Mùa hè năm 1991 đến sớm, hình như có chút liên quan đến vụ nổ vết đen mặt trời đang thịnh hành lúc bấy giờ. Điều hòa vào thời điểm đó vẫn là một mặt hàng xa xỉ đối với nhiều gia đình, huống chi là gia đình Lâm Thu Diệp. Lúc Hà Tiểu Vũ ôn bài, Lâm Thu Diệp liền ở bên cạnh quạt cho con bé, không dám quạt mạnh tay, chỉ quạt một cách nhẹ nhàng, chậm rãi và không biết mệt mỏi. Ngọn gió nhẹ nhàng ấy rất khó cảm nhận được, nhưng lại mang theo chút hơi mát dịu dẻ gửi đến con gái.

Lâm Thu Diệp nhìn mái tóc thưa trước trán con gái bị gió nhẹ thổi bay lên, dâng trào trong lòng chính là nỗi day dứt.

Còn có thể là gì nữa chứ? Làm mẹ mà đến mức độ này, ngoài sự day dứt ra thì còn gì nữa?

Bản thân mình chịu khổ thì thôi, hà cớ gì lại bắt con cái phải chịu khổ cùng? Lâm Thu Diệp mỗi lần nghĩ đến câu nói này là lại muốn rơi nước mắt, nhưng rốt cuộc vẫn không dám. Lão Hà không có nhà, người lớn trong nhà chỉ còn lại một mình cô, nếu cô cứ thích rơi nước mắt như vậy, thì con gái phải làm sao đây? — Mua một chiếc quạt máy, lại còn là loại do Liên Xô cũ sản xuất, thật không hiểu nổi rốt cuộc lão Hà này nghĩ gì, rõ ràng có biết bao nhiêu loại nhập khẩu của Nhật không mua, lại cứ khăng khăng mua loại do Liên Xô sản xuất.

"Đồ của Liên Xô ấy, giống như xe tăng vậy, bền bỉ lắm! Không hỏng được đâu!" Lão Hà chính là nói như vậy đấy.

Đúng là bền bỉ, đúng là không hỏng được — thế nhưng còn tiếng ồn thì sao? Đó mà là tiếng quạt máy ư? Trông nó chẳng khác nào một chiếc trực thăng cả! Ở nhà dùng mà cứ như đang đánh trận vậy, lão Hà cái đồ chết tiệt đó ngược lại ngủ rất ngon giấc, phải, sao ông ta lại không ngon giấc cho được? Ông ta chính là thích nghe cái âm thanh này đấy chứ! Cũng làm khó cho ông ta rồi, một người dẫn binh mà bị nhét vào cơ quan ngần ấy năm, ngày nào cũng ngâm mình trong phòng làm việc xem tài liệu viết báo cáo, ông ta muốn nghe tiếng trực thăng thì cũng không có gì là quá đáng — đương nhiên Lâm Thu Diệp thừa biết lão Hà cũng chẳng hề ngờ quạt máy do Liên Xô sản xuất dùng lâu ngày sẽ cho ra hiệu ứng âm thanh thế này, đây đúng là một câu chuyện cười cay đắng. Cô vẫn hay lải nhải cằn nhằn lão Hà như thế, và lão Hà cũng chỉ có thể cười ha hả cho qua chuyện.

Nhưng còn con gái thì sao? Kỳ thi đại học diễn ra vào mùa hè, con gái sao có thể không có quạt máy được chứ?

Nghĩ đi nghĩ lại, rốt cuộc vẫn không dám mua. Không phải không tin tưởng con gái, mà là sợ lỡ như — lỡ như con gái thi đại học phát huy không tốt thì phải làm sao? Phải học hệ tự túc thì tính thế nào? Dù thế nào cũng phải cho con gái đi học chứ! Tiết kiệm lại để phòng hờ trường hợp vạn \nhất vậy, bản thân có chịu khổ một chút thì cũng đành chịu, chứ còn biết làm sao hơn nữa?

Lâm Thu Diệp của năm 1991, chính là đang lo lắng về những vấn đề này đây.

Lòng rối như tơ vò là cái chắc, bận rộn ở bệnh viện cả một ngày, về nhà lại phải lo cho con gái. May là con gái rất biết phấn đấu, phải không nào? Chẳng cần người lớn nhắc nhở, con bé vẫn chăm chỉ học hành, hiểu chuyện đến mức khiến người ta đau lòng. Hỏi con gái dự định đăng ký trường đại học nào, con gái luôn cười, nói: "Mẹ, đến lúc đó mẹ sẽ biết!"

Cô liền không hỏi nữa. Ở trước mặt con gái, có đôi lúc cô thậm chí còn cảm thấy bản thân mình hình như không giống một người mẹ nữa. Vẫn là vì quá xót con gái, từ nhỏ đã thương xót đến mức không chịu nổi. Con bé có lòng tự trọng cao, đây là điều cô nhìn ra được, cô vẫn luôn khuyên con gái đừng đặt kỳ vọng quá cao, lỡ như nguyện vọng một không trúng tuyển thì phải làm sao? Bị rớt xuống đợt hai thì còn ra thể thống gì nữa?

Con gái liền cười, không nói gì nữa, tiếp tục đọc sách, miệng còn lẩm nhẩm đọc theo. Cô từ đó không dám hỏi nhiều thêm, lại càng không dám tùy tiện hiến kế.

Nhìn con gái chăm chú học tập.

Con gái buộc tóc dài thành đuôi ngựa, trời nóng, mồ hôi ra nhiều.

Thế là chiếc cổ dài thanh tú liền lộ ra.

Thật đẹp làm sao.

Thu Diệp mỉm cười, len lén cười một mình.

Còn cần phải hỏi lý do nữa sao? Tiểu Vũ trông giống ai chứ? Chẳng lẽ lại giống cái lão Hà kia chắc? Nếu thế thì còn ra thể thống gì nữa? Sau này làm sao mà lấy chồng đây? — Đương nhiên là giống mình rồi, đương nhiên là bản thân của những năm tháng tuổi trẻ rồi.

Nhìn từ góc nghiêng thấy giống, nhìn từ chính diện thấy giống, nhìn từ phía sau, cũng giống y đúc.

Hèn chi hồi đó có biết bao nhiêu nam sinh cứ quẩn quanh bên cạnh cô, nằng nặc đòi cô tham gia tổ chức Hồng vệ binh của họ. Thế nhưng bản thân cô chẳng biết mắc chứng quái quỷ gì, tổ chức nào cũng không chịu tham gia, chỉ thích lẽo đẽo chạy theo lão Hà đi khắp nơi chơi đùa. Dương nhiên khi đó lão Hà cũng không đen đúa thô ráp như bây giờ, hồi đó trông anh thực sự rất trắng trẻo thư sinh, cũng không nói nhiều câu thô tục đến thế. Lúc rảnh rỗi còn thích ngâm nga vài câu thơ vè gì đó, toàn là chép lại từ những cuốn sách cấm. Thật ra thì sách cấm gì chứ, chẳng qua chỉ là mấy tập thơ cũ mà thôi! Cuốn "Một và tám" của Quách Tiểu Xuyên, chính là tác phẩm lão Hà thích đọc nhất, cũng thích ngâm nga cho cô nghe nhất.

Thế hệ 6X đời cuối, lứa thế hệ 6X cuối cùng ấy, chính là thuần khiết như vậy đấy.

Không có cơ hội thi đại học, thì chỉ đành xuống nông thôn "sửa chữa trái đất" [lao động chân tay], lối thoát tốt nhất cho thanh niên thời bấy giờ chính là tòng quân. Việc lão Hà đi lính là chuyện ván đã đóng thuyền. Anh là con của liệt sĩ, cha anh là một quân nhân có công trạng hiển hách, sau giải phóng vì bệnh tim nên đã hy sinh trên tuyến đường tuyết phủ cao nguyên Thanh Tạng — rồi sau đó mẹ anh vì quá đau lòng mà qua đời sớm. Lão Hà được nhà nước và quân đội nuôi lớn, anh muốn đi lính, chẳng có ai là không đồng ý cả.

Thế là lão Hà đi lính.

Còn bản thân cô thì sao? Nghĩ lại chỉ muốn phì cười, hóa ra cũng là vì lão Hà.

Hồi đó người ta không chuộng chuyện chạy chọt quan hệ, nhưng quả thực nó đã phát huy tác dụng.

Lão Hà vừa đến bộ đội, thuộc tập đoàn quân A lừng lẫy, vị quân trưởng cũ chính là chiến hữu vào sinh ra tử với cha của lão Hà — nay là phó tư lệnh quân khu — tất nhiên sẽ đến thăm hỏi di cô của liệt sĩ, nhân tiện hỏi xem có yêu cầu gì không? Lão Hà, cái tên ngốc nghếch trông vô cùng chất phác này lại đột nhiên thốt ra một câu — "Tôi muốn đối tượng của tôi đi lính." — Trời ạ! Mình từ lúc nào mà thành đối tượng của hắn ta từ lúc nào vậy chứ?! — Vị quân trưởng già đó liền cười lớn: "Cậu nhóc cậu người nhỏ gan lớn phết đấy! Đưa ảnh đây tôi xem nào!" Vừa xem ảnh xong, quân trưởng liền bảo ghi họ tên các thứ vào mặt sau bức ảnh, giao cho tham mưu. Lão Hà cái tên ngốc nghếch ấy vậy mà còn muốn đòi lại, quân trưởng liền vỗ vào trán anh — "Cậu nhóc, cậu hãy nhớ kỹ cho tôi! Hôm nay tôi lấy của cậu một bức ảnh, ngày mai tôi sẽ trả lại cho cậu một người sống sành sỏi! Nhưng đây là vì nể mặt cha cậu đấy! Tôi đã đánh trận với cha cậu nửa đời người, cái ơn này tôi phải giúp! — Thế nhưng nếu cậu không làm việc cho đàng hoàng, dám làm nhục mặt tôi, thì tôi sẽ biến người này bay mất dạng cho cậu xem!" Lão Hà nghe vậy chỉ biết ngẩn ngơ vâng dạ.

Lúc đó cô đang làm gì nhỉ? Chuẩn bị đi về vùng nông thôn? Đi đâu cũng không nhớ rõ nữa, dù sao thì đồ đạc đã chuẩn bị xong xuôi cả rồi. Thế là hai vị sĩ quan xuất hiện, đi thẳng vào vấn đề tìm Lâm Thu Diệp, khiến cha mẹ Thu Diệp được một phen giật mình hoảng hốt, chẳng biết đã đắc tội gì với cơ quan chuyên chính nữa. Nào ngờ hai vị sĩ quan lại vô cùng lịch sự nhã nhặn giải thích rõ ý định, hóa ra là muốn để Tiểu Thu Diệp đi lính — đây là chuyện tốt cầm đèn lồng đi tìm cũng khó mà gặp được đấy! Cha mẹ đều ngẩn người, Thu Diệp cũng ngẩn người ra luôn.

Thế là Lâm Thu Diệp cũng đi lính.

Mơ hồ xuống tàu hỏa đến cái khe núi ấy, vừa nhìn đã thấy một đám tân binh đang huấn luyện. Nhiều người như vậy, không hiểu sao vừa liếc mắt đã nhìn thấy ngay lão Hà — mũi của anh đỏ bừng vì lạnh, tay cầm một cây súng gỗ hô lớn — "Giết!" Mấy nữ binh mới đến cười ha hả, đám tân binh nam thì ai nấy đều căng thẳng.

Cán bộ liền hô Hà Chí Quân bước ra đây!

Hà Chí Quân liền chạy ào tới.

Cậu nhóc mười bảy tuổi đầu này không đội mũ, tay cầm cây súng gỗ, trên đầu bốc hơi nghi ngút, cái mũi vẫn còn đỏ ửng.

Khuôn mặt Lâm Thu Diệp lập tức đỏ bừng.

Cán bộ liền nói: "Lâm Thu Diệp xuất ngũ!" (Ý là bước ra hàng)

Lâm Thu Diệp lúc ấy hãy còn ngẩn ngơ, đã bị mấy người chị em đẩy phăng ra ngoài.

Hà Chí Quân ngây người ra mất.

Lâm Thu Diệp hận không thể tự mình đào một cái hố ngâm mình trong đất băng rồi chôn quách đi cho rồi.

Vị cán bộ với vẻ mặt nghiêm nghị, nhét bức ảnh vào tay lão Hà: "Trả ảnh lại cho cậu, người cũng đã đi lính rồi đấy."

Các nam binh nữ binh xung quanh đều cười ồ lên.

Lão Hà cũng đỏ mặt, hồi đó da mặt anh trắng, vẫn còn có thể nhìn thấy rõ vết đỏ ửng.

"Trở hàng đi!"

"Rõ!" Lão Hà dùng sức hô lớn, cười hề hề hướng về phía Thu Diệp rồi quay đầu chạy biến. Sau đó anh ta lại tiếp tục hô giết hô giết! Càng hăng hái hơn.

Còn bản thân cô thì sao? Không nhớ rõ nữa, dù sao thì cũng ngẩn ngơ cả người. — Sao ngẫu nhiên thế nào lại thành đối tượng của cái cậu nhóc ngốc này cơ chứ...

Thu Diệp nghĩ ngợi hồi lâu, mỉm cười.

“Mẹ, mẹ đang cười gì thế ạ?”

Thu Diệp hoàn hồn lại, ngượng ngùng che giấu: “Có gì đâu chứ? Mẹ có cười đâu nào?”

Tiểu Vũ cười ranh mãnh: “Chắc là mẹ đang nhớ bố đúng không nào?”

“Cái đồ chết tiệt đó, mẹ thèm vào mà nhớ ông ấy!” Thu Diệp đáp.

Tiểu Vũ con bé này tinh ranh quỷ quái, chỉ cười tủm tỉm chứ không nói gì.

“Sao thế hả?” Thu Diệp có chút chột dạ.

“Thật ra ấy mà,” Tiểu Vũ cười nói, “Phụ nữ đang yêu là người xinh đẹp nhất!”

Thu Diệp liền đỏ bừng mặt, tiện tay cầm chiếc quạt giả vờ đánh Tiểu Vũ — thật ra thì cô nỡ lòng nào cơ chứ? Hai mẹ con từ nhỏ đã đùa giỡn quen thân, trông chẳng khác nào chị em gái.

“Nói nhảm gì thế hả! Lớn tướng ngần này rồi mà còn yêu đương với chả không yêu!”

Tiểu Vũ cười khúc khích: “Còn không chịu nhận cơ chứ! Thế sao mặt mẹ lại đỏ thế kia?”

“Mẹ tinh thần phấn chấn đấy chứ!” Thu Diệp cãi cố xong, bản thân cũng phì cười.

“Nói thật nhé, bố đi cũng được một tuần rồi, khi nào mẹ đến thăm bố đây?” Tiểu Vũ bèn hỏi.

“Mẹ đi thế nào được chứ? Con sắp thi đại học đến nơi rồi kìa.”

“Con không sao đâu, con tự chăm sóc bản thân được mà,” Tiểu Vũ nói, “Cũng có xa xôi gì đâu, nếu mẹ không yên tâm, đi một ngày là về đến nhà rồi còn gì?”

Thu Diệp ngẫm nghĩ, lại thở dài: “Để tính sau đi, người ta đang bận làm sự nghiệp đại sự, mẹ mà qua đó chẳng phải là thêm phiền phức cho ông ấy sao?”

Tiểu Vũ liền bảo: “Ông ấy dám chứ! Để con trị cho một trận!”

Thu Diệp bật cười: “Cái con bé này, đến bố con mà con cũng trị được cơ à, xem sau này con lấy chồng thế nào đây?”

Tiểu Vũ lập tức đỏ bừng mặt, hét lên: “Con mới chẳng thèm lấy chồng ấy chứ! Con sống một mình! Con là phụ nữ hiện đại!”

Thu Diệp cười đến mức không đứng thẳng người lên được: “Được được! Con là phụ nữ hiện đại! Mẹ là người tư tưởng cổ hủ!”

Tiểu Vũ miệng cứng cỏi cãi lại, nhưng cũng phì cười. Con bé định nói gì đó với mẹ, ngẫm nghĩ một lúc, lại thôi. — Không thể nói được, tuyệt đối không thể nói ra. Bằng không, có phải trời sắp sập xuống rồi không cơ chứ?