Vì không tin, sau lần trở về đơn vị đó, tôi tìm cách nhanh chóng quay lại phương Bắc. Vì cuối cùng tôi đã gọi được cuộc điện thoại đường dài cho Kiệt, giọng anh ôn hòa giải thích với tôi, hai ngày đó họ vào núi tham gia một khóa luyện tập gọi là "thiền hét", nên chưa về nhà.

Tôi không kìm được hàm răng đang va vào nhau lập cập, hỏi Kiệt rằng nếu về Đài Bắc thì có thể tìm anh ấy không?

Anh nói, đương nhiên rồi. Hơn nữa còn nói, em đúng là đồ ngốc.

Câu nói đó, tôi nghiền ngẫm nhiều lần, trong đêm khuya, để mặc nước mắt tuôn rơi. Những giọt nước mắt thật yên tĩnh nhưng lại dứt khoát chảy thành một đường thẳng từ đuôi mắt, chảy vào hai bên tóc mai, vào hai tai rồi khô đi. Cứ không ngừng, chảy một đường thẳng, không tiếng động.

Gặp lại Kiệt trong nhà của anh, tôi như vừa nhặt lại được mạng sống từ tiền tuyến chiến tranh, nhìn xuống đất, thẫn thờ. Lúc đó, tôi thực sự quá xấu xí và ngốc nghếch.

Sự thật là, Kiệt không còn yêu tôi nữa, chỉ đơn giản vậy thôi.

Khi đó tôi chẳng nhìn thấu, hai phía trong tình yêu vốn rất tàn nhẫn, bên thay lòng đổi dạ luôn chiếm nhiều ưu thế hơn, còn bên bị phản bội không những không đòi lại được chút bù đắp nào mà còn bị hạ thấp thành người mang nợ. Tôi với Kiệt, kẻ mắc nợ và chủ nợ.

Chút mềm lòng, chút lời lẽ an ủi của chủ nợ lại mang đến cho kẻ mang nợ những ảo giác không thực, tự thương hại, huyễn hoặc, mơ những giấc mộng xa vời.

Tôi đầy vẻ ưu tư, khí sắc chua chát, vẻ oán trách lộ rõ trên nét mặt. Kẻ mắc nợ này rõ ràng đã nhầm lẫn, lên tiếng nói: "Nhưng ít ra anh cũng có thể gọi một cuộc điện thoại báo cho tôi biết chứ, tôi đợi mãi, đợi đến cuối cùng không chịu nổi nữa mới đi!"

Kiệt nói: "Tôi ở trong núi không có điện thoại thì làm sao gọi cho em được."

Tôi hỏi: "Là núi nào thế?"

"Đại Bình Đỉnh."

"Cả đoàn đều đi à?"

Kiệt không nói nữa, thái độ bàng quan đối đáp.

Tôi nóng lòng chờ đợi một lời giải thích mà anh ấy đáng lẽ phải cho tôi, anh ấy với người đó, anh ấy với tôi, chúng ta, rốt cuộc là muốn thế nào đây?

Anh ấy lại không nhắc đến. Tôi bèn dùng vẻ sầu muộn đầy lý lẽ để khiển trách anh ấy, dùng sự im lặng khắc nghiệt hơn cả sự chất vấn để áp bức anh ấy, tôi không hề nhìn thấy rằng mình càng gây áp lực thì giá trị của bản thân càng giảm sút nhanh chóng. Tôi không nhìn thấy vị thế hạ thấp của kẻ mắc nợ, chủ nợ vô tình là chuyện đương nhiên, kẻ biết điều thì nên chuồn lẹ trước khi anh ta trở mặt. Nhưng tôi lại ngu độn không rõ, nên một khi thế trận đảo chiều, Kiệt mất đi thiện tâm không còn giữ phép lịch sự nữa, tôi thật vô cùng thảm hại.

Kiệt bắt đầu kể về một vũ công có sức bùng nổ nhất trong đoàn của họ, Kim. Kiệt nói Kim biến bản thân thành một mũi phi tiêu, phi là trúng, lên sân khấu là phát, tuyệt đối không bắn trượt. Ví như người khác nhảy theo đường chéo để rút lui về phía bên trái sân khấu, thì Kim lại kết thúc một điệu nhảy ngay giữa sân khấu, điều này đối với việc làm chủ toàn trường hay kết thúc vũ đạo mà nói, đều khó hơn nhiều, nhưng Kim dám làm. Tài năng của Kim chính là, tôi ở đâu thì sân khấu nằm ở đó, một thứ phong thái tuôn trào. Kim không bao giờ chỉ vì vấp ngã mà ngã, anh ấy ngã là để đứng dậy. Trong mỗi lần bật nhảy, anh ấy đều hoàn thiện cơ thể mình, như một bức tượng đồng thần biển thời kỳ đỉnh cao của điêu khắc Hy Lạp, trần trụi, mỹ lệ.

Kiệt nói, người Hy Lạp cổ đại tin rằng, khí chất cao quý của đàn ông có thể được chuyển giao cho thanh niên trai tráng một cách kín đáo hoặc công khai, ví dụ như quan hệ đồng tính trong đền Apollo. Ousia, tinh dịch, trong tiếng Hy Lạp còn một hàm nghĩa khác, là vật chất, là tồn tại.

Vì vậy hành vi luyến đồng ở đảo Crete là một nghi thức nhập môn, từ biệt tuổi thơ, lễ trưởng thành của nam giới. Bạn nhìn các chiến binh Hy Lạp xem, họ chuyển giao khả năng chiến đấu của mình cho những thanh niên trẻ đi theo và tiếp nhận sự giáo dục về quân sự và công dân từ họ.

Tôi bắt đầu hồ nghi, Kim là người yêu, bạn chiến đấu, đồng chí của anh ấy. Vậy người hôm đó là Kim sao? Phải không?

Tại sao không để lại chút ấn tượng nào trong đầu tôi? Tôi bị ý nghĩ này quấn lấy, phân tâm không nghe, không thấy.

Kiệt nói, tình dục là một sự tìm hiểu, một sự đắc đạo, ngoài việc sinh sản và hưởng lạc.

Kiệt nói các pháp sư Shaman, võ sĩ đạo Nhật Bản, những quý tộc nam trong các bộ lạc tù trưởng Hawaii, đều là những hình thức thể chế hóa của đồng tính luyến ái.

Cũng như đội cấm vệ quân liên minh Athens bị quân chủ Macedonia tiêu diệt trong trận Chaeronea, đều do những người đồng tính tạo thành.

Kiệt nói Kim bẩm sinh tỏa ra một khí chất "tôi không thuộc về bất kỳ người đàn ông nào", cái khí chất thong dong tự tại ấy.

Kiệt mê đắm khí chất này, phải rồi, Kim là cực phẩm trong loại người này.

Kiệt cứ nói, nói mãi, nói bằng giọng điệu rất cao cấp. Anh ấy tạo ra một bầu không khí tri thức, nói chuyện cao siêu, làm sao cho phép những ngôn từ thế tục chen vào.

Tôi không còn chỗ để mở lời, lòng đau như bị đun trong nồi nấu kim loại.

Buổi tối Kiệt dẫn tôi đến quán bar, gọi cho tôi ly rượu, đặt tôi ngồi ở một chỗ như chậu cây cảnh, còn anh ấy đi giao du.

Dù anh ấy muốn nhanh chóng tống khứ tôi, hay cố ý kích thích tôi tỉnh ngộ để tìm tình mới, hay là cách huấn luyện nghiêm khắc của "chim già" dạy "chim non" học bay, tóm lại, anh ấy không còn đoái hoài đến tôi, coi tôi như không khí, ngang nhiên tán tỉnh người khác trước mặt tôi. Chủ nợ đổi thái độ, phong tình lẳng lơ.

Hẳn là vẻ ngoài của chú chim non đáng thương của tôi đã bị nhìn thấu triệt để. Có một gã gầy cao rất già, có lẽ cũng chẳng già hơn tuổi của tôi bây giờ là bao. Gã gầy cao ngồi xuống bên cạnh tôi, mời tôi uống rượu, thường xuyên dùng bàn tay to lớn đầy khớp xương vỗ vỗ vai tôi, đùi tôi, bày tỏ sự thấu hiểu hoàn toàn. Hắn im lặng là vàng, thỉnh thoảng mới thốt ra một câu: "Đều là thế cả, cậu sẽ quen thôi."

Uống cạn hai ly, tôi gục xuống bàn không biết bao lâu, tỉnh dậy không thấy Kiệt đâu, hoảng loạn bò dậy. Gã gầy cao đỡ tôi ngồi dậy, nói Kiệt đã đi cùng một người khác rồi. Tôi rơi vào cơn cuồng tình, say bí tỉ rời khỏi quán bar, gã gầy cao đưa tôi về nhà hắn. Tôi cứ thế lê bước vào phòng tắm, nôn thốc nôn tháo vào bồn cầu.

Gã gầy cao vừa xả nước vào bồn, vừa giúp tôi cởi quần áo, lấy vòi hoa sen dội nước, xát xà phòng cho tôi.

Tôi ngửi thấy mùi chanh lạnh lẽo, cảm thấy bàn tay đầy khớp xương của hắn rất dễ chịu, sau khi kỳ cọ thuần thục, hắn ngồi xổm xuống trước mặt tôi, lật qua lật lại, tắm rửa vô cùng kỹ càng, là ý trêu đùa mà cũng không phải. Ngay cả trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, tôi cũng tự biết mình đứng thẳng hiên ngang trong phòng, không có nỗi lo về bụng bia mỡ thừa nên cứ mặc hắn xử lý.

Tôi cứ ngỡ hắn sẽ mút mát vật cương cứng kia, nhưng thực ra không phải. Hắn đỡ tôi vào bồn nằm xuống, tắm nước nóng, vắt khăn lau sạch mặt tôi. Có một lúc, hắn ngồi bên bồn tắm nhìn cơ thể trần trụi của tôi, tay khẽ khua nước khiến túi thảo dược tỏa ra hương bưởi cam. Ánh mắt hắn nhìn đăm đăm, dịu dàng, buồn bã, hồi lâu không rời. Sau đó hắn đứng dậy, dọn đống quần áo bẩn vứt vào máy giặt.

Tôi nằm trên giường, chẳng bao lâu sau hắn leo lên âu yếm. Tôi ôm lấy hắn, trong cơn mơ màng giật mình một cái, ôm vào khoảng không, ôm chặt hơn nữa thì chẳng còn gì cả. Một lớp da bọc xương trống rỗng hư vô nhường nào, bám lấy cổ và lồng ngực tôi. Tôi vuốt ve lớp da này, trong lòng trào dâng những con sóng lớn khao khát Kiệt, cái sự cuồng nhiệt định mệnh thanh mảnh, mạnh mẽ, không hối tiếc đó của Kiệt. Tôi khiến lớp da này phát ra những tiếng rên rỉ tưởng chừng như đau đớn mà cũng như khoái lạc, hắn nhanh chóng xuất tinh, còn tôi lại ngủ thiếp đi trong cơn say dù vẫn cương cứng nhưng không đạt đỉnh.

Hôm sau thức dậy, tôi quan sát xung quanh. Trong căn phòng quá mức sạch sẽ, không có đồ trang trí nào khác, cảm giác trống trải như nhà khách của cơ quan. Quần áo của tôi đã được giặt khô, gấp gọn để trên ghế sofa. Đã gần trưa, rèm cửa dày đóng chặt, giam giữ ánh sáng không biết là giờ nào, tôi không thể chờ đợi thêm mà muốn rời đi. Trong bóng tối hơn, bóng dáng gã gầy cao xuất hiện ở cửa phòng ngủ, nói ăn chút gì rồi hãy đi.

Là trứng ốp la và thịt xông khói, chiên đẹp đến mức không nỡ ăn, nhưng trên chiếc đĩa sứ trắng đựng nó có in một tòa nhà màu xanh, bên dưới có dòng chữ là quà tặng của một đơn vị thuộc Chính phủ Tỉnh. Tôi ngước mắt nhìn gã gầy cao, đây là lần đầu tôi nhìn thấy hắn khi đã tỉnh táo, trong bóng tối mờ mịt, ánh mắt chúng tôi chạm nhau lần đầu, ngay lập tức rời đi, từ nay về sau, chỉ có một lần này thôi.

Hắn còn nướng cho tôi hai lát bánh mì giòn tan, vàng óng ngon miệng, một ly nước cam nguyên chất. Hắn khao khát giữ tôi lại lâu thêm một chút đến mức tuyệt vọng, run rẩy đặt ly lên bàn, làm đổ một nửa. Hắn lấy khăn lau bàn, rồi lại đi vắt nước cam. Tôi nói không cần đâu, thật sự không cần đâu. Hình như, kể từ lúc gặp gỡ, đây là lần đầu tiên tôi nói một câu tiếng người với hắn. Ăn thật nhanh rồi vội vã rời đi, không dám ngoảnh lại.

Sau đó nhiều lần, chúng tôi gặp nhau ở các quán bar khác nhau, mỗi người đều thờ ơ, lướt qua nhau như những vật trôi dạt.

Với vô số người đàn ông chỉ gặp một lần, vì chẳng cần trò chuyện, như những con chó chạm mũi để đổi hơi, vốn từ vựng chúng tôi cần dùng chỉ dừng lại ở chuyện lên giường, và những lời thở than trên giường, đó là tất cả ngôn ngữ của chúng tôi.

Tôi nhớ tới gã gầy cao là vì cơ thể sớm suy tàn do dâm dục quá độ của hắn, khuôn mặt đầy sẹo rỗ như bị dịch hạch cày xới, hắn hoàn toàn, hoàn toàn không có cơ hội. Chỉ trừ việc, trong những chuyến phiêu dạt mịt mù, có lẽ hắn vớt được một con búp bê say rượu tan nát cả thân xác lẫn tâm hồn, nhặt về nhà, cởi sạch, vỗ về, ôi cái cơ thể tươi mới biết bao đang chịu đựng nỗi khổ của địa ngục! Chẳng bao lâu nữa, cơ thể này sẽ mài giũa ra lớp chai sạn dày cộm, kết thành lớp vỏ bảo vệ khó mà công phá. Không còn trao đi tình cảm, tránh bị tổn thương, một trong những luật lệ của âm giới. Hắn luyến tiếc cái nhìn chia biệt trước khi cơ thể này bị vôi hóa, thô ráp hóa, ôm chặt lấy linh hồn nóng bỏng tràn đầy nhựa sống của nó, và tất cả những điều này đều sẽ mất đi. Hắn bị loại tình cảm truy điệu này thôi thúc, hồn xiêu phách lạc. Hắn nghiện rồi, đêm đêm rời tổ tìm kiếm những con búp bê say rượu loại này.

Hình ảnh đen tối của hắn, chuyên gia trang điểm cho người chết, sau đó lái đò đưa linh hồn vượt qua dòng sông chết để đến âm giới, khắc sâu vào lòng tôi không thể xóa nhòa, cuối cùng chồng lấp làm một với A Nghiêu. Tôi lẫn lộn không phân biệt nổi, là nhớ tới hắn, hay là nhớ tới A Nghiêu của rất lâu về trước, của rất lâu về sau.

Tôi dần hiểu ra, ngày xưa ngày xưa, A Nghiêu chỉ đi cùng tôi lúc tan học, chớp mắt đã không thấy đâu. Tôi một mình ngồi xe, về nhà quá sớm, hoàng hôn hiu quạnh. Thỉnh thoảng, tôi lại mượn xe đạp của anh Trần nhà đối diện đạp đến nhà A Nghiêu. Mẹ A Nghiêu rất áy náy nói A Nghiêu đi ra ngoài rồi, mời tôi vào nhà đợi. Trừ khi A Nghiêu ở nhà, còn không tôi ngại ngùng chưa bao giờ vào trong, chậm rãi đạp xe lòng vòng quanh nhà A Nghiêu, biết đâu lại gặp nó quay về. Nó đôi khi đột nhiên biến mất, bạn thân như tôi cũng không liên lạc được.

Một khoảng thời gian rất dài, chúng tôi ngầm biết nó là, còn tôi không thừa nhận tôi là, vì thế nó làm mờ đi khía cạnh này đối với tôi, mặc dù nó cũng không né tránh việc gần gũi với tôi. Tôi, hoặc mẹ, người nhà không tìm thấy nó trong những khoảng thời gian đó, nó đã đi đâu? Không có manh mối, không có điểm liên kết nào, cho đến khi chính nó xuất hiện.

Cho đến khi tôi là, nơi nó đã đi, hiện rõ ra như tấm gương của Alice, tôi vấp ngã rơi xuống, bên cạnh là chân trời góc bể. Những âm thanh ồn ào tuyên truyền với tôi rằng, những người theo chủ nghĩa hưởng lạc có phúc, những người cô độc có tội.

KISSLABOCCA, nụ hôn khi nỗi cô đơn lan tràn, công xã nhân dân của những người theo chủ nghĩa hưởng lạc. Quy tắc ở đó là không ràng buộc sinh sản, không quan hệ thân thích, vì vậy không có mạng lưới nhân tế. Tế bào đơn lẻ của ham muốn tình dục thoát ra khỏi dương giới, tụ họp tại nơi này, trần trụi giao hoan, nhận lấy một bữa tiệc tình dục tổng thể mãi mãi không bao giờ thấy đủ.

Thế là tôi quay lại dương giới, với công việc, gia đình, nơi ở, hoạt động, xã giao của mình. Nhưng tôi đã nhiễm căn bệnh du ly kéo dài không chữa khỏi, sự vô căn tính. Càng già, càng khó tìm được chỗ đứng thích hợp. Sự triệu gọi của âm giới, người đồng tính không có tổ quốc, dù về mặt hình thể tôi rất ít khi đặt chân đến, nhưng về mặt tinh thần đã sớm định hình xu hướng từ chối thể chế công cộng của tôi. Đặt mình trong xã hội, sự phi xã hội hóa trong tâm lý đã định sẵn tôi sẽ cả đời không hòa nhập, là kẻ tội đồ cô độc.

Khi A Nghiêu biến mất rồi xuất hiện trở lại, lần đó, trên mặt mũi và vạt áo nó để lại dấu giày.

Lần đó nó nhận được tin tức, đến trường bắt tôi, chở tôi bằng xe máy chạy đến trường Mỹ, phòng đọc sách nhỏ đang chiếu một bộ phim đen trắng 16mm của Buñuel. Chiếu xong, trước khi đèn sáng nó đã biến mất. Tôi đợi nó mãi, đợi đến khi đám cuồng phim này lưu luyến rời đi hết, đèn tắt, cửa cũng khóa, nó mới từ trong bóng tối chạy ra hổn hển. Nó đi thẳng đến dắt xe, tôi đi theo sau, ngửi thấy nơi nó đi qua còn vương mùi nước tiểu. Nó giao xe cho tôi, toàn thân đầy bụi bặm, dấu giày lốm đốm. Tôi hỏi làm sao thế? Nó cố hết sức phủi bụi, hỏi tôi sạch chưa. Tôi chỉ vào dấu giày trên mặt mũi nó, nó lau mãi không được, tôi giúp nó lau. Nó tự biết mình hôi bẩn, nên để tôi lái xe, chở nó. Ngồi phía sau tôi, nó cố gắng giữ khoảng cách không chạm vào tôi. Về đến nhà tôi trước, xuống xe, nó lại đạp xe về. Chúng tôi đều không nói gì, không thảo luận về Buñuel. Gió đêm ẩm ướt lướt trên mặt tôi, lòng tôi suy đoán A Nghiêu đại khái là đã đi làm chuyện đó.

Nhưng vẻ ngoài đáng sợ của nó ám ảnh tôi rất lâu. Nó bị đánh à? Hay là bạo dâm? Bị ngược đãi như vậy nó thấy sung sướng sao?

Chi tiết, chi tiết, tôi quá muốn hiểu rõ chi tiết. Hàng ngàn hàng vạn ảo tưởng tình dục, cơn ác mộng quấn lấy tôi, suýt chút nữa tôi cam tâm quy phục sự khao khát tri thức mạnh mẽ này, không tiếc thân mình thử nghiệm!

Việc này, vài năm sau mới thành hiện thực. Đến khi tôi gặp Kiệt, yêu Kiệt. A Nghiêu sắp ra nước ngoài, tôi đã bảo vệ luận văn xong, vừa kết thúc quãng đời trợ giảng.

Cho đến khi Kiệt không còn yêu, mà tôi không tin, nam bắc đảo xa, bôn ba đi kiểm chứng. Dần dần, tôi đặt hy vọng vào lương tâm của kẻ phản bội, nhưng lương tâm, lại còn khó tìm hơn cả ánh trăng dưới đáy nước.

Tôi vẫn còn chìa khóa nhà của Kiệt, mấy lần tự ý xông vào, chỉ là nhận lấy sự sỉ nhục ngày càng lớn hơn. Tôi gần như trở thành kẻ bạo dâm, chỉ cần anh ấy còn chịu nói với tôi một câu, dù là một câu chửi rủa độc địa cũng được. Cuối cùng, tôi cầu xin anh ấy, hôn tôi một cái, nụ hôn cuối cùng, rồi tôi sẽ đi, mãi mãi, mãi mãi, không bao giờ đến tìm anh ấy nữa. Tôi nói đến hai chữ "mãi mãi", run rẩy không thôi vì sự chân thực của nó.

Kiệt nghiêng đầu vào tường, mắt nhìn xuống đất, đến cả vẻ khinh miệt hay coi thường cũng không dành cho tôi.

Tôi tiến lên ôm chặt lấy anh ấy, ôm một cái xác cứng lạnh phát cuồng muốn ôm cho anh ấy sống lại, nhưng vô ích. Ôi David bằng đá cẩm thạch, tôi ôm lấy chân anh ấy quỳ rạp xuống đất, van xin hôn lên bàn chân với những đường gân xanh nhạt của anh ấy, người yêu ơi, vĩnh biệt nhé. Tôi giữ lời hứa không đến tìm anh ấy nữa.

Nhưng tôi vẫn cứ chạy đôn chạy đáo. Cuối tuần ngắn ngủi, đôi khi chỉ đủ để ngồi tàu hỏa, từng chặng từng chặng đến gần Đài Bắc, hoặc từng chặng từng chặng rời xa Đài Bắc.

Tôi vẫn cứ vô mục đích đi trên những con đường rất dài rất lâu, kết quả luôn dẫn đến con hẻm nhà Kiệt. Không còn kích động, ngước nhìn nhà Kiệt, cửa sổ đen, cửa sổ sáng, có ở hay không ở, đều không có phép màu nào nữa. Tôi chỉ là bị vực thẳm bên trong chính mình xua đuổi, lần mò tới đây, đẻ ra những quả trứng khổ đau quánh đặc.

Tôi đứng trơ trọi quá lâu, cảm thấy cư dân xung quanh sẽ coi tôi là loại bệnh tâm thần gì đó rồi báo cảnh sát đến bắt, tôi mới rời đi.

"Tình cảm oán hận của tôi kiên cố bám rễ sâu đến thế, ngay cả khi không còn đất bám, cũng không có chất dinh dưỡng cung cấp, nó vẫn ngoan cường tìm cách sinh tồn." Sau này tôi đọc được những bức thư của vị sư phụ bí mật của Kiệt, đã nói như vậy. Tôi ngồi xổm bên hồ nước trong công viên Tân công viên cả đêm, chiếc áo khoác mỏng manh trải qua buổi sáng mùa đông sương giá cũng không thấy lạnh, nỗi đau đã làm tê liệt dây thần kinh của tôi. Nỗi đau này, không phải là từng đợt, sắc nhọn, nó là nỗi đau không nghỉ ngơi không gián đoạn cứ tiếp diễn mãi, cho nên sau khi thời gian dài hơn một chút, nó biến thành sự đờ đẫn. Tôi không thấy đói, buồn ngủ, khát nước, không thấy mệt mỏi. Không nhìn, không nói. Đôi mắt tôi, chỉ dùng trong bóng tối, phân biệt đâu là nước đâu là đường, một màu đen, đen hơn là cây cối đá tảng, đen hơn nữa chính là những người đang di chuyển tìm kiếm con mồi. Tôi đã từng đi theo những kẻ béo mềm như bùn, những kẻ xệ xuống như chó Shar-Pei. Đã từng đi theo lão già, cởi áo sơ mi Hong Kong ra lộ hình xăm đảng huy Thanh Thiên Bạch Nhật trên bắp tay, đúng như lão Lý chuyên phụ trách trực điện thoại phát thanh trong làng hồi nhỏ, tôi vô cùng sợ hãi, nhóm người này vẫn còn sống!

Sự đờ đẫn, khép kín của tôi, chỉ khi, tôi nhớ là gặp thanh niên ở phố Hannover, trong vòng tay cơ bắp săn chắc của thanh niên, tôi mới nhớ đến Kiệt. Thế là, nơi nào đó nứt ra một khe hở, một lần nữa, nỗi đau hiện ra, mảng nỗi đau kéo dài như cao nguyên không dứt đó ập xuống tôi.

Cũng như khi, tôi đốc thúc lính làm việc lao dịch, nhổ cỏ, đập nát bùn đá xung quanh đường băng, dưới bầu trời phương Nam bao la rộng lớn của sân bay, xanh thẫm, xanh mướt, xuyên thấu luồng ánh sáng kim loại rung động. Tôi nghĩ đến phía Bắc, nỗi đau, liền bị đánh thức trong lồng ngực rồi theo đó lan rộng ra vô tận...

Phần lớn thời gian, tôi đều đờ đẫn.

Phục vụ nghĩa vụ quân dự bị, ngoài việc đi lại, và hành vi tình dục, tôi cắt đứt liên hệ với thế giới. Đóng băng trong ngôi mộ tự đào, càng đào càng sâu.

Chỉ có nỗi đau, mới có thể kích thích sức sống trong tôi. Không sai, chỉ có nỗi đau, ham muốn sống, chính là nỗi đau như vậy.