Đại khái giống như Fellini đã nói, âm nhạc thật tàn khốc, nó khiến tôi căng đầy nỗi nhớ quê hương và niềm hối tiếc. Khúc nhạc kết thúc, tôi luôn không biết những nốt nhạc kia đã đi đâu, chỉ biết đó là một chốn không thể cầu tới, vì vậy tôi càng cảm thấy bi ai.
Về chốn không thể cầu tới đó, Vĩnh Quất sau khi trở về nói với tôi, anh ấy đã nhìn thấy hoa đào ở Sơn Đông, cả một rừng đào ở chốn đồng quê, mang vẻ yêu mị vô cùng. Ở vùng núi Nghi Mông, hầu như nhà nào cũng là gia đình liệt sĩ, không phải vì trong nhà có quân nhân tử trận, mà là dân công, lên đến tiền tuyến, xếp thành biển người, đạp mìn, tiêu hao đạn dược của Quốc Dân Đảng. Anh ấy đi qua rừng đào mà run rẩy, cảm thấy sẽ chẳng bao giờ gặp lại tôi được nữa.
Phải rồi, rừng đào đó. Ba ngàn năm trước, Chu Tuyên Vương đánh bại trận với quân Khuyển Nhung, trên đường về Hạo Kinh nghe thấy lũ trẻ đang hát: "Nguyệt tương thăng, nhật tương một, áp hồ ki phục, kỉ vong Chu quốc" (Trăng sắp mọc, mặt trời sắp lặn, cung cong bao bọc, gần mất nước Chu). Ba năm sau, đại tế ở Trai Cung, đêm khuya chợt thấy một người phụ nữ xinh đẹp từ phương Tây chậm rãi đi tới, bước vào Thái Miếu, cười lớn ba tiếng, khóc lớn ba tiếng, đem thần chủ của bảy miếu buộc lại thành một bó, rồi chậm rãi đi về hướng Đông.
Chu Tuyên Vương chạy theo, giật mình tỉnh dậy thì ra là một giấc mộng. Sau giấc mộng này mới biết, cười lớn ba tiếng ứng với việc Bao Tự dùng lửa đùa giỡn chư hầu, khóc lớn ba tiếng là việc thái tử của U Vương bị quân Khuyển Nhung giết, thần chủ đi về hướng Đông, Bình Vương dời đô về Lạc Ấp.
Rừng đào. Truyền thuyết kể rằng khi Đát Kỷ bị chém đầu, đao phủ giơ rìu lên ba lần mà không sao hạ thủ được, kết quả là Ân Giao, con trai của Trụ, che tay áo mà chém. Gỗ đào trừ quỷ, bùa đào tránh tà, Chân nhân Đào Hoa đấu với Chu Công.
Nữ Bạt mặc áo xanh, nơi nàng ở đều bị hạn hán không mưa. Năm xưa Xi Vưu dấy binh đánh Hoàng Đế, được Phong Bá, Vũ Sư giúp đỡ, phóng gió lớn mưa to, Hoàng Đế bèn sai thiên nữ tên Bạt, mưa tạnh, giết được Xi Vưu.
Còn có chuyện kiến vàng đánh nhau tiếng kêu như sấm, người đá trên núi Chung Nam tự khóc, mưa máu đổ xuống, người đá nói: "Tam thất nhị thập nhất, do tự đầu bất xuất, cước đạp bát phương địa, quả đầu tam khuất luật." Hoàng Sào.
Trong một ngàn năm liên tiếp có ba lần Nam triều, Nam Tống, Nam Minh, Nam Dân. Nhà Tần không nuôi kẻ sĩ, trăm vạn hổ lang tán lạc khắp chốn giang hồ. Kẻ cuồng quyên, Nho gia lấy văn làm loạn pháp trong những cuộc tranh luận. Kẻ nơi ngõ hẻm, hiệp khách lấy võ phạm cấm trong những cuộc cách mạng. Quan Thế Âm khóc lớn.
Từ đỏ sang xanh, người đồng tính không có tổ quốc.
Cho nên, trong thời thanh thiếu niên thuần khiết, một lòng tin vào chân lý duy nhất của mình, tại sao tôi lại không trở thành một kẻ ái quốc?
Dù là con đường dân túy gần giống với Mishima Yukio và những đồng chí "Tate no Kai" của ông, hay gần giống với sự nhiệt huyết của sinh viên phong trào Toàn Cộng Đấu như khẩu hiệu dán ở Đại học Tokyo: "Đừng ngăn cản chúng tôi! Mẹ ơi, cây bạch quả phía sau đang khóc.", lần nào tôi cũng lướt qua các hội nhóm, các chủ trương khác nhau. Thậm chí vì sinh ra đã có khuôn mặt của một nịnh thần giỏi lắng nghe, khiến đối phương hiểu lầm rằng tôi đã là thành viên đương nhiên nên muốn coi tôi là tâm phúc, đặc biệt giáo huấn yêu thương. Nhưng chẳng bao lâu, câu chuyện ở nơi nào đó bắt đầu chệch hướng. Tôi cảm nhận rõ ràng sự thất vọng của đối phương, tôi cũng thực sự cảm thấy quá có lỗi, quá không nên người, thế là trước khi đối phương kịp lộ ra vẻ lạnh nhạt, tôi đã vội vàng tự mình xa lánh.
Vĩnh Quất khi đó cũng vậy.
Đặc biệt là mấy năm đó, khi tất cả mọi người đều cầm máy quay lên núi xuống biển để ghi chép hiện thực, Vĩnh Quất vâng lệnh đi quay người Thái Nhã. Quay xong, anh ấy yêu một thanh niên tên là A Bối, bèn ở lại trong núi Hoa Liên hơn nửa năm trời. A Bối và người của cậu ấy không thể giữ lại tên tộc, theo yêu cầu của hộ chính mà tùy tiện lấy một cái tên Hán. Vĩnh Quất chăn cừu, leo cây cau, cùng tộc nhân bóc cau.
Anh ấy còn học được cách cắt gai, lọc sợi, se chỉ từ bà của A Bối, rồi dùng nước tro thảo mộc đun sôi để tẩy những sợi chỉ vàng úa trở nên trắng như tuyết. Anh ấy cũng học cách nhận biết các loại thuốc nhuộm như rễ béo của củ nâu, cửu ngạc, cao thử, vỏ cây nhội, hoa ấn sắc, cỏ UNTSUM, cỏ WAYAITASH. Anh ấy thậm chí còn học được cách dùng khung dệt đeo lưng để dệt xen kẽ chỉ bông màu vào giữa sợi gai, dệt ra một đoạn vải có sọc đỏ, xanh, đen. Anh ấy dành cho A Bối tình cảm thật thuần khiết, nhiều lắm là khi say rượu thì ôm nhau ngủ mà thôi.
Chúng tôi thường xuyên chệch khỏi chủ đề. Nhìn lại chặng đường đã qua, lộ trình cứ chệch hướng mãi đã đi đến tận hôm nay. Xu hướng tính dục của chúng tôi ngay từ đầu đã đưa chúng tôi rời xa khỏi con đường chung.
Đâu chỉ là không tổ quốc. Những kẻ vi phạm, tính chất du di, không xã hội hóa, những kẻ phản giáo, chúng tôi e rằng còn là không cha ông.
Vậy đây là một xã hội không cha sao? Fedan nói cách mạng là một thứ giết cha? Còn Tiết Phàn Lê Hoa giết anh giết cha thì sao?
Na Tra xẻ thịt trả mẹ, lóc xương trả cha? Tất cả những điều trên đều không phải.
Những người đã khuất hỡi.
Mười tám năm trước vào một đêm cuối xuân oi bức, tôi và A Nghiêu xem xong "Kẻ cắp xe đạp" ở phòng chiếu thử, tôi không về nhà trọ ở trường mà đi bộ cùng cậu ấy về nhà cậu ấy. Chúng tôi mỗi người nằm co quắp trên chiếc giường gỗ đơn, cậu ấy bật đài quân đội Mỹ nghe nhạc, thật là một đêm nóng ẩm đến mức muốn sa ngã, chúng tôi quyết định xuống lầu hít thở không khí. Ra bằng cửa sau, đi về hướng đường Trung Sơn Bắc. Không gió, đến trong đêm tối, đi trong đêm tối, chuyện tình của loài mèo, con phố thật tối tăm. Đột nhiên cơn bão ập xuống, đánh cho không nơi trốn, chúng tôi lao vào dưới hiên nhà, thấy những chiếc xe quân sự nối đuôi nhau chạy về hướng Viên Sơn. Cơn bão đến thật kỳ lạ, chúng tôi nổi cả da gà. Ngày hôm sau mới biết, là Vĩ nhân băng hà, Hiệp hội thịt phát thông báo, cấm giết mổ ba ngày.
Em gái tôi cài dải băng đen trên cánh tay, ba kênh truyền hình suốt cả tháng trời chỉ phát màu đen trắng. Tôi trở về nhà, ở đầu làng người ta tụ tập tản mát, anh Liêu vừa thấy tôi liền tiến tới ôm chặt lấy, ôm đến mức nước mắt tôi chực trào. Tôi nán lại cùng nhóm bạn này, có người về nhà ngẩn ngơ, rồi vẫn lại ra tụ tập. Tuy vài năm trước tôi lần đầu tận mắt thấy Vĩ nhân, chiếc găng tay trắng nhỏ như hạt muối vẫy vẫy, giọng nói mơ hồ, Vĩ nhân hóa ra cũng chỉ là người. Nhưng những con chim bồ câu hòa bình và bóng bay rực rỡ kia, hàng vạn cậu bé cô bé cùng chen chúc trong một quảng trường, khi giải tán cứ như thủy triều rút lớn, từng đội từng đội tản mát rút đi, ùa vào những con hẻm xung quanh quảng trường.
Khắp nơi là những vòng hoa giấy nhún của các cô gái, sóng hoa, không nỡ rời đi, chen chúc khắp phố phường, di cư. A Nghiêu từ trong đội ngũ lớp khác chạy đến tìm tôi, kéo tôi đi theo dõi một cậu con trai giống hệt James Dean, bảo là của trường Phụ Trung. Tôi đi theo cậu ấy mải miết, lòng dạ rối bời, đi theo một hồi thì lạc mất, đụng phải nữ sinh trường nào đó uốn lượn suốt nửa con đường, như Ma Cô hiến thọ, tất cả đều mặc váy hồng đào, xách giỏ hoa hướng về phía quảng trường. Tôi thực sự mê mẩn, theo sau các nàng Ma Cô mà đi. Nhưng người đi ngược chiều đông như cá diếc trên sông, tôi chẳng khác nào đang đi ngược dòng nước, thấy mỗi khuôn mặt đều như đang nhìn tôi, nhìn đến mức khiến tôi muốn chết, bèn hoảng hốt bỏ chạy.
Đi về phía trước không mục đích, thật không cam tâm cứ thế mà kết thúc sao. Những lá cờ cắm bên đường ngày càng ít đi, người cũng dần thưa thớt, đi đủ xa rồi, vẫn còn nghe thấy tiếng nhạc trên quảng trường phía sau, như gánh xiếc sau giờ giải tán, như sân chơi không người vào mùa đông, mỗi lần nghe đều bắt tôi cứ mãi, cứ mãi sa sút xuống, xong đời rồi. Cho nên thỉnh thoảng có ba bốn cô gái cầm vòng hoa xuất hiện trước mắt, tôi lại cảm thấy xúc động không tên, rất muốn tiến lên chào hỏi, như thể thấy được những người bạn đồng hành giống như tôi, không kịp rời đi khi thủy triều rút mà bị mắc kẹt lại trên bãi cát.
Tôi vì thế mà bi thương, những người chúng tôi ở đầu làng! Đã sớm không còn chơi với nhau và đều mỗi người mỗi ngả, làng cũng sắp xây dựng lại thành khu chung cư quốc gia, có vài hộ đã chuyển đi rồi, do cái chết của Vĩ nhân mà lại lũ lượt bị một luồng cảm xúc thúc đẩy quay về, cùng nhau nương tựa, sưởi ấm cho nhau. Có lẽ là đêm cuối cùng trần tình táo bạo, bởi vì ngày mai thật sự đã khác rồi.
Suốt cả tháng, ngôi làng cứ thế tập thể chìm vào giấc ngủ thôi miên. Tạm quên hôm nay là ngày nào, thông qua những thước phim về cuộc đời và hành trạng của Vĩ nhân được TV phát đi phát lại, cùng các hoạt động kỷ niệm, chương trình, phỏng vấn xung quanh, tất cả mọi người đều chìm vào hồi ức. Hồi ức của Vĩ nhân, của riêng mỗi người, chồng chéo không phân biệt được, hòa cùng những bài ca tụng, bài hát ái quốc sắp hát đến nát cả lời, nói đi nói lại hết lần này đến lần khác, trở thành lễ từ biệt quê hương của người làng chúng tôi. Thần thoại, và sự lãng quên.
Tính liên tục, và sự phá vỡ tính liên tục đó. Tương lai, hiện tại, quá khứ là như nhau, với sự sai lệch của ký ức. Và tôi đã chứng kiến, người sống dựa theo nhu cầu của họ mà giải thích người chết, người chết tiếp tục phát sinh thay đổi trong lòng người sống. Người chết đã chết, nhưng người chết sẽ lại sống thêm lần nữa trong mỗi lần thay đổi định nghĩa của người sống.
Tôi cố gắng dùng suy tưởng này để giải quyết nghi vấn lớn về sống chết của mình. Chỉ có điều, người chết như vậy trước hết phải là một vĩ nhân. Như kẻ thuộc tầng lớp của tôi, có thể có định nghĩa gì ghê gớm để người sống sửa chữa bổ sung mãi? Định nghĩa về loài của tôi có thể gói gọn trong một câu, giả sử nếu có trên bia mộ, nó sẽ viết thế này——Kẻ chạy theo sắc dục, trước khi sắc tàn thì hắn đã chết từ lâu rồi.
Và người đoản mệnh điển hình nhất, Nijinsky. Những bước nhảy vọt kinh động bốn phương và khả năng dừng lại trên không trung của anh ấy, người ta nói, khi anh ấy hạ xuống còn chậm rãi hơn cả khi nâng lên khỏi mặt đất.
Anh ấy trong "Buổi chiều của thần mục đồng" lắc lư theo nhịp nhạc của Debussy, theo đó, dừng lại ở tư thế đang giữ, sống động như phù điêu Hy Lạp cổ đại. Để đạt được mục đích này, anh ấy đi ngược lại các quy tắc cổ điển, yêu cầu vũ công khụy gối, đặt bàn chân phẳng xuống bằng gót chân để nhảy, anh ấy muốn vũ công quay mặt sang bên nhưng thân thể vẫn hướng về phía khán giả, và cánh tay cố định ở các góc độ cong khác nhau. Điệu múa này vừa ra mắt, lời phỉ báng nổi lên bốn phía. Cùng với "Lễ tế xuân" gây bạo động vào ngày công diễn đầu tiên, hai điệu múa trở thành tuyệt hưởng. Chỉ còn tồn tại những dư âm, để vũ công hậu thế liên tục diễn lại, lật lại vụ án.
Anh ấy biểu diễn công khai chưa đầy mười năm, hai mươi chín tuổi đã phát bệnh tâm thần, sống trong bệnh viện đến tận sáu mươi mốt tuổi! Người vợ lúc đó mới cưới anh được năm năm, đau buồn nhớ lại, anh ấy dần dần bị một sức mạnh vô hình không thể hiểu nổi cuốn đi, rời xa nghệ thuật, cuộc sống và cô ấy. Cô ấy vô cùng hoảng loạn chiến đấu với sức mạnh đáng sợ này, không hiểu lý do, không thể giải thích. Chồng cô vẫn ân cần, độ lượng, đáng yêu như xưa, thế nhưng anh đã là một người khác rồi.
Tôi vì thế về sau, không muốn biết thêm bất cứ tin tức gì về Nijinsky nữa, giống như trong bản đồ thế giới của tôi chỉ chừa lại đúng mảng lục địa vàng xám đó.
Nhiều năm sau, Vĩnh Quất mời tôi đi xem công diễn. Tôi bình lặng không gợn sóng nhìn Nijinsky nhảy múa trên sân khấu, hoàn toàn hiểu được Nijinsky, không chút bí ẩn hay khó hiểu nào. Nghiệp chướng được hóa giải, tôi thậm chí nhìn ra, với tư cách là một vũ công, khi cơ thể mạnh mẽ mà anh ấy tin tưởng nhất không còn có thể cử động theo ý muốn của anh ấy nữa, thì anh ấy đã chết rồi.
Vũ công ấy đối diện với gương không ngừng nhảy múa, động tác không thể lừa dối người khác được. Ngày qua tháng lại, anh ấy cuối cùng sẽ tôn thờ cơ thể của mình. Anh ấy dùng cơ thể để viết, để bày tỏ với thế giới, cho nên cái chết về thể lực, không khác nào khiến anh ấy câm lặng như con cá hồi bị nghẹn họng.
Anh ấy so với người bình thường, thực sự phải trải qua hai lần chết.
Vật thương loại ấy (thấy đồng loại đau khổ mà đau lòng), tôi rơi nước mắt.
Vĩnh Quất an ủi tôi, anh ấy có thể biên đạo múa mà.
Tôi vẫn thở dài, tương lai một ngày nào đó, anh ấy không thể trực tiếp dùng chính cơ thể mình để biểu đạt nữa! Anh ấy vốn là một tạo vật của chính mình, trình diễn, trình diễn. Trình diễn tức là tồn tại, trình diễn tức là tự đầy đủ. Anh ấy là vũ công, anh ấy cũng là biên đạo múa. Nhưng nhanh thôi, một ngày kia cơ thể anh ấy chết trước, còn lại ý niệm và kỹ nghệ của anh ấy sau đó phải mượn thân xác người khác để truyền đạt, anh ấy chỉ có thể làm một biên đạo múa mà thôi. Anh ấy chỉ đành chấp nhận, và thích nghi với địa vị và số phận này. Dùng chính những lời anh ấy từng nói với tôi: "Anh phải quen với tất cả những điều này."
Phải, anh ấy sẽ trải qua tất cả những gì tôi đã từng trải qua.
Thầy của thầy anh ấy nhảy đến năm bảy mươi sáu tuổi, múa điệu về hoàng hậu thành Troy đó, bà Hecuba già nua nhìn những người thân yêu của mình lần lượt chết trước mắt, đã cáo biệt sân khấu như thế. Đây là một điều may mắn, nhưng cũng là, bất hạnh.
Bởi vì nếu tôi sống đủ lâu đến độ tuổi đó, tất cả những người tôi yêu có lẽ cũng đều không còn nữa. Ví dụ như từ tháng Mười, Fellini đã rơi vào hôn mê bất tỉnh. Hai tháng trước ông ấy bị nhồi máu cơ tim ở Rimini, sau khi xuất viện thì bị liệt nửa người, lần này lại nhập viện, Giulietta ngày nào cũng đến bệnh viện chăm sóc ông, nhưng ông đã không còn tri giác. Hôm nay báo đưa tin, Giulietta vì làm việc quá sức nên đổ bệnh.
Năm ngoái Satyajit Ray qua đời, năm nay Ozu mất đã ba mươi năm. Gần đây tôi mới hiểu ra, cái gọi là một thế hệ, chính là bạn chơi thời thiếu niên, phù dâu phù rể chủ trì hôn lễ, người bày trò trong đêm động phòng, cũng như ủy ban tang lễ khi lo hậu sự. Nếu tôi sống đủ lâu, lâu đến mức cuối cùng chỉ còn lại một mình tôi là thành viên ban tang lễ, tôi đã trở thành Tiresias mù lòa trong thần thoại Hy Lạp.
Tiresias, người duy nhất trong thần thoại từng làm đàn ông và đàn bà.
Do vợ chồng Zeus tranh luận xem sự cực khoái của nam hay nữ thì mãnh liệt hơn——họ cho rằng đối phương chắc chắn có khoái cảm nhiều hơn mình, điều này có nghĩa là, phía có nhiều khoái cảm hơn bắt buộc phải bù đắp, nhượng bộ về mặt khác, tóm lại phía có nhiều khoái cảm hơn tức là nợ nhiều hơn. Họ ai cũng không muốn gánh món nợ này, nên đến mời Tiresias phán xét.
Tiresias rất thành thật nói, khoái cảm của phụ nữ gấp khoảng chín mười lần nam giới. Hera nghe vậy nổi trận lôi đình, lập tức làm Tiresias mù mắt. Zeus bèn ban cho Tiresias hai thứ: sự trường thọ và khả năng tiên tri. Tiresias trở thành nhà tiên tri của Thebes.
Nhà tiên tri không ngủ, ông ta cũng như người già, canh ba nửa đêm đã thức dậy, con người không có nơi nương thân. Ông ta chỉ là sống đủ lâu, tận mắt nhìn thấy những chuyện từng xảy ra sẽ lại tái diễn, ông ta không nhịn được mà nói ra những gì mình biết, tất nhiên, sẽ chẳng có ai nghe.
Tiếng nói trong hoang dã, ngôn ngữ không thể cắn đau được. Thế là ông ta cứ nói, cứ nói, cuối cùng vì quá lảm nhảm mà bị diệt khẩu. Nếu không, ông ta đành phải câm lặng, trong cái thế hệ mà nhân chứng đều đã chết sạch, cô độc một mình, cô đơn đến cuối đời.
Trường thọ nếu là để yêu nhau, nếu một trong hai người chết trước, Vĩnh Quất nói cằm anh ấy thon và nhọn hơn nên sẽ chết trước tôi, vậy người còn lại thì sao?
Tôi suy nghĩ thật lâu, một ngày nọ khi đang ăn cơm, tôi nói với Vĩnh Quất: "Quả thật, tim của tôi mạnh hơn cậu rất nhiều, tôi sẽ chết muộn hơn cậu. Thế nên tôi sẽ nhìn thật sâu, ghi lại, toàn bộ quá trình cái chết của cậu, không bỏ sót một khoảnh khắc nào. Sau đó, giống như "Đại Hoang Đông Kinh" đã nói với tôi, ngoài biển Đông có đại hác, thực là thung lũng không đáy, bên dưới không đáy, gọi là Quy Khư. Tôi sẽ ở trên vách đá đại hác đó, tận mắt chứng kiến bao nhiêu nhân vật và thế hệ đi ngang qua bên cạnh tôi, bước vào đại hác không trở về, tôi cũng dần dần khô héo trở thành một xác ướp cầm bút ngồi xổm ở đó, mà vẫn, viết không ngừng nghỉ."
Vĩnh Quất, cậu thấy rồi đó, đây chính là viễn cảnh cuối cùng của tôi, cho đến khi tôi cũng phong hóa thành một tảng đá.
A Nghiêu đã mất, trước khi hôn mê đã tin vào Chúa, cũng nhận được khá nhiều lời cầu nguyện. Tôi vội vã tới bệnh viện Phúc Sinh, mẹ thấy tôi liền vui mừng khôn xiết thông báo. Tôi nói tốt quá, tốt quá rồi. Nhưng tôi và A Nghiêu đều biết, điều này đối với người chết là vô nghĩa, đối với người sống thì an ủi, vậy thì cứ tin đi. Đối với mẹ, rốt cuộc thì, cậu ấy cũng đã chịu mở lòng rồi.
