Ban đầu, tôi định đặt tên cuốn sách là The Voice in My Head Is an Asshole (tạm dịch: Giọng nói trong đầu tôi là một tên khốn). Tuy nhiên, tựa sách đó có vẻ không phù hợp với một người mà công việc đòi hỏi phải tuân theo các tiêu chuẩn chung của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC).
Nhưng sự thật đúng là vậy. Giọng nói trong đầu tôi giống như một viên thuốc tổng hợp. Tôi đoán rằng bạn cũng có chung cảm nhận. Hầu hết chúng ta đều bị những cuộc hội thoại với chính mình mê hoặc mà thậm chí không nhận ra sự tồn tại của chúng trong tâm trí. Tôi chắc chắn mình chưa từng nhận ra điều đó – ít nhất là cho tới khi tôi dấn bước vào cuộc phiêu lưu kỳ lạ nhỏ bé được mô tả trong cuốn sách này.
Để nói rõ ra thì không phải tôi đang nói về “giọng nói” thực sự, mà là về tiếng nói nội tâm, khía cạnh riêng tư nhất trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Giọng nói đó xuất hiện ngay khi chúng ta thức dậy mỗi sáng, sau đó chất vấn ì xèo bên tai chúng ta suốt cả ngày dài. Nó giống như một cơn sốt của sự thôi thúc, ham muốn và phán xét. Nó bị giằng xé giữa quá khứ và tương lai, nó làm tổn thương thực tại. Nó là thứ khiến chúng ta mở tủ lạnh dù không đói, nổi đóa dù biết là không nên và kết thúc cuộc nói chuyện bằng cách giả vờ rằng mình đang có cuộc gọi từ người khác. Tất nhiên, tiếng nói nội tâm trong mỗi chúng ta không hề xấu. Thỉnh thoảng, nó cũng rất sáng tạo, hào phóng hoặc hài hước. Nhưng nếu chúng ta không chú tâm – điều rất ít người trong chúng ta được dạy – nó có thể trở thành kẻ gây rối đầy ác ý.
Vào lần đầu tiên đặt chân đến New York, nếu bạn bảo rằng tôi nên tập thiền để loại bỏ giọng nói trong tâm trí mình – hoặc thậm chí là viết một cuốn sách về nó – tôi sẽ cười vào mặt bạn. Cho tới gần đây, tôi vẫn cho rằng thiền là chuyện của mấy ông thầy tu Ấn Độ râu ria xồm xoàm, mấy gã hippie lập dị lười tắm và những người thích nhạc của John Tesh. Hơn nữa, vì còn phải chăm sóc một chú chó Labrador sáu tháng tuổi nên tôi cho rằng thiền là thứ quá xa xỉ với mình. Tôi cho rằng việc “dọn dẹp tâm trí”, rũ bỏ những thứ cứ ì xèo mãi không dứt, là chuyện không tưởng.
Nhưng rồi một chuỗi sự kiện kỳ lạ và bất ngờ liên quan đến các vùng chiến sự, đại giáo đoàn, các bậc thầy tự lực, Paris Hilton, đức Đạt Lai Lạt Ma và liệu pháp 10 ngày tĩnh lặng, chỉ trong chớp mắt, đã thay đổi thứ phiền phức nhất trở thành trải nghiệm sâu sắc nhất của cuộc đời tôi. Kết quả, tôi nhận ra những định kiến của mình về thiền hoàn toàn sai lầm.
Thiền thường bị thổi phồng quá đà, phần lớn là bởi những người ủng hộ nó cứ ba hoa như thể họ có trong tay cây sáo của thần Pan. Dù vậy, nếu có thể vượt qua định kiến này, bạn sẽ thấy thiền đơn giản chỉ là một bài tập dành cho não bộ. Nó là kỹ thuật đã được chứng minh rằng có hiệu quả trong việc ngăn chặn tiếng nói nội tâm kiểm soát tâm trí. Tất nhiên, thiền không phải là thuốc tiên. Nó không thể khiến bạn cao hơn hay ưa nhìn hơn, nó cũng không thể giải quyết tất cả các vấn đề của bạn như một phép màu. Bạn nên bỏ qua những cuốn sách hào nhoáng và các giáo sĩ nổi tiếng hứa hẹn về sự giác ngộ tức thì. Theo kinh nghiệm của tôi, thiền chỉ giúp bạn hạnh phúc hơn 10% mà thôi. Nghe thì có vẻ chẳng đáng là bao, nhưng đó cũng là một khoản đầu tư không tồi.
Một khi đã quen dần với nó, việc hành thiền có thể tạo ra đủ không gian trong tâm trí để khi tức giận hoặc khó chịu, bạn sẽ ít bị mắc câu và vùng vẫy trong cảm xúc hơn. Điều này đã được khoa học chứng minh – hàng loạt nghiên cứu mới kết hợp với các bản chụp cộng hưởng từ đầy màu sắc đã chứng tỏ rằng thiền về cơ bản có thể giúp phục hồi bộ não của bạn.
Bằng chứng khoa học này đã thách thức lý thuyết thường thấy rằng mức độ hạnh phúc, hồi phục và tử tế của chúng ta được định sẵn từ khi mới chào đời. Nhiều người trong chúng ta làm việc với ảo tưởng rằng mình bị mắc kẹt vĩnh viễn với tất cả những phần khó khăn trong tính cách – rằng chúng ta “nóng tính”, “nhút nhát” hay “buồn bã” – và đó là những đặc điểm không thể thay đổi được. Hiện chúng ta đã biết rất nhiều giá trị mà mình coi trọng nhất, trên thực tế, chúng chính là các kỹ năng, thứ mà chúng ta có thể rèn luyện giống như việc tập luyện để giữ dáng vậy.
Đây là công cụ quyền năng. Như tôi đã khám phá, ngành khoa học thần kinh mới này đã mở đường cho sự bùng nổ của một nhóm văn hóa tinh hoa dành cho các giám đốc điều hành, vận động viên và lính thủy quân lục chiến, những người đang sử dụng thiền để cải thiện khả năng tập trung, kiềm chế tình trạng nghiện công nghệ và ngăn chặn tác động của cảm xúc. Thiền thậm chí còn được gọi là “chất gây nghiện mới”. Tôi cho rằng nếu việc hành thiền có thể tách biệt hoàn toàn khỏi những sáo ngữ đậm chất tôn giáo, ví dụ như “không gian thiêng liêng”, “đức mẹ thánh thần” hay “giữ cho cảm xúc thăng hoa bằng tình yêu và sự dịu dàng”. Nó có thể thu hút được hàng triệu người thông minh, đa nghi và tham vọng – những người hiện chẳng hề muốn tiếp cận nó.
Một trong những câu hỏi mà tôi thường xuyên nhận được từ những người còn hoài nghi là: “Nếu tôi dẹp yên được giọng nói trong đầu mình, liệu tôi có đánh mất nhiệt huyết hay không?” Vài người còn nghĩ họ cần phải bị trầm cảm để trở nên sáng tạo hơn hoặc phải chịu thật nhiều căng thẳng để có thể thành công.
Trong bốn năm qua, tôi đã tiến hành thử nghiệm thiền tại một trong những môi trường có tính cạnh tranh nhất – đài truyền hình. Tôi ở đây để nói với bạn rằng, việc đó hoàn toàn khả thi. Thậm chí, nó còn mang lại cho bạn một lợi thế thực sự và chắc chắn có thể giúp bạn tiến bộ hơn. Phải, như bạn sẽ thấy, tôi đã vấp phải vài cạm bẫy đáng xấu hổ trong quá trình đó. Tuy nhiên, với kinh nghiệm rút ra từ trải nghiệm của tôi, bạn hoàn toàn có thể tránh được chúng.
Điều tôi cố gắng truyền đạt qua cuốn sách này là làm sáng tỏ khái niệm thiền và cho thấy nếu nó hữu ích với tôi, nó cũng có giá trị với bạn. Cách tốt nhất để minh họa điều này là cấp cho bạn, như chúng ta thường nói trong kinh doanh: “quyền truy cập độc quyền” vào giọng nói trong đầu tôi. Chúng ta đều đang cố gắng cân bằng giữa hình ảnh mình thể hiện cho thế giới với thực tế nội tâm của bản thân. Điều này đặc biệt khó khăn với một người dẫn chương trình, công việc đòi hỏi phải bình tĩnh, tự tin và giỏi truyền cảm hứng (khi cần thiết). Hầu hết những gì tôi thể hiện đều chính xác; về cơ bản, tôi là một người đàn ông hạnh phúc với nhận thức sâu sắc về vận may của mình. Nhưng, tất nhiên, cũng có những khi nội tâm trong tôi vô cùng phức tạp. Và thể theo mục đích của cuốn sách này, tôi sẽ trực tiếp đặt kính lúp chia sẻ những nút thắt đó.
Mở đầu câu chuyện này là khoảng thời gian tôi để cho giọng nói trong đầu mình trở nên điên cuồng. Khi đó sự nghiệp chỉ vừa mới bắt đầu, tôi vẫn còn là một phóng viên non nớt, háo hức, tò mò và đầy tham vọng, bị dòng đời xô đẩy – và mọi thứ đã lên đến đỉnh điểm trong khoảnh khắc nhục nhã nhất cuộc đời tôi.