Việt Nam Thư Quán - Thư viện Online

Sau nhiều tháng cân nhắc ý tưởng, bốn người bạn thân nhất của tôi và tôi nhất trí bay đến Los Angeles, thuê một chiếc RV dài 35 feet (10,6 mét) và lái khắp nước Mỹ để tuyên truyền về Bút chì hứa hẹn.

Gabe, sau vài năm làm nghề tư vấn, có thể thuyết phục công ty hiện tại cho phép mình được nghỉ phép ngắn ngày. Tich đang trong giai đoạn khởi lập một công ty nhỏ. Dan là nhạc công chơi ghi-ta, cậu ấy đã thành lập một ban nhạc có thể đặt chỗ biểu diễn tại các thành phố khác nhau trên đường đi, và Luke muốn trau dồi các kỹ năng làm phim tài liệu bằng cách đi quay phim khắp cả nước. Chúng tôi nhận thấy thông điệp của PoP sẽ tạo được tiếng vang với khán giả trẻ, đặc biệt là bởi chúng tôi cũng còn trẻ, vì vậy chúng tôi lên một lịch trình với các điểm dừng chân là các trường đại học.

Điểm dừng chân đầu tiên trong tour các trường đại học của chúng tôi là Đại học Bang Oklahoma [OSU], một trường có 35.000 sinh viên và là nơi Janet, bạn cùng phòng của tôi ở SAS, từng theo học. Dan đã liên lạc với phòng công tác sinh viên của trường để xin tổ chức một buổi nói chuyện, vì vậy chúng tôi đoán sẽ có hàng trăm sinh viên đến nghe trong một khán phòng lớn. Luke mang theo máy quay và các thiết bị âm thanh, chuẩn bị mọi thứ từ đêm hôm trước để chúng tôi có thể ghi lại thật hoàn hảo sự sôi nổi của đám đông sinh viên. Một ngày trước buổi gặp mặt, tôi thậm chí còn nhận được tin nhắn trên Facebook từ một sinh viên năm thứ hai tên là Chelsea Canada, cô đề nghị chúng tôi giữ chỗ cho mình vì e là sẽ đến hơi muộn.

Đêm trước đó, tôi hầu như không thể chợp mắt. Tôi sắp có bài phát biểu quan trọng đầu tiên của mình. Tôi vừa hồi hộp vừa háo hức chuyển đến các bạn sinh viên thông điệp của chúng tôi. Trước khi bắt đầu bài phát biểu vài phút, tôi vào nhà vệ sinh, và nhẩm thầm trong đầu những điều cần nói.

Tôi đã quá tập trung vào bài phát biểu của mình và không hề mảy may nghĩ đến tình huống không có ai xuất hiện. Căn phòng còn lâu mới kín chỗ. Tôi đợi thêm 20 phút nữa để chờ các sinh viên đến, nhưng hoài công vô ích. Tôi lên bục phát biểu trước năm người, bốn người bạn thân của tôi và một sinh viên OSU, Chelsea Canada.

Cảnh tượng đó khác xa những gì tôi mong đợi, và thật khó để không cảm thấy xấu hổ về bài trình bày 30 slide mà tôi đã cất công chuẩn bị đâu vào đấy, nhưng giờ chỉ được dùng cho một khán giả. Nhưng cơ hội vẫn còn. Một người vẫn ở đó, và tôi biết rõ rằng chỉ cần một người là đủ để làm nên sự khác biệt to lớn. Không muốn để mọi người thất vọng, tôi đã diễn thuyết say sưa suốt 45 phút sau đó. Tôi có thể thấy thông điệp đã tác động đến Chelsea, và sau đó tôi đảm bảo với cô rằng nếu cô có thể biến tổ chức này thành đam mê của mình, điều kỳ diệu sẽ xảy ra.

Đây không phải là lời nói có trong kế hoạch của tôi, nhưng nó đã mang lại tác động ngay lập tức. Thỉnh thoảng chúng tôi có thể truy cập Internet trên chiếc RV, và khi trở về sau bữa trưa muộn, tôi thấy Chelsea đã thêm tôi vào danh sách bạn bè của cô trên Facebook. Khi tôi nhấp vào xem hồ sơ đầy đủ của cô, tôi thấy toàn bộ đều là về PoP. Bức ảnh đại diện của cô bây giờ là logo của chúng tôi, cô bắt đầu lập một nhóm “PoP tại Đại học bang Oklahoma” và đăng dòng cập nhật trạng thái liên kết tới video hoạt hình dài 90 giây mà Brad và các đồng nghiệp của anh ở BBH đã làm cho tổ chức.

Cô ấy đã lập ra câu lạc bộ PoP đầu tiên của chúng tôi ngay ở trường mình, và một vài tháng sau đó, thì thuyết trình về chúng tôi ở trường trung học cũ. Cô ấy đã truyền niềm đam mê dễ lây lan ấy sang một học sinh trẻ tuổi khác, Andrew Gray, anh chàng đã phát động phong trào về tổ chức của chúng tôi ở trường mình và mở ra cánh cửa để chúng tôi có thể tiếp cận các trường trung học trên khắp nước Mỹ. Cuối cùng, Andrew trở thành người tiên phong tạo ra các câu lạc bộ PoP trung học trên cả nước, trở thành chủ tịch Câu lạc bộ PoP tại Đại học bang Oklahoma sau Chelsea, và đã tổ chức một TEDx Talk(11) về quá trình cậu tham gia vào tổ chức. Trên hết, việc làm của cậu đã được nhiều tờ báo đăng tin, tôn vinh và giúp mở rộng hơn nữa phạm vi thông điệp của chúng tôi.

PoP hoạt động một phần thông qua hiệu ứng lan truyền. Chúng tôi biết rằng cam kết của một cá nhân có thể lan sang gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp của cá nhân đó, và trở thành một phần của hệ thống chuẩn mực đạo đức mà họ truyền lại cho các thế hệ tương lai. Với quan niệm như vậy, sứ mệnh của chúng tôi đã mở rộng từ việc xây dựng trường học ở các nước đang phát triển sang cả việc tập huấn cho các nhà lãnh đạo trẻ hành động ở cả trong nước và nước ngoài. Điều này dẫn đến khẩu hiệu ban đầu của PoP, “Một thế hệ được trao quyền sẽ trao quyền cho cả thế giới.”

Vở kịch khán giả thưa thớt lặp lại nhiều lần khi chúng tôi đến các trường đại học trên khắp cả nước. Chúng tôi đến Đại học Texas, nơi Tich quen đội trưởng đội cổ vũ của trường. Đây sẽ là bài phát biểu thứ hai của tôi, và với mối quan hệ của cậu ấy, chúng tôi mong đợi một kết quả lớn hơn.

Một lần nữa, chúng tôi lại sai. Có tám người đến. Nhưng một trong số họ là Alex; mùa hè đó, Alex đã đến New York, trở thành thực tập viên chính thức đầu tiên của chúng tôi. Cô ấy và Andrew Gray về sau đã tham dự khóa Học kỳ Trên biển, cả hai người đều muốn khám phá thế giới rộng lớn bên ngoài ngôi nhà của mình.

Ở Alabama, chúng tôi gặp một người phụ nữ lớn tuổi đầy nhiệt huyết, chủ một nhà hàng, bà cho chúng tôi câu nói hay nhất chuyến đi. “Cháu yêu, người lạ chỉ là một người bạn mà ta chưa từng gặp mặt mà thôi!” bà tuyên bố. Câu nói ấy nghe có vẻ không thật, nhưng quả đúng là vậy, và chúng tôi đã được trải nghiệm điều đó hết lần này đến lần khác dọc trên hành trình.

Khi tôi phát biểu tại Tulane, căn phòng rốt cục cũng đầy người, lần này có khoảng 50 sinh viên đang theo học ngành phát triển quốc tế. Tối đó, một sinh viên đã gặp chúng tôi uống bia, và vài tháng sau, cậu ta đã bắt đầu tổ chức các buổi hòa nhạc để gây quỹ cho PoP.

Tôi bắt đầu nhận ra rằng việc có bao nhiêu người trong phòng đi nữa không quan trọng. Nếu tôi có thể truyền cảm hứng để một người sẵn sàng đại diện cho chúng tôi hành động (tổ chức sự kiện, quyên tặng món quà sinh nhật của mình, hoặc khởi lập một câu lạc bộ PoP), thì tổ chức sẽ có được một cá nhân tâm huyết sẵn sàng phát triển nó hơn nữa. Ở Chelsea, Andrew và Alex, tôi đã thấy tác động của việc có được điểm tựa.

Vì vậy, với mỗi bài phát biểu của mình, cho dù có bao nhiêu khán giả đi nữa, tôi đều tập trung vào việc tìm kiếm người có đôi mắt sáng lên nhất khi lần đầu nghe được câu chuyện của chúng tôi. Phải mất rất nhiều thời gian luyện tập tôi mới có thể xác định được người đó trong cuộc nói chuyện, nhưng tôi vẫn kiên trì – tìm ở mỗi phòng một người và biến họ thành Chelsea Canada.

Sau ba tuần rong ruổi trên đường, những ngày cuối tháng Mười cũng đến, chúng tôi bay từ Atlanta về New York trong 24 giờ để tổ chức buổi tiệc sinh nhật Halloween gây quỹ hằng năm của tôi. Đã một năm kể từ khi chúng tôi bắt đầu. Trong suốt 365 ngày, chúng tôi đã theo đuổi một ý tưởng không tưởng, xây dựng một ngôi trường và làm dấy lên một phong trào nhỏ. Đã đến lúc để ăn mừng thành quả của tổ chức và cũng là để gây thêm quỹ.

Để cho sôi nổi, tôi đã mua năm bộ cánh ong nghệ và năn nỉ mọi người mặc chúng qua cửa an ninh sân bay. Chúng tôi đung đưa cặp râu, đôi cánh và mặc chiếc quần đùi màu đen bó chặt phía trên đôi vớ đen, và mọi người không thể nhịn được cười. Năm chú ong nghệ vạm vỡ đã mang chút không khí Halloween lên chuyến bay của hãng Delta về sân bay JFK. Chúng tôi đã mặc những bộ cánh này đến bữa tiệc hôm đó, chào đón từng vị khách xuất hiện, thu về được thêm 10.000 đô-la nữa từ các khoản đóng góp nhỏ nhưng đầy ý nghĩa.

Kỳ thực tập của tôi sắp kết thúc, vì vậy tôi lên kế hoạch thực hiện hai chuyến đi cuối cùng, một đến Nicaragua và một sang Lào. Tôi liên tục nghe thấy mọi người nhắc đến PoP như là “một tổ chức của Lào” trong khi mục tiêu của chúng tôi là trở thành một tổ chức hoạt động với trẻ em toàn cầu. Tôi quyết định sẽ thiết lập sự hiện diện của tổ chức tại ba khu vực đói nghèo nhất thế giới, Mỹ Latin, châu Á và châu Phi – để đảm bảo công việc của chúng tôi có thể được nhân rộng trên quy mô toàn cầu. Mỹ Latin sẽ là điểm đến tiếp theo. Tôi đã tìm được một tổ chức đối tác mang tên Seeds of Learning hiện đang hoạt động ở Nicaragua, và sau nhiều cuộc gọi và email trao đổi, tôi đã dành hai tuần ở đây để đặt nền móng cho một mối quan hệ đối tác.

Vài tháng trước đó, tôi nhận được tin nhắn qua Facebook của Leslie Engle. Bạn thân nhất của Leslie cùng học khóa Học kỳ Trên biển với tôi và cũng là người chia sẻ thông tin liên lạc của tôi sau khi xem những hình ảnh tôi đăng trên Facebook. Leslie viết, cô ấy sẽ đến Luang Prabang vào cuối năm nay. Ba năm trước, cô ấy đã đi du lịch đến đó, và với nền tảng là một nhà văn và một nhà sư phạm cho lứa tuổi mầm non, cô ấy dự định làm việc tại Lào vài năm và tìm kiếm một cuộc sống vui vẻ hơn. Sau khi nhắn tin qua lại vài lần, chúng tôi sắp xếp một cuộc nói chuyện điện thoại kéo dài cả giờ đồng hồ mà cuối cùng đã mang lại những phát hiện thú vị. Cô ấy khác xa các tình nguyện viên ở New York của chúng tôi. Cô ấy đã ngao du khắp các nước đang phát triển và hiểu rõ cách sống và cách làm việc với các cộng đồng nông thôn. Cô cũng biết cách dạy học. Cô ấy đúng là một người “ở đúng nơi đúng chỗ”, nhưng tôi chưa sẵn sàng nhận một nhân viên toàn thời gian tại Lào. Tôi vẫn đang phải bỏ tiền túi ra để trang trải tiền đi lại và chi phí hành chính, để sao cho mỗi đô-la tiền ủng hộ đều được dùng cho việc xây dựng trường học. “Hy vọng bọn mình sẽ liên hệ với nhau khi cả hai đều đến đó đầu tháng 12 này,” tôi nói vậy để cô ấy hiểu rõ là tôi không hứa trước.

Sau khi từ Nicaragua về, vài ngày trước chuyến bay dài sang Lào, tôi gửi email cho cô ấy, và phát hiện ra chúng tôi sẽ đáp xuống sân bay vào cùng một buổi sáng. Không ai bảo ai, chúng tôi cùng đặt một chuyến bay đến Luang Prabang, nơi chúng tôi gặp nhau lần đầu tiên. Cơ duyên quá lớn, chẳng thể lờ đi. Buổi chiều sau đó, Nick Onken đến chụp ảnh, và suốt sáu ngày liên tiếp, ba chúng tôi rong ruổi xe máy đi khắp các vùng quê ở Lào. Chúng tôi đã thực hiện một chuyến đi bộ ba tuyệt vời, và có vài ngày, sau khi kết thúc sớm công việc ở nhà nghỉ, Lanoy cũng nhập hội với chúng tôi.

Chỉ vài ngày trước khi tôi quay trở về New York, chúng tôi ngược lên mạn bắc để đến làng Phayong tham dự lễ khởi công ngôi trường thứ hai. Lanoy vừa phiên dịch cho chúng tôi trong buổi lễ, vừa ghi chép mọi thông tin vào cuốn sổ Cá mập của mình, chỉ trừ một lần chị cắt ngang bài phát biểu của một trong rất nhiều người đàn ông đang ngồi xung quanh chúng tôi. Tất cả mọi người trong phòng có vẻ sửng sốt.

Rồi buổi lễ lại được tiếp tục, nhưng chúng tôi không biết chuyện gì đã xảy ra. Sau đó, chị giải thích, “Người đàn ông đó nói rằng anh ta rất vui khi thấy ngôi trường được khánh thành, nhưng anh ta bắt đầu đòi hỏi thêm. Tôi nói với anh ta rằng PoP không cho không. Cả làng cần phải chứng minh được rằng họ sẽ sử dụng ngôi trường này hiệu quả. Nó tùy thuộc vào những người Lào chúng tôi, không phải anh, Leslie hay Nick, trong việc chứng minh rằng chúng tôi dốc lòng cho sự nghiệp giáo dục con em mình.” Ở đây, phụ nữ thường ít cự lại đàn ông như Lanoy vừa làm. Trong giờ phút ấy, tôi biết chị chính xác là người mà tôi muốn giao cho nhiệm vụ phụ trách các chương trình địa phương của chúng tôi. Chị là điểm tựa của chúng tôi. Người phụ nữ nhỏ nhắn làm công việc giặt giũ ở nhà nghỉ khi tôi gặp lần đầu đang dần trở thành một nhà lãnh đạo tự tin, mạnh dạn.

Với hai trường đã được hoàn thành, một kế hoạch mở rộng sang các khu vực khác và một nhóm những người ủng hộ chắc chắn, chúng tôi đã đi xa hơn những gì tôi từng kỳ vọng sẽ làm được trong chín tháng thực tập của mình.

Leslie chỉ mới biết tôi một tuần, nhưng cô cứ hỏi tôi mãi một câu hỏi: “Làm sao cậu có thể trở lại công việc tư vấn?”

“Chẳng vấn đề gì đâu,” tôi đảm bảo với cô. Tôi thực sự tin tưởng từng lời mình nói. Tôi nghĩ mình sẽ ổn. Tôi chưa bao giờ nhầm lẫn đến thế về bất cứ điều gì trong cuộc đời mình.