[TIÊU HỘ]: Chương 8

Tôi vô cùng sợ hãi việc cuốn tiểu thuyết này của mình viết không đến nơi đến chốn. Sự thật là việc thêm mắm dặm muối đã khiến tôi vô cùng bất an. Tôi nghi ngờ việc mình bịa đặt câu chuyện thế này đối với mình hay người khác đều chẳng có ích gì, bản thân vắt kiệt óc dốc sức mà chẳng được lòng ai, người khác lại còn có khả năng vô tình vạch trần bộ mặt thật. Câu chuyện vốn có đã bị tôi giày vò đến mức diện mạo thay đổi hoàn toàn. Khi tôi cầm những trang giấy trên đến gặp Tụ Vân, tôi bỗng nảy sinh ý định giấu cô ấy, mặc dù tôi đã hứa sẽ biến cuộc đời cô ấy thành tiểu thuyết, và chính vì lời hứa ấy mà cô ấy đã nói thật hết lần này đến lần khác. Tôi và Tụ Vân thân thiết vô cùng. Để tự biện hộ cho sự sáng tác của mình, tôi chỉ có thể nói rằng mối quan hệ giữa tôi và Tụ Vân không phải dạng vừa. Tôi sinh cùng năm cùng tháng với đứa con trai đã mất của cô ấy, có lẽ chính vì điểm này mà cô ấy dành cho tôi một thứ tình cảm đặc biệt. Hễ nhắc đến những chuyện khó nói ấy, cô ấy luôn lặp đi lặp lại câu này: "Cậu giống hệt con trai tôi, tôi bảo cậu chuyện gì cũng được."

Tôi quả thực đã lợi dụng kha khá tình cảm của cô ấy. Khi đó, tôi cùng cô ấy làm công nhân tại một xưởng nhỏ do khu phố lập ra, cô ấy tuổi đã xế chiều, sống đơn độc một mình, ở trong những căn nhà thấp tạt ngang ngửa quanh khu vực Phu Tử Miếu. Cô ấy thuộc tuýp phụ nữ có chứng cuồng bộc lộ, bạn chỉ cần kiên nhẫn ngồi cùng cô ấy, đợi cô ấy hút xong hai điếu thuốc lá, mím đôi môi khô khốc, là có thể liên tiếp nghe được những câu chuyện về chính bản thân cô ấy. Câu chuyện của cô ấy trong cái xưởng nhỏ của khu phố chẳng tính là cơ mật gì. Thực tế, con người của cô ấy với miêu tả bên trên của tôi có sự cách biệt rõ rệt. Cô ấy đã tạo ra một con người khác trong câu chuyện do chính mình thuật lại, mà con người này lại bị tôi tự chuốc lấy khổ sở mà gia công thêm một búp. Nhuốt sắc thứ này có lúc là việc tốt, lại thêm không thể thiếu, có lúc ngược lại còn tồi tệ hơn cả chuyện xấu. Chỉ cần một chuyện nhỏ, là có thể minh chứng cho mặt tính cách mà tôi cố ý bỏ sót. Có lần, mấy nam nữ học nghề ngồi bên cạnh quạt máy, nghe cô ấy kể chuyện cũ về người Nhật Bản ở Nam Kinh. Sư phụ Lưu bỗng nhiên bước vào, nói mấy câu vô cùng khiếm nhã, đôi mắt híp lại thành một đường chỉ, Tụ Vân liền sầm mặt lại, hét lớn: "Mấy cô tiểu thư các người ra ngoài đi, tiểu tử, các cậu canh cửa cho tôi." Đúng lúc mấy nữ học đồ đỏ bừng mặt đi ra ngoài, cô ấy lại hét lên, người đã đứng phắt dậy, chống nạnh, "Lại đây nào, họ Lưu kia, đứa nào chùn bước không phải con người!"

Từ khi tôi có ảo tưởng muốn làm nhà văn, cô ấy liền nhìn tôi bằng con mắt khác xưa. Có một khoảng thời gian, tôi là vị khách duy nhất trong căn phòng nhỏ tồi tàn của cô ấy. Khi ấy cô ấy đã nghỉ hưu, rảnh rỗi không bận gì, canh gác xe đạp ở bãi đỗ xe nơi phồn hoa. Tôi đồng hành cùng cô ấy bên cạnh những dãy xe đạp xếp hàng dài suốt mấy ngày liền, hết lần này đến lần khác gặng hỏi cô ấy, hết lần này đến lần khác đối chiếu chi tiết, lại muốn từ chỗ cô ấy kiểm chứng những phỏng đoán tự cho là đúng của mình. Mối quan hệ của chúng tôi đặc biệt đến mức suýt gây điều tiếng, tôi thậm chí còn cùng cô ấy quay lại hòn đảo nhỏ cô độc giữa lòng sông, gặp được những người vẫn còn sống mà tôi đã viết trong tiểu thuyết.

Rất khó nói rõ động lực ban đầu của tôi khi định viết một cuốn tiểu thuyết như thế này là gì. Tôi mượn cớ viết tiểu thuyết, tự cảm thấy vô cùng đắc ý, nghe ngóng được rất nhiều chuyện riêng tư mà người thường khó lòng dò la được. Không còn nghi ngờ gì nữa, tôi đã nắm trong tay một tá chi tiết tuyệt đối không có cách nào viết vào tiểu thuyết. Trải nghiệm sâu sắc nhất của tôi chính là, nếu muốn viết xong một cuốn tiểu thuyết nào đó đúng hạn, phương duy nhất chính là quên đi người sống ngay trước mắt. Thế nhưng muốn quên đi một người phụ nữ đã có tuổi như Tụ Vân, quên đi âm dung tướng mạo của cô ấy khi kể lại chuyện xưa, thì sao có thể là chuyện dễ dàng thong thả.

Khi Tụ Vân bàn đến chuyện cô ấy quyến rũ Lão Kiều, lúc nào cũng vô cùng thong thả. Từ quyến rũ tuyệt đối không phải do tôi bịa ra, cô ấy đã chẳng chỉ một lần nói với tôi: "Tôi cứ không tin là không quyến rũ được ông ta." Cô ấy làm bảo mẫu ở nhà họ Kiều ngót nghét sáu năm, trong sáu năm đó, có năm năm họ thường xuyên ngủ chung một giường như vợ chồng. "Mới đầu, mới đầu đều là ông ta đến tìm tôi, hắc hắc mà mò sang, sau này bởi vì lão sợ làm tỉnh đứa trẻ, tôi mới đi tìm ông ta." Khi cô ấy nhắc đến chuyện loại này, điều khiến người ta kinh ngạc nhất chính là sự thẳng thắn của cô ấy, cứ như thợ mộc đẩy bào, ruột ngựa nói thẳng, "Có một đứa trẻ thì thêm biết bao phiền phức. Đứa con gái của Lão Kiều ấy, nhát gan không biết giống ai, tỉnh dậy cứ thấy một mình là khóc thét lên."

Theo lời cô ấy, Lão Kiều thực ra là một người tuyệt đối chính phái. Trêu chọc một người thật thà như thế, Tụ Vân thường cảm thấy hối hận. Ý của cô ấy hình như là, bản thân dẫu sao cũng là một kẻ đọa lạc, lại kéo Lão Kiều cùng nhảy xuống cái hố hạ lưu, quả thật có chút không nên. "Muốn trách thì phải trách người phụ nữ nhà ông ta, người phụ nữ đó, quanh năm suốt tháng không chịu về nhà. Thật sự là một chút cũng không nghĩ cho đàn ông. Các người dẫu sao cũng là người kết hôn rồi, các người biết rõ có vợ, lại cứ bắt một mình ông ta chịu đựng cái cảm giác ấy." Trong lời kể của cô ấy không có lấy một câu chê trách Lão Kiều. Nếu mượn con mắt của người ngoài, Lão Kiều chắc chắn là cái loại vong ân phụ nghĩa đó, thế nhưng, thế nhưng cô ấy luôn cẩn thận tránh né ý này. Lão Kiều trong câu chuyện của cô ấy mãi mãi là một người đàn ông thật thà xem lời vợ là mệnh lệnh. Tác hại lớn nhất của thứ gọi là đọa lạc, hoặc nói một chút chỗ tốt không nhỏ cho lắm, chính là cung cấp cho lần đọa lạc tiếp theo một cái cớ về mặt tâm lý. Có lẽ đây chính là điều mà chúng ta gọi là "câu rách thì mẻ". Chứng cuồng bộc lộ của Tụ Vân lúc về già không biết có liên quan gì đến sự khuất nhục mà cô ấy từng chịu đựng hay không. Điều khiến người ta khó hiểu là, cô ấy chỉ thích bộc lộ những thứ mà người bình thường khó lòng thốt ra được. Trong lời kể lạnh lùng không chút động tĩnh của cô ấy, giữa người kể chuyện và người nghe chuyện, phảng phất như cách nhau một lớp giấy song mỏng tang. May mắn là lớp giấy song ấy che đậy đi tâm lý tu sỉ của con người, thế nhưng đôi khi vẫn khiến người ta ngồi không yên. Trong ký ức có một ngày như thế, hình như cũng đang mưa, người ta có cảm giác ẩm ướt ở khắp mọi nơi, tôi đến căn phòng nhỏ tồi tàn đó để đối chiếu lại vấn đề thời gian sau khi Bạch Kiểm Tử qua đời. Ngoài đường phố có đàn ông và phụ nữ đang cãi nhau. Lần đầu tiên tôi biết có một người phụ nữ tên là Lão Hồng. Lão Hồng là bạn của Tụ Vân thời kỳ làm bảo mẫu, làm việc trong nhà của một nhà tư bản buôn bán dược liệu. Trước giải phóng từng làm ca kỹ, nghĩ lại chắc là gọi là Tiểu Hồng. Sau giải phóng qua một đợt cải tạo, vào làm việc ở một hợp tác xã thủ công nghiệp, chẳng bao lâu sau lại làm bảo mẫu. Tụ Vân từng cho tôi xem một bức ảnh chụp chung của hai người bọn họ, đó là một bức ảnh ngả vàng giống như một thứ văn kiện lịch sử, Lão Hồng trong ảnh rõ ràng không đẹp bằng Tụ Vân, mắt híp, miệng vừa dày vừa to, trông ngốc nghếch. Góc dưới bên trái của bức ảnh có in tên tiệm chụp ảnh công tư hợp doanh, chữ có hơi mờ, rất có thể lúc đó đã in không rõ.

"Cái tên tư bản đó, hay là tư bản đỏ gì cơ chứ. Đỏ, thực ra chó má gì, Lão Hồng không tóm thóp được ông ta, chứ không thì, ngồi tù cũng đủ." Tôi biết được mối quan hệ dâm loạn giữa Lão Hồng và lão chủ từ chỗ Tụ Vân, khi cô ấy nhắc đến chuyện này ít nhiều có vẻ hào hứng, "Vợ của nhà tư bản đó, đáng thương đó là thái thái gì chứ, đàn ông nhìn như một đống cứ chó, bị sai khiến ngoan ngoãn phục tùng, việc làm như một nhũn bột mì, muốn nhào nặn thế nào thì nhào nặn. Nào dám nói một chữ 'không' với đàn ông." Tụ Vân chẳng chỉ một lần nhắc đến việc Lão Hồng thường quang minh chính đại ngay trước mặt nữ chủ nhân, lên giường làm vợ chồng với nhà tư bản. "Đàn ông đó đừng thấy phải uống thuốc, uống thuốc đó, ông ta mắc bệnh, không thế thì không được. Cậu hiểu hay không, không thế thì không được."

Theo suy nghĩ ngốc nghếch của tôi, trong lời kể của Tụ Vân có đan xen rất nhiều lời lẽ không thật. Có lẽ cô ấy chỉ vì muốn thu hút sự chú ý, nên mới cố ý kể một số câu chuyện mà cô ấy tự cho là đàn ông thích nghe. Con người ta thường thích che đậy những thứ không thể gặp người khác, một khi thứ này che đậy không nổi, bèn dứt khoát dốc sạch sành sanh mấy thứ xú uế ra ngoài. Tôi thậm chí còn hoài nghi hành vi của Lão Hồng, chính là chuyện của bản thân Tụ Vân, nếu chỉ dựa vào một bức ảnh ngả vàng, mà tôi lại tin rằng lời một người phụ nữ kể về một người phụ nữ khác hoàn toàn là sự thật, vậy thì tôi nhất định đã ngốc đến hết thuốc chữa. Mặc dù kinh nghiệm sống của tôi chưa đến mức ghê gớm lắm, chưa phân biệt được đâu là giả đâu là thật, thế nhưng ít ra tôi cũng hiểu thế nào là hoài nghi. Mỗi lần tôi bước ra từ căn phòng chật hẹp của Tụ Vân, bước lên đại lộ Phu Tử Miếu ồn ào náo nhiệt, nhìn những con người chẳng mâu thuẫn gì nói cười rôm rả, tôi lại nghĩ đến sự cô độc mà một mình Tụ Vân có thể sẽ có. Theo lý mà nói người già đi vạn niệm tro tàn, phàm sự đều sẽ thu tâm lại, người ta chỉ cần nhìn thấy sự không chịu an phận của Mạt Vân ngày nay, tự nhiên sẽ nghĩ đến sự quyến rũ của cô ấy khi quyến rũ Lão Kiều năm nào.

Điều mà Lão Kiều khó lòng tiêu hóa nhất trong tưởng tượng của tôi, rất có thể chính là việc Tụ Vân hết lần này đến lần khác lạnh lùng bàn về sự nhục nhã của cô ấy. Cô ấy chẳng chỉ một lần nhắc đến việc Lão Kiều sâu sắc đồng tình với hoàn cảnh của cô ấy, "Ông ấy thoạt đầu chỉ đồng tình với tôi, ông ấy thương hại tôi, cứ luôn miệng nói tôi sao mà bất hạnh thế này." Xem ra duyên phận của họ, sớm nhất cũng chẳng qua là sự đồng tình và được đồng tình. Phàm là người có chứng cuồng bộc lộ, thường đều là để có được thứ gọi là sự đồng tình của người khác, tuy nhiên khéo quá hóa vụng, hiệu quả lại phản tác dụng. Mà những người thích đồng tình người khác, lại rất dễ mượn danh nghĩa đồng tình, lơ là sơ sẩy, vô tình làm ra những chuyện chẳng mâu thuẫn tí nào với sự đồng tình. "Ông ấy hết lần này đến lần khác bắt tôi kể những chuyện tôi từng trải qua," câu này đồng thời còn có thể hiểu là Tụ Vân cố ý làm thế, bởi vì cô ấy tiếp lời ngay, "Tôi biết ông ấy muốn nghe cái gì, phải nha, tôi chẳng giấu ông ấy chuyện gì cả. Không giấu, đã muốn biết, tôi liền kể hết cho ông ấy."

Trong khoảng thời gian đầu tiên, hai người bọn họ hình như đều có chủ đề trò chuyện vĩnh hằng bất biến của riêng mình. Lão Kiều luôn bàn về việc ông ta tham gia phong trào học sinh năm xưa, còn Tụ Vân thì hết lần này đến lần khác miêu tả những người đàn ông từng phát sinh quan hệ với cô ấy. Thế nhưng, nhân vật Tam Hoà Thượng chưa từng được nhắc đến trước mặt Lão Kiều. Cô ấy bảo tôi, xuất phát từ một mục đích kỳ quái nào đó, cô ấy thậm chí còn bịa ra một câu chuyện thông dâm với em chồng. Trò hoang ngôn này từng có lúc khiến cô ấy áy náy, "Tôi đã tạo cho Lão Kiều một ấn tượng, rằng loại đàn ông nào tôi cũng không từ chối. Tôi thích nhìn bộ dạng phát cáu của ông ấy, mặt đỏ bừng, mắt đỏ ngầu, một chân cứ ngoáy dưới đất, rồi bỗng ngước đầu lên, lén lút trừng mắt nhìn cậu, cứ thế đấy."

Ấn tượng của tôi về Lão Kiều trước sau vẫn chẳng tốt đẹp gì. Thú thật, tôi thực sự không bận tâm trong cuốn tiểu thuyết vụng về của mình, lại đi miêu tả tâm lý kẻ chiến thắng tự cho là đúng của Tụ Vân. Điểm khó hiểu nằm ở chỗ, cô ấy phảng phất như căn bản chẳng biết thù hận là gì. Đối với cô ấy, đối với những người đàn ông từng phát sinh quan hệ với cô ấy, không nhắc đến hoặc dứt khoát không nghĩ đến họ, thì được xem là sự trừng phạt.

Cuối cùng cũng có một ngày, khi cuộc trò chuyện quen thuộc sắp kết thúc, Lão Kiều bảo Tụ Vân đợi một lát rồi sang phòng ông ta một chuyến. "Tôi biết, cứ đi là chắc chắn sẽ xảy ra chuyện kiểu đó, trọn cả một ngày, ông ấy cứ như mất hồn." Tụ Vân chật vật lắm mới dỗ được con bé ngủ say, đi rửa mặt, rửa chân, đại khái còn thoa thêm chút kemết tuyết, rồi mang theo sự tự tin tràn đầy đi gặp Lão Kiều. "Ông ấy dọa tôi sợ khiếp vía, ông ấy dọa tôi sợ khiếp vía," cô ấy lặp đi lặp lại, trong mắt ánh lên nụ cười ranh mãnh, "Chúng tôi nói chuyện một lúc, ông ấy liền dọa tôi sợ hết hồn." Lần này Lão Kiều vô cùng thảm hại, không ngờ Tụ Vân lại từ chối một cách dứt khoát. Là một kẻ đàn ông trộm gà trộm chó, biểu hiện ban đầu của Lão Kiều tối đa chỉ ở mức tiểu học. Phương pháp lão dùng là phương pháp thời trung thế kỷ, nài nỉ Tụ Vân như cầu hoan làm tình với phụ nữ. Khoảnh khắc ấy, Tụ Vân không biết phải làm sao, Lão Kiều thì hoảng loạn hoàn toàn, cứng đờ mấy phút, Tụ Vân bỗng hoảng hốt bỏ chạy.

Tụ Vân với tâm trạng vô cùng vui vẻ cùng tôi bước vào hồi ức. Mặc dù đã trải qua rất nhiều rất nhiều năm, màn mất mặt cỡ lớn của Lão Kiều, vẫn đủ để khiến cô ấy cười to không thôi. "Hôm sau ông ấy ra vẻ nghiêm túc gọi tôi qua nhận sai, y hệt như đứa trẻ làm chuyện xấu vậy. Ông ấy ấp a ấp úng, lưỡi như bị rút gân, nói câu gì cũng không rõ." Tôi không thể quên khi Tụ Vân nói câu này, đã lộ ra phần lợi màu hồng nhạt, chẳng vì nguyên nhân gì mà cô ấy lại tháo hàm răng giả đang đeo ra, khoảng trống quá lớn giữa những kẽ răng khiến cho mấy âm phát ra vô cùng kỳ quái, tôi phảng phất nghe thấy một người khác đang nói chuyện. "Ông ấy hễ có cơ hội là nhận sai, mấy ngày đó, mấy ngày đó ngày nào ông ấy cũng trưng ra cái mặt gây họa. Ông ấy mắng bản thân cạn kiệt hệt như mắng người khác vậy." Tụ Vân bảo cách đó không lâu thì vợ Lão Kiều vừa vặn trở về. Phó huyện trưởng về tỉnh thành họp, vội vã mấy ngày trôi qua, vẫn cái vẻ phong trần mệt mỏi. "Người phụ nữ đó đời nào thèm để đàn ông vào mắt. Suốt ngày chẳng biết bận rộn cái gì, Lão Kiều tí tởn đi theo sát đít, lúc nào cũng cái mặt nhận tội và thành tâm hối cải ấy. Thật đấy, tôi cứ lo nhỡ đâu Lão Kiều lại đi nhận sai với vợ, loại người như ông ta làm ra được cái chuyện đó chứ chẳng chơi. Lúc ăn cơm, ông ấy cứ đáng thương nhìn tôi, lại đáng thương nhìn cô ta. Mấy ngày đó, người phụ nữ ấy lại vừa vặn đến tháng, tôi thật sự không tài nào hiểu nổi, mặt mũi thế này mà về nhà trong những ngày ấy, rốt cuộc có ý nghĩa gì chứ, thật là."