Theo thống kê của Nielsen, 5,019 triệu người đã thấy tôi như thể bị mất trí.
Tình huống đó xảy ra vào ngày 7 tháng 6 năm 2004, trong chương trình Good Morning America (GMA – Chào buổi sáng, nước Mỹ). Hôm ấy, tôi đeo chiếc cà vạt mới yêu thích và trang điểm kỹ càng. Tóc thì vuốt ngược và sấy phồng. Các sếp yêu cầu tôi đảm nhiệm vị trí điểm tin thay cho người đồng nghiệp Robin Roberts. Công việc này đơn giản chỉ là ngắn gọn điểm lại những thông tin được cập nhật liên tục mỗi giờ.
Tôi ngồi vào chỗ của Robin, chiếc bàn nhỏ hình lòng chảo trên tầng hai của phòng thu quây toàn kính của đài ABC tại Quảng trường Thời đại ở New York. Phía bên kia căn phòng là chiếc bàn lớn, vị trí của hai người dẫn chương trình, quý ông tốt bụng Charles Gibson và quý bà thanh lịch Diane Sawyer.
Charlie dẫn dắt câu chuyện: “Bây giờ, chúng ta sẽ gặp gỡ Dan Harris, người điểm tin ngày hôm nay. Dan?” Khi đó, nhẽ ra tôi phải đọc một chuỗi sáu “lời thuyết minh” – các mẩu tin ngắn, khoảng 20 giây, sẽ được phòng điều khiển chiếu trên màn hình.
Mọi chuyện bắt đầu rất tốt đẹp. “Chào buổi sáng, Charlie và Diane. Cảm ơn các bạn,” tôi đáp lại bằng chất giọng vui vẻ và rõ ràng nhất có thể.
Nhưng sau đó, ngay ở giữa mẩu tin thứ hai, tôi bị ngã sụp. Bất thình lình, bản năng sợ hãi bùng lên trong tôi. Một đợt sóng hoảng loạn trào qua vai tôi, vượt qua đỉnh đầu và sau đó tan chảy xuống mặt. Vũ trụ trong tôi như đang sụp đổ. Tim bắt đầu đập loạn lên. Miệng thì khô khốc. Lòng bàn tay ướt đẫm mồ hôi.
Tôi biết mình còn tới bốn tin nữa cần phải đọc – dài đến vô tận – mà không được dừng lại và không có chỗ để trốn – không có bản thu âm, bản thuyết minh thu sẵn hoặc phóng viên hiện trường thay thế nào có thể giúp tôi tập trung và lấy lại nhịp thở của mình.
Ngay khi bắt đầu mẩu tin thứ ba về các loại thuốc hạ mỡ máu, tôi bắt đầu mất khả năng nói, thở hổn hển như thể trong tôi đang nổ ra bạo loạn với đám đông hú hét, báo hiệu một thất bại toàn diện sắp trở thành hiện thực.
Mày đang trên sóng truyền hình quốc gia đấy.
Điều đó đang xảy ra. Ngay lúc này.
Mọi người đang nhìn mày đấy, thằng đần.
Làm gì đó. Làm gì đó đi.
Tôi cố gắng chiến đấu với nó, nhưng kết quả chỉ là một mớ hỗn độn. Nội dung được chiếu khi đó đã phản ánh chính xác thái độ suy sụp của tôi:
“Các nghiên cứu đã cho thấy những người sử dụng thuốc hạ mỡ máu statin trong ít nhất năm năm cũng có thể giảm nguy cơ mắc ung thư, nhưng còn quá sớm để... để đưa statin vào phác đồ điều trị ung thư.”
Chính vào lúc đó, ngay sau khi liên tưởng đến “việc điều trị ung thư”, máu tôi bắt đầu dồn lên đầu, các cơ mặt giật giật và tôi biết mình phải làm gì đó quyết liệt để thoát khỏi tình huống này.
* * *
Cuộc khủng hoảng trên sóng truyền hình trực tiếp đó của tôi là hậu quả của tình trạng vô thức kéo dài, khoảng thời gian mà tôi chỉ tập trung vào khám phá, phát triển và cũng phá hủy đi rất nhiều thứ khác trong cuộc đời mình. Khoảng thời gian bắt đầu vào ngày 14 tháng 3 năm 2000: ngày đầu tiên tôi làm việc ở đài ABC News.
Tôi 28 tuổi, sợ hãi và mặc một bộ âu phục đính hai hàng khuy kỳ cục khi bước xuyên qua lối vào với trần cao lừng lững treo chân dung của nhiều ngôi sao sáng giá như Peter Jennings, Diane Sawyer và Barbara Walters (tất cả hiện đều là đồng nghiệp của tôi), sau đó chậm rãi bước lên thang cuốn vào một tòa nhà ở khu Hạ Tây Manhattan.
Ngày hôm đó, họ đưa tôi xuống tầng hầm, đến phòng an ninh có ánh sáng huỳnh quang để chụp ảnh làm thẻ nhân viên. Trong bức ảnh, tôi nhìn trẻ đến mức sau này một đồng nghiệp đã đùa rằng nếu khi đó góc chụp rộng hơn thì có khi còn lộ ra rằng tôi đang cầm một quả bóng bay trên tay.
Việc tôi đến làm tại ABC giống như một sự nhầm lẫn tai hại hoặc là một trò đùa tàn nhẫn. Trong suốt bảy năm trước đó, khi chật vật tại một đài địa phương, ước mơ của tôi luôn là “phải vào được ngành” – giống như cách mà các cầu thủ ở mấy giải nghiệp dư vẫn thường nói – nhưng tôi cho rằng điều đó sẽ không xảy ra cho tới tận năm tôi 40 tuổi và trông có vẻ đã đủ tuổi lái xe.
Tôi bắt đầu làm việc trong ngành truyền thông ngay khi vừa tốt nghiệp đại học, với mục tiêu mơ hồ là theo đuổi một công việc có chút hào nhoáng mà không phải tính toán gì. Cha mẹ tôi là bác sĩ, nhưng tôi không hề có chút năng khiếu hay mối quan tâm nào với trường y. Vì thế, mặc kệ những nghi ngại từ họ hàng, tôi vào làm tại chi nhánh NBC ở Bangor, Maine (một trong những thị trường truyền hình có quy mô nhỏ nhất trong nước – xếp hạng 154/210). Hợp đồng bán thời gian, được trả 5,5 đô-la một giờ, bao gồm cả viết kịch bản cho người dẫn chương trình, sau đó phụ trách máy quay trong suốt buổi phát sóng chương trình Alive at 5:30 (Sống sót lúc 5 giờ 30). Vào ngày làm việc đầu tiên, nhà sản xuất được giao nhiệm vụ kèm cặp tôi đã ngẩng đầu lên khỏi máy đánh chữ và lạnh lùng tuyên bố: “Đây không phải một công việc hấp dẫn đâu.” Anh nói đúng. Tường thuật lại thông tin về các trận hỏa hoạn và bão tuyết ở vùng nông thôn Maine – chưa kể đến việc sống trong một căn hộ nhỏ trên tầng trệt ngôi nhà của một người phụ nữ lớn tuổi và hầu như đêm nào cũng ăn nui phô mai – thật hết sức chán chường. Dù vậy, tôi lại yêu nó ngay lập tức.
Sau vài tháng mè nheo với các sếp để xin được đứng trước ống kính máy quay, họ đành chịu thua và tôi trở thành phóng viên kiêm người dẫn chương trình dù chỉ mới 22 tuổi và có duy nhất một chiếc áo khoác gió màu xanh thừa hưởng từ cha. Không mất nhiều thời gian để tôi nhận ra rằng đây chính là công việc của đời mình. Tôi nhận thấy công việc này rất hấp dẫn – đặc biệt là thử thách viết ra những câu chuyện sau đó được phát sóng kèm hình ảnh. Tôi phấn khích khi có cơ hội bị hấp dẫn bởi một chủ đề mơ hồ nhưng đầy quan trọng và sau đó nghĩ ra cách hướng dẫn khán giả tìm được thứ gì đó hữu dụng và tươi sáng. Trên hết, tôi càng thích thú hơn với thực tế rằng công việc mới cho phép tôi có quyền tiếp cận với những người quan trọng và hỏi những câu xấc xược.
Dù vậy, bản tin truyền hình cũng là một con quái vật gian xảo. Bên cạnh nhiệm vụ tập trung duy trì mức độ quan tâm ổn định và sử dụng tốt sức mạnh của phương tiện truyền thông này, cũng tồn tại những điều hết sức vô lý khi bạn trở nên giả tạo trên tivi. Hãy thử xem cổ động viên trông phấn khích như thế nào ở các trận bóng chày khi gương mặt của họ được chiếu trên màn hình lớn. Giờ hãy tưởng tượng đến việc họ làm điều đó để kiếm sống xem.
Đồng nghiệp của tôi ở Bangor đã đúng khi nói rằng công việc thực sự của một phóng viên truyền hình – ngồi xuyên suốt các cuộc trao đổi tin tức vô tận, dành hàng giờ trong chiếc xe tải truyền tin với một người quay phim cáu kỉnh, đuổi theo cảnh sát để thu tiếng – thật chẳng hào nhoáng chút nào, nhưng khi tôi chuyển đến những môi trường rộng lớn hơn, đầu tiên là Portland, Maine và sau đó là Boston, được trả lương cao hơn và thực hiện các bản tin quy mô hơn, bản năng sợ hãi khi bị nhận ra trong các quán bar và khi tới ngân hàng không bao giờ biến mất.
Tôi nhớ tới mẹ, một kho tàng trí tuệ, từng vô tư nói với tôi khi còn nhỏ rằng bà nghĩ bất cứ ai tranh cử tổng thống đều phải có một lỗ hổng trong thâm tâm, lớn đến mức không bao giờ lấp đầy được. Trong phạm vi tôi từng cho phép bản thân thể hiện trên truyền hình, tôi nhận thấy lời nhận xét đó của bà thật sự rất ám ảnh.
Sau bảy năm với công việc đầu tiên ở Bangor, khi tôi đang đảm nhận kênh tin tức 24 giờ tại Boston, một cuộc gọi từ trên trời rơi xuống, thông báo rằng tôi sắp bắt được một con cá lớn. Người đại diện của tôi nói rằng các giám đốc điều hành ở đài ABC News đã xem đoạn băng và muốn nói chuyện với tôi.
Họ thuê tôi làm công việc đồng dẫn chương trình ở bản tin đêm của đài ABC, mang tên World News Now (Bản tin Thế giới Ngày nay), bản tin này được chiếu từ 2 đến 4 giờ sáng, chủ yếu dành cho những khán giả bị mất ngủ, phụ nữ cho con bú và các con cú đêm là sinh viên đại học. Khi tôi làm nhiệm vụ đưa tin vào một ngày tháng 3 năm 2000, người đồng nghiệp tôi dự định sẽ thay thế, Anderson Cooper, đã quyết định rằng anh chưa muốn rời đi. Không biết phải làm gì với tôi, sếp cho tôi cơ hội nộp vài câu chuyện cho phiên bản cuối tuần của bản tin tối,World News Tonight (Bản tin Thế giới Tối nay). Đây là điều tuyệt vời nhất xảy đến với tôi từ trước đến giờ. Mới vài tuần trước, tôi vẫn chỉ thông báo tin tức cho khoảng vài chục nghìn khán giả tại New England; giờ tôi lên sóng trước hàng triệu khán giả trên khắp cả nước. Mọi chuyện sau đó thậm chí còn tốt đẹp hơn: tôi được yêu cầu hoàn thiện bản tin đầu tiên của mình cho phiên bản hằng ngày của bản tin tối, do Peter Jennings dẫn dắt.
Tôi thần tượng Jennings. Toàn bộ phong cách lên sóng của tôi đều là phiên bản sao chép trực tiếp từ anh. Tôi học cả cử chỉ như vũ điệu ba lê của anh trên bàn dẫn chương trình – sự hòa trộn chuyên nghiệp của những cái nghiêng người, cúi đầu chậm rãi và cong đôi lông mày hóm hỉnh. Tôi ngưỡng mộ sự dịu dàng, điềm tĩnh mà không hề giả tạo đó. Anh là hình ảnh thu nhỏ của người dẫn chương trình có chất giọng của Chúa, với vẻ thần bí đầy lôi cuốn: vẻ ngoài của điệp viên 007, bốn bà vợ, những cuộc hẹn hò bị đồn đại với người nổi tiếng.
Anh như gã khổng lồ ngồi chễm chệ ở ABC News. Trong nội bộ, chương trình phát sóng của anh được gọi đơn giản là “Buổi diễn”, cứ như thể chúng tôi không có các chương trình lớn khác như 20/20, GMA và Điểm tin Tối. Anh cũng là ngọn nguồn sự sợ hãi vô tận. Dù chưa từng gặp mặt, tôi đã nghe nhiều điều tiếng về tính khí nóng như lửa của anh. Với tiếng xấu đồn đại khắp nơi đó, các giám đốc điều hành cố tình lên kế hoạch cho sự xuất hiện đầu tiên của tôi trong chương trình của anh vào ngày 4 tháng 7, ngày họ biết anh sẽ nghỉ phép.
Tôi thực hiện một phóng sự nổi bật về sự bùng nổ tỷ lệ người lớn tuổi quay lại làm công việc nhân viên cứu hộ bởi hầu hết người trẻ đều đang làm việc trong những công ty bong bóng dot-com. Khi chương trình phát sóng, nhà sản xuất dường như rất thỏa mãn, nhưng tôi chưa từng nghe được điều gì từ chính miệng Jennings. Tôi không biết liệu anh có xem chương trình hay có biết tôi là ai không.
Vài tuần sau, khi tôi đang ở căn hộ thuê chung với em trai, Matt, và tập đạp xe trên máy tập mà chúng tôi dựng ở phòng khách, thì điện thoại cố định, điện thoại di động và máy nhắn tin của tôi đều đổ chuông liên hồi. Tôi leo xuống máy đạp xe và kiểm tra máy nhắn tin. Nó hiện đầu số “4040”. Đây là đầu số của World News Tonight, nơi Peter và các nhà sản xuất cấp cao dành cả ngày bên nhau trong chương trình. Tôi gọi đến và người trợ lý trẻ trả lời điện thoại bảo tôi giữ máy. Sau đó một người đàn ông nghe máy và nói: “Tôi nghĩ chúng ta cần đưa tin về Ralph Nader. Chiến dịch đang tăng tốc. Anh có làm được không?” Tôi nhìn sang Matt và mấp máy môi: “Anh nghĩ đó là Peter Jennings.”
Ngày hôm sau, tôi lên máy bay tới Madison, Wisconsin để phỏng vấn Nader và chuẩn bị cho buổi phát sóng tối hôm đó. Đó là quá trình tất bật đầy gian truân và bực phát điên bởi thực tế, đến cuối ngày, Peter đòi hỏi một loạt các thay đổi quan trọng trong kịch bản tôi đã viết. Chúng tôi cuối cùng cũng cho “phát sóng” nhưng chỉ vừa kịp lúc. Khi quay về phòng khách sạn và lên mạng, tôi nhận được bức thư chỉ gồm hai chữ của Peter: “Gọi tôi”. Tôi gọi. Ngay lập tức. Tôi đã nghĩ anh sẽ gào vào mặt mình vì viết kịch bản dưới mức trung bình, nhưng điều đầu tiên anh nói là: “Mặc áo sơ mi nào sáng màu hơn đi.” Sau đó anh tiếp tục nói với tôi rằng anh được nêu tên trong Danh sách Người ăn mặc đẹp nhất chủ yếu vì những bộ đồ đặt hàng qua tạp chí.
Đó là điềm báo. Trong năm năm tiếp theo, Peter là cố vấn của tôi và thỉnh thoảng còn là người hành hạ tôi. Dẫn chương trình xuyên đêm bây giờ không chỉ là ngồi tại bàn làm việc. Bằng cách nào đó, tôi trở thành phóng viên tin tức. Họ đưa cho tôi một bộ danh thiếp và có văn phòng đầu tiên, nằm trên tầng bốn của tòa nhà, cùng với năm phóng viên khác, tất cả đều lớn hơn tôi cả chục tuổi. Văn phòng của chúng tôi được dựng dọc theo lối đi có tầm nhìn bao quát chỗ Peter dẫn chương trình. Vào một buổi sáng, ngay sau khi bước vào tòa nhà, tôi ra khỏi thang máy và thấy vài ký giả đang tụ tập buôn chuyện với nhau. Không ai trong số họ nói chuyện với tôi. Cũng thật khó xử và có chút gì đó đáng sợ, nhưng nếu đó là cái giá tôi phải trả để làm công việc này sớm hơn một thập kỷ so với tôi nghĩ, nó hoàn toàn đáng giá.
Làm việc cho Peter cũng giống như nhét đầu vào miệng một con sư tử: ly kỳ, nhưng chắc chắn không an toàn. Anh đáng sợ vì rất nhiều lý do: anh cao hơn tôi, tâm trạng thay đổi thất thường, đột ngột và không đoán trước được, và mặc dù đến từ Canada, anh lại là biểu tượng chân thực của người Mỹ, đặc biệt khi anh hét vào mặt bạn. Anh có vẻ thích thú khi làm tôi xấu hổ, trước mặt càng nhiều người càng tốt. Một lần, trợ lý của anh gọi tôi xuống khu vực dẫn và nói Peter cần bàn bạc vài thứ. Khi tôi đến nơi, Peter ngước lên, nhìn đi nhìn lại, ngó chằm chằm vào chiếc áo khoác kẻ sọc của tôi và nói: “Cậu không định mặc thế này lên ti vi đấy chứ?” Mọi người cười phá lên. Tôi ngượng chín mặt và lí nhí gì đó về việc tất nhiên tôi sẽ không mặc như thế trên tivi. Sau đó, hình như tôi đã đem đốt cái áo đó.
Nhưng điểm sáng thật sự – với mọi phóng viên – đó là quá trình viết ra kịch bản. Peter là một biên tập viên kỹ tính, có sức thuyết phục nhưng sáng nắng chiều mưa, khiến cho nhà sản xuất và phóng viên có những phút tranh cãi điên rồ trước khi phát sóng. Ngay cả khi anh hiệu chỉnh lại giọng nói ở tông giọng buồn-nhiều-hơn-giận, tôi vẫn nghi ngờ rằng anh thực sự thích trò chơi quyền lực. Anh có bộ quy tắc viết vô lý mà mọi phóng viên đều phải tuân thủ để vượt qua giai đoạn đặc biệt khó khăn này: đừng bắt đầu câu với từ “nhưng”, đừng nói “như là” trong khi có thể nói “chẳng hạn như”, không bao giờ được dùng từ “trong khi”.
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là các tiêu chuẩn của Peter đều là tùy ý. Sau một thời gian quan sát và tương tác, tôi thấy rất rõ rằng anh quan tâm sâu sắc tới công việc của mình. Anh nhìn nhận nó như một đặc quyền – một niềm tin thiêng liêng với khán giả. Anh là kiểu người mâu thuẫn bẩm sinh, lúc nào cũng mong muốn nhân viên đòi hỏi quyền lợi một cách mạnh mẽ (từ chính sếp của chúng tôi và tất nhiên, ngoại trừ anh). Ngay từ lúc bắt đầu vào làm, tôi đã nộp cho anh một phóng sự về việc điều trị cho các tù nhân bị bệnh tâm thần trong tù, sau đó đích thân Peter đã giúp tôi sản xuất và đóng vai trò nổi bật trong buổi phát sóng của anh. Tiếp nữa, anh còn giúp tôi mở vài cuộc điều tra, một về vấn nạn hãm hiếp trong tù và một cái khác về việc đàn áp tư tưởng bảo thủ trong các trường đại học Mỹ. Đó là cơ hội tuyệt vời để học về báo chí.
Mặc dù vậy, những phẩm chất truyền cảm hứng đó của Peter thường xuyên bị che khuất bởi lối hành xử bốc đồng của anh – và địa điểm chính của việc này là rìa căn phòng vào những buổi chiều muộn trước giờ phát sóng, khi các ký giả và nhà sản xuất cạnh tranh trong vô vọng mong anh chấp thuận kịch bản của họ – công việc anh khăng khăng đòi tự làm. Một số hành động đặc trưng của anh bao gồm sắp xếp lại tất cả các ý tưởng trong phóng sự mà không nêu lý do rõ ràng và nhặt ra vài dòng nổi bật nhất trong các mẩu tin của chúng tôi rồi tự ý sử dụng chúng. Đám phóng viên chúng tôi (những gã lớn tuổi trên đại sảnh cuối cùng cũng chiếu cố giao tiếp với tôi) thường động lòng khi nhận được “Chứng nhận Peter”, chắc chắn kết luận rằng mức độ phê bình chúng tôi nhận được liên quan trực tiếp tới tâm trạng hoặc cảm xúc cá nhân của Peter đối với mình tại thời điểm đó. Tất cả chúng tôi đều đồng ý: Peter là người đàn ông được hun đúc bởi hỗn hợp dễ cháy của tài năng phi thường và sự bất an dễ vỡ. Lần đầu tiên – và duy nhất – được nhận lại bản tin không đánh dấu bằng bút đỏ của anh, tôi đã giữ lại nó.
Dù bắt đầu cảm thấy choáng váng bởi những tiến bộ của mình tại đài ABC News, tôi không thể lãng phí cơ hội đó được. Tôi nhanh chóng vượt qua giai đoạn không-thể-tin-được-là-họđang-dần-tin-tưởng-mình và bắt đầu tập trung tìm cách sống sót trong môi trường đầy những kẻ ghen ăn tức ở, nơi các giám đốc điều hành, người dẫn chương trình và nhà sản xuất cạnh tranh quyết liệt và bạn sẽ phải hứng chịu rủi ro nếu quá thân với bất cứ phe cánh nào.
Lối sống đó của tôi được thừa hưởng từ cha, người có phương châm sống là: “Cái giá của an toàn là không an toàn.” Tiến sĩ Jay Harris, với đôi bàn tay khéo léo và hàm răng nghiến chặt, sử dụng câu châm ngôn an toànbất an của mình để tiến lên trong thế giới y học của những kẻ tàn độc khốc liệt. Mẹ tôi, một người Mỹ trầm tính vùng Massachusetts, khôn ngoan hơn trong sự nghiệp y khoa đòi hỏi công bằng của mình. Những trò đùa trong nhà thường là về chuyện cha tôi là người Do Thái còn mẹ tôi thì không. Một trò đùa khác là tôi thì được thừa hưởng tất cả gen lo lắng của cha tôi, còn em trai tôi thì được tha bổng.
Đặt những trò đùa – và những khuôn mẫu dân tộc – sang một bên, tôi rất tâm huyết với phương châm đó của cha. Ngay từ thời thơ ấu, tôi là kẻ thường xuyên chất chứa nhiều vấn đề tâm lý, luôn nhận thức về mọi việc trong sự lo lắng, giống như nhấn xuống một vết thâm tím xem nó có đau hay không vậy. Theo quan điểm của tôi, sự cân bằng giữa áp lực và mãn nguyện là câu đố lớn nhất cuộc đời. Hay nói cách khác, tôi hoàn toàn bị thuyết phục rằng sự tiếp nối của bất cứ thành công nào mình đạt được đều nhờ vào tâm lý đề phòng liên tục đó. Tôi nhận thấy quan điểm này rất phù hợp với quan điểm tiến hóa – người thượng cổ luôn lo lắng về những mối đe dọa có thể xảy ra, dù có thật hay tưởng tượng, để sống sót lâu hơn. Mặt khác, tôi nhận thức sâu sắc rằng dù loại bất an này có thể kéo dài tuổi thọ, nó cũng chẳng thú vị gì.
Nhưng khi làm việc ở ABC, mọi nỗ lực để cân bằng đều bị ném qua cửa sổ. Tôi trẻ và làm công việc ngoài khả năng của mình; tôi phải nỗ lực gấp ba lần để chứng minh bản thân khi đối mặt với sự hoài nghi trong công ty. (Một tối, khi đang đứng trước máy quay đợi chuẩn bị lên sóng chương trình của Peter, nhà sản xuất của anh thì thầm vào tai tôi: “Cậu trông như thể chuẩn bị sẵn sàng tạo dáng chụp hình cho Bar Mitzvah[1] ấy nhỉ.”) Bù lại, tôi cần cù chắp nhặt những câu chuyện, nghiêm khắc tự phê bình, sẵn sàng làm việc vào ban đêm, rạng sáng và cả cuối tuần – ngay cả khi phải bỏ lỡ các sự kiện quan trọng khác (ví dụ như đám cưới bạn bè và các cuộc tụ họp gia đình) để có thể được lên sóng.
Bộ phận tin tức là môi trường màu mỡ cho cường độ làm việc này. Trên thực tế, mọi người ở đây rất thích lặp đi lặp lại câu nói nổi tiếng từ phóng viên huyền thoại của Nhà Trắng, Helen Thomas, một người tôi vô cùng ngưỡng mộ: “Anh chỉ tốt như phóng sự cuối cùng của mình mà thôi.” Để được lên sóng không phải chuyện dễ dàng. Tối nào cũng vậy, bản tin World Newssẽ phát sáu hoặc bảy mẩu tin được thu sẵn từ các phóng viên và hầu hết những suất phát sóng này đều dành cho những người phụ trách các mảng cụ thể như Nhà Trắng. Trong khi đó, có khoảng 50 phóng viên khác tranh giành nhau những suất phát sóng còn lại. Tôi cứ thế rơi vào một vòng lặp tinh thần vô tận: Tuần này mình đã làm được bao nhiêu bản tin? Mối quan hệ của mình với Peter hiện thế nào? Mình cần phải làm gì tiếp theo?
Trong năm làm việc đầu tiên, mục tiêu của tôi tập trung chủ yếu vào việc sản xuất thứ mà chúng tôi gọi là những mẩu tin “bìa sau cuốn sách”, những câu chuyện được phát sóng sau giờ phát quảng cáo đầu tiên. Những mẩu tin này bao hàm các điều tra từ chuyên sâu đến bề mặt của vấn đề. Tôi phát hiện rằng chúng giúp thu hút khán giả cho những bản tin lớn và nóng hổi, đây là một chiêu trò thông minh. Bên cạnh những điều tra nói trên, tôi cũng làm những bài viết về sự bùng và vỡ của bong bóng dotcom cùng những tít báo tô vẽ cuộc cạnh tranh giữa Bush và Gore ở Florida.
Sau khoảng một năm làm việc, Peter triệu tôi đến văn phòng quây bằng sách của anh để thảo luận về một đề tài mới. Anh an tọa sau chiếc bàn gỗ đen uy nghi trong khi tôi như chìm nghỉm trong chiếc trường kỷ dài quá mức, thứ rõ ràng được thiết kế bởi chính những người đã phát minh ra những thiết bị tra tấn thời Trung cổ. Anh thông báo một việc đầy bất ngờ không thể đoán trước được. Anh muốn tôi tiếp quản mảng tôn giáo của ABC. Đây là ưu tiên hàng đầu của Peter. Anh hiện là chủ tọa của hai chương trình được xếp hạng và đánh giá cao trong khung giờ vàng về cuộc đời của Chúa Jesus và Thánh Paulo. Anh còn đích thân giám sát việc tuyển chọn phóng viên tôn giáo chính thức đầu tiên trong lịch sử của ngành truyền hình, Peggy Wehmeyer. Nhưng Pegge, một cô gái tóc vàng ngoan đạo đến từ Texas, đã xin nghỉ việc và Peter quyết định tôi sẽ đảm nhận vị trí đó. Tôi cố gắng đưa ra vài lý do từ chối, ví dụ như tôi là người theo chủ nghĩa vô thần (tôi không đủ can đảm nói với anh rằng tôi chẳng có chút quan tâm nào đến chủ đề này), nhưng anh không chấp nhận bất cứ lý do nào. Vậy đấy. Hết chuyện.
Vài tháng sau, tôi ngồi trong một chiếc máy bay dân dụng cất cánh tới Fort Wayne, Ấn Độ, vừa mới hoàn thành câu chuyện về các nhóm thanh niên nhà thờ. Gã ngồi phía trước giơ điện thoại di động lên, quay đầu lại và nói với mọi người rằng Tháp Đôi đang cháy. Đó là vào ngày 11 tháng 9 năm 2001 và đột nhiên tất cả máy bay dân dụng trong cả nước đều phải hạ cánh. Tôi chẳng còn cách nào để quay về New York. Điện thoại di động của tôi đổ chuông và những mệnh lệnh tiếp nối buộc tôi đến Shanksville, Pennsylvania, nơi chuyến bay số 93 của hãng United Flight bị rơi vì hành khách tấn công buồng lái.
Tôi xuống máy bay, thuê một chiếc ô tô, đi cùng với nhà sản xuất của mình, bắt đầu hành trình hơn 600km về phía đông. Tôi dành bảy tiếng trong xe để tự chiêm nghiệm về sự đau khổ và hỗn loạn mới phát sinh. Giống như mọi người Mỹ khác, tôi tức giận và sợ hãi. Nhưng cũng bao trùm lên một lớp tư lợi. Đây sẽ là, chắc chắn rồi, là bản tin lớn nhất trong cuộc đời chúng tôi và tôi đang mắc kẹt ở đây, lái con xe hạng trung chạy dọc Ohio, vô vọng lắng nghe những tin tức trên đài phát thanh. Đến khi đó, tôi mới biết các loại tin “bìa sau cuốn sách” sẽ không còn phù hợp với mình nữa.
Tối hôm ấy, tôi đưa tin từ Pennsylvania và sau đó lái xe về New York, nơi tôi chủ yếu sống tại khách sạn Tribeca Grand, chỉ cách Vùng Số Không[2] vài dãy nhà. Cảnh sát đã phong tỏa hầu hết khu Hạ Manhattan và vì tôi sống và làm việc ở khu phố trên nên cách duy nhất để thu thập tin tức là chuyển vào sống ngay sát đó. Khách sạn xinh đẹp, với những căn phòng nhỏ, phô bày buồng thang máy bằng sắt rèn và sảnh đợi rộng lớn (thường tấp nập những vị khách phong lưu nhâm nhi những ly rượu cocktail đắt đỏ – hiện vắng vẻ một cách đáng sợ), là điểm hơi quá sang trọng để che đậy việc thu thập thông tin từ vụ tấn công khủng bố chết chóc nhất lịch sử Mỹ.
Tôi đã đúng về Peter. Trong suốt những ngày kinh khủng đó, sự miệt mài đưa tin suốt ngày đêm của anh được ca ngợi khắp nơi và dưới sự hướng dẫn của anh, tôi đã sản xuất những bản tin về đám đông đau khổ đến thăm đống đổ nát ở Vùng Số Không và cả số lượng cuộc tấn công nhắm vào người Hồi giáo vô tội trên khắp đất nước.
Vài tuần sau, khi Vùng Số Không bắt đầu hạ nhiệt, tôi trở lại văn phòng của mình. Vào một buổi chiều, điện thoại của tôi đổ chuông. Số điện thoại hiển thị là của Foreign Desk. Giọng nói ở đầu dây bên kia nói rằng: “Chúng tôi cần anh tới Pakistan.” Một dòng dopamine được bơm vào não tôi. Sau khi gác điện thoại, tôi thực sự đã chạy quanh phòng, tay đấm thẳng lên trời.
Điều này, vô cùng hợp lý, là cách tôi bắt đầu những năm tháng nguy hiểm nhất và sáng tạo nhất trong cuộc đời mình. Tôi lảo đảo đâm đầu vào cuộc phiêu lưu kéo dài nhiều năm trời – để rồi thấy được những nơi và những thứ mình chưa bao giờ tưởng tượng khi còn là một phóng viên 22 tuổi đầu tóc rối bù ở Bangor. Tôi trôi nổi trong sự quá khích của hoóc-môn tuyến thượng thận, u mê bởi thời gian phát sóng và mù mờ trước những hậu quả tiềm ẩn của tâm lý.
Trước chuyến đi đầu tiên tới Pakistan vào tháng 10 năm 2001, tôi chưa từng đặt chân tới Thế giới Thứ ba, trừ lần đến Tijuana vào những năm 1980 khi tham gia một chuyến du lịch dành cho thiếu niên. Vì thế, khi đáp chuyến bay tới Islamabad chỉ một ngày sau khi nhận được cuộc gọi từ Foreign Desk, tôi không biết phải mong đợi điều gì. Tôi đến một nơi mà những người bạn Anh của tôi hẳn sẽ gọi là “cảnh trong phim Chiến tranh giữa các vì sao”. Nơi nhận hành lý chật cứng hành khách với đôi mắt lờ đờ, những viên cảnh sát mang bộ mặt chán nản và những người bốc vác mặc quần áo bó màu nâu nhờn bóng. Tôi là người phương Tây duy nhất trong sảnh. Một người lái xe địa phương gặp tôi ở phía bên kia cửa hải quan, trên tay cầm chiếc biển có tên tôi. Bên ngoài, không khí buổi sáng ấm áp và phảng phất mùi lốp cháy. Đường cao tốc tắc nghẽn bởi những chiếc xe tải chở hàng lớn trang hoàng rực rỡ, với đám tài xế bấm còi inh ỏi. Sau đó tôi phát hiện mọi người ở vùng đất này không chỉ bấm còi để khiến những người lái xe khác tránh đường, mà còn để thông báo về sự có mặt của mình, giống như sóng siêu âm vậy. Tôi chưa từng cảm thấy xa nhà đến thế.
Rồi chúng tôi cũng tới được khách sạn. Tôi vô cùng ngạc nhiên khi thấy đó là một khách sạn Marriott[3], một nơi rất được – lớn và thanh lịch hơn rất nhiều so với những khách sạn cùng loại ở Mỹ. Tôi bỏ túi xách xuống và đi thẳng đến phòng tổng thống, nơi nhóm phóng viên của ABC đang làm việc. Đây là lần đầu tôi gặp những người này. Họ hầu hết đến từ chi nhánh London – toàn dân nay đây mai đó, từng lăn lộn ở những nơi như Bosnia và Rwanda. Họ hoàn toàn thoải mái dù đang ở trong một đất nước nguy hiểm, nơi chúng tôi được phục vụ những đĩa bánh và hạt tổng hợp bọc giấy bóng kính hai lần một ngày. Đồng nghiệp của tôi, Bob Woodruff, bước vào và thản nhiên gọi món trứng bác từ dịch vụ phòng.
[3] . Chuỗi khách sạn cao cấp của Mỹ, hiện đã có mặt tại 131 quốc gia trên thế giới. (BTV)
Mọi thứ diễn ra khá nhanh. Chỉ trong vài ngày, tôi nhận được tin nhắn rằng chúng tôi được Taliban, tổ chức đang cầm quyền tại Afghanistan, mời đến thăm căn cứ của họ ở Kandahar. Nhìn thoáng qua, đó giống như một ý tưởng cực kỳ ngu ngốc – bước qua ranh giới, đặt chân vào lãnh thổ của kẻ thù – và nó kích động một cuộc đấu tranh tinh thần giữa chúng tôi. Chúng tôi đã có một cuộc họp lớn và tranh luận về điều này. Tôi lắng nghe ý kiến từ cả hai phía, nhưng kết luận thực sự đã được đưa ra: bằng mọi giá, tôi sẽ không bỏ lỡ cơ hội này.
Tôi cố gắng gọi cho mẹ để thông báo rằng mình chuẩn bị đi đâu trước khi bà thấy trên tivi, nhưng không thể liên lạc được với bệnh viện nơi bà làm việc. Vì thế, dù không phải lựa chọn tốt nhất, tôi đã gọi cho cha mình, một bậc phụ huynh quá cảm tính. Khi tôi kể với cha, ông đã bật khóc. Cuộc nói chuyện trở nên im lặng, ngoại trừ tiếng thở của cha tôi, và sự phấn khởi đã nhường chỗ cho sự hối hận. Tới tận lúc đó, tôi chỉ nghĩ về việc chuyến đi này sẽ mang lại điều gì cho bản thân; tôi không cân nhắc những thứ gia đình mình sẽ phải chịu đựng. Cha tôi dần lấy lại bình tĩnh, cố gắng nói một câu hài hước đầy tự ti: “Con có một người mẹ Do Thái mà – đó không chỉ là mẹ của con.”
Đêm đó, tôi cảm thấy rất tội lỗi – và, nói thẳng thì, sợ hãi – đến mức không thể ngủ nổi. Hôm sau, tôi cùng một nhóm phóng viên lên xe buýt đến một nơi vô định. Sau chuyến đi dài trên con đường gập ghềnh chưa được trải nhựa chia cắt miền nam Afghanistan vào nửa đêm, chúng tôi đến khu phức hợp lụp xụp ở ngoại ô Kandahar. Chiến dịch tấn công bằng không quân của Mỹ đã làm mất điện và khiến cả thành phố chìm trong bóng tối. Chúng tôi nhanh chóng di chuyển lên mái của một trong những tòa nhà, lắp đặt trạm tín hiệu vệ tinh và truyền những bản tin mà trong đó Peter Jennings, người đang ngồi tại bàn đưa tin của mình ở New York, đặt cho tôi những câu hỏi. Sau khi nói chuyện với tôi, Peter – người đang chuẩn bị cho một bản tin quốc gia – tranh thủ thời gian gọi điện thoại cho cha mẹ và báo cho họ rằng tôi vẫn ổn.
Ba ngày tiếp theo sương mù phủ dày đặc. Chúng tôi được những người đàn ông trang bị vũ khí đến tận răng đưa đi lang thang xung quanh thị trấn. Phần lớn thời gian, họ cho chúng tôi thấy những điều họ muốn nhằm mục đích quảng bá, bao gồm các tòa nhà bị ném bom, mà họ khẳng định có những thường dân vô tội bị giết do máy bay chiến đấu của Hoa Kỳ. Nhưng chính những cử chỉ bên ngoài màn hình của những người lính Taliban này mới là thứ để lại ấn tượng mạnh mẽ trong tôi. Ngoài các chỉ huy cao cấp, những người cho rằng việc tiến hành cuộc chiến tranh tôn giáo là cần thiết, các chiến binh bình thường thật sự rất dễ gần và hòa đồng. Họ là những đứa trẻ, thực sự vậy. Họ dạy chúng tôi câu chửi thề bằng địa phương. (“Lừa” là một từ sỉ nhục nghiêm trọng ở Pashto.) Một người còn thì thầm với tôi: “Đưa tôi đến Mỹ với.”
Tôi đã thêm những điều này vào bản tin của mình và nhận được thư khen ngợi từ trụ sở, nơi đang thúc đẩy cho một phóng viên trẻ hành nghề. Peter gọi tôi là “người đàn ông của chúng tôi ở Afghanistan” trong buổi phát sóng. Nhóm của tôi, gồm hai người Anh, dành hàng giờ tâng bốc tôi, dự đoán rằng tôi đang chuẩn bị trở thành “một người đáng ghét không thể chịu nổi” khi trở về nhà. Họ tưởng tượng cảnh tôi ngồi trong các quán bar tại New York với bạn bè, làm gián đoạn mọi câu chuyện với: “Vâng, vâng, vâng – tôi đã kể với anh về quãng thời gian tôi ở Afghanistan chưa?”
Chuyến đi này là lần đầu tiên tôi được trải nghiệm thứ mà tôi thường gọi là chất gây nghiện báo chí: sự vồn vã, nhớ nhung việc ở đâu đó mà bạn chẳng thể làm ngoài việc xuất hiện trên tivi. Tôi nghiện nó mất rồi.
Tuy nhiên, khi quay về New York, tôi chẳng có thời gian mà huênh hoang. Tôi được chào đón bởi hàng loạt bài chê bai công khai trên tờ New York Times. Nhà phê bình nghệ thuật Caryn James so sánh những bản tin của tôi không phù hợp với đài BBC, gọi chúng là “ấm áp và mờ nhạt”. Đó như một cú đấm vào tâm hồn của tôi. Tôi hoàn toàn không đồng ý với bà, nhưng nhiều đồng nghiệp của tôi thì khác. Bài viết của bà khẳng định ấn tượng rằng tôi còn quá non để làm công việc này. Tôi nhanh chóng từ người hùng trở thành một thằng đần.
Vài tuần sau, Foreign Desk quyết định trao cho tôi cơ hội thứ hai, lần này là gửi tôi đến Tora Bora, nơi Osama bin Laden đang lẩn trốn và bị tấn công bởi các thủ lĩnh người Afghanistan địa phương được Hoa Kỳ trả lương. Trên taxi trên đường ra sân bay, tôi nhận được cuộc gọi từ Peter. Anh nói tôi đã làm hỏng cơ hội đầu tiên và giờ là lúc tôi phải chứng tỏ bản thân. Tôi dành hầu hết thời gian chuyến bay ngồi co ro trên ghế.
Chẳng có khách sạn Marriott nào ở Tora Bora cả. Khi đến nơi, chúng tôi đã trả tiền cho một người nông dân trồng thuốc phiện để được tá túc trong căn lều rách nát giữa đồi anh túc lạnh giá. Có một con bò lớn, hôi hám bị trói ngay bên ngoài cửa và mỗi ngày, khi về nhà ăn tối, chúng tôi sẽ thấy một con gà nhỏ chạy qua sân.
Khi thực hiện nhiệm vụ này, tôi đã tự cứu rỗi chính mình. Tôi ghi lại những gì diễn ra xung quanh, biến chúng thành bản tin “đứng”, hay nói cách khác, các phóng viên nói trực tiếp vào máy quay. Tôi đang ngồi trên rìa núi và ngay giữa bản tin, có tiếng ầm ĩ phát ra. Tôi chưa từng nghe thấy tiếng súng gần đến thế, vậy nên phải mất một lúc tôi mới định hình được điều gì đang xảy ra và nằm rạp xuống đất. Chẳng có chút thoải mái hay dễ chịu nào ở đây hết. Các sếp đã xơi hết phần đó rồi.
Tuy nhiên, có hai điều đáng xấu hổ trong khoảnh khắc đó. Điều đầu tiên, khi kiểm tra kỹ lại đoạn băng, tôi phát hiện ra không ai trong số những người Afghanistan trong khung hình phía sau tôi cúi đầu xuống hay thậm chí là bận tâm. Điều thứ hai, ý nghĩ lóe lên trong đầu tôi ngay khi viên đạn đó sượt qua: Hy vọng chúng ta vượt qua được điều này.
Điều này khá mới mẻ. Nếu có súng nổ tại nơi tôi không phải làm việc, chắc tôi sẽ sợ đến ướt cả quần mất. Tôi chẳng có thành tích gì để tự hào về lòng can đảm của mình cả. Không nghĩa vụ quân sự, thậm chí không có kinh nghiệm trong các môn thể thao đối kháng. Lần duy nhất tôi phải đối đầu với nguy hiểm trước đó là lúc bị ô tô đâm khi đang lơ đãng đi lang thang trên một ngã tư Manhattan. Khi thực hiện một phóng sự, bạn có xu hướng cảm thấy mình như bất khả chiến bại vậy, như thể có một vùng đệm an toàn cách biệt giữa bạn và thế giới bên ngoài. Trong khung cảnh chiến trận, phản xạ lo lắng của tôi đã hoàn toàn bị thay thế bởi mong ước là một phần của bản tin lớn.
Tora Bora là một thất bại về mặt quân sự – bởi bin Laden rất có thể đã bỏ trốn dọc theo con đường dành cho gia súc vào Pakistan – nhưng với tôi, nó phục sinh tất cả. Để lấy lại sự tin tưởng của sếp, tôi đã dành ba năm tiếp theo di chuyển liên tục giữa New York và những nơi như Israel, Bờ Tây, dải Gaza và Iraq.
Tôi giống Zelig[4] nhưng đỡ ngu ngốc hơn chút, bằng cách nào đó đã ghi lại được những sự kiện lịch sử quan trọng nhất thế giới.
Những nhiệm vụ đó đòi hỏi tôi phải thường xuyên tiếp xúc với những điều quái dị. Ở Israel, bên ngoài một khách sạn ven biển sau vụ đánh bom tự sát, khi cơn gió biển thổi bay một tấm ga trải giường khỏi mặt đất, tôi thấy lộ ra một hàng chân người. Ở Iraq, một nhóm thủy quân lục chiến và tôi nhìn xuống một xác chết bị trương phồng ở bên đường và nhận ra những vết thương do đạn bắn thực tế là những lỗ khoan. Ở Bờ Tây, tôi đứng cạnh một người cha đang quan sát những thi thể bị vứt bừa từ xe nâng, đi vào một ngôi mộ tập thể trong bãi đậu xe của bệnh viện. Người đàn ông khóc lóc thảm thiết hồi lâu khi phát hiện xác con trai mình đang rơi xuống hố.
Dù không thể kiềm chế nổi trước gương mặt của người cha đang khóc đó và buộc phải tránh xa khỏi ống kính với cổ họng nghèn ngẹn, tôi vẫn cảm thấy ngạc nhiên bởi phản ứng của mình trước nỗi kinh hoàng của chiến tranh – hoặc chính xác hơn, việc tôi chẳng có phản ứng gì. Có thể nói rằng tôi không bị dao động. Tôi tự thuyết phục mình rằng đây là yêu cầu của công việc, giống như các bác sĩ Bệnh viện Phẫu thuật Quân đội Di động (M*A*S*H) thường phải chọc cười bệnh nhân trên bàn mổ vậy. Tôi cho rằng sự thay đổi đầy tính phóng viên này nhằm phục vụ mục đích cao cả hơn, cho phép tôi truyền đạt thông tin khẩn cấp hiệu quả hơn. Nếu tôi dễ dàng gục ngã mỗi khi có điều gì đáng lo ngại, làm sao tôi có thể làm việc được?
Khi trở về nhà, mọi người sẽ hỏi liệu kinh nghiệm của tôi ở nước ngoài có phải đã “thay đổi” tôi không. Câu trả lời theo phản xạ của tôi là: “Không.” Câu châm ngôn cũ: “Dù đi đâu thì cũng phải về nhà”, có vẻ hợp lý trong hoàn cảnh này. Tôi vẫn là tôi, độc nhất vô nhị. Cha mẹ tôi lo lắng liệu tôi có bị tổn thương bởi những gì đã thấy, nhưng tôi không cảm thấy vậy chút nào. Ngược lại, tôi thích trở thành phóng viên chiến tranh. Thậm chí là tôi yêu công việc đó. Các vệ sĩ, những chiếc xe bọc thép được lái xung quanh như thể tôi là nguyên thủ quốc gia. Tôi cũng thích cái cách chiếc áo chống đạn khiến cho thân hình gầy còm của tôi nhìn vạm vỡ hơn trên tivi. Trong vùng chiến sự, các quy tắc bị bỏ qua. Bạn lờ đi đèn giao thông, giới hạn tốc độ và các quy chuẩn xã hội. Và tất nhiên, đi kèm với đó là những rủi ro. Chúng tôi quen với việc lặp đi lặp lại phiên bản lai căng từ một câu trích dẫn cũ của Winston Churchill: “Chẳng có gì trong cuộc sống hưng phấn hơn việc thử nghiệm mọi thứ không cần biết hậu quả.”
Tôi không phải chỉ thích những điều vớ vẩn đó. Tôi thực sự tin vào tầm quan trọng của những gì chúng tôi đang làm, việc đưa bằng chứng đến với công chúng Mỹ. Tôi cảm thấy ý nghĩa trong đó – vậy nên nó xứng đáng với rủi ro đính kèm. Vì cả hai lý do – ly kỳ và nguyên tắc – tôi sẵn sàng tham gia vào các trận nội chiến ở đài ABC để được tiếp tục làm công việc này. Người ngoài cuộc có thể giả định rằng các nhà báo như chúng tôi dành hầu hết thời gian cạnh tranh với những nhà báo đến từ các đơn vị khác. Thực tế, chúng tôi dành hầu hết năng lượng để đấu đá với chính các đồng nghiệp của mình. Để có thể giữ được vị trí ở tuyến đầu, tôi phải cạnh tranh với các phòng viên khác, ví dụ như David Wright, một phóng viên trẻ mới đến từ trang tin tức địa phương. Cậu ta nhiệt tình, thông minh và tôi cảm thấy bực mình về điều đó.
Dù từng ngậm bồ hòn khi các đàn anh cướp công trong các bản tin lớn, giờ tôi quyết liệt hơn nhiều. Cuộc cạnh tranh này hầu như diễn ra dưới hình thức vận động hành lang – những cuộc điện thoại, những bức email tới tấp gửi đến người dẫn chương trình và giám đốc điều hành, những người phụ trách phân công công việc. Dù các cuộc cạnh tranh nội bộ này, dưới nhiều khía cạnh, là dấu hiệu của một tổ chức khỏe mạnh, sôi động, nhưng nó cũng rất căng thẳng và kích động tôi dành hàng giờ liền để chống lại những người mình từng cộng tác. Ví dụ, trong suốt quãng thời gian David lăn lộn đưa tin ở Afghanistan và tôi bị mắc kẹt ở New York, tôi thấy mình hiếm khi đoái hoài đến các bản tin.
Tranh giành giờ phát sóng giữa khung cảnh chiến tranh thật ngược đời, nhưng đó chính là bản chất của cuộc chơi, hoặc với tôi là như vậy. Niềm an ủi lớn nhất khi trở thành nhà báo là bạn có thể chứng kiến các sự kiện của thế giới – đối mặt với các bên tham gia, trải nghiệm mùi vị và nếm trải mọi khía cạnh của cuộc chiến. Mặc dù vậy, cũng thật là bỉ ổi, như tôi đã học được từ sự kiện ngày 11 tháng 9, bạn nhìn nhận những sự kiện này, ít nhất một phần nào đó, dưới ống kính của sự tư lợi. Tôi bắt đầu được chưa? Tôi thể hiện có tốt không? Tâm lý này không được bàn luận nhiều trong tự truyện của những nhà báo huyền thoại mà tôi đã đọc, nhưng dù sao nó cũng là sự thật. Peter cũng từng có cuộc cạnh tranh với người đồng nghiệp Ted Koppel. Bộ phận tin tức được cơ cấu bởi cựu chủ tịch, Roone Arledge, các khối tranh giành nhau nguồn tài nguyên khan hiếm như các cơ hội phỏng vấn lớn và các phóng viên giỏi nhất. Khi Wright và tôi cạnh tranh giành suất phóng viên nước ngoài đầu tiên ở Iraq sau sự sụp đổ của Baghdad, Peter thậm chí còn gọi và ủng hộ một cách giễu cợt mục tiêu của tôi.
Trong môi trường dễ kích động như vậy, tôi thỉnh thoảng bị cơn nóng nảy chế ngự, một khuynh hướng dẫn tôi trở về những năm đầu tuổi đôi mươi. Khi còn là một người dẫn chương trình trẻ tuổi ở Boston, tôi từng ném tung giấy tờ lên không trung để thể hiện sự thất vọng của mình với trục trặc kỹ thuật. Ngay sau đó, sếp đã gọi tôi vào văn phòng để cảnh báo: “Mọi người không thích cậu.” Lần đó khiến tôi sợ hết hồn và buộc phải sửa chữa hành vi của mình. Nhưng vẫn tiếp tục có những cơ hội để nó bộc phát; vì là một phóng viên, tôi vẫn thỉnh thoảng thô lỗ với các đồng nghiệp và thậm chí hành xử cực kỳ ngu ngốc trong vài lần công tác nước ngoài. Giống như lần tôi ở giữa cuộc biểu tình đường phố đông đúc, giận dữ ở Pakistan và tham gia vào trận cãi cọ cực kỳ vô bổ với một người biểu tình đã bảo tôi rằng người Israel đứng sau vụ khủng bố ngày 11 tháng 9.
Vào một ngày tháng 7 oi bức năm 2003, tôi xuống taxi, trước cửa tòa căn hộ của mình ở khu Tây Thượng Mahattan, sau khi kết thúc năm tháng ở Iraq, một nhiệm vụ kéo dài từ những tháng trước khi Hoa Kỳ tấn công toàn lực cho tới khi cuộc nổi loạn bắt đầu. Thật lạ lùng khi quay trở về từ sa mạc, về lại thế giới của những cái cây thay lá theo mùa, nơi tôi không cần phải có đoàn hộ tống đi kèm. Người gác cửa nhìn tôi với vẻ ngạc nhiên và tôi nghĩ họ đang cố nhớ ra mình. Tôi đặt túi xuống hành lang tầng 14 và mở cửa vào “nhà”, nơi tôi rất ít ghé thăm trong hai năm nay. Nơi này rất thảm hại, trông chẳng khác nào một phòng ký túc xá đại học với đống thư chưa mở khắp nơi. Tôi đã đi xa quá lâu đến nỗi bỏ lỡ sự ra đời của đĩa DVD – tôi vẫn có một chiếc tivi lớn, hình hộp với đầu thu VHS bên trong. Tôi vẫn chưa hoàn thành nốt nhiệm vụ của mình ở nước ngoài, nhưng những người có quyền đã quyết định rằng đây là lúc tôi nên tập trung vào các ưu tiên nội địa, như đưa tin về chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2004 và thử sức ở bàn dẫn chương trình.
Trong khi đó, cuộc sống cá nhân của tôi lại thật trớ trêu. Khi tôi ở nước ngoài, mối quan hệ xã hội ngoài công việc đã phần nào bốc hơi. Tôi đã ngoài 30, độ tuổi mà bạn bè đều đã có đôi có cặp và bắt đầu cuộc sống ổn định. Mọi người ở độ tuổi của tôi đều trưởng thành, xây dựng tổ ấm và sinh con đẻ cái. Tôi, ngược lại, mới trải qua cuộc chia tay lịch sử, một mối quan hệ ngắn ngủi và nóng bỏng với một nhà báo người Tây Ban Nha gặp ở Iraq. Nhưng tôi quá tập trung vào công việc đến mức tình cảm lãng mạn chưa bao giờ nằm trong danh sách ưu tiên.
Không lâu sau khi về nhà, tôi phát bệnh, một căn bệnh bí ẩn với các triệu chứng như bị cúm. Tôi lúc nào cũng thấy mệt mỏi và đau nhức, luôn thấy lạnh và cảm thấy rất phiền khi phải ra khỏi giường. Tôi luôn là người có chút u uất, nhưng chứng bệnh này rất khác. Nó kéo dài hàng tháng trời. Tôi có những cuộc nói chuyện dài lê thê với cha mẹ về tình hình bệnh tật qua điện thoại. Tôi xét nghiệm các bệnh nhiệt đới, bệnh Lyme và HIV. Thậm chí còn có các cuộc tư vấn về hội chứng mệt mỏi mãn tính.
Khi tất cả các xét nghiệm đều âm tính, tôi bám vào giả thuyết rằng căn hộ của mình bị rò rỉ khí gas và đã trả một khoản phí cắt cổ để kiểm tra. Trong vài đêm, tôi ngủ lại trên sàn căn hộ của Regina, cô bạn thân từ hồi đại học. Cô tốt nghiệp trường luật và hiện đang điều hành một công ty tuyển dụng nhân sự. Suốt đêm, con chó phốc của cô sẽ mang thức ăn của nó đến gần và nhai chúng ngay cạnh tai tôi. Cuối cùng, kết quả kiểm tra cho thấy không có rò rỉ. Vào thời điểm đó, tôi nói đùa với Regina rằng nếu tôi không tìm được nguyên nhân sớm, tôi có thể phải thừa nhận rằng mình đã phát điên.
Khi tôi không chịu nổi nữa và tới gặp bác sĩ tâm lý, ông mất khoảng năm phút để đưa ra chuẩn đoán: trầm cảm. Tôi ngồi trên chiếc ghế dài trong văn phòng ở khu Đông Thượng Mahattan ấm áp, khăng khăng với vị bác sĩ rằng mình không hề cảm thấy buồn chán chút nào cả. Ông giải thích rằng chúng ta hoàn toàn có thể bị trầm cảm mà không hề ý thức được điều đó. “Khi cứ mãi ngăn chặn cảm xúc của mình,” ông nói, “chúng sẽ xuất hiện trong cơ thể chúng ta.”
Điều này thật đáng xấu hổ. Tôi luôn tự nhận mình là một người biết điều. Tâm trí của tôi, một cỗ máy chuyển động vĩnh cửu của âm mưu, lập kế hoạch và đánh giá, dường như đã bỏ lỡ điều gì đó thiết yếu. Bác sĩ đưa ra hai giả thuyết. Có thể, nỗi kinh hoàng của những gì đã chứng kiến ở nước ngoài là quá lớn để tâm trí tôi có thể xử lý. Hoặc cũng có thể rằng tôi đã vô thức bào mòn quá nhiều hoóc-môn tuyến thượng thận tại vùng chiến sự. Hoặc có lẽ là sự kết hợp của cả hai giả thuyết trên. Ông kê vài loại thuốc chống trầm cảm. Thật không may, tôi đã bắt đầu tự kê thuốc cho chính mình từ trước đó.
Mặc dù rất nhiều bạn bè của tôi dính vào, tôi đã qua cấp ba, đại học và những năm tuổi đôi mươi mà không dính dáng đến bất kỳ loại hình “giải tỏa căng thẳng quá khích” nào. Tôi chưa từng bị cám dỗ – hay thành thật mà nói, tôi sợ chúng.
Tuy nhiên, bệnh tâm lý khiến tôi trở nên yếu đuối và nhút nhát. Một tối, tôi đồng ý đi dự tiệc với một anh chàng đồng nghiệp. Chúng tôi tới căn hộ của anh, anh bắn cho tôi một cái nhìn và nói: “Muốn thử chút không?” Anh từng đề nghị điều đó và tôi luôn ngần ngại, nhưng lần này, trong cơn kích động, tôi đã nhượng bộ. Khi đó, tôi 32 tuổi.
Mọi thứ bỗng vỡ tung sau khoảng 15 giây. Lúc đầu, nó giống như một cơn giật điện dễ chịu chảy qua chân tay tôi. Sau nhiều tháng cảm thấy tồi tệ và rách rưới, tôi cảm thấy bình thường. Tốt hơn bình thường. Trẻ hóa. Khôi phục năng lượng.
Đó là khởi nguồn của việc Regina gọi tôi đầy mỉa mai là gã ăn chơi nửa mùa. Đêm đó, ở bữa tiệc tới dự cùng anh chàng đồng nghiệp, tôi đã kết bạn với một nhóm người mới.
Một khi đã thử nghiệm, bạn không bao giờ đạt đến cảm giác thỏa mãn. Bạn phấn khích, nhưng rồi nhanh chóng quay trở lại trạng thái thường nhật, và trước khi bạn nhận ra, mọi tế bào trong cơ thể lại gào thét đòi hỏi nhiều hơn. Tôi đuổi theo con rồng này bằng tất cả sự nhiệt thành của người cải đạo. Thân thể như được cuốn trong những quả bóng bằng bông. Đi bộ trở thành một bản giao hưởng của niềm vui khoái lạc, với những làn sóng hưng phấn làm tan chảy tất cả các rào cản bị ý thức vôi hóa. Tôi thậm chí có thể băng ra giữa đường nhảy múa.
Đáng buồn thay, thực tế vẫn luôn phũ phàng. Không có bữa trưa nào miễn phí. Sau khi bong bóng mộng tưởng tan vỡ, mọi năng lượng dự trữ trong tôi cạn kiệt. Tôi cảm thấy bản thân bị chôn vùi trong sự trống rỗng tan nát tâm hồn, một người đàn ông với cái vỏ trống rỗng. Tình trạng bắt đầu trở nên vô cùng nghiêm trọng, tôi nôn nao và đau bụng dữ dội trong ít nhất 24 giờ. Tuy vậy, trong một năm sau đó, tôi lại được xếp loại là phóng viên tin tức năng suất nhất. Điều này càng khiến tôi cảm thấy như mình là chủ nhân của vũ trụ, thuyết phục tôi rằng mình có thể đánh lừa tất cả mọi người và hoàn toàn thành công với việc đó.
Ở một mức độ nào đó, tất nhiên, tôi biết mình đang chấp nhận mạo hiểm. Nếu việc tiệc tùng lộ ra, tôi có thể bị sa thải. Và dù vẫn tiếp tục lao về phía trước một cách mù quáng, các giác quan của tôi vẫn bị vùng khoái cảm trong não chiếm đoạt. Tôi vẫn tiếp tục tiệc tùng kể cả khi chẩn đoán bị trầm cảm. Tôi thất bại – hoặc từ chối – kết nối mọi thứ lành mạnh trong cuộc sống.
Bản tính của tôi là dễ bị nghiện một thứ gì đó. Thật may mắn khi lần đầu tiên thử hút thuốc lá, lúc 14 tuổi, tôi đã nôn mửa. Nếu không, tôi có thể đã có một thói quen xấu suốt đời. Một trong những kỷ niệm thời thơ ấu sống động nhất của tôi là vào một buổi chiều chơi đá bóng với mẹ và em trai trên đỉnh ngọn đồi gần nhà. Tôi liên tục nói với họ rằng mình cần sử dụng phòng tắm và sau đó lẻn vào bếp để lấy bánh từ tủ lạnh. Tiếp tục như vậy đến lần thứ tư hay thứ năm gì đó, và sau khi nhận ra mình gần như đã ăn hết sạch mọi thứ, tôi quay lại và khóc lóc thú nhận. Không lâu sau, tôi phát hiện ra rằng cha mẹ mình – những người rất nghiêm khắc về việc ăn kẹo bánh – đã giấu một túi kẹo mút trên một cái kệ rất cao trong nhà bếp. Trong vài ngày, tôi liên tục trèo lên đó và ăn hết tất cả. Sức mạnh của sự thèm khát, động lực của sự ham muốn rất khó cưỡng.
Tuy nhiên, tôi không chỉ là nhún vai coi khinh những rủi ro nghề nghiệp, mà còn bị những cơn đau tức ngực dai dẳng hành hạ đến mức phải nhập viện để kiểm tra. Một nhân viên y tế trẻ tuổi nói với tôi rằng rắc rối rất có thể là hậu quả từ những cuộc tiệc tùng triền miên. Mặc kệ lời khuyên nhủ của cô, tôi rời bệnh viện và vờ như cuộc gặp gỡ này chưa từng xảy ra.
Mọi câu chuyện đều có một điểm đáy, và câu chuyện của tôi – hay ít nhất câu chuyện đầu tiên của tôi – đến vào một buổi sáng tháng 6 ấm áp trong chương trình GMA, khi tôi đổ gục trên sóng truyền hình trực tiếp. Kể từ khi trở về từ Iraq, tôi thỉnh thoảng được thay thế Robin Roberts làm người đọc tin. Đó là cơ hội lớn mà tôi vô cùng trân trọng và hy vọng có thể biến nó thành điều gì đó lớn lao hơn. Do đó, tôi hoàn toàn bị choáng khi những nỗi sợ hãi lan tỏa từ các nếp gấp trong não mình.
Tâm trí tôi hoàn toàn rối loạn. Hai lá phổi nghẽn lại theo cách mà các bác sĩ hay gọi là chứng “khó thở”. Tôi có thể thấy từng hàng chữ trên máy phóng chữ, nhưng không thể nào phát âm được chúng. Mỗi lần tôi đọc vấp, máy phóng chữ sẽ cuốn chậm lại. Tôi có thể hình dung người phụ nữ điều khiển chiếc máy đang tự hỏi cái quái gì đang diễn ra vậy. Trong một phần tỷ giây, giữa cơn bão những suy nghĩ nội tâm, tôi thực sự quan tâm đến những gì cô đang nghĩ đến.
Tôi cố gắng chiến đấu, nhưng không hiệu quả. Tôi bất lực. Trước hàng triệu người. Vì thế, ở cuối đoạn nói về thuốc hạ mỡ máu và tác động của chúng trong “điều trị ung thư”, tôi quyết định sử dụng một kế sách mình chưa từng thực hiện trước đó trên tivi. Tôi đã bỏ chạy – gần như vậy. Tôi rút ngắn vài phút thời lượng của bản tin, cố gắng rít lên: “Vâng, đó là tin tức ngày hôm nay. Chúng ta sẽ quay lại với Robin và Charlie.” Tất nhiên, đáng ra tôi phải nói là “Diane và Charlie”.
Bạn có thể nghe thấy sự ngạc nhiên trong giọng nói của Charlie khi anh cầm lấy gậy thu âm và bắt đầu giới thiệu phóng viên thời tiết, Tony Perkins. Diane, trong khi đó, thực sự lo lắng khi liên tục liếc nhìn nhanh và lo âu về phía tôi.
Ngay khi chương trình thời tiết bắt đầu, Charlie nhảy bắn ra khỏi ghế và chạy qua xem tình hình của không. Các nhà sản xuất đang nói chuyện với nhau trong tai nghe. Nhân viên phông cảnh và nhân viên quay phim xúm lại xung quanh. Không ai biết chuyện gì đã diễn ra. Họ chỉ nghĩ tôi bị đột quỵ hay gì đó. Tôi khăng khăng mình hoàn toàn không biết vấn đề nằm ở đâu. Nhưng khi sự hoảng sợ lắng xuống, nỗi nhục nhã xen vào. Tôi chắc chắn rằng, sau khi trải qua cả thập kỷ làm nghề, cố gắng xây dựng hình tượng, tôi đã đánh mất hoàn toàn hình ảnh đó trước khán giả toàn quốc.
Cấp trên bày tỏ sự quan tâm chân thành về vụ việc. Mặc dù vậy, khi họ hỏi điều gì đã xảy ra, tôi nói dối và trả lời rằng mình không biết. Tôi xấu hổ và cũng lo sợ. Tôi nghĩ nếu thừa nhận sự thật rằng mình bị hoảng loạn, tôi sẽ bị coi như một kẻ lừa đảo và không xứng đáng làm nghề dẫn chương trình. Dù sao thì họ dường như cũng chấp nhận lời giải thích của tôi. Cho đến tận bây giờ, tôi cũng không chắc tại sao. Có lẽ bởi tất cả diễn ra quá nhanh, hoặc bởi nó không giống tính cách của tôi hoặc có lẽ bởi tôi đã dẫn dắt thành công bản tin tiếp theo của mình, chỉ một giờ sau đó, không vấp váp gì. Trong ngành tin tức, những ký ức thường ngắn ngủi; cho đến khi mọi người tiếp tục chuyển sang cuộc khủng hoảng tiếp theo.
Tôi gọi cho mẹ trong hậu trường. Bà đang theo dõi tin tức và biết chính xác điều gì đã xảy ra. Tôi không thể đánh lừa bà. Tôi phát điên, nhưng phản ứng của bà, pha trộn giữa một người mẹ và một bác sĩ lâm sàng, lại rất nhẹ nhàng. Trong vòng vài giờ, bà đã nối điện thoại cho tôi với một đồng nghiệp là bác sĩ chuyên khoa thần kinh tại bệnh viện của bà ở Boston. Đây là lần điều trị tâm lý thứ hai mà tôi trải qua sau khi trở về từ Iraq. Tôi chưa từng mảy may nghĩ mình sẽ đề cập đến những buổi tiệc tùng với ông, bởi tôi đã không tham gia suốt nhiều ngày hoặc nhiều tuần trước khi xảy ra sự việc.
Nỗi sợ sân khấu dường như là một lời giải thích đủ hợp lý. Sự lo lắng về phong độ đã đeo bám tôi suốt cuộc đời, điều này, tất nhiên, khiến lựa chọn nghề nghiệp của tôi có vẻ kỳ quặc. Một trong những khoảnh khắc nhẹ nhàng nhất trong toàn bộ cuộc khủng hoảng là khi tôi nói đùa với mẹ rằng sự nghiệp của mình cho đến thời điểm này đã là chiến thắng của lòng tự kiêu vượt lên nỗi sợ hãi. Tôi từng trải qua vài giai đoạn hoảng sợ nhỏ trước đó – ở Bangor năm 1993, tôi gần như ngất xỉu khi sếp thông báo rằng cô muốn tôi làm buổi ghi hình trực tiếp đầu tiên vào đêm đó – nhưng trong một chương trình quan trọng đến vậy thì chưa. Tôi lập tức được kê một liều klonopin ổn định thần kinh, một loại thuốc chống lo âu giúp kéo mọi thứ trở lại tầm kiểm soát. Trong khoảng một tuần, khi đã quen với thuốc, tôi có cảm giác dễ chịu, mơ mơ màng màng. Với klonopin, bạn có thể dẫn cả một đội quân tinh tinh điên cuồng được trang bị côn nhị khúc và các tay ninja lão làng lao vào căn hộ, tôi sẽ vẫn bình tĩnh.
Trong khi đó, tôi vẫn tiếp tục tiệc tùng. Đó là lý do, khoảng hơn một năm sau, cuộc hoảng loạn lại xảy ra một lần nữa. Kịch bản cũng gần tương tự: Tôi đang ngồi tại bàn tin tức GMA. Cơn khủng hoảng phá vỡ cả thuốc klonopin, thậm chí ngay trước khi tôi bắt đầu đọc mẩu tin đầu tiên. Người dẫn chương trình chuyển lời cho tôi và ngay từ câu đầu tiên người ta đã có thể nghe thấy giọng tôi bắt đầu trở nên mỏng hơn vì cổ họng bị co lại. Tôi có năm mẩu tin cần phải thực hiện và không có thời gian dừng nghỉ. Mặc dù vậy, tôi quyết tâm phải thực hiện bằng bất cứ giá nào.
Tôi dừng lại để lấy hơi vài lần, nhưng mỗi lần sau đó tôi đều nỗ lực điều chỉnh lại khuôn mặt và tiếp tục đọc. Cuộc Hành quân Chết chóc Bataan bằng lời này tiếp tục bao trùm bốn mẩu tin cho tới tin tức về công ty Miracle-Gro sản xuất ra loại cây khi nở sẽ hiện dòng chữ “tôi yêu bạn”. Khi đọc những từ cuối trên máy phóng chữ, tôi thậm chí còn tự tin cố gắng ứng khẩu chút, mặc dù nó hoàn toàn vô dụng. “Chúng ta sẽ tiếp tục chương trình – xin đừng rời mắt khỏi màn hình.” (Cười miễn cưỡng; tạm dừng vụng về.) “Bây giờ Tony sẽ tiếp tục với tin tức thời tiết.”
Lần này không có đám đông nào lởn vởn xung quanh tôi sau khi bản tin kết thúc. Không có đồng nghiệp hay bạn bè nào nói gì với tôi. Tôi giấu tốt đến mức tôi không nghĩ bất cứ ai biết chuyện gì đã xảy ra.
Có thể tôi đã vượt qua nó thành công, nhưng một lần nữa, tôi biết rõ điều gì đã xảy ra và rơi vào tình trạng báo động khẩn cấp. Nếu không thể nói một cách tự tin trên sóng – ngay cả khi đang dùng thuốc an thần – toàn bộ sự nghiệp của tôi sẽ tan vỡ. Từ quan điểm nghề nghiệp, đây là một vấn đề thực sự.
Họ hàng tìm cho tôi một bác sĩ tâm thần mới – người thứ ba kể từ khi trở về từ Iraq – và được cho là “bác sĩ giỏi nhất” ở Thành phố New York trong điều trị rối loạn hoảng sợ. Tiến sĩ Andrew Brotman là một người đàn ông cao lớn, khỏe mạnh, khoảng 55 tuổi. Ông có đôi mắt lấp lánh và chòm râu muối tiêu lòa xòa. Trong buổi gặp đầu tiên, ông hỏi tôi một loạt các câu hỏi nhằm tìm ra nguồn gốc của vấn đề. Một trong số đó là: “Anh có dùng chất kích thích không?”
Một cách rất bẽn lẽn, tôi trả lời: “Có.”
Ông ngả lưng vào chiếc ghế văn phòng lớn của mình và ném cho tôi một ánh nhìn như muốn nói: Được rồi, thằng đần. Bí ẩn đã được giải mã.
Ông giải thích rằng việc sử dụng cocaine thường xuyên làm tăng nồng độ hoóc-môn tuyến thượng thận trong não, khiến tình trạng hoảng loạn tăng đáng kể. Ông nói rằng những gì tôi trải qua trên sóng truyền hình là phản ứng mạnh mẽ của phản xạ chiến-hay-chạy cổ xưa, đã được tiến hóa để giúp chúng ta phản ứng lại những cuộc tấn công của hổ răng kiếm hoặc bất cứ thứ gì. Ngoại trừ trong trường hợp này, tôi là cả hổ và anh chàng tội nghiệp đang cố gắng tránh trở thành bữa ăn.
Bác sĩ dứt khoát yêu cầu tôi ngừng sử dụng thuốc phiện – ngay lập tức. Đối mặt với nguy cơ đánh mất sự nghiệp, đó là một yêu cầu khá rõ ràng. Tôi đồng ý cai nghiện ngay lập tức. Ông không nghĩ tôi nghiện nặng đến mức phải cai nghiện từ từ. Tuy nhiên, ông nói rằng tôi cần chăm sóc bản thân tốt hơn với chế độ tập thể dục thường xuyên, nghỉ ngơi, ăn uống lành mạnh và tĩnh tâm. Ông so sánh nó với cách huấn luyện viên chăm sóc ngựa đua của mình. Ông cũng đề nghị tôi nên quay lại gặp ông hai lần một tuần.
Khi ngồi trong văn phòng của Tiến sĩ Brotman, tội ác không kiểm soát được của sự vô thức bắt đầu hiển hiện. Tất cả: từ điên cuồng theo đuổi thời gian lên sóng đến nghênh ngang tiến vào vùng chiến sự mà không cân nhắc tác động tâm lý, sử dụng cocaine và thuốc lắc tổng hợp cùng lúc để thay thế hoóc môn tuyến thượng thận. Cứ như thể tôi đang mộng du băng qua hết thảy mọi tầng lớp hành vi đạo đức ngu ngốc.
Bây giờ tôi đã thấy rõ ràng mình cần phải thay đổi. Tâm lý trị liệu dường như là một con đường hợp lý. Đây là điều những người giống tôi đã làm khi mọi thứ trở nên khó khăn, phải vậy không? Ý tôi là, ngay cả Tony Soprano cũng có một nhà trị liệu. Vì vậy, tôi đồng ý: Tôi sẽ trở lại hai lần một tuần.
Các phiên trị liệu được thực hiện tại văn phòng tầng trệt của Brotman, trong một bệnh viện xó xỉnh tại một khu cực kỳ bất tiện của Manhattan. Ban đầu, chủ đề chính của các buổi trị liệu hai lần một tuần, là về những buổi tiệc tùng. Trong khi không bị nghiện về mặt thể chất, tôi chắc chắn gặp những trở ngại về mặt tinh thần. Tôi nhớ cảm giác thư thái đến mức đó là điều đầu tiên tôi nghĩ đến vào buổi sáng và cũng là điều cuối cùng tôi tưởng tượng ra trước khi chìm vào giấc ngủ. Tôi lo rằng mình sẽ không bao giờ cảm thấy sung sướng nữa. Tôi trải qua các giai đoạn đau buồn khác nhau, bao gồm buồn bã, giận dữ và thương lượng, khi vô vọng nài nỉ bác sĩ cho phép mình có một bữa tiệc lớn, giống như trước đó, có lẽ mỗi tháng một lần.
Tôi cảm thấy an ủi đôi chút khi biết trường hợp của tôi không phải là sự lầm lạc. Tôi biết những người lính khi trở về nhà và cố gắng tái tạo cơn sốt hoóc-môn tuyến thượng thận trong chiến đấu bằng cách lái xe vượt quá tốc độ. Trong khi các tác động về tâm lý với cựu chiến binh đã được ghi chép lại, một nghiên cứu chưa được báo cáo trong các phóng viên chiến tranh đã chỉ ra tỷ lệ mắc chứng rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD), trầm cảm nặng và lạm dụng rượu là rất cao. Bác sĩ tâm lý tiến hành nghiên cứu lưu ý rằng, bất chấp rủi ro, nhiều nhà báo khăng khăng muốn quay lại vùng chiến sự. Như một phóng viên kỳ cựu đã nói: “Chiến tranh là một loại thuốc phiện.”
Dù có nhiều lý do để biện minh, tôi vẫn không thể vượt qua được sự thật rằng mình đã cho phép sự hỗn loạn này xảy ra, rằng tôi đã mạo hiểm mọi thứ mà mình đã làm việc chăm chỉ mới có được. Tôi cảm thấy thất vọng – thậm chí là suy sụp. Tôi liên tục ép Brotman đưa ra kiến giải tâm lý như trong phim. Tôi hy vọng rằng mình sẽ có thể cung cấp cho ông vài câu chuyện từ quá khứ, thứ sẽ dẫn đến một khoảnh khắc giải thích cho, không chỉ là hành vi vô ý thức mà còn cả thiên hướng lo lắng của tôi, cũng như thực tế tôi là một người đàn ông 33 tuổi không lãng mạn. Khoảng một triệu lần, Brotman cố gắng giải thích rằng ông không tin vào những thứ như vậy và không thể đột nhiên gợi ra vài “lý thuyết thống nhất”. Tôi vẫn không bị thuyết phục.
Tuy nhiên, việc có ai đó thông mình để nói chuyện cùng – và để chắc chắn rằng tôi không quay lại tiệc tùng tại các quán bar ở Hạ Manhattan – rất giá trị. Nhưng có điều gì đó khác đang diễn ra – sự phát triển đóng vai trò quan trọng trong việc đưa tôi vào con đường kỳ lạ và quanh co để tìm ra thuốc giải độc cho sự dại dột này. Nhân tố bí ẩn X mới này là sự xuất hiện của một nhiệm vụ không được chú ý và bị bỏ quên từ Peter Jennings.
❀ ❀ ❀
[1] . Lễ trưởng thành của bé trai Do Thái. (BTV)
[2] . Khu vực nơi hai tòa tháp đôi sụp đổ. (BTV)
[3] . Nhân vật trong bộ phim cùng tên của Woody Allen. (BTV)