Con trai của Tụ Vân và tôi bằng tuổi, cùng tháng, cô ấy vẫn thường thản nhiên nói: "Cậu cũng giống hệt con trai tôi vậy." Điều khiến người ta khó đoán là cô ấy rất ít khi kể cho tôi nghe về con trai mình. "Dũng Dũng nhà tôi nếu không chết, chẳng phải cũng lớn chừng này sao?" Cô ấy cứ lặp đi lặp lại mấy câu này. Tấm ảnh tôi thấy rõ nhất về Dũng Dũng là ở Thái Bình Trấn, đó là một cậu bé bảy, tám tuổi, thắt lưng vải dành cho trẻ em, giắt một khẩu súng đồ chơi, ngây ngô cười với người chụp ảnh.

Một tấm ảnh khác là được Tấn Phương bế trên tay, vẫn là dáng vẻ bảy, tám tuổi, khuôn mặt áp sát vào Tấn Phương, dường như có chút căng thẳng khi chụp ảnh, lại phảng phất có chút không kiên nhẫn. Tấm ảnh nhăn nheo, ngả vàng lại sai tiêu cự này, phải đi kèm rất nhiều lời giải thích mới có thể hiểu rõ.

Việc Tấn Phương kể cho tôi nghe ngọn nguồn của bức ảnh này là chuyện về sau. Ấn tượng ban đầu của cô ấy đối với tôi là sự thờ ơ hoàn toàn với Dũng Dũng. Cô ấy huyên thuyên kể về người con rể của mình, một tiểu tử sinh ra và lớn lên ở ngôi làng gần đó làm ăn phát tài. Khi biết tiền lương hàng tháng của tôi còn chẳng bằng số tiền con rể cô ấy kiếm được trong một ngày, Tấn Phương nhìn tôi với ánh mắt vừa đáng thương vừa buồn cười, thở dài một hơi, mãi một lúc lâu mới nói một câu: "Học đại học, ơ cái nghiệp chướng!"

Con rể của cô ấy rang hạt dưa ở huyện thành, mua vào với giá cực kỳ rẻ, rang chín rồi bán ra với giá không hẳn là quá đắt, cứ thế mà phát tài một cách ngẫu nhiên. Tấn Phương không nghi ngờ gì nữa đã mang hình ảnh của một bà lão, khuôn mặt trắng bệch những nếp nhăn đen đúa, nhưng lại không khó coi như Tụ Vân đã nói. Chân thọt buộc cô ấy phải đi đứng chậm chạp, đi đường chậm chạp, ngược lại lại mang đến cảm giác điềm tĩnh. Rất nhanh, tôi nhận ra cô ấy cố ý tránh né việc nhắc đến Dũng Dũng, bởi vì trên thực tế, hễ cứ nhắc đến Dũng Dũng là cô ấy không thể không nói một cách thao thao bất tuyệt.

"Thật đấy, tôi đúng là chỉ thiếu một cái bụng để mang thai nó thôi. Dũng Dũng từ khi đến tay tôi, đến tay tôi rồi đấy, chà, con do chính mình dứt ruột sinh ra thì đã sao chứ, đúng là chỉ thiếu một cái bụng thôi—"

Tấn Phương cứ huyên thuyên không dứt về Dũng Dũng, đã xác nhận những gì Tụ Vân nói rằng Tấn Phương cướp mất con trai cô ấy tuyệt đối không phải là lời nói dối. Loại tâm trạng ghen tị mãnh liệt của Tấn Phương bị Tụ Vân nhắc đi nhắc lại ấy, đột nhiên sống s động xuất hiện trước mặt tôi. "Nó cảm thấy tôi muốn cướp đàn ông của nó, nên liều mạng cướp con trai tôi." Trong câu chuyện về Dũng Dũng mà Tấn Phương kể lại, tôi có thêm một nhận thức mới về Tấn Phương qua sự miêu tả của Tụ Vân. Những thứ chân thật và những món đồ giả mạo đan xen vào nhau một cách hữu cơ, thật đúng là một thảm cỏ xanh rờn, giả mạo chính là mấy bông hoa vàng xinh đẹp trên thảm cỏ ấy. Lần đầu tiên tôi nảy sinh một nỗi lo lắng khó coi đến thế, nếu trên đời này thực sự không có những món đồ giả mạo, thì sẽ là một điều mất hứng biết bao.

Theo Tụ Vân kể, năm xưa việc đưa Dũng Dũng hai tuổi về quê thực sự là do bất đắc dĩ. Sự bất đắc dĩ đó trong miệng Tấn Phương lại trở thành cái cớ, cô ấy không chút khách khí công kích Tụ Vân: "Cái gì mà không có cách nào, không biết lại vướng phải kẻ tư tình nào nữa, cô ta mà nhịn được chắc? Tội nghiệp đứa trẻ chưa tròn hai tuổi, gầy gò chẳng ra hình người gì cả, tôi nói cậu cũng không tin đâu, đứa trẻ đó nếu không phải do tôi nuôi nấng, thật đấy, sớm đã chết từ lâu rồi."

Lúc đó Tấn Phương đang mang thai đứa con gái thứ năm, Tụ Vân ôm Dũng Dũng quỳ trước mặt cô ấy, cúi đầu không chịu đứng lên. Tấn Phương nghe thấy Tụ Vân nói: "Thím hai à, thím cứ coi như sinh được một đứa con trai, con trai thuộc về thím, cháu sẽ gửi tiền về hàng tháng — cháu dập đầu lạy thím, xin thím đấy." Dũng Dũng chợt oà khóc, Tấn Phương chỉ cảm thấy trong bụng bỗng động mạnh một cái, hoảng hốt nói: "Mấy trò dập đầu này, chúng tôi không gánh nổi đâu, đứa trẻ có giữ lại hay không, dù sao cũng phải hỏi người đàn ông nhà tôi chứ, sao cô không đi hỏi anh ấy? Cô đi mà cầu xin anh ấy ấy!"

Tấn Phương thừa nhận ban đầu mình nhận nuôi Dũng Dũng, là vì mong mỏi bản thân có thể nhờ ơn mà sinh được con trai. Khi sinh đứa con gái thứ tư, đứa trẻ oa oa khóc lớn, cô ấy đã nhận thức được rằng lứa tiếp theo của mình vẫn phải là tiểu thư đài cát. Dũng Dũng đã mang đến cho cô ấy hy vọng. Cô ấy đầy tự tin xoa xoa bụng của mình, cảm giác ngày càng tròn lĩnh ấy đã cải thiện mối quan hệ giữa cô ấy và Dũng Dũng. "Đứa trẻ đó, số mệnh đã định sẵn là con trai tôi," Tấn Phương rút ra một chiếc khăn tay vừa nhăn vừa bẩn, dụi dụi ở khóe mắt nói, "Năm đứa con của chính tôi ấy chứ, đứa nào mà không yêu thương nó. Chúng nó tự đánh nhau cãi vã, cả ngày lẫn đêm không chịu yên thân, thế mà đứa nào cũng bênh vực nó, đứa nào cũng bênh vực nó. Nó hồi đó, cậu biết đấy, người đã lớn chừng nào rồi, thường hay nói, thường hay nói chính là u hai tốt nhất, con không đến Nam Kinh đâu, con không cần mẹ Nam Kinh, chính là muốn ở cùng u hai cơ." Tấn Phương đột nhiên nghẹn ngào, hét lên một tiếng "Con ơi là con của tôi ơi", bỏ mặc tôi sang một mình, tự mình ôm mặt khóc nức nở, khóc một lúc, khoát khoát tay với tôi, ra hiệu rằng cô ấy không muốn nói tiếp nữa.

Dũng Dũng lần đầu tiên trở lại Nam Kinh là lúc bắt đầu phải đi học tiểu học. Tấn Phương dường như không có lý do gì để tiếp tục giữ chặt cậu bé lại không buông. Khi Tụ Vân hớn hở đến đón con trai, Tấn Phương đang đổ bệnh một trận nghiêm trọng ra trò. Chiếc ô tô đồ chơi điện tử vẫn đang chạy vù vù trên mặt đất, Dũng Dũng khóc lóc làm ầm lên không chịu đi. Người đã đi xa rồi mà tiếng khóc tiếng hét vẫn truyền lại. Cảm giác xa lạ giữa mẹ và con là nỗi ân hận suốt đời của Tụ Vân, cô ấy trăm phương ngàn kế lấy lòng con trai, nhưng đã quá muộn, trái tim của đứa con trai đã mãi mãi thuộc về người mẹ thứ hai. Có những lúc Dũng Dũng thẫn thờ ngồi đó một mình, mặc cho Tụ Vân gọi ngàn tiếng vạn tiếng cũng không hé răng, hỏi gặng quá, chỉ nói: "Con nhớ u hai." Nửa năm sau, Tấn Phương nhận được bức thư do Dũng Dũng viết từ mấy tháng trước, chỉ là dăm ba chữ xiêu vẹo lệch lạc, đọc lên khiến người ta đau đứt ruột: Con nhớ u hai, muốn về nhà, u hai, mau đến đi.

Dũng Dũng gầy đi rất nhiều, đôi mắt càng to càng đen, thành tích học tập ở trường kém đến mức khó tin, hàng xóm láng giềng lại hùa nhau bắt nạt thằng bé, ba bữa năm giận lại bị đánh cho sưng húp cả mặt mũi. Tụ Vân đã hoàn toàn mất đi lòng tin, liên tiếp cãi nhau với hàng xóm. Khiến cho tâm trạng trở nên tệ hại tột cùng. Đổi lại cái tiếng dữ như hổ cái, nhưng con trai thì vẫn cứ cách xa không gần gũi. Tấn Phương chẳng tốn mấy sức lực đã đón Dũng Dũng đi. Nhìn đứa con trai mừng rỡ khôn xiết lao về phía Tấn Phương, nhìn đứa con trai ngoan ngoãn như chim non nép vào người Tấn Phương rời đi, Tụ Vân không kìm được mà nghiến răng nghiến lợi, thốt ra một câu đầy căm hận: "Đã chết đi rồi, mày đừng có quay lại nữa!"

Mặc dù tôi chỉ ở Thái Bình Trấn có hai ngày. Hai ngày ngắn ngủi cũng đủ để tôi tưởng tượng ra Dũng Dũng là một nhân vật như thế nào. Thanh niên bằng tuổi tôi nhưng lại đoản mệnh này, đứa trẻ thắt thắt lưng da giắt súng đồ chơi này, đã phần nào thay đổi hình tượng của Tấn Phương trong tiểu thuyết của tôi. Con người ta luôn tự cho mình là đúng, tự cho là thế này, tự cho là thế kia. Tôi phát hiện ra Tấn Phương hoàn toàn tách rời khỏi bộ khung tiểu thuyết mà tôi đã nhứu cấu tứ, cô ấy vốn dĩ không bước vào cáiòng vây cốt truyện mà tôi đã hình dung. Khi tôi một lần nữa quay lại bên cô ấy, đắn đo suy nghĩ về tình tiết nhỏ Dũng Dũng, nói vài câu vô bổ kiểu an ủi, Tấn Phương vẫn rơi nước mắt ở chỗ nhắc đến Dũng Dũng với tôi. Tôi dám cá là cô ấy đau lòng thật sự. Chiếc khăn tay vừa bẩn vừa nhăn nheo ấy, đã xóa sạch mọi từ ngữ mà tôi cố gắng tuôn trào trong tâm trí. Ở cái hoàn cảnh này, bất kỳ lời nói nào cũng đều là ra vẻ ta đây. Tấn Phương cứ mặc sức khóc lóc tự kỷ, hoàn toàn phớt lờ sự tồn tại của những người khác. Tôi lẵng lặng ở bên cô ấy một lúc lâu, cho đến khi Tụ Vân gọi tôi ở bên ngoài, mới nhân cơ hội lên tiếng rồi chạy ra ngoài.

Bữa tối không phong phú như dự đoán. Tửu lượng của Hữu Dũng vẫn hào sảng như ngày nào. Tôi không nhìn ra anh ta có điểm gì khác biệt so với những đồn trưởng đồn công an khác, mặc dù trên thực tế tôi chẳng quen thuộc với đồn trưởng đồn công an nào cả, mà Hữu Dũng cũng đã nghỉ hưu nhiều năm rồi. Anh ta luôn nhìn bạn bằng nửa con mắt, khiến người ta vô cùng lúng túng. Tôi không chắc chắn lắm việc mình uống rượu cùng anh ta thì tốt hơn, hay là không uống thì tốt hơn. Buổi tối lúc xem tivi, mọi người ngồi trong không gian tối mịt, trên màn hình tiếng súng bắn đùng đùng, đầu óc tôi nóng bừng lên, đột nhiên nghĩ đến kịch bản phim về Hữu Dũng. Có lẽ câu hỏi của tôi không đúng lúc, có lẽ anh ta vốn dĩ ghét việc tôi biết quá nhiều, không khí trầm hẳn đi một lúc lâu, Hữu Dũng mới nói: "Thời của chúng tôi lúc đó, làm gì có chuyện thế này, thật nực cười!"

Trong bữa tối, người con rể triệu phú của Tấn Phương có ghé qua một lát. Quả nhiên hắn ta có phong thái của kẻ phát tài, từ trong túi rút ra bao thuốc lá "Tam Ngũ", mời tôi và bố vợ của hắn hút. Lúc chuẩn bị đi, hắn ta quay đầu lại, lấy từ trong túi ra một bao thuốc "Tam Ngũ" khác, cùng với nửa bao ban đầu, đều để lại trên bàn trà, cười cười bước ra ngoài.

Tôi được sắp xếp ở trong căn phòng nhỏ trước kia Dũng Dũng từng ở. Chiếc giường tôi ngủ và chiếc bàn nhỏ đầu giường nghe nói cũng là di vật của Dũng Dũng. Có một khoảng thời gian, tôi gần như chẳng biết Tụ Vân đã trốn đi đâu mất. Tôi và Tấn Phương ngồi bên mép giường, nói chuyện mãi không dứt. Đương nhiên, vẫn luôn là cô ấy nói, tôi nghe. Tấn Phương kể cho tôi nghe, nếu Dũng Dũng không chết, thì sẽ không có người con rể biết kiếm tiền kia. "Chuyện gì số trời đã định sẵn, đúng là không có lấy một chút cách nào cả. Con trai thứ năm nhà chúng tôi, với đứa trẻ Dũng Dũng ấy, theo cách nói của người thành phố các cậu, chính là thanh mai trúc mã, đúng là, chà!"

Tiểu Ngũ là một cô thôn nữ rất xinh đẹp. Chỉ dựa vào bức ảnh, tôi đã phát hiện ra bản thân có khả năng đem lòng yêu cô ấy. Khi căn phòng nhỏ chỉ còn lại một mình tôi, ánh đèn mờ ảo, tôi đăm đăm nhìn khung ảnh sáu inch treo trên tường, trong lòng dâng lên một thứ cảm xúc khó tả. Khuôn mặt tròn tròn, đôi mắt tròn tròn của Tiểu Ngũ, hai bím tóc vừa dày vừa ngắn. Hạnh phúc có lẽ cũng chỉ là chuyện như thế, lúc gần thì giơ tay ra là chạm tới được, lúc xa rồi, thì giống như súng hơi bắn máy bay, không biết lệch đi đâu đến mấy ngàn mấy vạn dặm. Tôi nhìn Tiểu Ngũ trong khung ảnh mà mỉm cười, cô ấy đang mỉm cười hướng về phía tôi, cười một lúc, liền vén chăn ngồi lên giường. Tấm lưng vừa tựa vào chiếc đệm cứng cáp, thứ cảm giác mang tên mệt mỏi ấy, không chút khách khí lao thẳng vào tôi. Giấc ngủ vững chãi của tôi, không chỉ một lần bị tiếng còi tàu trên mặt sông đâm thủng, tiếng u u thê thảm ấy, khiến người ta không thể không liên tưởng đến tiếng sói tru trên sa mạc. Tôi chưa từng nhìn thấy sa mạc thực sự bao giờ, con sói nhìn thấy trong sở thú lại quá giống chó. Sói cũng giống như chó, luôn có chút gì đó đáng ghét. Con sói trong trí tưởng tượng của tôi đáng lẽ phải to bằng chiếc tàu sông, răng sắc như thép, tiếng tru ấy vang dội có lực, tuyệt không thua kém tiếng còi tàu. Nó vô cùng cô độc đến rồi đi, vừa xinh đẹp lại vừa phóng khoáng. Mặt sông dưới ánh trăng lấp lánh gợn sóng, con sói xám to bằng tàu sông có bộ răng sắc như thép nhẹ nhàng lướt qua trong giấc mơ, rồi lại nhẹ nhàng bước quay về.