách có tên Harmonic Wealth (tạm dịch: Thịnh vượng hài hòa), ông lại nói mình không có đủ tiền để bảo lãnh. Trong một bước ngoặt khác, các nhà điều tra đã công bố các tài liệu để giải thích cách Ray duy trì ngoại hình cường tráng đó của mình. Đó không phải là Luật Hấp dẫn. Sau chỗ tẩy tịnh, cảnh sát tìm thấy một chiếc vali trong phòng Ray, chứa đầy chất bổ sung dinh dưỡng và hợp chất steroid.
Phát hiện đó đã kết luận mọi điều tôi thấy ngớ ngẩn và đạo đức giả nhất về ngành công nghiệp tự lực. Nói thật, tôi đã không mất nhiều thời gian để nhận ra rằng viễn cảnh này không dành cho mình. May mắn thay, với sự trợ giúp từ người vợ tương lai, tôi đã tìm thấy một điều hứa hẹn hơn.
❀ ❀ ❀
[1] . Biểu tượng của McDonald’s và Nike. (BTV)