Tiếp theo đây, có lẽ là một cuộc thảo luận về Khoái lạc, bởi vì khái niệm này được cho là gắn bó mật thiết nhất với bản tính con người chúng ta; và vì thế, người ta giáo dục thanh thiếu niên, dẫn dắt các em trên con đường đời bằng hai chiếc la bàn là Khoái lạc và Đau khổ. Hơn nữa, việc yêu thích và ghét bỏ những điều đúng đắn được đánh giá là tối quan trọng trong việc hình thành phẩm hạnh đạo đức tốt; bởi vì những cảm xúc này kéo dài suốt cả cuộc đời con người, tạo ra một khuynh hướng và tác động mạnh mẽ đến phía Đức hạnh và Hạnh phúc, khi mà con người luôn chọn điều dễ chịu và tránh xa điều đau đớn.

Do đó, những chủ đề như thế này, thiết nghĩ, chúng ta tuyệt đối không thể bỏ qua, đặc biệt là khi chúng vấp phải rất nhiều ý kiến trái chiều. Có những kẻ gọi Khoái lạc là Thiện chí tối cao; nhưng cũng có những kẻ trái lại, quả quyết rằng nó cực kỳ xấu xa; có lẽ một số người thực sự tin là như vậy, trong khi số khác lại cho rằng, xét về mặt đời sống và hạnh phúc, việc lên án Khoái lạc là một điều xấu — ngay cả khi thực tế không phải vậy — sẽ có lợi hơn; với lập luận rằng, vì đại đa số con người vốn có khuynh hướng ngả theo khoái lạc và là nô lệ cho những ham muốn của mình, nên việc kéo họ về phía ngược lại là điều đúng đắn, để nhờ thế mà họ có thể vươn tới điểm trung dung.

Thú thật, tôi hoài nghi sự khôn ngoan của sách lược này; trong những vấn đề liên quan đến tình cảm và hành động của con người, lý thuyết vốn kém sức thuyết phục hơn thực tế: do đó, bất cứ khi nào chúng mâu thuẫn với kinh nghiệm thực tế, chúng không chỉ bị khinh miệt mà còn kéo theo cả chân lý sụp đổ cùng mình. Chẳng hạn, kẻ nào lớn tiếng chê bai Khoái lạc, nhưng nếu một ngày bị bắt gặp đang theo đuổi nó, thì sẽ bị xem là kẻ quay lưng trượt ngã, vì cho rằng bản chất của khoái lạc đúng là thứ tồi tệ như hắn từng ra sức gào thét, bởi số đông loài người vốn chẳng đủ tinh tế để phân định rạch ròi.

Vì vậy, những lời giải thích trung thực về các vấn đề như thế này dường như mang lại nhiều lợi ích thiết thực nhất, không chỉ nhằm mục đích trau dồi tri thức mà còn cho cả đời sống và hành xử: bởi vì chúng được tin tưởng là hoàn toàn phù hợp với thực tế, và nhờ đó, chúng thuyết phục được những bậc hiền triết sống sao cho hòa hợp với chúng.

Nhưng bấy nhiêu cân nhắc thế là đủ; giờ đây, chúng ta hãy cùng chuyển sang những châm ngôn hiện hành bàn về Khoái lạc.