Tất cả mọi người đều công nhận rằng Hanny đã tiến bộ hơn rất nhiều. Con bé có vẻ lớnổng lên ở mọi mặt. Mẹ con bé chắc mẩm phải cho gấu váy dài xuống, bởi những chiếc áo đầm mùa đông năm ngoái nay đã chật ở phần vai và ngắn ở ống tay. Hanny đã tăng hẳn năm cân, và khuôn mặt nhỏ nhắn cũng trở nên tròn trịa hơn. Thế nhưng, con bé vẫn thấp bé hơn hầu hết các thiếu nữ cùng trang lứa.

Con bé có bao nhiêu là chuyện để trò chuyện đến nỗi mẹ gọi nó là một cô bé nhiều chuyện chính hiệu. Bác trai rất thích nghe kể về người bà và viên Thiếu tá nhân hậu, rộng lượng. Hanny đã khám phá ra rằng khi còn là một thiếu nữ, bà có tên là Hannah Underhill, còn bây giờ là Horton. Rất nhiều người lớn tuổi đã đến thăm Fordham, và bác trai quen thuộc với hầu hết bọn họ. Tuy nhiên, Ben và bác sĩ Joe lại hứng thú với nhà thơ Poe; Joe biết nhiều điều về ông hơn những gì anh thổ lộ với cô em gái nhỏ.

Ồ, con bé mới vui mừng làm sao khi được quay trở lại trường học! Có biết bao nhiêu thứ để học hỏi. Nhưng rồi Dolly cũng phải đón con bé đi chơi vào một ngày thứ Bảy; và bà French đã sang đưa nó đến ngôi nhà Beautiful. Ben dường như đã phải lòng bà French mất rồi. Và lúc bấy giờ, họ đang trang hoàng lại nhà kính để trồng hoa mùa đông; Hanny ước chi nhà mình cũng có vài chậu hoa trong nhà. Mẹ con bé có những khóm cẩm tú cầu và một cây hoa đào lê, nhưng chúng đã được cất vào cuối chuồng ngựa để tránh rét qua mùa đông.

Thỉnh thoảng, con bé lại lên nhà Margaret để ngủ lại qua đêm. Daisy đang lớn lên và dần trở nên xinh đẹp chẳng kém gì Stevie hồi nhỏ; và mặc dù con bé không gợi nhắc đến Daisy Jasper, cái tên ấy vẫn luôn gợi nhớ về người bạn thân thiết của cô. Còn Stevie đã là một cậu nhóc khá lớn. Cậu bắt đầu có những dáng điệu bặm trợn, và muốn cưỡi Hanny như cưỡi ngựa, y như cách cậu vẫn làm với bố vậy. Cụ cố Van Kortland đã đan cho cậu một bộ dây cương bằng len rất đẹp.

Và Annie mới đáng yêu làm sao! Stevie ước gì nó có một đứa em trai, "'tause dirls ain't no dood" (vì con gái chẳng được tích sự gì), thằng bé nói thế. "You'm dot to be so tareful." (Chị phải cẩn thận đấy.) Thằng bé nói năng ngọng nghịu, chẳng thể phát âm được chữ "g" nào. Nó nói "umbebella" (cái ô), "peaapoket" (túi áo) và "tea-tettletel" (ấm trà). Từ Philadelphia lúc nào cũng làm khó nó. Nhưng dẫu sao, nó cũng là mối tình đầu của Hanny, và con bé không bao giờ có thể quên buổi sáng Giáng sinh khi cậu nhóc xuất hiện.

Lại có một vấn đề sôi nổi khác nữa, đó là cuộc bầu cử tổng thống. Zachary Taylor, người được mệnh danh là "Lão Cục Mịch Sẵn Sàng" (Old Rough and Ready), đã trở thành một người hùng lớn trong lòng con bé. Nó nhận ra rằng ông đã chiến đấu anh dũng trong Chiến tranh năm 1812, giao tranh với tù trưởng Tecumseh hùng mạnh, và tham gia Chiến tranh Black Hawk, bên cạnh tất cả những trận chiến gần đây ở Mexico, nơi ông đã lập nên vô số chiến công hiển hách. Khi diễn ra hội nghị đề cử, nó có phần hơi tiếc nuối khi ứng cử viên kỳ cựu Harry Clay bị gạt sang một bên, dẫu cho Tướng Scott cũng là một cựu chiến binh dày dặn kinh nghiệm. Khi ấy còn có Daniel Webster nổi danh, người có những bài diễn văn là niềm say mê của những nam sinh đi học, dẫu chúng vẫn chưa thể lu mờ Patrick Henry. Nhưng cuộc đua thực sự diễn ra giữa Cass, Van Buren, Charles Francis Adams và chính ông; và cuối cùng "Lão Cục Mịch Sẵn Sàng" đã giành chiến thắng. Mùa thu năm ấy, con bé đội một chiếc mũ rơm kiểu "rough-and-ready"; tất cả các nữ sinh đều đội như vậy.

Margaret lại khơi gợi vấn đề trường học một lần nữa. Hanny nên kết giao với những người bạn có ích, và mặc dù "những nữ sinh ở Đại lộ số 1 và Phố số 1 có thể rất dễ thương—"

"Luyên thuyên!" bà Underhill thốt lên. "Con bé còn quá nhỏ để bị gửi đi xa đến thế. Và mẹ chẳng muốn có kẻ đưa tình nào vẩn vơ trong đầu nó trong mấy năm tới đâu."

Margaret ngày càng tỏ ra ra dáng quý tộc. Bây giờ cô tự tay lo liệu toàn bộ việc nhà, lại có thêm một cô hầu gái bên cạnh cậu "chàng trai" da màu. Một số người sành điệu đang xây nhà ở khu phố thượng lưu. Bác sĩ Hoffman có rất nhiều bạn bè, và ông vô cùng tự hào về người vợ xinh đẹp của mình. Thế nhưng, đôi khi bà Underhill vẫn tâm sự trong quây quần gia đình rằng Margaret hay "làm cao".

Hanny cảm thấy hoàn toàn mãn nguyện, và tìm thấy vô số điều thú vị để học hỏi tại trường của bà Craven.

Rồi ông Theodore Whitney trở về nhà, và xuất bản một cuốn sách gồm những bức thư du ký. Và một thanh niên khác, một người tên Bayard Taylor, đã đi du ngoạn khắp châu Âu chỉ với một chiếc ba lô và cây gậy gác vai, rồi cho ra mắt cuốn sách "Views Afoot" (Góc nhìn dọc đường) của anh ta. Ben vô cùng hứng thú. Cậu thường ghé qua nhà họ Whitney để ăn tối và trò chuyện.

Nora lớn nhanh như thổi, và bộc lộ năng khiếu âm nhạc đáng kể. Giờ đây họ đã có người hầu làm việc ổn định; và bà Whitney thì càng lúc càng ra vẻ "trí thức" hơn xưa, bắt đầu tỏ ra tự hào về những câu chuyện ngắn của Delia. Cô thường được trả nhuận bút cho chúng; dẫu cho các nhà văn trẻ thời bấy giờ chỉ mãn nguyện với cơ hội được lắng nghe và được đọc tác phẩm của mình. Cô đang gom góp lại thành một thư viện kha khá, và chiếm hẳn một góc ở phòng khách phía sau, nơi anh Theodore lập tức chiếm dụng. Anh đã mang về nhà một số bức tranh khắc và bản phác thảo đẹp mắt, cùng nửa tá bức họa "Đức Mẹ" khác nhau. Bức tranh toàn cảnh về các căn phòng đã thay đổi hoàn toàn. Delia bắt đầu gây dựng cho mình một "vòng tròn" bạn bè.

Cô và Ben là những người bạn đồng hành tuyệt vời. Cô cũng có những dự định sang châu Âu; và Ben đã hưởng ứng chúng với một sự nhiệt tình lớn. Cô "cho rằng mình không thể tự túc chi phí như anh The.; nhưng cô đang dành dụm tiền cho mục đích đó." Dì Clem cực kỳ tốt bụng với cô; và khi khoản trợ cấp hàng quý được phát, dì thường thả năm đô la vào ống heo của Dele.

"Tớ không biết trong đó có bao nhiêu tiền, và tớ sẽ không đập ống heo trước hai năm đâu. Dĩ nhiên là phụ nữ thì không thể bôn ba mọi chuyện như Bayard Taylor được; nhưng nếu cô ấy tiết kiệm và tìm được những nơi trọ giá rẻ! Tớ tự hỏi liệu một mình cô ấy có đi nổi không nhỉ?"

Những đoàn khách du lịch khi ấy hãy còn chưa xuất hiện, mặc dù thỉnh thoảng đàn ông vẫn hùn hạp với nhau để tìm kiếm chỗ ở với chi phí tiết kiệm hơn.

"Hai năm," Ben trầm ngâm đáp.

Dele quả thực ngày càng xinh đẹp. Mái tóc của cô giờ đây thậm chí không còn mang sắc đỏ Titian nữa, mà là một màu nâu sáng rõ rệt, và những lọn tóc xoăn bù xù trông lại vô cùng hợp với cô. Thế rồi những vết tàn nhang cũng đang mờ dần đi. Cậu không biết liệu tàn nhang có làm lu mờ nước da của ai đó hay không khi nó mang cái độ mềm mại tựa trái đào và vẻ tươi tắn tựa sữa trứng ấy. Miệng cô dẫu hơi rộng nhưng lại có những đường cong duyên dáng, và hàm răng thì vô cùng đẹp đẽ. Một chiếc mũi dọc dừa sẽ làm mất đi tất cả vẻ tinh nghịch trên khuôn mặt cô.

"Có thể sẽ hơn hai năm một chút," Delia cân nhắc, "và anh The. có thể sẽ lại lên đường. Ồ, tớ khá chắc chắn là mình sẽ đi vào một lúc nào đó!"

"Tôi đã đinh ninh trong đầu là thế nào cũng có ngày lên đường," Ben nghiêm túc tuyên bố, rồi bật cười.

"Thật là thú vị biết bao nếu được cùng nhau đi du lịch," Dele nói với vẻ bốc đồng quen thuộc của mình, chẳng mảy may suy nghĩ về bất kỳ biến cố nào trong tương lai. "Tớ sẽ cố gắng bắt anh The. phải chờ cho đến khi tớ đủ giàu."

Ben ra về trong lòng nghĩ ngợi rằng sẽ thú vị nhường nào khi được đi du lịch cùng một người nhìn thấy mặt hài hước của mọi thứ, và là người có thể chắt chiu niềm vui trên mỗi bước đường, tựa như một con ong chăm chỉ gom mật ngọt. Cậu vô cùng tận hưởng sự vui vẻ ấy, nhưng bản thân lại không phải lúc nào cũng mang lại được điều đó. Joe và Jim đều có khiếu hài hước; nhưng John thì lúc nào cũng trầm tính và điềm đạm. Ben muốn tìm một ai đó để khơi dậy tinh thần vui thú, rồi sau đó cậu sẽ cố gắng hết sức để duy trì nó. Nhưng trong đầu cậu lúc nào cũng sục sôi biết bao ký ức về quá khứ. Thế giới này mới có lịch sử kỳ diệu làm sao! Cậu suýt lo sợ rằng giờ đây, khi không còn cuộc chiến nào diễn ra ngoài những cuộc giao tranh nhỏ với người da đỏ, cuộc sống sẽ trở nên tầm thường biết bao. Nơi đây chẳng hề có những bản tình ca nghẹt thở như ở châu Âu và châu Á, nơi những bậc chinh phạt như Tamerlane, Thành Cát Tư Hãn, Alexander, Philip và Attila, Charlemagne cùng Napoleon từng sải bước qua thế giới theo cách người ta biết đến khi ấy. Không phải Ben có bất kỳ hoài bão quân sự nào, mà đối với tuổi trẻ, những bước đi chậm chạp qua từng ngày tháng dường như thật phi anh hùng.

Cuộc sống xóm giềng êm đềm cứ thế trôi qua, dẫu phải thừa nhận rằng Hanny thường xuyên ao ước được gặp Daisy Jasper. Ông Jasper đã trở về; và kế hoạch hiện tại là những người khác có thể ở lại nước ngoài từ hai đến ba năm. Daisy đã tiến bộ lên trông thấy nhờ các liệu pháp thủy trị. Họ sẽ trải qua mùa đông ở Naples, và trở lại Đức vào mùa hè. Daisy đang theo học các lớp âm nhạc, hội họa và tiếng Ý.

Cô bé viết thư kể về bản thân cho Hanny nghe. Con bé chỉ tập đàn mỗi ngày một tiếng, và có thể kiên trì điều đó rất tốt. Mọi thứ đều vô cùng kỳ lạ và đậm chất ngoại quốc, dẫu đôi khi rất đẹp đẽ. Nhưng những vở opera thì thực sự mê hoặc đến mức không thể diễn tả bằng lời.

"Tớ muốn học chơi đàn một chút cho riêng mình," cô bé viết. "Và tớ nhận ra mình có một chất giọng khá tốt. Tớ không muốn bị tụt lại phía sau tất cả các cậu, để rồi các cậu phải xấu hổ về tớ khi tớ trở về, bởi vì tớ không thể dành cả quãng đời ở đây được, trừ khi có cậu, Hanny, và bác sĩ Joe kính yêu. Hãy kể cho tớ nghe mọi thứ về tất cả mọi người nhé."

Hanny luôn mất hai hoặc ba ngày mới trả lời những bức thư ấy. Có những nữ sinh mới ở trường để bàn tán, và vô số việc mà những người khác đang làm. Charles và Jim đến nhà Deans rất nhiều; ông Dean vô cùng quý mến họ, và bà Dean đã tạo ra một bầu không khí thật dễ chịu! Bà Reed thỉnh thoảng được thuyết phục sang chơi. Bà đã dịu dàng đi đáng kể; nhưng bà chưa bao giờ lấy lại được hoàn toàn sức khỏe, và đôi khi bà cảm thấy mình thật vô tích sự, bà đã thổ lộ với ông Reed như vậy. Nhưng ông lại nghĩ rằng chưa bao giờ họ cảm thấy hạnh phúc và thoải mái đến thế.

Điều đó khiến Hanny hoàn toàn cô độc. Josie dường như đã là một thiếu nữ rất lớn, và cô bé xếp Hanny cùng Tudie vào nhóm "mấy đứa trẻ". Tudie bận rộn với tác phẩm thêu len lớn đầu tiên của mình. Không phải là Hanny cô đơn đâu nhé! Con bé đọc sách cho bố nghe khi đã làm xong bài tập, hoặc ông lên gác để nghe nó chơi đàn. Nó đang học một số bài hát cổ xưa mà ông từng yêu thích thời trẻ, mặc dù tôi nghĩ đôi khi ông tựa đầu vào chiếc lưng ghế cao rồi ngủ thiếp đi lúc nào không hay.

Ai nấy lúc nào cũng muốn có mặt con bé; và mẹ nói nó là một cô bé lêu lổng đáng ghét. Thậm chí vợ của John cũng khăng khăng đòi chiếm một phần thời gian của nó. Cleanthe không hề lanh lợi và tràn ngập tiếng cười như Dolly, nhưng cô rất quý mến cô bé, và cả cô lẫn John đều coi việc Hanny sang uống trà là một niềm vui lớn.

Đã có những khoảnh khắc tuyệt diệu khi Zachary Taylor nhậm chức. Stephen, Dolly, Bác sĩ và Margaret đã đến Washington cùng rất nhiều người khác. Họ rất muốn đưa Hanny đi cùng.

"Đám đông chen chúc như thế không phải là nơi dành cho trẻ em," bà Underhill nói. "Nếu thế gian này còn tồn tại thì sẽ còn nhiều đời tổng thống nữa, và con bé sẽ có cơ hội đi đây đi đó khi những chuyến đi ấy mang lại cho nó nhiều ích lợi hơn."

Ben đi cùng ông Whitney. Và vào phút chót, Theodore đã nhượng bộ và đồng thời nói rằng Delia có thể đi, hơn nữa cô cũng chẳng cần phải đập ống heo của mình làm gì.

Ồ, họ đã có một chuyến đi tuyệt vời làm sao! Washington đã thay đổi kỳ diệu kể từ dạo đó; thế nhưng Nhà Trắng và một số tòa nhà chính phủ vẫn y nguyên như thế. Ben có phần hơi bỡ ngỡ trước sự lộng lẫy nơi đây. Ông Theodore bận rộn với một số người bạn, thế là Ben và Delia tha hồ lang thang, đi lạc đường, rồi lại xuất hiện ở những xó xỉnh hẻo lánh, lùng sục những địa danh nổi tiếng, và ôn lại những câu chuyện thuở nào về những người đàn ông dũng cảm cùng những người phụ nữ kiệt xuất. Chuyến hải trình xuôi dòng Potomac thật thú vị biết bao. Nào Alexandria, Mount Vernon rồi Richmond, tất cả rồi sẽ trở nên nổi tiếng gấp trăm lần trong vòng vài năm tới. Ben đã hồi tưởng lại chuyến đi tuổi trẻ đầy niềm vui này biết bao lần, khi anh trong vai một người lính, ngủ dưới bầu trời đầy sao mà chẳng biết ngày mai sẽ ra sao.

Họ chỉ là một cậu thiếu niên và một cô thiếu nữ vô tư lự, đang tìm kiếm niềm vui và tri thức, và họ đã tìm thấy rất nhiều cả hai điều đó. Ben đã đinh ninh trong đầu rằng, khi nào mình thực sự xuất ngoại, Delia chắc chắn phải là người bạn đồng hành của cậu.

Margaret và chồng lập tức đến Baltimore, bởi họ không thích chốn đông người; và Dolly cảm thấy mình phải quay về với bầy trẻ. Nhưng ông Theodore có một số việc cần giải quyết, thế là kỳ nghỉ của đám thanh niên được kéo dài thêm.

Dẫu vậy, mùa nghệ thuật ở New York năm đó khá rực rỡ với sự góp mặt của nhiều ca sĩ tên tuổi. Một đoàn opera đến từ Havana đã trình diễn một số vở diễn lừng danh; và Hanny vô cùng thích thú khi được thưởng thức "La Sonnambula" (Nữ du du mục), bởi giờ đây con bé có thể đối chiếu cảm nhận với Daisy Jasper.

Và vào tháng Năm, sự kịch tính nổi tiếng giữa hai nhà hát hàng đầu, lên đỉnh điểm trong một vụ bạo loạn lớn, đã xảy ra. Edwin Forrest, nam diễn viên bi kịch vĩ đại của thời đại ấy và mãi tận nhiều năm sau, cùng Macready, một nghệ sĩ kịch tài danh người Anh, dường như bị đặt vào thế đối chọi nhau trong cùng một vở kịch, "Hamlet". Một phe phái nhất định đang manh nha xuất hiện đã lấy chủ nghĩa Mỹ mang tính hẹp hòi làm khẩu hiệu, và đang phản đối mọi ảnh hưởng từ ngoại kiều. Macready đã biểu diễn, rồi sau đó đi thực hiện một hợp đồng khác, nhưng dự định sẽ quay lại để diễn tiếp. Một số kẻ đầu nóng quyết định rằng ông không được phép làm thế; và mặc dù mọi biện pháp phòng ngừa đã được thực hiện, dư luận vẫn tin rằng lý trí sáng suốt của cộng đồng sẽ ngăn chặn mọi sự hỗn loạn thực sự. Thế nhưng đám đông bạo loạn ngày càng lớn mạnh và chìm đắm trong sự định kiến hẹp hòi của chúng, và trước khi vở kịch diễn được nửa chừng, một cuộc tấn công đã giáng xuống nhà hát opera. Lực lượng của những kẻ bạo loạn mạnh đến mức Trung đoàn Bảy lừng danh đã phải được điều động. Đó là một đêm của sự kinh hoàng và bi kịch, và cả thành phố chìm trong hoảng loạn cuồng loạn. Mọi chuyện trở nên nghiêm trọng đến mức không thể dẹp yên nếu không đổ máu; và trong suốt nhiều ngày, toàn bộ thành phố dường như bàng hoàng vì một chuyện như thế lại có thể xảy ra.

Thế nhưng, khi sự ngạc nhiên và tiếc nuối vẫn chưa kịp lắng xuống, một âm thanh báo động bất ngờ vang khắp thành phố với những âm điệu nghẹn ngào kỳ lạ khiến những khuôn mặt dũng cảm nhất cũng phải tái mét,—một vị khách không mời mà đến, thứ khi ấy bị khiếp sợ hơn bất cứ thứ gì, mà khoa học vẫn chưa thể đương đầu nổi. Người ta nhắc đến nó với tiếng thở khẽ khàng. Nó không đơn thuần xuất hiện ở những kẻ nghèo hòe cùng đinh, hay những kẻ thờ ơ với sự sạch sẽ và ngăn nắp, mà nó lan rộng ra khắp mọi nơi,—căn bệnh dịch tả đầy ám ảnh và bí ẩn.

Những người lớn tuổi vẫn nhớ về tai ương cách đây ngót nghét hai thập kỷ, và nhiều người trong số họ đã chuẩn bị trốn chạy đến những vùng đất an toàn. Nơi là tâm dịch của thành phố lúc bấy giờ chính là khu Five Points cũ, nơi những kẻ hạ lưu và nghèo đói nhất, những tên ăn mày, kẻ trộm, và đôi khi là cả những kẻ sát nhân, chen chúc nhau cho đến khi trở thành một cái ổ khiến người ta phải xa lánh và khiếp sợ. Càn quét qua khu vực này, dịch bệnh lan đi như cháy rừng.

Margaret đã chấp nhận lời mời khẩn thiết từ những người họ hàng ở Tarrytown, và cùng đứa con nhỏ đến đó, đồng thời khăng khăng đòi mang theo cả cô em gái nhỏ. Cha Underhill cảm thấy nhẹ nhõm khi con bé tránh xa được hiểm nguy, và đã cố gắng thuyết phục vợ mình đi theo.

"Không," bà kiên quyết đáp; "Joe phải ở lại; còn anh và Stephen không thể trốn chạy khỏi công việc kinh doanh được. Khi Margaret và Hanny đã an toàn, mẹ sẽ ở lại để canh chừng số còn lại của các anh em. Mẹ có thể sẽ cần thiết."

Dolly đã đưa hai đứa con của mình lên nhà các chị, những người sống bên sông Hudson gần Fort Washington. Stephen có thể lái xe lên mỗi ngày hoặc cách ngày để mang tin tức của mọi người về.

Mọi thứ hoàn toàn không có vẻ gì là đáng sợ ở chốn điền viên nhà họ Morgan. Quả thực, chị họ Famie đang già đi trông thấy, và trở nên yếu ớt hơn nhiều so với số tuổi thực của mình. Bà Eustis thực sự là trụ cột trong nhà, rất vui vẻ và cởi mở, mang một tâm hồn khá lãng mạn, cũng thích đọc sách chẳng kém gì mấy người trẻ tuổi.

Và đối với họ lúc bấy giờ, thế giới dường như ngập tràn những nhân vật nổi tiếng. Bởi bên cạnh Cooper và Irving, còn có những bộ sử tuyệt trần của Prescott đong đầy nét lãng mạn. Còn về các tiểu thuyết gia, có cô Leslie đang mang lại niềm vui cho độc giả tạp chí, rồi cô Sedgwick và Lydia Maria Child. Thêm vào đó là nữ văn sĩ yêu thích của Hanny, bà Osgood, Alice Carey, và bà Welby đang dần tạo dựng tên tuổi, cùng Longfellow, Hawthorne và Emerson. Bác sĩ mang lên cho họ những cuốn tạp chí mới, và báo rằng mọi người đều khỏe mạnh. Ben cũng lên chơi một tuần, làm phong phú thêm kho sách của họ.

Họ ghé thăm Sleepy Hollow, dẫu nơi đây hãy còn chưa trở thành điểm hành hương nổi tiếng. Ông Irving đã trở về từ Madrid, và bạn bè thường xuyên ghé thăm ông. Ông luôn dành cho họ sự chào đón nồng hậu. Họ thường ngồi ngoài hiên nhà cũ để trò chuyện; hoặc khi không có khách, hai người cháu gái cùng một số người anh em của ông sẽ bầu bạn với ông.

Ben lấy hết can đảm để đến thăm người đàn ông quyến rũ, người được vô số bạn bè yêu mến, và dắt theo cô em gái nhỏ của mình. Thật là một giờ đồng hồ tuyệt diệu làm sao! Hanny quá rụt rè để nói chuyện nhiều, mặc dù con bé từng rất mạnh dạn trên hiên nhà cũ của nhà thơ ở Fordham. Có lẽ, thực ra là chẳng có cơ hội nào cả, vì Ben chiếm trọn thời gian nói chuyện mất rồi. Họ bước vào và ngắm nhìn những bức vẽ phác họa từ Rip Van Winkle, Ichabod Crane và Katrina. Thế nhưng con bé vẫn mãi yêu mến cuốn sử cũ từng làm nó say đắm ngay từ cái nhìn đầu tiên, và nó sẵn sàng dâng hiến trọn vẹn sự sùng bái ngây thơ của mình cho ông, dù ông có chẳng viết thêm tác phẩm nào khác đi chăng nữa.

Ben đã từng tận mắt chứng kiến khá nhiều nhân vật tên tuổi. Họ thường xuyên ghé qua nhà Harper. Cậu từng hay bàn luận về họ với Delia; và giờ đây cậu thầm nghĩ mình sẽ có một câu chuyện hấp dẫn biết bao để kể cho cô nghe.

Hôm sau, họ sang thăm bà và Chú David. Jim đang ở đó thăm nom. Mẹ cậu muốn để cậu tránh xa chốn hiểm nguy. Cậu và Ben sẽ đi xuống Yonkers; và dẫu họ rất không nỡ rời xa cô em gái nhỏ, Hanny vẫn quay lại Tarrytown.

Mãi đến tháng Mười, Bác sĩ mới đồng ý cho Margaret trở lại thành phố. Daisy đã lớn lên rất nhiều, và bắt đầu bập bẹ nói những lời ngọng nghịu đáng yêu. Bà Underhill đã có hai chuyến ghé thăm ngắn ngủi; và dù trông bà có vẻ hơi bồn chồn hơn bình thường, bà vẫn tuyên bố: "Mẹ đã rất khỏe trong suốt mùa hè, và chúng ta có rất nhiều điều để tạ ơn. Mẹ không thể bỏ mặc bố và mấy đứa con trai được."

Chưa bao giờ bà lại tỏ ra quyến luyến Hanny đến thế, dù bà vẫn luôn yêu thương con bé. Bà vòng một tay ôm lấy nó, và hầu như chẳng muốn rời mắt khỏi nó mảy may.

"Con bé có ngoan ngoãn, không gây phiền phức gì, lại biết chăm sóc Chị họ Famie và phụ giúp hết sức có thể không? Nó bây giờ đã là một thiếu nữ lớn rồi, và phải biết làm việc có ích chứ."

Hanny mỉm cười, hôn mẹ và đáp: "Con đã cố gắng hết sức ạ. Và con đã rất, rất hạnh phúc."

"Chị họ Margaret, em tự hỏi liệu chị có biết trân trọng đứa trẻ ấy không," Roseann lên tiếng khi Hanny đã ra hiên nhà để nô đùa cùng bé Daisy. "Nó là một con bé lanh lợi quá chừng, lại chẳng hề kiêu kỳ chút nào. Em thực sự ngạc nhiên khi thấy nó hiểu biết về sách vở và cả con người nữa chứ. Lại còn chăm chỉ và ôn hòa nữa chứ. Nó làm em nhớ đến Bà Underhill và Dì Eunice. Em thật hy vọng chị có thể giữ lấy nó. Thật là một ân huệ từ ơn trên khi nó không phải ở lại thành phố suốt mùa hè qua. Dịch tả khủng khiếp lắm! Em chẳng hiểu sao chị lại có can đảm để ở lại nữa."

"Các con trai của tôi đều ở đó." Những giọt nước mắt lăn dài trên khóe mi bà Underhill. "Và dù chúng được bình an vô sự, chúng vẫn thường cần đến tôi. Sẽ chẳng ai thực sự thấu hiểu mọi chuyện nếu họ chưa từng trải qua nó. Có đêm Joe về nhà trong tình trạng kiệt sức đến mức phải nằm liệt giường suốt ngày hôm sau. Tôi chỉ biết cầu nguyện trong từng khoảnh khắc; tôi có cảm giác như mình chưa bao giờ cầu nguyện thành tâm đến thế. Và còn bao nhiêu rắc rối của nhà John nữa. Vâng; biết bao người đã phải gục ngã trước nỗi đau chia lìa với những người ruột thịt thân thương nhất."

Vợ của John Underhill đã mất cả cha lẫn mẹ chỉ trong vòng chưa đầy hai mươi bốn tiếng đồng hồ. Sau đó, đứa con bé bỏng của Cleanthe chào đời khi đã chết lưu; và họ phải đưa cô đến nhà Mẹ Underhill trong tình trạng thoi thóp; nhưng nhờ sự chăm sóc tận tình cuối cùng cô đã hồi phục. Những người họ hàng nhà Archer ở Phố Henry đều đã qua đời; cùng rất nhiều người khác trong số bạn bè và họ hàng thân thích.

Họ không hề kể cho Hanny nghe ai đã rời bỏ xóm giềng này cho đến khi con bé trở về nhà. Bà Reed là một trong số những người ra đi đầu tiên. Bà đang chuẩn bị rời đi cùng Charles thì tiếng gọi định mệnh âp đến. Thế nhưng nỗi đau lớn nhất đối với bà chính là sự ra đi của Tudie Dean. Con bé đã có vẻ héo mòn suốt mấy ngày; và một đêm nọ Bác sĩ Joe đã được gọi đến, nhưng mọi nỗ lực đều vô ích. Hai trong số những đứa trẻ Do Thái xinh xắn nhất từng đến nhà Whitney đã được chôn cất cùng một ngày.

Cleanthe vẫn ở lại nhà, theo cách cô gọi ngôi nhà của mẹ chồng. Cô xanh xao và gầy hộc hệch, ôm chặt Hanny vào lòng và khóc nức nở trên vai con bé.

Charlie Reed vô cùng thương tiếc người mẹ kính yêu.

"Cháu không thực sự hiểu mọi chuyện diễn ra thế nào nữa," cậu nghẹn ngào nói; "nhưng chúng cháu đang dần trở thành những người bạn tri kỷ; bà dành sự quan tâm thực sự cho việc học của cháu; và bà dường như muốn bố tìm thấy niềm vui trong những điều ông thích. Bố đang suy sụp hoàn toàn vì chuyện này, và ngôi nhà trông thật đáng sợ! Chị họ Jane khuyên bố nên từ bỏ cơ ngơi ấy để đi ở trọ; cháu nghĩ cô ấy hơi căng thẳng và muốn có sự thay đổi. Ồ, khoảng thời gian vừa qua mới tồi tệ làm sao! Cháu rất mừng vì cậu đã đi vắng. Và cả Tudie Dean tội nghiệp nữa!"

Cả hai ôm lấy nhau khóc nức nở. Và khi Hanny bước vào thăm Josie, con bé gần như tan nát cõi lòng; bởi Josie trông thật lạ lẫm, đã ra dáng người lớn và vô cùng trầm tĩnh.

Bà Dean siết chặt Hanny vào lòng.

"Tạ ơn Chúa, cục cưng của ta," bà thốt lên, "vì mẹ con không phải đau đớn vì bất kỳ sự mất mát nào. Anh trai con đã hành động vô cùng anh dũng, và đã có lúc tất cả chúng ta đều lo sợ. Thằng bé kiệt sức đến mức ta biết chắc nó không thể sống nổi nếu đó là dịch tả. Các bác sĩ đều là những người anh hùng; và rất nhiều người trong số họ đã hy sinh thân mình."

Thế nhưng dòng đời vẫn tiếp tục trôi, dẫu cho hàng ngàn người đã ngã xuống. Công việc kinh doanh lại tái khởi động; thậm chí cả các hoạt động giải trí cũng bắt đầu nhộn nhịp trở lại. Nhưng có biết bao gia đình đang chìm trong u buồn.

Và dù nhà Underhill chưa từng đón nhận Cleanthe với tất cả sự nồng nhiệt mà Dolly từng khơi gợi, giờ đây họ vô cùng yêu thương cô; và cô dẫu sao cũng hòa mình vào họ bằng một sợi dây liên kết mới mẻ và gắn bó hơn.

Sẽ có rất nhiều công việc kinh doanh cần phải giải quyết. John nghĩ tốt hơn hết là nên tìm kiếm một đối tác mới. Ông Bradley đã để lại một gia tài khá lớn vào thời điểm đó. Ông đã đầu tư vào bất động sản ở khu thượng lưu, và John nghĩ rằng sẽ khôn ngoan nếu xây dựng nhà cửa rồi bán hoặc cho thuê tùy theo mong muốn của vợ. Ngôi nhà cũ đã dọn sạch đồ đạc, những thứ tốt nhất được cất vào kho để dùng sau này.

Anh cố gắng thuyết phục cha mình chuyển lên khu thượng lưu xa hơn. Joe cũng là một nhân tố quan trọng trong vấn đề này.

Bởi dẫu cho dịch tả đã buông tha cho Bác sĩ Fitch, những bệnh tật tuổi già và công việc nặng nhọc đã quật ngã ông. Một người cháu trai vừa tốt nghiệp, mang uy danh của chính cái tên ấy, đang rất nóng lòng muốn tiếp quản phòng mạch. Joe cảm thấy hoàn cảnh đang định hình một sự thay đổi cho cuộc đời mình; và giờ đây anh đã sẵn sàng bước vào một hành trình thuộc về riêng anh.

Rồi gia đình Dean bán nhà, và cũng dọn lên khu cao hơn một chút. Chẳng mấy chốc, và trước khi nhiều năm trôi qua, sẽ có xe điện thay cho những chuyến xe ngựa chậm chạp, cồng kềnh, và người ta có thể di chuyển qua lại nhanh chóng hơn. Xu hướng chuyển dịch lên khu thượng lưu là điều không thể chối cãi.

Ông Reed cho thuê lại ngôi nhà đã được trang bị đầy đủ nội thất, và sang nhà Dean ở trọ.

Hanny có cảm giác như chẳng còn ai giữ nguyên vẻ ban đầu nữa. Nora Whitney cao hơn Hanny gần một cái đầu, và đang trở thành một thiếu nữ rất sành điệu. Giọng hát của cô được đánh giá là đầy hứa hẹn và đang được mài giũa. Thế nhưng chú mèo Pussy Gray đáng thương đã khép lại cuộc đời mình, và nằm ngủ yên dưới một khóm hồng trắng lớn ở cuối sân. Mái tóc của bà Whitney hầu như đã bạc trắng, và trông bà vô cùng xinh đẹp. Ông Theodore bắt đầu xuất hiện những sợi bạc ở cả tóc lẫn râu; nhưng Delia thì hầu như chẳng thay đổi mấy. Dì Clem vẫn tiếp tục cuộc sống với phong thái bình thản và vui tươi vốn có.

Và rồi những tiếng chuông vang lên chào mừng thời khắc giữa thế kỷ, năm 1850! Thật là kỳ diệu biết bao.

"Tự hỏi liệu có ai trong chúng ta sống được đến năm một nghìn chín trăm không nhỉ," Hanny thắc mắc, giọng mang theo một sự rung động đầy kính sợ.

"Bố cho là bố không sống được đến lúc đó đâu," bố đáp lại; "nhưng một vài đứa trong số các con thì có thể. Mà này, ngay cả Stephen khi ấy cũng chưa đến tám mươi tuổi là cùng; và con thì chỉ vừa qua tuổi sáu mươi một chút!" Ông bật cười với một âm thanh trầm ấm, đầy thú vị. "Và tất cả những người trẻ tuổi các con ngày nay sẽ kể cho con cháu mình nghe New York trông như thế nào vào cột mốc nửa thế kỷ. Chà, nó đã có những bước tiến vĩ đại kể từ năm một nghìn tám trăm. Thỉnh thoảng bố tự hỏi điều gì sẽ xảy ra tiếp theo đây. Chúng ta đã có hơi nước trên cạn lẫn dưới nước. Chúng ta đã khám phá ra miền đất vàng Eldorado, và phát minh ra máy điện tín; và đang có những người tính toán đến chuyện giăng một đường cáp ngầm xuyên qua đại dương. Điều đó có thể thành hiện thực trong thời đại của các con đấy."

"Và cả máy khâu nữa," cô bé mỉm cười tiếp lời.

Chiếc máy khâu lúc bấy giờ đang thu hút rất nhiều sự chú ý và dần trở thành một trợ thủ đắc lực.

Thế nhưng được sống để chứng kiến năm một nghìn chín trăm! Điều đó giống như việc tìm ra suối nguồn tươi trẻ vĩnh cửu vậy.