Ngô Dục vừa nhắc đến vấn đề thôn tính ruộng đất, Đường Dịch lập tức hiểu ra tại sao triều đình lại khó trưng (trưng) phu dịch đến vậy.

“Tướng công ý nói, dân phu khó trưng tập là có liên quan đến việc thôn tính ruộng đất ở các châu phía Bắc?”

Ngô Dục cười: “Đại Lang quả là người thông minh!”

“Không sai! Đúng là có liên quan đến chuyện này.”

“Đại Tống hiện nay, vấn đề điền sản tập trung vào tay các hộ giàu có, sĩ thân quả thực vô cùng nghiêm trọng, mà nơi nghiêm trọng nhất chính là các châu phía Bắc.”

“Phương Bắc trọng nông, cho vay lãi cao, bất kể là sĩ tộc hào môn hay những hộ giàu có dư tiền, đều lấy việc mua đất, cho vay lãi làm ưu tiên hàng đầu để tích lũy tài sản. Bởi vậy, ở các lộ Hà Bắc, Kinh Đông, nạn thôn tính diễn ra nghiêm trọng nhất, cứ mười hộ nông dân có ruộng thì không còn nổi ba hộ.”

“Thêm vào đó, quan thuộc chức điền, học điền, công điền của Đại Tống phần lớn nằm ở phía Bắc, khiến cho lượng lớn bách tính hoặc phải vào thành làm công, hoặc phải nương nhờ vào các sĩ tộc lớn.”

“Cho nên, đừng nhìn phía Bắc đất đai rộng lớn, nhưng theo luật Tống, sĩ tộc có quan thân, tước vị phần lớn không phải xuất đinh xuất dịch, còn bách tính có nghĩa vụ làm lao dịch thì lại vô cùng ít ỏi.”

Nói đến đây, Ngô Dục cười khổ: “Trước kia khi bắt phu dịch, triều đình cũng biết các châu phía Bắc không có nhiều đinh tráng để xuất, đành phải thổi phồng con số, năm ngàn nói thành một vạn. Mà thực tế trưng tập chính quy, có khi chỉ được hai ngàn.”

Đường Dịch nghi hoặc hỏi: “Vậy số còn lại thì sao?”

Ngô Dục đáp: “Phân bổ theo ban thưởng mà thôi! Sĩ tộc địa phương ít nhiều cũng phải nể mặt triều đình, tùy theo con số, các châu mỗi nhà xuất vài nghĩa đinh để đắp vào cho đủ.”

“Phân bổ theo ban thưởng?”

Đường Dịch thầm nghĩ, nghe thật nhảm nhí! Xem ra Đại Tống không chỉ có hoàng đế nhu nhược, mà đến cả triều đình cũng đủ nhu nhược.

Ngô Dục lại nói: “Không còn cách nào khác, sĩ tộc hiện nay tuy không còn phong quang như thời trước nhà Đường, thế nhưng, dải đất rộng lớn phía Bắc vốn là túi lương, túi tiền của Đại Tống, triều đình cũng không thể cưỡng chế trưng thu quá mức.”

“Chẳng phải thầy của ngươi cũng vì đụng đến khối lợi ích khổng lồ này mới bị đuổi khỏi triều đường hay sao?”

Đường Dịch thở dài: “Nhưng thế thì ít quá rồi? Triều đình cần mười vạn, mới đến được ba vạn, trong đó hai vạn là lao dịch của lộ Kinh Kỳ. Nghĩa là các châu phía Bắc chỉ xuất được một vạn đinh tráng.”

Trước kia ít nhất còn được một nửa, sao lần này lại vậy? Chỉ bằng một phần mười đã tống khứ xong rồi?

“Cho nên lão phu phải tạ lỗi với Đại Lang.”

Ngô Dục thẳng thắn nói: “Ban đầu, ta và Hàn Trĩ Khuê cân nhắc chưa được chu toàn, cứ tưởng theo lệ cũ hằng năm, các châu phía Bắc cần tám vạn thì xuất bốn vạn, lộ Kinh Kỳ ở gần, dễ đốc thúc, đủ đinh hai vạn, cộng lại sáu vạn là đủ cho ngươi sửa sông rồi.”

“Chúng ta lại quên mất trận đại hồng thủy năm Khánh Lịch thứ tám.”

Đường Dịch im lặng một hồi lâu mới lên tiếng: “Trận đại hồng thủy đó đã quét sạch Kinh Đông, Hà Bắc, khiến cho càng nhiều nông dân có ruộng bị phá sản, buộc phải thế chấp ruộng đất để nương nhờ vào các sĩ tộc giàu có. Đương nhiên là càng không thể trưng thêm người.”

“Không sai.” Ngô Dục gật đầu. “Lão phu đã bỏ qua điểm này, thêm vào đó là hơn một năm nay triều chính chao đảo, không đủ sức đốc thúc.”

“Chuyện này không thể trách tướng công!” Đường Dịch cau mày.

Nói cho cùng, vẫn là do sĩ tộc nắm giữ ruộng đất, cậy thế tự trọng.

Nếu tách riêng vấn đề ruộng đất ra mà nói, tình trạng Bắc Tống hiện nay rất giống với cuối thời nhà Minh, sĩ tộc quan thân không nộp thuế, không nạp đinh. Lượng lớn nông dân nương nhờ sĩ tộc khiến cho thuế nông nghiệp sụt giảm nghiêm trọng. Quốc khố không vững.

Ví dụ như thống kê dân số gần đây nhất của Đại Tống, cả nước có hai mươi triệu hộ, dân số bốn mươi triệu. Tính ra mỗi hộ chỉ có hai người.

Mà theo hiểu biết của Đường Dịch suốt bao năm nay, Đại Tống tuyệt đối không chỉ có bốn mươi triệu dân, ít nhất phải gấp đôi con số đó. Nghĩa là có hơn bốn mươi triệu "ẩn hộ" (dân không đăng ký hộ tịch).

Ẩn đi đâu? Dùng gót chân cũng nghĩ ra được, đều ẩn vào trong các đại gia tộc sĩ tộc cả thôi.

Tuy nhiên, may mắn là Đại Tống có thương thuế, triều đường cũng chưa mục nát đến tận gốc rễ, vẫn tốt hơn thời cuối Minh rất nhiều.

Ngô Dục thấy sắc mặt Đường Dịch không tốt, tưởng rằng hắn đang bực bội vì chuyện không trưng được đinh, vội nói: “Đại Lang yên tâm, triều đình đánh giá chưa đúng về nhu cầu đinh phu cho Thông Tế Cừ, lát nữa ổn định lại, lão phu sẽ viết thư về kinh, tâu xin bệ hạ, trưng thêm đinh tráng.”

Đường Dịch gượng cười: “Đa tạ tướng công!”

Hắn suy nghĩ còn nhiều hơn cả việc trưng đinh, khối u sĩ tộc phương Bắc này, sớm muộn gì cũng phải loại bỏ!

Nhà nông thôn xá tuy giản lậu, nhưng cũng chẳng có ai chê bai. Tạm bợ một đêm, hôm sau Đường Dịch vẫn muốn cùng Thẩm Quát đi dọc theo địa điểm mới của Thông Tế Cừ để xem xét thêm.

Ngô Dục không cần đi cùng hắn, vả lại, Ngô Dục cũng chẳng còn tâm trí mà đi theo nữa.

Ông muốn ở lại công trường vài ngày, xem việc trị thủy còn cần triều đình hỗ trợ những gì, có được ấn tượng trực quan để còn tâu báo một thể.

Đường Dịch đương nhiên không ý kiến gì, vừa hay hắn đi vài ngày, lúc quay về thì Ngô Dục cũng xem xét gần xong rồi.

Để Tiêu Xảo Ca lại đây, Đường Dịch cùng Tống Khải, Thẩm Quát lên đường, bốn năm ngày sau mới trở về.

Mà khi quay lại, sáu bảy gã thanh niên trông mới chật vật làm sao, y phục rách rưới, khắp người dính đầy bùn đất.

Ngô Dục nhìn mà lẩm bẩm: “Chỉ đi khảo sát lòng sông thôi, sao các ngươi lại ra nông nỗi này?”

Tống Khải quệt lớp bụi bùn trên mặt: “May mà lão không đi theo, mấy ngày nay chúng ta đều thành người rừng cả rồi!”

Chẳng phải sắp thành người rừng rồi sao? Khảo sát sông ngòi đâu phải đi đường cái, mà là đi dọc theo sông Biện ngược lên.

Bao nhiêu năm nay, Hoàng Hà liên tiếp tràn bờ, làm vạ lây sang sông Biện, đoạn sông này phần lớn là bùn lắng, đầm lầy, đi lại làm sao mà dễ được!

Ngô Dục cười nhẹ, cũng không trách hắn lắm lời, quay sang hỏi Đường Dịch: “Đều xem xong cả rồi chứ?”

“Ừm, xem xong rồi.”

“Có gì cần lão phu tâu báo không?”

Đường Dịch cảm kích nói: “Tồn Trung khảo sát vô cùng chính xác, hiện tại xem ra vẫn chưa có vấn đề gì.”

Ngô Dục gật đầu: “Vậy thì tốt! Các ngươi nghỉ ngơi vài ngày đi, rồi chúng ta lên đường.”

Đường Dịch lắc đầu: “Nghỉ thì không cần, ngày mai lên đường luôn.”

Đối với thể lực của Đường Dịch và những người khác, chút mệt nhọc này thực sự chẳng tính là gì.

Ngày hôm sau, Đường Dịch quả nhiên không nghỉ ngơi, từ biệt Thẩm Quát, hội quân với Diêm Vương Doanh của Dương Hoài Ngọc, lấy đường đi về phía Bắc, thẳng tiến đến Thái Nguyên phủ thuộc Hà Bắc Tây Lộ.

Thái Nguyên nếu nhìn trên bản đồ thì nằm ngay phía trên Khai Phong. Đường Dịch và những người khác đi về phía Bắc qua Hoàng Hà, đến Vũ Trỉ, lấy đường Tây Bắc tới trấn Thanh Hóa, rồi vượt qua dãy núi Thái Hành là vào đến địa phận Sơn Tây đời sau.

Qua tiếp Trạch Châu, Long Đức, biên giới Uy Thắng Quân, cho đến tận trấn Nam Quan mới dừng lại nghỉ ngơi.

Chặng đường này đi đã hơn mười ngày, tay chân già nua của Ngô Dục đã sắp bị xóc cho rụng rời cả rồi.

Trời gần chạng vạng, đại quân dừng lại ở dịch trạm Nam Quan, Đường Dịch đích thân đi đỡ Ngô Dục xuống xe.

“Bệ hạ cũng thật là, chỉ cần phái mấy đứa thanh niên bọn con đi là được rồi, lại để người đi theo chịu cái khổ này. Người yên tâm, chúng ta nghỉ ở đây một ngày, ngày mai không đi nữa, để người nghỉ ngơi cho lại sức!”

Sắc mặt Ngô Dục tái nhợt, liếc Đường Dịch một cái: “Ta thấy ngươi là chê lão già này vướng chân vướng tay thì có?”

Đường Dịch cười hề hề không nói gì.

Thực ra cũng có chút vướng víu thật, nếu không có Ngô Dục, bọn họ phóng ngựa phi nước đại thì đâu cần đến mười ngày?

Gạt tay Đường Dịch ra: “Tránh ra, lão phu không cần ngươi dìu!”

Đường Dịch thầm nghĩ: Ông già này tính khí cũng không nhỏ đâu.

Vừa hay Dương Hoài Ngọc tiến lại gần, Đường Dịch cũng không nói đùa nữa.

Dương Hoài Ngọc nói: “Ngày mai là vào địa phận Thái Nguyên phủ, chậm nhất ngày kia là vào phủ thành. Ngươi dự tính thế nào?”

Đường Dịch trầm ngâm một lát, lại quên mất Ngô Dục đang ở bên cạnh nghe thấy.

“Càng ít người chú ý càng tốt, đại quân không vào thành, ngươi đi chọn mười mấy người tinh tráng, thân thủ tốt, bảo Lý Tam ca dẫn thẳng đến Phong Châu, tìm cách hội ngộ với Phan Việt. Chúng ta ở Thái Nguyên hai ngày rồi đi Phong Châu, chuẩn bị nhập Liêu!”

Bịch!

Đường Dịch vừa dứt lời, thì nghe tiếng động mạnh phía sau, quay đầu lại nhìn, thì ra Ngô lão tướng công đã ngã nhào xuống đất.

Lúc này, trong đầu Ngô Dục như nổ tung.

Thằng nhóc hỗn xược này muốn nhập Liêu? Mang theo một doanh cấm quân nhập Liêu ư??

(Chưa hết.)