Cái chết của Triệu Duẫn Nhượng khiến lòng Đường Dịch chấn động không nhỏ, y bắt đầu xem xét lại gia đình ấy.

Thế nhưng, nghĩ thế nào y cũng không tài nào hiểu nổi, cái vị trí trông thì đẹp đẽ, nhưng chưa chắc đã nhẹ nhàng kia, liệu có thật sự đáng để hắn dùng tính mạng của mình để đổi lấy một tia hy vọng mong manh đến mức gần như không thể hay không?

Xem ra, ở bất cứ thời đại nào, quyền lực vẫn luôn là thứ đủ khiến con người ta phát điên.

Không nghĩ thông, vậy thì không nghĩ nữa. Tuy nhiên, thời gian này Đường Dịch cảm thấy vẫn nên cẩn thận hành sự, trừ khi bất đắc dĩ, y hầu như cứ ru rú ở Hồi Sơn, cố gắng không chạy vào thành.

Đương nhiên, hôm nay chính là trường hợp bất đắc dĩ.

Hai năm nay, triều đình còn coi là an thái, tài chính dư dả, có chút tiền dư để các vị tướng công ở Chính Sự Đường xoay xở.

Thêm vào đó, từ khi Văn Ngạn Bác hồi triều đến nay, cơ bản không làm được việc gì ra hồn, thế là gã này liền muốn thúc đẩy cải cách muối Tây Bắc.

Phương án cải cách muối Tây Bắc, vẫn là xuất phát từ tay Phạm Thuần Nhân.

Năm đó trên trường thi, Phạm Thuần Nhân với bài "Luận muối trị Hạ sách" đã giúp Phạm nhị gia giành được chức Trạng nguyên, chiến lược "Dùng muối trị Hạ" cũng vì thế mà để lại ấn tượng trong lòng các triều thần.

Văn Ngạn Bác ở Dương Châu một năm, vừa hay lại cùng ở một nơi với Phạm Thuần Nhân, thêm nữa nơi Dương Châu nằm cách duyên hải không xa, việc buôn bán muối rất thịnh vượng. Lúc nhàn rỗi, Văn "lột da" đã nghiên cứu kỹ lưỡng sách lược dùng muối trị Hạ với Phạm Thuần Nhân, cho rằng chỉ cần tài chính triều đình sung túc thì hoàn toàn có thể thực hiện được.

Dĩ nhiên gã cũng biết, ý tưởng này của Phạm Thuần Nhân xuất phát từ Đường Dịch, cho nên muốn chính thức dâng chuyện này lên cho Triệu Trinh, tất nhiên phải gọi Đường Dịch tới để cùng nhau thảo luận.

Triệu Trinh vì chuyện của Triệu Duẫn Nhượng mà vẻ mặt trở nên tiều tụy. Sau khi Đường Dịch, Văn Ngạn Bác, Phú Bật đều đã đến, ngài mệt mỏi day day ấn đường: "Các khanh cứ thảo luận đi, trẫm nghe đây."

Văn "lột da" lãnh mệnh, đem sự tình nói lại với Đường Dịch.

Đường Dịch nhướng mày: "Chuyện này Văn tướng công đã suy tính cực kỳ chu toàn, không cần ta xen vào nữa đâu nhỉ."

Văn Ngạn Bác cười khan một tiếng: "Việc này liên quan quá nhiều, quân chính Tây Bắc đều nằm trong tầm ảnh hưởng."

Đường Dịch hiểu ngay, đây là muốn y đi làm công tác tư tưởng cho giới tướng môn.

"Hơn nữa..." Văn Ngạn Bác đổi giọng.

Chưa đợi gã nói xong, Đường Dịch đã kêu lên: "Ta không có tiền!"

Ngược lại, Triệu Trinh ngồi phía trên bật cười thành tiếng, bảo với Văn Ngạn Bác: "Đại lang đúng là không có tiền nhàn rỗi, ngươi đừng nhắm vào nó nữa."

Văn Ngạn Bác ngượng ngùng, trong lòng nghĩ, không nhắm vào cũng phải nhắm thôi!

Thuế muối Tây Bắc đối với Đại Tống mà nói, là một nguồn thu tài chính vô cùng đáng kể. Một khi thực hiện cải cách muối, nếu lỡ giai đoạn đầu bị đứt nguồn thu tài chính Tây Bắc, triều đình có khả năng lại phải thắt lưng buộc bụng thêm mấy năm nữa.

Nếu Đường Dịch không cho một lời chắc chắn, hỗ trợ thích đáng, thì chỉ đành cầu nguyện trời cao đừng để xảy ra chuyện gì.

Lúc này Đường Dịch nói: "Thực ra, các vị tướng công căn bản không cần lo lắng. Một khi giá muối ở Tây Bắc hạ xuống, đả kích muối lậu Tây Hạ, dân chúng tự nhiên sẽ đến mua muối quan. Thuế muối tuy giảm, nhưng lượng tiêu thụ lại tăng lên đáng kể, nói không chừng lợi nhuận thu về còn cao hơn bây giờ rất nhiều!"

Phú Bật xen lời: "Mấu chốt là, không ai biết được tỷ trọng muối lậu ở Tây Bắc hiện nay là bao nhiêu. Nếu lỡ dẹp bỏ được muối lậu, nhưng không đạt được lượng tiêu thụ như Đại lang nói, vậy thì mấy năm nay triều đình coi như không thể trông cậy vào Tây Bắc rồi."

Đường Dịch ngẩn ra: "Tam Ty không có thống kê về mặt này sao?"

Phú Bật ngượng ngùng: "Triều đình làm sao lại lãng phí nhân lực, tài lực vào việc này để chuyên làm thống kê chứ?"

Mẹ kiếp!

Đường Dịch suýt chút nữa chửi thề. Mẹ nó chứ, Đại Tống bỏ ra nhiều tiền như vậy, nuôi một đội ngũ quan lại đông đảo thế kia, mà đến cả việc thống kê cơ bản cũng không ai làm, đúng là hết chỗ nói.

"Số tiền này không nên tiết kiệm, có tác dụng rất lớn."

Nói đoạn, Đường Dịch quay sang phía Triệu Trinh: "May thay, Quan Lan Thương Hợp ở các nơi đều có người chuyên làm dữ liệu dân sinh."

"Dữ liệu dân sinh?" Văn Ngạn Bác nghi hoặc. "Đó là cái gì?"

Đường Dịch lườm Văn "lột da" một cái: "Triều đình không thể chỉ quan tâm thuế thu bao nhiêu, dân bao nhiêu hộ, xuất đinh bao nhiêu chứ?"

"Lấy ví dụ, một châu, sản lượng lương thực bao nhiêu, dự kiến năm sau tăng hay giảm, lương thực sản xuất ra bao nhiêu dùng để ủ rượu, bao nhiêu lưu thông sang châu khác, lại có bao nhiêu lưu kho nhập kho? Những dữ liệu này, đối với việc triều đình kiểm soát các châu phủ, thấu hiểu dân sinh, kịp thời đưa ra những điều chỉnh tương ứng, đều đóng vai trò vô cùng quan trọng."

Văn "lột da" thấy hơi mất mặt, dù sao đây cũng là trách nhiệm của gã với tư cách là tể tướng.

"Những việc này tri châu các nơi cũng làm cả."

"Thế nhưng, triều đình có biết không?" Đường Dịch vặn hỏi.

"Tri châu thống kê là không sai. Nhưng nếu không phải năm thiên tai, những tri châu này cũng chẳng báo cáo lên, dù có báo cáo, triều đình cũng chỉ lưu hồ sơ vào sổ sách là xong chuyện, căn bản không suy nghĩ gì thêm."

"Những dữ liệu này chỉ lưu lại ở địa phương, trung ương không thể hình thành một ấn tượng hệ thống, trực quan về sản xuất, đời sống của toàn Đại Tống, hơn nữa không thể phòng ngừa những mối hiểm họa có thể xảy ra, chỉ đành binh đến tướng chặn, nước đến đất ngăn."

"Huống hồ, có vài dữ liệu rất quan trọng, các châu cũng chẳng làm."

"Nói thử Đặng Châu xem, Ngụy Giới có biết thu nhập bình quân đầu người ở Đặng Châu hiện nay là bao nhiêu không? Tỷ trọng tiêu dùng, tỷ trọng tiêu hao lương thực rau củ là bao nhiêu? Tỷ trọng xây dựng nhà cửa trên đất ruộng là bao nhiêu? Vàng bạc bảo khí lại chiếm mức tiêu dùng đến mức nào?"

Văn "lột da" không trả lời được.

"Tính toán mấy thứ này có ích gì?"

"Có ích gì ư?" Đường Dịch cười khinh miệt. "Bây giờ chính là có ích!"

"Thống kê của Quan Lan cho thấy, muối lậu Tây Bắc chiếm tới tám chín phần mười thị trường muối. Nghĩa là dân chúng tiêu thụ mười cân muối, thì trong đó có chín cân là muối lậu!"

"Ngài nói dữ liệu này có ích hay không!?"

"..."

Văn Ngạn Bác hoàn toàn câm nín.

"Ha ha ha ha."

Triệu Trinh cười lớn, giải vây: "Khoan Phu, sao cứ không nhớ đời thế nhỉ? Đọ về đạo tài thương với thằng nhóc này, đúng là tự rước lấy nhục!"

Văn "lột da" cười khan hai tiếng để giải tỏa sự ngượng ngùng.

Triệu Trinh lại nói: "Đại lang khi nào rảnh nói với trẫm về cái gọi là thống kê của ngươi xem, trẫm thấy cái này cũng hữu dụng đấy."

"Thảo dân tuân chỉ."

"Bây giờ ấy hả? Trước tiên nói chuyện cải cách muối Tây Bắc đã, đừng có lan man nữa."

"Đại lang đừng tưởng ta, Văn Ngạn Bác, lại muốn gõ tiền của ngươi, thực sự là một khi Tây Bắc có biến, triều đình lại phải đối mặt với cảnh khốn cùng như năm Khánh Lịch thứ tám."

Năm Khánh Lịch thứ tám, vì trận đại hồng thủy ấy mà khiến Đại Tống thở không nổi, chẳng ai muốn tái diễn cảnh thu không đủ chi năm đó nữa.

"Mấu chốt là, ta thật sự không có tiền!" Đường Dịch mếu máo. "Ít nhất trong vòng hai năm tới, Quan Lan Thương Hợp không lấy ra được một xu tiền dư nào đâu."

"Hay là?" Văn "lột da" ướm lời. "Đại lang tạm thời hoãn việc mở rộng Hoa Liên lại một chút?"

Đường Dịch lườm gã một cái, lần này thật sự không định nể mặt gã nữa.

"Ngài nói xem?"

Được rồi, Văn "lột da" nói không tính.

Phú Bật nói: "Hay là, chuyện cải cách muối cứ chậm lại thêm chút nữa?"

Đường Dịch thấy họ lề mề, bèn quát: "Các người cứ cải cách đi, không sao cả!"

"Chỉ sợ giá muối hạ xuống rồi, nhưng muối lậu vẫn không thể dứt điểm."

"Yên tâm, điểm này ta có thể bảo đảm, muối lậu nhất định có thể dứt!"

Phú Bật hỏi: "Đại lang sao dám chắc chắn?"

Đường Dịch nhìn Triệu Trinh một cái.

"Chuyện này Phú tướng công không cần quản, dù sao chỉ cần sách lược cải cách muối ban xuống, muối lậu tất sẽ tuyệt diệt!"

(Còn tiếp.)