Học kỳ đầu tiên La Bân học cấp ba có biểu hiện rất tốt. Khi còn học cấp hai tại trường Trung học số 17, dù mê vẽ tranh và hiếm khi chịu làm bài tập, nhưng thành tích học tập của cậu vẫn thuộc hàng top của lớp. Lúc tốt nghiệp, Vật lý 85 điểm, Hóa học 99 điểm, Tiếng Anh 85 điểm, Ngữ văn 80 điểm, Chính trị 100 điểm, Thể dục 80 điểm. Bảng điểm này ai nhìn cũng phải yêu thích. Cậu đương nhiên vừa bước chân vào trường Trung học số 11 đã trở thành đối tượng được giáo viên chủ nhiệm chú trọng bồi dưỡng, giao cho làm cán bộ môn Hóa, lại còn đặc biệt phân cho làm tổ trưởng, thậm chí còn yêu cầu cậu phải gia nhập Hồng Vệ Binh trước, rồi tiếp tục bồi dưỡng để cậu vào Đoàn. "Phải tự yêu cầu bản thân thật tốt, La Bân." Giáo viên chủ nhiệm nói với vẻ đầy tin tưởng, dùng đôi mắt dịu dàng nhìn cậu. La Bân cảm thấy khá cảm động, "Vâng, em nhất định sẽ nghiêm khắc yêu cầu bản thân." Giáo viên chủ nhiệm lại nói: "Thầy đã xem qua thành tích của em, thầy rất thích thành tích của em. Hãy tự đốc thúc bản thân hơn nữa, phấn đấu đến khi tốt nghiệp cấp ba thì vào Đoàn. Em là học sinh do cô Lý Tương Linh giới thiệu tới, cô Lý đặc biệt dặn thầy phải quan tâm đến em."

Vậy thì, chỉ có thể nói là do bản thân La Bân không tự cố gắng.

Khi La Bân học cấp hai, thành tích học tập sở dĩ tốt là vì thứ nhất, cha cậu luôn luôn gọi cậu thức giấc, bắt phải học tập thật tốt, học được kiến thức rồi mới là của mình. Thứ hai (đây là điều quan trọng nhất), cậu thầm yêu cô bạn cùng lớp có thành tích rất giỏi đó. Cậu muốn vượt qua cô, ép cô phải thấy cậu thông minh. Đây chính là động lực học tập thực sự của La Bân. Đó là một loại động lực tiềm thức, vô cùng vĩ đại! Cô bạn đó họ Thượng, tên Tiểu Diễm, người cao ráo, cắt kiểu tóc thể thao nữ tính xinh xắn, mặt trái xoan, ngũ quan đoan chính, đôi mắt hình trăng khuyết đen láy, rất thu hút tâm trí cậu. Khuyết điểm duy nhất là làn da hơi ngăm, có lẽ bẩm sinh đã vậy, trong cái đen lại ánh lên vẻ hồng hào của tuổi trẻ, vì vậy khuyết điểm này cũng có thể coi là dấu hiệu của sự khỏe mạnh. Trên mặt Thượng Tiểu Diễm còn có một loại khí chất cao quý mà những cô gái khác không có (đây là điều La Bân thích nhất)! Cha của Thượng Tiểu Diễm trước Cách mạng Văn hóa là một nhân vật hiển hách trong tỉnh, nắm giữ quyền lớn, quan hàm cao hơn cha của La Bân mấy cấp, nhưng cũng giống như cha La Bân, đã bị đánh đổ. Tuy nhiên, khí chất cao quý trên mặt Thượng Tiểu Diễm thì không bị đánh đổ. Thượng Tiểu Diễm là cầu thủ chủ lực của đội bóng bàn trường, cô có thể đập trái bóng bàn nhẹ bẫng nhỏ hơn quả trứng gà một phần ba một cách mạnh mẽ đầy uy lực, động tác đập bóng đó đẹp đến mức khiến các bạn học phải ngẩn ngơ. Thượng Tiểu Diễm còn một ưu điểm nữa là thành tích tốt, cô yêu việc học, thích trả lời tất cả những câu hỏi do thầy cô đưa ra. Vẻ đẹp của cô là điều tất cả bạn học trong lớp đều thấy rõ. Mọi thứ trên người cô, bao gồm mái tóc ngắn, dáng vẻ bĩu môi không thèm để ý đến ai, cho đến cách ăn mặc, v.v., đều khiến La Bân thầm ngưỡng mộ. Ở trong lớp, La Bân chỉ để ý biểu cảm của cô, chỉ muốn nắm bắt ánh mắt của cô. Về đến nhà, đứng trước cái bếp nấu vỏ lạc "ầm ầm", tay cầm xẻng đảo xoành xoạch trong nồi sắt, cậu lại nghĩ về ánh mắt và đôi môi của Thượng Tiểu Diễm. Lúc bên bờ sông Tương trong vắt, tay cầm bút chì chăm chú phác họa những con thuyền, vẽ được một lúc, bỗng nhiên lại dừng bút, nhìn chằm chằm những đám mây trắng lơ lửng trên trời mà ngẩn ngơ nghĩ về Thượng Tiểu Diễm. Khi đó La Bân 15 tuổi, đã rơi vào lưới tình đầu, giống như một con thú hoang rơi vào bẫy mà không thể tự thoát ra được.

Học sinh cấp ba bây giờ cũng biết yêu đương, nhưng gan dạ hơn học sinh cấp ba thời đó gấp mười lần. La Bân thời đó chỉ dùng một đôi mắt không mấy mê hoặc để bày tỏ tình yêu của mình, mơ tưởng cùng ánh mắt quyến rũ gợi cảm của cô va chạm ra chút tia lửa. Chỉ cần nghe hiểu bài, cậu liền quay đầu lại, lấy hết can đảm để tìm kiếm ánh mắt cô, giống như chó săn tìm mồi vậy. Cô cảm nhận được ánh nhìn của cậu, thế là cũng quay đầu lại, thế là hai luồng ánh mắt như dòng suối trong vắt hòa vào làm một, thế là La Bân cảm thấy một niềm ngọt ngào và sự phong phú không sao kể xiết. La Bân nhiều lần muốn tỏ tình với cô gái mình ngưỡng mộ, bày tỏ rằng cậu nguyện ý cùng cô "hải khô thạch lạn". Cậu luôn cảm thấy nội dung trong đôi mắt ấy vô cùng rực rỡ sắc màu, giống như thế giới dưới đáy biển, chứa đầy những thứ mê hoặc cậu. Cậu cảm thấy đôi mắt đó cũng giống đôi mắt cậu, đang che giấu dòng thác tình yêu. Có lẽ đây là một ảo giác, nhưng ảo giác đẹp đẽ này lại hủy hoại cuộc sống cấp ba của cậu. Trong tháng sắp tốt nghiệp cấp hai, có mấy lần La Bân muốn chặn cô lại, nói với cô rằng cậu yêu cô. Nhưng có lẽ là vì yêu quá chân thành, tóm lại là lòng can đảm của cậu chưa đủ để bày tỏ tình yêu của mình... Ngày tốt nghiệp, La Bân cảm thấy hôm nay nếu không bày tỏ thì sẽ không còn cơ hội nữa. Vì vậy cậu vội vàng đi đến ngã rẽ phố bên ngoài cổng trường để đợi cô. Cậu thề rằng hôm nay dù thế nào cũng phải chặn cô lại, dốc bầu tâm sự về mối tình hai năm của mình. Trời đang đổ mưa phùn, đường phố ướt sũng. La Bân đứng dưới mái hiên trước một cửa hàng, trái tim nặng như đeo đá, dán mắt vào vỉa hè và cái cổng trường cũ nát trong mưa. Cậu đã suy nghĩ từ hôm qua xem nên mở lời câu đầu tiên như thế nào, bây giờ cậu vẫn đang suy nghĩ xem nên nói câu đầu tiên ra sao. Cậu quyết định ngay từ đầu sẽ đi thẳng vào vấn đề: "Thượng Tiểu Diễm, mình muốn nói chuyện với cậu." Cậu cảm thấy câu nói này nghe rất bình thản tự nhiên, sẽ không khiến đối phương khó xử, càng không khiến mình mất mặt ngay từ đầu. Cậu có một cảm giác hạnh phúc lo âu, cậu chờ đợi cô đi ra từ cổng trường. Cô bước ra, cầm một chiếc ô vải hoa đỏ, chậm rãi đi về phía nơi cậu đang chờ. Tuy nhiên, cậu lại đỏ bừng mặt vội vàng trốn vào trong cửa hàng, cho đến khi dáng vẻ thanh mảnh của cô đi qua trước cửa tiệm, cậu mới lặng lẽ bước ra, nhìn theo bóng lưng cô mà tự ti cúi đầu. "Gan mình nhỏ như con chim sẻ vậy," cậu đành phải khuất phục trước sự nhút nhát mà nói, "Mình không phải là nam tử hán."

Sự khuất phục này tự nhiên dẫn đến việc cậu chọn cách viết thư để bày tỏ tình yêu. Chính bức thư này đã khiến cậu danh dự quét rác, khiến cậu trong thời cấp ba không thể ngẩng đầu lên được, khiến cuộc sống cấp ba của cậu trở nên vô cùng ảm đạm. Một ngày chủ nhật, một tháng sau khi La Bân vào cấp ba, cậu nằm sấp trên bàn, viết một lá thư tình với tiêu đề "Tình yêu của chúng ta tựa như ngọn lửa trên núi sâu" gửi cho Thượng Tiểu Diễm, người vẫn đang học cấp ba tại trường Trung học số 17. Ngày hôm sau trên đường đi học về, cậu đứng trước cánh cửa xanh của một bưu điện nhỏ, nhìn bầu trời xanh thẳm lại đắn đo suy nghĩ rất lâu, cuối cùng cậu nghiến răng, lấy lá thư đã dán kỹ từ trong cặp sách ra, kiên quyết ném vào thùng thư xanh ngắt. Cậu chờ đợi câu trả lời của cô dưới áp lực tâm lý kép là vừa trút được gánh nặng vừa thấp thỏm không yên. Nhưng một tuần sau, cậu lại đợi được thầy Cao, giáo viên chủ nhiệm cấp hai của cậu, cùng một người bạn trước đây chơi rất thân với La Bân. Trong hai năm học cấp hai, thầy Cao chưa từng đến nhà cậu, không ngờ lần đầu bước vào nhà cậu lại là để cầm lá thư tỏ tình mà cậu viết cho Thượng Tiểu Diễm. Đó là một buổi trưa sân trong đầy hoa cúc nở, cả nhà vừa ăn cơm trưa xong, La Bân đang định đi rửa bát, ngẩng đầu lên liền thấy thầy Cao mặc bộ quân phục cũ, đội chiếc mũ quân đội cũ đã giặt trắng đang bước vào. Đứng bên cạnh thầy là bạn học Lý Quốc Dân, người đã dẫn đường cho thầy. "La Bân." Thầy Cao gọi cậu một tiếng, sau đó nhìn cậu với vẻ hơi kỳ lạ. La Bân vừa nhìn thấy khuôn mặt nghiêm nghị đó của thầy Cao là hiểu ngay ngày tận thế đã đến, "Thầy... thầy... thầy Cao," cậu lắp bắp, mặt đỏ bừng lên. Thầy Cao đáp lại một cách cứng nhắc, nói tiếp: "Tôi tìm bố em." Lão La bước tới, cười chào thầy Cao: "Ngồi đi, ngồi đi, La Bân, pha cho thầy Cao chén trà."

"Không cần, không cần." Thầy Cao ngăn La Bân lại, nói: "Lão La, là thế này..." Thầy lấy bức thư tình La Bân viết cho Thượng Tiểu Diễm ra, trưng cho cha La Bân xem. "Ông xem trước đi, rồi chúng ta lại bàn chuyện này." Cha La Bân xóa sạch nụ cười trên gương mặt rộng, đeo kính lão vào, tỉ mỉ đọc lá thư tỏ tình ngây ngô của con trai. Sau khi cha La Bân đọc xong thư, thầy Cao lạnh lùng nói: "Mẹ của Thượng Tiểu Diễm đã làm ầm lên trường, nói rằng nếu Thượng Tiểu Diễm xảy ra chuyện, hoặc bị đánh trên đường... thì La Bân phải chịu hoàn toàn trách nhiệm." "Nó dám!" Lão La quát lên, mặt xanh mét, trừng mắt nhìn con trai: "Thằng này không ra gì cả! Không phải chuyện này thì cũng là chuyện kia tìm đến cửa. Tao thực sự muốn đạp chết cái thứ cặn bã mày." Nói xong, Lão La giận dữ đá một cái vào chân con trai. "Ông đừng thế." Thầy Cao cười nói: "Đừng đánh nó, Lão La. Chủ yếu là giáo dục. Đánh không phải là cách giải quyết vấn đề." Lão La nghiêm giọng nói: "Không đánh nó không nhớ! Cái thứ cặn bã này quá không ra gì." La Bân không quá để tâm đến việc bị cha đánh mắng, với việc thầy Cao đại giá quang lâm, trong lòng cũng chỉ thấy hoảng sợ nhất thời, điều khiến cậu thấy xấu hổ nhất là tất cả mọi việc này đều bị Lý Quốc Dân nhìn thấy hết, cậu đã trở thành nhân chứng cho việc mối tình đầu của mình bị từ chối và bị đánh mắng. La Bân về sau luôn chần chừ trong chuyện tình cảm, thậm chí rất ác cảm với những cô gái đưa tình cho mình, tất cả đều có mối quan hệ nhân quả với việc mối tình đầu bị tổn thương trầm trọng.

Bức thư này dù không lọt vào tay giáo viên chủ nhiệm cấp ba của La Bân, nhưng vụ bê bối này không biết qua con đường nào đã lọt vào tai giáo viên chủ nhiệm cấp ba của cậu.

Giáo viên chủ nhiệm cấp ba là một người phụ nữ trẻ tự cho mình là chính trực, tự cho mình là giáo viên tốt. Không biết là do quá nghiêm túc hay vì lý do gì khác, tư tưởng của cô không thể dung thứ cho việc học sinh của mình dám yêu đương khi cô còn chưa yêu. Để tỏ rõ việc cô căm thù tận xương tủy những việc như vậy, để ngăn chặn những việc này tái diễn, vào một buổi chiều trước giờ tan học, cô với khuôn mặt không ai yêu nổi, vừa đi vừa lắc đầu bước lên bục giảng, đứng trước bảng đen, quan sát 48 nam nữ sinh đang ngồi bên dưới. "Hôm nay tôi muốn nói với các em một chuyện, đây là vấn đề về phẩm chất đạo đức. Lớp chúng ta có một nam sinh, tôi không chỉ đích danh, đã viết thư tình gì đó gửi cho một nữ sinh ở trường cũ của cậu ta!" Cô phê phán sự việc này với khuôn mặt chính nghĩa và yêu ghét phân minh: "Các em học sinh, các em bây giờ mới mười lăm mười sáu tuổi, vẫn còn là lúc phải dựa vào cha mẹ nuôi nấng, thì biết cái gì mà yêu đương chứ. Hơn nữa nhiệm vụ bây giờ của các em là học tập, các em vẫn đang trong giai đoạn phát triển..." Cô cố tình dừng lại, nhìn La Bân đầy mạnh mẽ: "Tôi cứ nghĩ cậu ta là một học sinh tốt, điều này chỉ chứng minh tôi đã nhìn nhầm... Hành vi đê tiện này, dù thế nào cũng tuyệt đối không được phép mang vào tập thể lớp chúng ta! Mọi người đều phải lấy hành vi này làm xấu hổ, đặc biệt là các nữ sinh, phải cảnh giác gấp trăm lần, tuyệt đối không được mắc lừa những kẻ có tư tưởng không lành mạnh này..." La Bân cúi đầu, mặt đỏ bừng, trái tim vỡ tan thành tám mảnh. Cậu cảm thấy tất cả bạn học đều dùng ánh mắt khinh bỉ nhìn mình, dường như mặt tối hèn hạ trong linh hồn cậu đã bị phơi bày ra dưới ánh mặt trời.

Tổ trưởng của cậu bị bãi miễn, cán bộ môn Hóa của cậu cũng bị bãi miễn. Cậu trở thành con mèo bẩn thỉu mà ngay cả Dương Tiểu Hán cũng không dám lại gần. Cậu và Dương Tiểu Hán lại trở thành bạn cùng lớp. Dương Tiểu Hán vừa tốt nghiệp tiểu học đã vào trường Trung học số 11, cậu ta gia nhập Hồng Vệ Binh ở trường số 11, lại còn gia nhập Đoàn Thanh niên Cộng sản.

Cậu ta vẫn là ủy viên lao động của lớp. Cậu ta học tiểu học đã làm ủy viên lao động, học cấp hai cũng là ủy viên lao động, các nam sinh đều gọi sau lưng cậu ta là "Ủy viên lao động con ba ba". Không biết xuất phát từ tâm lý gì, sau khi giáo viên chủ nhiệm cố tình đả kích và cô lập cậu trong lớp, Dương Tiểu Hán cũng rất ít khi đến chỗ ngồi của cậu để nói chuyện. La Bân ngày nào đi học cũng mang theo một cuốn tiểu thuyết để đọc, lên lớp cũng đọc. Tan học liền trốn vào phòng vẽ của tổ mỹ thuật có treo tấm rèm cửa rách ở cửa sổ để vẽ tượng thạch cao Gorki. Hai năm La Bân học cấp ba hầu như không qua lại với bạn cùng lớp. Trong lòng cậu có một ổ khóa rất chắc chắn, khóa chặt tình bạn giữa các bạn học ở bên ngoài cửa. Cậu không đi đùa nghịch với đám nam sinh, cũng không để ý đến đám nữ sinh cười nói vui vẻ khi chơi đùa. Cậu dùng việc đọc sách để tiêu diệt thời gian nhàn rỗi. Cuộc sống cấp ba của cậu không có lấy một chút màu sắc. Về sau, cậu luôn dùng đôi mắt ảm đạm để soi mói những người xung quanh, khinh bỉ mọi việc xảy ra bên cạnh mình, điều này có mối liên hệ sâu sắc với thời cấp ba của cậu.