Việc này gần như không xảy ra trong một sớm một chiều, nhờ thực hành và trải nghiệm nhiều, tôi bắt đầu cảm thấy thoải mái hơn khi nói chuyện trước công chúng. Thực ra là tôi bắt đầu thích việc này. Khi nhận được lời mời trở lại tàu làm giảng viên thỉnh giảng cho chương trình Học kỳ trên biển, tôi nắm ngay lấy cơ hội. Tôi sẽ tham gia chuyến đi Ma-rốc, rong ruổi suốt một tuần với các học viên khi con tàu đi dọc bờ biển châu Phi, rồi cập bến ở Ghana, tại đây tôi sẽ tách ra đi riêng. Các nhà tổ chức thậm chí còn tăng phần hấp dẫn cho thỏa thuận bằng cách cho phép tôi mang theo một khách mời, điều này thật tuyệt vời bởi tôi không biết một ai trên tàu.

Tôi mời mẹ đi cùng như một món quà cho lần sinh nhật thứ 55 của bà.

Khi tôi đặt chân lên chiếc tàu MV Explorer, mọi ký ức ùa về. Mùi mới nguyên của cabin ngay lập tức đưa tôi trở lại với cảm giác khi là học viên trên tàu sáu năm trước. Chính trải nghiệm này đã góp phần định hình nhiều nhất con người mà tôi cảm thấy sâu thẳm bên trong mình. Thời gian có vẻ như hòa vào nhau – tôi vừa cảm thấy mình đã xa hẳn những ngày đó, vừa thấy mình ngay lập tức như trở lại những ngày xỏ chân vào đôi giày Nike Air Force 1 cũ.

Hầu hết các bài phát biểu gần đây của tôi đều diễn ra ở những cuộc họp với các doanh nghiệp, vì vậy đây sẽ là lần đầu tiên sau một thời gian dài tôi nói chuyện với sinh viên đại học. Cảm giác thật tự do: Tôi không phải tô vẽ bất cứ điều gì; tôi chỉ cần nói bằng cả trái tim.

Khi buổi trò chuyện đầu tiên diễn ra, tôi tập trung vào những gì tôi nghĩ là các học viên sẽ muốn nghe nhất. Trước đó, nhiều học viên đã nói với tôi đây là lần đầu tiên các em đi du lịch độc lập, vì vậy tôi chia sẻ với các em một số lời khuyên về du lịch bụi.

Nhớ lại những trải nghiệm của mình ở Mỹ Latin, tôi khuyên, “Đầu tiên, các bạn hãy chấp nhận rằng kế hoạch sẽ thay đổi và các cơ hội mới sẽ đột ngột xuất hiện khi các bạn đi du lịch, thế nên cứ tùy nghi mà hành xử thôi. Nếu các bạn gạt đi sự hoài nghi và cho phép bản thân kinh ngạc trước những điều kỳ diệu của thế giới, các bạn sẽ ngây ngất với những kỷ niệm mà mình tạo ra được nhờ những lịch trình ngoài dự kiến. Thứ hai, nếu các bạn biến mình thành mục tiêu, các bạn sẽ trở thành mục tiêu. Đừng mặc quần áo sáng màu, và nếu các bạn không muốn ai đó đụng vào những tài sản có giá trị của mình, hãy để chúng trong chiếc túi đựng tiền đeo dưới quần. Đồng tiền đi liền khúc ruột. Hãy tin tôi đi, không ai dám chạm vào đó nếu không có sự cho phép của các bạn. Thứ ba, âm nhạc và ngôn ngữ cơ thể được nói khắp nơi, vì vậy khi có ai đó mời các bạn nhảy, hãy thả lỏng người và nhảy thôi. Và cuối cùng, khi nào nghi ngại điều gì, hãy đơn giản nói rằng các bạn là người Canada. Mọi người không có thiện cảm với nhiều nước, nhưng không ai ác cảm với người Canada cả.”

Một nhóm học viên cười ồ lên, và tôi có thể thấy khoảng 300 học viên trong phòng đánh giá cao những lời khuyên chân thành và dễ hiểu của tôi. Tôi biết điều đó bởi buổi nói chuyện này là lần đầu tiên tôi sử dụng kỹ thuật mang tên “mỗi người một suy nghĩ”.

Những người thuyết trình kém thường nhìn xuống sàn, trong khi người nói giỏi lại nhìn lên nhưng lướt khắp phòng, những người xuất sắc giao tiếp bằng mắt có chọn lọc, và những người xuất chúng chuyển tải mọi suy nghĩ trực tiếp đến từng khán giả, khiến người đó cảm thấy như thể mình là tâm điểm chú ý trong phòng – và sau đó họ chuyển sang người khác và làm lại một lần nữa. Chúng ta ai cũng đã từng ở vị trí khi một diễn giả nhìn thẳng vào mình, và trong một vài khoảnh khắc thoáng qua, trái tim ta bắt đầu đập liên hồi. Ta đã bị bỏ bùa.

Tôi bắt đầu nhìn thẳng vào đúng một học viên để có thể truyền tải toàn bộ mọi suy nghĩ mà tôi muốn truyền tải và thử kể cho họ nghe câu chuyện như thể không còn ai khác đang nghe. Nó giúp tôi mạnh dạn nói với sự xác tín lớn hơn, và khi bài phát biểu đã đạt được đà, tôi có thể cảm nhận được cảm xúc rộn ràng trong căn phòng đang tăng lên. Sau gần một giờ nói chuyện về những gì tôi biết và thích, tôi kết thúc buổi nói chuyện bằng những niềm tin chân thành nhất mà tôi có thể chia sẻ.

“Các bạn phải tìm cho mình một câu thần chú và sống hết lòng với nó. Câu thần chú mà tôi sẽ làm theo bây giờ nếu tôi là các bạn là câu nói mà tôi đọc thấy trong nhật ký của một người bạn năm ngoái: ‘Bạn có thể được an toàn, nhưng tôi thì có tự do.’ Hãy tận dụng lợi thế của sự tự do gắn với tuổi trẻ của bạn. Hít vào cuộc sống, thở ra nhiệt huyết và nắm lấy những đêm thức trắng, bởi đó là lúc điều kỳ diệu xảy ra – khi những người khác ngủ, còn bạn thức suy ngẫm về thế giới của hiện tại và tương lai. Hãy tận dụng những khoảnh khắc này,” tôi nói một cách mạnh mẽ. “Và trong những năm tới, mọi người sẽ nói với các bạn rằng các bạn còn quá trẻ để thay đổi thế giới. Tôi ở đây để nói với các bạn rằng, đó là chuyện nhảm nhí bỏ xừ.”

Tôi chưa từng nói suồng sã trong bài phát biểu nào trước đây. Nó cứ thế tuôn ra. Có tiếng há hốc khắp khán phòng. Rồi một sự im lặng đến chết người. Sau đó, trước sự ngạc nhiên của tôi, các học viên bắt đầu vỗ tay rần rần thể hiện sự đồng tình. Sau nhiều tháng phải chào những bài thuyết trình tập đi tập lại ở nhà, việc chỉ đơn giản nói lên sự thật mà không cần chọn lọc mang lại cảm giác thật sảng khoái. Đêm đó, tôi tự hứa với lòng, từ đây về sau bất kể khi nói với nhóm khán giả nào, tôi sẽ chỉ nói ra những điều tận đáy lòng.

***

Sau một tuần được tiếp thêm sinh lực trên tàu, tôi cảm thấy giống như một con người mới. Cảm thức hiếu kỳ và sẵn sàng chạy nước rút tìm kiếm những điều không biết của các học viên thật mới mẻ. Sau bài giảng thứ hai của tôi, 50 sinh viên thậm chí còn quây tròn lại với nhau để phát triển ý tưởng cho chiến dịch mà chúng tôi sẽ phát động vào năm sau mang tên Impossible Ones (Những ý tưởng không tưởng), để tôn vinh tinh thần mà các sinh viên này đại diện bằng việc khuyến khích mọi người thực hiện những thách thức “không tưởng” nhằm quyên tiền cho PoP. Tôi rời tàu MV Explorer ở Accra, Ghana, sẵn sàng khám phá đất nước này như một vị trí tiềm năng cho công cuộc mở rộng của PoP sang châu Phi.

Sau một năm nghiên cứu, Ghana là lựa chọn hàng đầu của chúng tôi do nhu cầu rất lớn về giáo dục tiểu học ở các làng quê nơi đây. Vì chúng tôi sẽ cần tìm một đối tác địa phương giúp chúng tôi đặt chân vào đây trước khi xây dựng các cơ sở hoạt động hoàn toàn độc lập (việc này thường mất khoảng một năm), nên đội ngũ của chúng tôi đã sắp xếp cho tôi vài cuộc gặp mặt với các NGO địa phương.

Trên chuyến xe kéo dài ba giờ đến Ho, thủ phủ của vùng Volta vô cùng nghèo đói, tôi được chứng kiến cái nghèo tương phản với vẻ đẹp của quốc gia Tây Phi đầy quyến rũ này. Những thác nước cao đổ mình trắng xóa như tuyết bên sườn núi, trong khi những đứa trẻ suy dinh dưỡng lấp ló trong những túp lều đắp bùn vẫy tay khi mỗi chiếc xe đi qua. Khi chúng tôi đến thủ phủ bụi bặm này, tôi được chào đón bởi nhóm sáng lập tổ chức Tình nguyện Cứu trợ Thảm họa của Ghana (DIVOG – Disaster Volunteers of Ghana), một tổ chức NGO được thành lập bởi bốn người bạn Ghana, đã xây trường học ở khu vực này suốt nhiều năm qua. Ngay lập tức, họ trình bày sơ lược cho tôi về các con số thống kê cho thấy nhu cầu cần có những giáo viên được đào tạo bài bản và các lớp học mới ở khắp vùng Volta.

Sáng hôm sau, họ đưa tôi đến xem một số địa điểm thực hiện dự án trên một chiếc xe thùng cũ. Hết làng này đến làng khác, tôi thấy những khu vực không có trường học và gặp những đứa trẻ không có lớp học hay bất kỳ cơ hội học tập nào. Cũng ở chính những cộng đồng này, các bậc phụ huynh đã đưa ra lời cam kết sẽ bỏ ra 100% công lao động để xây dựng trường học cho con em, nếu họ được tài trợ nguyên vật liệu và Bộ Giáo dục cam kết cung cấp giáo viên được đào tạo bài bản. Văn hóa ở đây là sự tham gia hoàn toàn của cộng đồng. Trong những ngày sau đó, tôi đã dành nhiều giờ ngồi làm việc với các thành viên của Bộ Giáo dục, họ đồng ý cung cấp giáo viên được đào tạo cho bất kỳ ngôi trường nào mà chúng tôi xây dựng. Tôi cũng đến thăm một số ngôi trường đang xây, ở đây tôi thấy người lao động đúng là người dân và cha mẹ học sinh như họ đã cam kết. Sự quyết tâm của những người Ghana đã thuyết phục được tôi – cũng như một chàng trai trẻ tên là Justice vậy.

Hai năm trước, tôi đã nhận được email của một sinh viên Ghana tên là Justice, cậu kể cho tôi nghe về ước mơ mang cơ hội học tập tới cho các em nhỏ ở đất nước mình, những đứa trẻ đang phải học dưới gốc cây xoài thay vì trong các lớp học và thường không có giáo viên hoặc sách vở. Justice biết đến PoP qua Facebook và email của cậu ấy khuấy động cảm hứng đến mức chúng tôi bắt đầu liên hệ thường xuyên rồi cuối cùng đã nói chuyện trên Skype. Lúc đó, PoP mới chỉ bắt đầu vận hành, nhưng khi hành trình Học kỳ Trên biển đưa tôi đến Ghana, tôi biết tôi phải tìm cậu ấy.

Ngày cuối ở Ho, cuối cùng tôi cũng gặp được Justice. Chúng tôi đã đi cả ngày với nhau, băng qua những khu rừng khỉ và các ngôi làng hẻo lánh. Trước khi tôi đi, cậu hỏi tôi một điều:

“Khi anh về nhà, anh sẽ không quên bọn em chứ?”

“Tất nhiên rồi, anh sẽ không quên,” tôi nói.

“Thế thì anh phải hứa với em sẽ quay trở lại. Và PoP sẽ đến Ghana để hỗ trợ giáo dục bọn trẻ.”

“Anh mong là thế!” tôi chân thành muốn vậy.

“Mong thôi không đủ. Anh phải tin thì mọi chuyện mới thành.”

Đêm đó khi trở lại khách sạn, tôi đã viết email gửi đến các cộng sự của mình nói rằng tôi mong mỏi năm sau chúng tôi sẽ mở rộng quy mô tới Ghana. Rainer Maria Rilke từng nói, “Đừng sống trong mơ mà hãy sống trong sự suy tưởng về một thực tại có thể sẽ trở thành tương lai.” Đã đến lúc hiện thực hóa tương lai đó. Chúng tôi cần phải huy động được thật nhiều tiền trong gala sắp tới để biến điều này thành hiện thực, nhưng bước đầu là thừa nhận mục tiêu trước đã.

Sáu tuần sau, những lời của Justice vẫn văng vẳng trong đầu tôi vào đêm lớn nhất trong lịch sử hoạt động của tổ chức, đêm gala đầu tiên của chúng tôi. Trước đây, chúng tôi đã tổ chức nhiều sự kiện lớn, nhưng đây là một chặng đường dài tính từ bữa tiệc sinh nhật lần thứ 25 của tôi, khi mọi người đóng góp những khoản 20 đến 25 đô-la cho PoP. Vé gala hiện là 500 đô-la, và một bàn có giá từ 10 ngàn đến 50 ngàn đô-la. Tôi kinh ngạc khi chúng tôi bán hết vé ba tuần trước khi sự kiện diễn ra và có một danh sách chờ 50 người ủng hộ hào phóng sẵn sàng trả 1.000 đô-la cho đêm sự kiện – chúng tôi miễn cưỡng từ chối tất cả vì đã quá tải.

Tôi chưa bao giờ tham dự một dạ tiệc lớn, và bây giờ tôi lại là chủ xị của một dạ tiệc như thế với sự tham dự của Shaquille O’Neal và Usher. Một trong những người được vinh danh hôm đó là Justin Bieber, tính đến lúc đó cậu đã quyên tặng cho PoP một đô-la trên mỗi vé bán ra trong các buổi hòa nhạc tại Mỹ. Chúng tôi cũng tôn vinh anh tôi, Scooter, vì những nỗ lực vận động và hỗ trợ to lớn mà anh dành cho công việc của chúng tôi, cùng với Rich Lent và toàn thể đội ngũ AgencyNet. Sophia Bush, nữ diễn viên kiêm nhà hoạt động xinh đẹp là người dẫn chương trình cho đêm tiệc.

Tôi đã dành nhiều giờ chuẩn bị cho đêm đó và biết rằng bài phát biểu khai mạc của mình sẽ tạo không khí cho cả buổi tối. Khi chương trình bắt đầu, tôi tiến về phía sân khấu, và cùng với khoảng 550 khán giả theo dõi một đoạn video ngắn giới thiệu công việc của chúng tôi. Trên màn hình hiện lên những lời mà tôi đã nói nhiều lần trong các cuộc gặp ở những căn phòng nhỏ: “Chúng tôi không chỉ muốn các bạn ủng hộ chúng tôi, chúng tôi còn muốn các bạn tham gia cùng chúng tôi.” Sau khi say sưa nói mình tin tưởng nhiều như thế nào vào công việc của chúng tôi, Sophia, người mà tôi đã gặp ở Summit Series, mời tôi lên sân khấu.

Khi tôi bước lên bục diễn thuyết, tôi hít một hơi thật dài, thật sâu. Sự tự tin mà tôi có được trong Học kỳ Trên biển đã giúp tôi tin rằng tôi có thể chắp cánh cho bất cứ điều gì, nhưng tôi đột nhiên nhận ra rằng tôi mới chỉ làm thế một lần. Tôi nhìn lướt qua khán giả và thấy cả gia đình tôi. Cha mẹ tôi. Anh trai, em gái tôi. Bà tôi. Các anh chị em họ của tôi. Bạn bè của tôi. Đội ngũ của tôi. Tôi nhìn vào mắt từng người và cảm thấy hơi nóng trong lòng bàn tay tôi bắt đầu tan. Một người, một suy nghĩ, tôi nhủ thầm.

Tôi bắt đầu bằng câu chuyện về cậu bé đã hỏi xin một cây bút chì, sau đó chiếu hình ảnh 25 đô-la đã khởi lập nên tổ chức. Mỗi bức ảnh mang đến một bối cảnh, nhưng hình ảnh tiếp theo là thứ mà tôi chưa bao giờ cho ai xem. Trên màn hình lớn là một trang giấy viết tay từ cuốn nhật ký bìa da của tôi. Sau 10 năm viết những cuốn nhật ký này, lấp kín hàng trăm trang giấy, đây là lần đầu tiên tôi đọc thật to toàn bộ nội dung của trang giấy đó trước mọi người. Nó tả lại đêm mà cái tên Bút chì hứa hẹn nảy ra trong tâm trí tôi ở Dàn nhạc Giao hưởng New York và khoảnh khắc ý tưởng về tổ chức ra đời.

Đôi khi ta chỉ đơn giản là biết. Với sự xác tín tuyệt đối. Sự vắng bóng hoàn toàn nỗi hoài nghi như vậy hiếm hoi đến độ nó tạo ra một cảm giác phấn khích mạnh mẽ đến choáng váng… Cái tên đó đơn giản xuất hiện trong đầu mình, và mình nhớ mình đã nhắm mắt thật khó nhọc, rồi mở ra và thở hắt ra thật nhanh và mạnh. Nó, đúng nghĩa đen, gần như khiến mình ngộp thở, quay cuồng đi tìm không khí, râm ran thứ cảm giác hưng phấn trào dâng trong lồng ngực. Đúng vậy. Với sự xác tín tuyệt đối. Mọi thứ đã thay đổi.

Mọi người bắt đầu gật đầu và vỗ tay. Họ đã cảm nhận được điều mà tôi cảm thấy, rằng chúng tôi đang dự phần vào một cái gì đó lớn lao hơn bất kỳ cá nhân riêng lẻ nào và rằng chúng tôi có cơ hội cùng nhau làm nên điều gì đó thật ấn tượng. Tiếp sau đó tôi chiếu video về Nith và Nuth, để mọi người trong phòng có thể kết nối với những đứa trẻ mà chúng tôi đang nỗ lực hỗ trợ. Viên đá nền móng đã được đặt xuống, giờ chúng tôi chỉ phải theo sau mà thôi.

Lanoy đã sang Mỹ trước đó vài ngày và nhận được sự hoan nghênh nhiệt liệt khi tên chị được xướng lên. Chị và Leslie buộc chiếc vòng baci quanh cổ tay của những người được vinh danh khi họ bước lên sân khấu, và Justin, Scooter, và Rich mỗi người đều có một bài phát biểu xúc động. Niềm tin của họ đối với công việc của chúng tôi đã tạo ra cơ hội hoàn hảo để chúng tôi mở rộng quy mô hơn nữa, và ngay trước phần bán đấu giá kêu gọi những cam kết lớn từ những người tham dự, tôi chia sẻ thêm một thông báo nữa. Trải nghiệm ở SAS đã cho tôi sự tự tin để nói lên thật to những khát vọng cao cả nhất của chúng tôi, và đêm nay là cơ hội duy nhất để chúng tôi có thể thực hiện yêu cầu của Justice. Tôi cần công bố một mục tiêu rõ ràng, và kết quả có tính cải biến sẽ được tạo ra nếu chúng tôi thực hiện được mục tiêu này. Xác định rõ cả hai là chìa khóa mấu chốt.

“Kể từ khi PoP được thành lập, chúng tôi đã muốn hướng đến châu Phi. Nếu quyên góp được một triệu đô-la trong đêm nay, chúng tôi sẽ mở rộng phạm vi hoạt động sang Ghana vào năm tiếp theo. Các bạn là những người có thể biến điều này thành hiện thực. Đó không phải chỉ là một ý tưởng, đó là một lời hứa.”

Những cánh tay bắt đầu giơ lên ủng hộ và cả căn phòng dần nóng lên.

Đến khi sự kiện kết thúc, chúng tôi đã thực hiện được lời hứa. Chúng tôi đã quyên góp được một triệu đô-la. Khi làm như vậy, chúng tôi đã nhận được những ủng hộ lớn trị giá năm con số, sáu con số, điều này cho thấy công việc của chúng tôi đã thu hút được những nhà từ thiện ở mọi cấp độ. Nhưng ý nghĩa của đêm đó không chỉ xoay quanh tiền bạc. Đó là cao trào của tất cả những điều mà chúng tôi đã trải qua với tư cách một tổ chức. Là minh chứng cho mọi nỗ lực mà chúng tôi nhắm đến. Tất cả những đêm trắng, những cuộc gặp gỡ riêng, hàng ngàn những chiến thắng nho nhỏ, tất cả đã hòa cùng nhau làm nên đêm trọng đại này.

Sau khi tất cả những người tham dự ra về, chỉ còn gia đình tôi và các nhân viên PoP ở lại. Ngạn ngữ có câu giữ bạn bè ở gần và kẻ thù gần hơn nữa; tôi thì tin câu hãy giữ bạn bè ở gần và gia đình ở gần hơn nữa. Chúng tôi đề nghị ban nhạc tiếp tục chơi, và tất cả mọi người cùng nhau nhảy, ôm nhau trong vui vẻ. Bề ngoài chúng tôi trông thật khác nhau, nhưng tất cả chúng tôi đều chia sẻ một điểm chung. Đó không chỉ là những vòng dây baci quanh cổ tay của chúng tôi, mà là nhận thức rằng đêm nay đã đưa PoP lên một cấp độ hoàn toàn mới. Chúng tôi đang hướng đến châu Phi, và không có chuyện hối hận về quyết định đó.