Cảnh tượng đêm Giao thừa ấy đã chà đạp sâu sắc lên trái tim cầu tiến của La Tiểu Mao, hệt như một nụ hoa bị vó bò giày xéo thành bột mịn. Nó bắt đầu buông thả bản thân, coi những lời phê bình giáo dục của thầy cô như bụi bặm mà gạt đi. "La Tiểu Mao, trò ngày càng không ra làm sao cả." Thầy Kim đã nói với nó như thế. La Tiểu Mao đáp: "Em cũng muốn thể hiện tốt mà, thầy Kim."
"Vậy sao không thể hiện tốt đi?" Thầy Kim chất vấn. La Tiểu Mao cười u ám: "Ngày mai em thể hiện tốt là được chứ gì." Nhưng ngày thứ hai nó lại đâu hoàn đấy, đến giờ vẫn thói nào tật nấy bày trò chơi đồ chơi của mình, lại còn chẳng hề bận tâm chuyện mình nói chuyện riêng. Có hôm lên lớp thể thao, thầy thể dục thấy nó quấy phá trong hàng ngũ bèn lôi nó ra, phạt đứng dưới nắng gắt. Nó không phục, quay sang chửi cả mẹ thầy thể dục. Thầy thể dục nổi giận đùng đùng, bước tới tát cho nó một bạt tai. "Thằng nhóc con nhà tạp chủng này," thầy thể dục gầm lên, "Lão tử đánh chết thằng nhóc nhà ngươi." La Tiểu Mao lao tới ngoạm chặt lấy bàn tay vừa tát nó, dĩ nhiên là cắn đến chảy máu. Thế là La Tiểu Mao phải gánh một hình phạt khiển trách cấp trường, và rồi nó lại càng chẳng màng đến tương lai của mình nữa.
Khu ký túc xá nhỏ của Trường Sư phạm H còn được gọi là Ký túc xá hai. Ký túc xá hai nằm ở giữa một con phố tên là phố Cát Tường. Gọi là phố Cát Tường nhưng thực chất chỉ là mấy ngõ ngách tứ thông bát đạt. Lũ con trai thời đó thích tụ tập lại chơi trò bắn bi mang tính cờ bạc. Trong những trận bắn bi ấy, La Tiểu Mao đã quen biết Vương Đại Lực. Vương Đại Lực sống tại một khu ký túc xá công nhân bốc vác cách Ký túc xá hai không xa. Vương Đại Lực lớn hơn La Tiểu Mao ba tuổi, vóc dáng vạm vỡ khỏe mạnh, đám thanh niên lớn hơn hắn vài tuổi thường xuyên bị hắn quật ngã. Vì lẽ đó, La Tiểu Mao rất bội phục hắn, thậm chí còn chuyển cả lòng sùng kính thầy cô trước kia sang người Vương Đại Lực. Vương Đại Lực còn biết lặn rất giỏi, hắn có thể lặn đầu xuống nước cho mọi người bình tĩnh đếm đến một trăm, thậm chí đếm đến hai trăm. Mỗi khi đầu hắn ngoi lên khỏi mặt nước, đám La Tiểu Mao chỉ biết ngây người há hốc miệng, vì hắn đã bơi ra gần đến giữa sông, vừa giẫm nước ở giữa dòng vừa giơ tay ra hiệu với chúng.
Cha của Vương Đại Lực là một công nhân bốc vác ít nói, hễ mở miệng là nổi trận lôi đình.
Ông thường cầm một chiếc kẹp than to đùng vốn chỉ thấy ở các nhà ăn lớn, đuổi đánh Vương Đại Lực từ đầu phố đến cuối ngõ. Mà Vương Đại Lực lúc nào cũng khiến cha mình đuổi theo đến thở không ra hơi, đứng ở một góc ngõ mắng chửi rủa xả, còn hắn thì vóc dáng sảng khoái đứng cách cha bốn năm mươi mét, đắc ý cười ha hả. Hành vi trộm cắp mà La Tiểu Mao nhiễm phải thời thiếu niên chính là học từ Vương Đại Lực. Trong lúc kết bạn với Vương Đại Lực, La Tiểu Mao cũng lây luôn thói hư nết xấu của hắn. Lần đầu tiên La Tiểu Mao cùng Vương Đại Lực đi trộm đồ là vào một buổi trưa hè năm 69. Hôm đó hai đứa đến con dốc đứng ở khu ký túc xá lớn của Trường Sư phạm H để bắt dế. Trước con dốc đứng có một dãy nhà cũ kiểu cổ, trên khoảng sân đặt một chiếc ghế tựa hỏng, trên ghế tựa để một chiếc nia phơi hạt bí đỏ. Đó là một chiếc nia cũ hỏng, bên trên quấn rất nhiều dây đồng để nia không bị tan tành. Vương Đại Lực liếc nhìn chiếc nia, "Tiểu Mao Miết, qua trộm cái nia đó về đi." Vương Đại Lực dòm ngó xung quanh vài cái rồi xúi giục La Tiểu Mao. La Tiểu Mao nhát gan bảo: "Em không dám." "Mày có muốn học vật với tao không?" "Đương nhiên muốn." "Vậy thì đi đi. Học vật trước tiên phải rèn luyện cái gan."
Vương Đại Lực trừng mắt nhìn La Tiểu Mao, "Cái gan mày như gan chuột, học làm sao được vật?" Câu nói này vô tình kích thích sự dũng cảm của La Tiểu Mao. Thế là La Tiểu Mao bước tới, cầm chiếc nia chạy lại đưa cho Vương Đại Lực. Vương Đại Lực nhanh chóng chui vào chỗ hẹp giữa con dốc và bức tường, nhanh nhẹn tháo dải dây đồng ra, vo thành một cục rồi nhét vào túi quần. "Đi thôi," Vương Đại Lực cười khoái trí. Nhưng chưa đi được mấy bước, đôi mắt trộm cắp của Vương Đại Lực lại va phải một chiếc ấm đồng đặt trên bếp than. Ký túc xá Trường Sư phạm H năm đó là những dãy nhà mái bằng có mái hiên rất rộng, mỗi hộ gia đình chỉ có hai phòng ở, không có nhà bếp và nhà vệ sinh, hành lang chính là nhà bếp của từng nhà, nấu cơm xào nấu đều ở ngoài hành lang. "Cái ấm đồng này mới thật sự bán được tiền này," Vương Đại Lực si mê nói với La Tiểu Mao: "Đây là ấm nước nhà Trưởng khoa Bảo vệ đấy." Vương Đại Lực bảo: "Mày qua xách cái ấm lại đây đi." "Em sợ," La Tiểu Mao nói, "Trưởng khoa Bảo vệ hung dữ lắm." "Mày có muốn học vật nữa không?" Vương Đại Lực lại hỏi La Tiểu Mao như thế. La Tiểu Mao nhỏ giọng: "Em không dám đâu, anh tự đi trộm đi." Vương Đại Lực suy nghĩ một chút, lại ngó nghiêng bốn phía, lúc ấy là giờ nghỉ trưa nên không có ai.
Vương Đại Lực nhanh chóng xách chiếc ấm đồng lên, chân bước như bay chạy về phía con dốc đứng kia. La Tiểu Mao vừa căng thẳng vừa phấn khích, trái tim đập thình thịch liên hồi. Vương Đại Lực trút hết nước nóng trong ấm ra, đặt ấm đồng xuống đất rồi giẫm mạnh chân lên, chiếc ấm lập tức dẹp lép. Hắn đá vài cú đạp nát một chiếc ấm đồng tốt thành một miếng đồng phế liệu méo mó nứt nẻ, rồi mau chóng nới thắt lưng, giắt miếng đồng dẹp vào cạp quần, thả áo xuống che lại, lúc này mới sai bảo Tiểu Mao: "Mày xem bên ngoài có ai không?" "Không có." La Tiểu Mao bước ra ngoài rồi quay lại báo.
Thế là cả hai vội vã rời khỏi ký túc xá, vui vẻ bước về phía một cửa hàng phế liệu. Miếng đồng vụn cùng cuộn dây đồng đó bán được tổng cộng 5 đồng bạc, Vương Đại Lực đưa cho La Tiểu Mao 2 nhân dân tệ. Lần đầu tiên trong túi La Tiểu Mao có tới 2 đồng tiền nhân dân tệ, tự nhiên nó vô cùng phấn khởi. Thời đó một gói mứt gừng 5 xu còn nhiều hơn túi mứt gừng nhựa 1 đồng bây giờ. Hành vi trộm cắp bất lao nhi hoạch ấy ngay lập tức chiếm trọn tâm trí non nớt của La Tiểu Mao, khiến nó tràn đầy khao khát. 2 đồng tuy tiêu được khá lâu nhưng cũng nhanh chóng hết sạch, thế là hai đứa lại bắt đầu đi trộm chỗ này chỗ nọ, chỉ cần là thứ bán ra tiền đều trộm hết, ngay cả tấm bạt nhựa che trên than tổ ong, bàn chải đánh răng và vỏ tuýp kem đánh răng bên cửa sổ nhà người ta cũng trộm, thậm chí cả giày vải người ta phơi trước cửa cũng bị chúng trộm đem xé nát ra bán lấy tiền.
Có một ngày, La Tiểu Mao đến nhà Dương Tiểu Hán làm bài tập. Học sinh thời đó buổi chiều hầu như không phải đi học, vì các thầy cô buổi chiều đều phải học tập chính trị, tiến hành phê bình và tự phê bình.
Thời đó trong trường dấy lên phong trào "Một đôi cùng tiến", La Tiểu Mao được thầy Kim chỉ định đến giúp đỡ Dương Tiểu Hán. Nhà Dương Tiểu Hán nằm ngay chéo cửa nhà Phó Chủ nhiệm Ủy ban Cách mạng nhà trường. Nhà Phó Chủ nhiệm Cách ủy hội có một chiếc nồi đồng rất lớn, La Tiểu Mao đã dòm ngó chiếc nồi đồng này nhiều ngày rồi. Chiều hôm đó, sau khi mẹ Dương Tiểu Hán đi làm, La Tiểu Mao chợt nhìn Dương Tiểu Hán rồi bảo: "Dương Tiểu Hán, qua bưng cái nồi đồng kia lại đây đi." Dương Tiểu Hán liếc nhìn chiếc nồi đồng, "Bưng lại làm gì?" "Giẫm bẹp đem đi bán lấy tiền," La Tiểu Mao nói, "Cái nồi đồng này ít nhất cũng bán được 5 đồng, đến lúc đó chia mỗi đứa một nửa." "Tớ không dám," Dương Tiểu Hán nói. Chiều hôm đó trời mưa to, quá thích hợp để làm chuyện này. "Để tớ qua trộm về."
La Tiểu Mao nói rồi bước qua đó. Cửa nẻo nhà Phó Chủ nhiệm Cách ủy hội đóng kín, nhưng chiếc nồi đồng lại sừng sững đặt trên bếp than trước cửa, lỗ bếp chỉ để hé một khe nhỏ, bên trong đang ninh gà bằng lửa nhỏ. Khi hương thơm của thịt gà bay vào mũi La Tiểu Mao, La Tiểu Mao hơi do dự một chút, nhưng nhanh chóng tiến lại gần. Nó nhanh tay bưng chiếc nồi đồng bốc khói nghi ngút lên, bước hai bước rồi ngồi xuống, mở vung nồi ra, trút nguyên cả nồi thịt gà hầm thơm phức xuống cống rãnh, tiếp đó bước vào nhà Dương Tiểu Hán rồi đóng cửa lại. Nó chẳng chút ngần ngại giẫm mạnh một phát, chiếc nồi đồng lập tức bẹp dí, tiếp theo là vài cú giẫm nữa, chiếc nồi đồng đã biến thành một miếng đồng phẳng lì. "Giấu nó đi," La Tiểu Mao bảo Dương Tiểu Hán. Dương Tiểu Hán dòm ngó quanh nhà vài cái, vội vàng nhét miếng đồng dẹp đó vào đống đồ cũ dưới gầm giường. "Không phải việc của cậu nhé, cậu cứ giả vờ như không biết, rõ chưa?" La Tiểu Mao túm lấy Dương Tiểu Hán dọa. Dương Tiểu Hán nhẹ nhõm cười: "Tớ chẳng biết cái gì hết."
Hai đứa lúc này mới bắt đầu làm bài tập, viết bài thu hoạch tâm đắc khi học tập tác phẩm của Chủ tịch Mao. "Thầy Kim bảo chiều nay phải học 'Lão tam thiên'," "Ngày mai sẽ kiểm tra đột xuất đấy." Thế là hai đứa bắt đầu học thuộc lòng "Lão tam thiên". Không lâu sau, mẹ của Phó Chủ nhiệm Cách ủy hội phát hiện chiếc nồi đồng trên bếp than đã không cánh mà bay, dĩ nhiên là vô cùng cuống quít la ầm lên. "Chuyện lạ chưa này?" Bà đứng ở cửa nói, "Một nồi thịt gà bị tên trộm trút xuống cống rãnh, mà cái nồi đồng thì lại biến mất tiêu." Dương Tiểu Hán nghe đến đó thì mặt mày tái bệt, lo lắng trừng mắt nhìn La Tiểu Mao. "Cái bộ dạng này của cậu, người ta chỉ nhìn một phát là biết ngay cậu trộm rồi." La Tiểu Mao nói, mặt Dương Tiểu Hán lại càng tái hơn, "Là cậu trộm mà."
"Cậu cũng có phần, tớ sẽ bảo là hai người cùng trộm." La Tiểu Mao đe dọa. Dương Tiểu Hán câm nín không dám lên tiếng.
Chiều tối hôm đó, vợ của Phó Chủ nhiệm Cách ủy hội đứng trước cửa chửi rủa ầm ĩ, bà ta tức tối nhất là chuyện một nồi thịt gà bị trút xuống cống. Phó Chủ nhiệm Cách ủy hội là nhân vật số hai của nhà trường, tự nhiên sẽ có người quan tâm đến việc này, ai nấy đều xôn xao đoán xem tên trộm thiếu đạo đức này là ai. Cuối cùng mọi người khẳng định đây là trò của một đứa trẻ hư, vì người lớn không ai làm cái trò hề này cả. Vậy thì là con nhà ai? Một số người bắt đầu nghi ngờ La Tiểu Mao. "Chắc là đứa trẻ bên ngoài rồi," mẹ Dương Tiểu Hán đứng ở cửa nói, "La Tiểu Mao làm gì có gan lớn thế chứ? E là đứa trẻ hư hỏng bên ngoài..." Mẹ Dương Tiểu Hán là phụ bếp trong nhà ăn, một người phụ nữ không có học thức. Chiều hôm sau, khi La Tiểu Mao đến nhà Dương Tiểu Hán, Dương Tiểu Hán vội giục La Tiểu Mao xách chiếc nồi đồng giẫm bẹp kia đi bán. "Lát nữa mẹ tớ biết được sẽ đánh tớ chết mất," Dương Tiểu Hán nói, "Mang ra ngoài bán đi." La Tiểu Mao trút hết sách trong cặp ra, nhét chiếc nồi đồng giẫm bẹp vào cặp sách, sau đó bước ra khỏi cửa, đi về phía cửa hàng phế liệu. Đó là lần đầu tiên La Tiểu Mao đơn độc bước vào cửa hàng phế liệu bán đồ, chiếc nồi đồng đó vậy mà bán được hơn 4 đồng tiền. La Tiểu Mao mua một gói mứt gừng, một túi trám cùng nửa cân đậu phụng da cá, vừa đi vừa ăn lấy ăn để thèm thuồng.
Tối hôm đó lúc hơn 10 giờ, nó lại bị cha gọi giật ngược dậy từ trong giấc mộng. Tối hôm đó sau khi ăn cơm xong nó đã đi ngủ, nhưng cặp sách của nó lại để trên bàn. Mẹ của La Tiểu Mao sau khi chấm xong bài tập về nhà của học sinh bèn tìm bút máy để viết bài thu hoạch học tập tác phẩm Chủ tịch Mao, tình cờ chiếc bút máy bơm mực xanh của bà lại bỏ quên trên bàn làm việc ở trường, thế là bà thò tay vào cặp sách của con trai để tìm bút. Bà tìm thấy mứt gừng và quả trám trong cặp sách của con. "Lão La," bà cảnh giác nói, "Tiểu Mao lấy đâu ra tiền mua mứt gừng với trám thế này? Ông cho Tiểu Mao tiền à?" Cha của La Tiểu Mao lúc này đang ngồi trên ghế mây đọc 《Thủy Hử Truyện》, ông ngẩng đầu lên, "Tôi không cho Tiểu Mao tiền." Ông nói. "Vậy thì có vấn đề rồi," mẹ La Tiểu Mao nói, "Tiểu Mao lấy đâu ra tiền mua đồ ăn vặt? Nó không phải làm tên trộm vặt ở ngoài đấy chứ?" Cha của La Tiểu Mao đặt quyển sách trong tay xuống, đứng dậy, giật lấy chiếc áo mà La Tiểu Mao đang gối dưới đầu ra. Dĩ nhiên ông lục soát được hơn 4 đồng tiền trong túi áo con trai, đây không phải là một số tiền nhỏ! "Dậy mau, cái đồ chó má này." Người cha đầy giận dữ gầm lên với con trai, "Dậy ngay! Mày có tin tao đấm chết cái đồ chó má nhà mày không." Đó là một ngày tháng Mười, trời đã bắt đầu se lạnh. Mẹ nói với con: "Cho nó mặc quần áo vào đã rồi hãy thẩm vấn kỹ." La Tiểu Mao dĩ nhiên mặc quần áo vào. "Mày nói xem," người cha trừng mắt nghiêm nghị nhìn nó, dáng vẻ như muốn nuốt sống người ta, "Tiền trong túi mày từ đâu mà có?" La Tiểu Mao nói là tiền nhặt nhạnh đồng nát phế liệu tích góp được. Mẹ nó dáng vẻ rất đau lòng, nhặt lời phủ định ngay: "Không thể nào, mày lừa được ai chứ? Mày nhất định là trộm tiền ở đâu rồi! Mau nói!" La Tiểu Mao nhớ đến Lưu Hồ Lan bị kẻ địch tra tấn dã man trong phim, cô ấy còn là một cô gái cơ mà! La Tiểu Mao rất hối hận, đáng lẽ không nên để trám và mứt gừng trong cặp sách, càng hối hận vì đã không giấu tiền đi. "Là tiền nhặt nhạnh phế liệu bán được đấy ạ," La Tiểu Mao trả lời cha. Cha nó tức giận đấm một thụi vào vai con trai, đánh cho thân thể nó ngửa nảy về sau, suýt chút nữa ngã rụi. "Vẫn là nhặt phế liệu bán à?" Cha giận dữ trừng mắt nhìn con, nắm đấm giơ cao. La Tiểu Mao lại nhớ đến Hứa Vân Phong trong bộ phim 《Hồng Nham》, ông ấy bị đặc vụ Quốc dân đảng tra tấn như thế mà vẫn thà chết không khuất phục, bản thân mình lại có chí khí bạc nhược và không chịu nổi đòn gi roi mắng thế sao? "Là tiền nhặt phế liệu bán được đấy ạ," La Tiểu Mao nói. Thế là nó lại ăn thêm một đấm của cha, cú đấm này đánh nó ngã bệt xuống đất, rất đau. La Tiểu Mao khóc, nhưng Lưu Hồ Lan và Hứa Vân Phong vẫn sừng sũng đứng vững trong tâm trí nó và tỏa sáng ánh kim. Cho nên, dù cha nó có đấm đá hay uy hiếp dụ dỗ thế nào, nó vẫn vừa khóc vừa khăng khăng nói như vậy. Một tiếng đồng hồ sau, cha mẹ nó cuối cùng cũng mệt mỏi buông xuôi. "Tao tạm tin mày một lần," cha nó chịu thua nói, tuy trong lòng ông vẫn nghi ngờ hơn 4 đồng tiền trong túi con trai là do làm việc mờ ám bên ngoài mà có, "Từ ngày mai trở đi, cấm mày ra ngoài nhặt phế liệu, đi dọn rác với tao. Nghe rõ chưa?" "Nghe rồi ạ," La Tiểu Mao tuyệt vọng đáp.
