Những trận chiến bắt đầu từ đêm hôm đó chỉ ngừng lại khi cánh rừng Sequeiro Grande biến thành rừng ca cao. Những người ở vùng trong từ Palestine đến Ilhéus và cả những người ở Itapira, về sau thường bằng vào cuộc xung đột này để tính ngày tháng.
- Dạo ấy là vào trước những trận đánh nhau ở rừng Sequeiro Grande.
- Chuyện đó xảy ra sau khi cuộc tranh chấp rừng Sequeiro kết thúc.
Đó là lúc kết thúc cuộc giao chiến lớn để chiếm đất, và là trận tàn khốc nhất trong tất cả, cho nên nó vẫn là một thực tế còn sống mãi trong nhiều năm, những giai thoại về nó truyền đi từ miệng người này sang miệng người khác, từ cha đến con, từ ông lão đến thanh niên. Và trong các buổi chợ phiên, tại các thành phố lớn nhỏ, có những nhạc sĩ mù vẫn ca ngợi những cuộc ẩu đả xưa kia đã tưới ngập máu vùng đất đen của ca cao:
Đó là một chuyện yêu ma
Trong một đêm những mụ phù thủy ruổi ngựa
Vì những người mù là những nhà thơ và nhà chép sử của đất nước này. Họ đi, tay gảy đàn, nương giữ những truyền thống của địa phương trong tiếng hát mê hồn của mình. Những đám đông và những người đến mua hàng, tất cả đều quây quanh những nhà thơ mù hát rong nọ để nghe kể chuyện về cái thời mới bắt đầu trồng ca cao, thời mà thế kỷ hãy còn non trẻ. Họ ném những đồng tiền nhỏ vào chiếc bát gỗ dưới chân người ăn xin trong khi chiếc đàn rền rĩ và một giọng run rẩy nhắc lại những cuộc tử chiến xa xưa ở Sequeiro Grande:
Chưa bao giờ từng thấy bắn nhau như vậy
Biết bao xác chết trên phố phường…
Người thì ngồi xổm trên mặt đất, một nụ cười trên môi, kẻ tì lên cây gậy, ai nấy chăm chú lắng nghe câu chuyện của người mù. Đàn ghi ta đệm theo những vần thơ; và cứ hát đến đâu, những con người ngày nay lại thấy sừng sững hiện ra trước mắt họ những con người của thời xưa, những kẻ đã khai phá rừng rậm, hạ cây rừng, đã chém giết và đã chết, đã trồng ca cao. Nhiều kẻ trong số đã tham gia cuộc đánh nhau ở Sequeiro Grande, ngày nay vẫn còn sống và một vài người trong bọn họ được kể đến trong những bài thơ do người mù hát; những thính giả không bao giờ nghĩ đến việc gắn những chủ đồn điền ngày nay với những người đi chiếm đất hôm qua. Dường như bọn này đã thuộc về một thế giới khác, vì thời gian đã thay đổi biết bao. Nơi trước kia là rừng bao phủ đầy bí mật với những thân cây cổ thụ, ngày nay là những rừng ca cao quả vàng óng. Những người mù tiếp tục hát và chuyện của họ thật là khủng khiếp:
Tôi sẽ kể các bạn cùng nghe
Một câu chuyện rùng mình sởn gáy…
Một câu chuyện rùng mình sởn gáy - đó là chuyện rừng Sequeiro Grande. Ngay cái đêm anh em nhà Merenda và ba tên cabra của Horácio tập kích Sinhô Badaró trên con đường tắt, ngay đêm đó Juca cầm đầu một tá tay chân, ra đi và đã gây ra hàng loạt hành động tàn bạo ở vùng lân cận. Bắt đầu, chúng giết hai anh em Merenda ngay trước mặt người mẹ, để làm gương, theo như người ta kể lại. Rồi chúng đến khu rừng của Firmo và đốt cái đồn điền trồng sắn của hắn; sở dĩ chúng không giết Firmo là vì tình cờ hắn lại ở Tabocas.
- Thế là hai lần nó thoát khỏi tay ta rồi, - Juca nói - lần thứ ba thì đừng hòng.
Sau đó, chúng đến nhà Braz, nhưng nổ ra đánh nhau ở đây vì Braz cùng tay chân của hắn chống cự lại kịch liệt và Juca phải rút, để lại một xác chết, còn không biết phía bên kia có bao nhiêu tên bị hạ. Có điều chắc chắn là Antônio Vítor đã hạ một tên, vì Juca có nhìn thấy nó ngã xuống. Antônio quả quyết rằng hắn còn bắn trúng một tên nữa, nhưng không ai dám chắc cả.
Khoảng hai mươi năm sau, những ca sĩ mù đi thăm các phiên chợ tại các thành phố mới Pirangi và Guaraci mọc lên ngay ở chỗ khu rừng Sequeiro Grande xưa kia, đã tả lại chi tiết trận đánh như sau:
Buồn bao nhiêu và hổ thẹn bao nhiêu!
Đã có biết bao người bị giết!
Người của Horácio và người của Badaró
Nằm sóng sượt bên nhau trên mặt đất
Ôi! Thật là buồn héo ruột
Phải nhìn thấy cảnh chém giết này.
Nhìn thấy những người đã mất đi cuộc sống
Hằng ngày, từ mặt trời này sang mặt trời kia.
Hình như những người thời trước đều phải tuyển tất cả jagunco nổi tiếng bắn chắc tay và có lòng dũng cảm từng được thử thách. Nghe nói Horácio đã cử người vào nội địa, tìm những tên du côn trứ danh, và anh em nhà Badaró thì không kể đến tiền khi cần phải thuê một xạ thủ giỏi. Đêm tối đầy hãi hùng, bí mật, đầy những chuyện bất ngờ. Không một con đường nào an toàn đối với khách bộ hành, dù đường đó dài hay khuất nẻo đến đâu. Cả những người không hề dính dáng gì đến cánh rừng Sequeiro Grande, với Horácio hoặc anh em nhà Badaró, cũng không dám mạo hiểm đi trên những con đường ở cái đất ca cao này, nếu không có ít nhất là một tên cabra xạ thủ nhà nghề đi theo. Bọn thương gia buôn hàng sắt kiêm bán cả vũ khí thời bấy giờ phất to. Tất cả đều vớ bẫm, trừ Azevedo ở Tabocas đã vỡ nợ khi cung cấp súng tự động cho nhà Badaró. Nếu như hắn còn lại được phần nào, sau cuộc kinh doanh lụn bại, là nhờ ở tài khéo léo về chính trị. Về sau, hắn mở một cửa hàng ở Ilhéus, và cả hắn nữa, trong tuổi già khốn khổ cũng kể lại những chuyện giống như loại chuyện của các sinh viên trẻ ngoài thành phố:
Họ vứt rìu và dao quắm
Vác khẩu súng lên vai
Thằng lái súng phất to
Người ta mua hàng rừng vũ khí
Tôi đồ rằng, mọi khoản tính xong xuôi,
Nó bán được đến non triệu súng.
Như thế đó, những người ăn xin mù, hai mươi năm sau, kể lại những chiến công dũng cảm của anh em Badaró, Sinhô và Juca:
Sinhô là người thần thế
Thủ lĩnh nhà Badaró
Gần xa khét tiếng
Một phát chết năm.
Juca cũng can trường rất mực
Nổi tiếng vì dũng mãnh hơn người
Dọc ngang trời đất
Không sợ một ai.
Nhưng họ cũng ca ngợi sự dũng cảm của Horácio và đồng đảng hắn, nhất là Braz, con người can trường hơn tất cả, bị ba vết thương vẫn tiếp tục chiến đấu và còn giết chết hai người.
Braz, gọi đủ cả họ tên
Là Brasilino José dos Santos
Nằm hấp hối trên mặt đất,
Vẫn bắn mãi không thôi
Vì chưa hề thỏa nguyện giao tranh
Bị thương rồi vẫn hạ bay địch thủ
Họ tả lại cả Horácio trong đồn điền, ra lệnh cho bọn tay chân và phái chúng lên các ngả đường bao quanh rừng Sequeiro Grande.
Thủ lĩnh Horácio truyền lệnh
Bọn cabra cưỡi ngựa rong ruổi trên đường
Gieo cái chết khắp nơi khắp chốn.
Những bài dân ca bắt nguồn từ cuộc giao tranh ở rừng Sequeiro Grande không chỉ mô tả nhân vật và chiến công của những nhân vật chính, mà còn nói tới cả cuộc sống rối loạn của người thời ấy. Chẳng hạn như:
Đàn bà có chồng nơi đây tuyệt giống
Trừ phi sống ở Bahia.
Ở đất này người ta thường nói:
Đàn bà có chồng cũng như tất thảy
Hôm nay là bà nội
Ngày mai sẽ lại góa chồng.
Hai mươi năm sau, những người ở phiên chợ, nghe bài hát tại các thành phố dựng trên khu rừng cũ, kinh ngạc kêu lên hoặc cười vui vẻ và bình luận câu chuyện bằng những câu ngắn và sôi nổi. Nhờ giọng hát của người mù, cả một năm rưỡi tranh hùng kia như diễn ra trước mắt họ, con người ta giết nhau, chết, bón đất bằng máu của mình. Và khi người mù kết thúc bài hát:
Và giờ đây tôi đã kể xong câu chuyện
Làm các bạn rùng mình sởn gáy
Họ ném vài đồng tiền nhỏ vào cái bát gỗ của lão và vừa tản đi vừa bảo nhau: “Chuyện yêu ma đó thôi, không có gì khác cả.” Bài hát cũng nói như vậy: “Đó là chuyện yêu ma, trong một đêm những mụ phù thủy ruổi ngựa.” Lời nguyền của lão da đen Jeremias đè nặng trên mặt đất thuở đó, truyền từ đồn điền này sang đồn điền khác, qua tiếng nói của gã Damião da đen, cái bóng gầy gò và bẩn thỉu, con người ngây ngô không làm hại ai, chỉ khóc lóc, rên rỉ, lang thang dọc những con đường cái và đường hẻm trên cái đất ca cao này.
