Sau ba năm làm việc tại văn phòng Bain New York, gần như mọi thành viên của khóa tôi đều được kỳ vọng hoặc là sẽ theo học lên tiếp ở trường kinh doanh, rồi sau đó quay trở lại công ty, hoặc là né các trường kinh doanh ra và đi làm việc ở nơi khác. Các nhà tuyển dụng biết điều này, vì vậy họ theo chúng tôi rất sát. Cứ vài ngày tôi lại nhận được cuộc gọi từ các công ty cổ phần tư nhân hàng đầu như Blackstone và KKR đề nghị các vị trí tiềm năng với mức lương khoảng 250.000 đô-la cho năm đầu tiên làm việc. Một trong số những nơi này được cho là điểm dừng chân tiếp theo trên hành trình của tôi, mang lại khoản thu nhập mà tôi mơ ước từ khi còn bé. Đối với các đồng nghiệp khác của tôi, những người không quan tâm đến những công việc như vậy, các khóa học kinh doanh danh giá của Harvard và Stanford đang chờ đợi họ.

Thế nhưng, tôi thậm chí chẳng tính đến chuyện nộp đơn vào bất kỳ chỗ nào trong số này. Tôi thích những gì đang làm ở PoP và muốn dành cho tổ chức thêm chút thời gian nữa để nó phát huy trọn vẹn tiềm năng. Tôi quyết định ở lại Bain qua hết tháng Tám để hoàn thành năm thứ ba và là năm cuối cùng trong chương trình tư vấn cao cấp, rồi làm toàn thời gian một năm ở PoP, sau đó mới xác định hành trình tiếp theo.

Đúng lúc tôi sắp quay trở lại với công việc thì có một cơ hội tuyệt vời nhưng cần nhiều thời gian dành cho PoP xuất hiện. Chase phát động chương trình Vì Cộng đồng đầu tiên, với phần thưởng lên đến một triệu đô-la cho những tổ chức phi lợi nhuận được bình chọn nhiều nhất thông qua một chiến dịch truyền thông xã hội. Lần đầu tiên, hoạt động vì xã hội được dân chủ hóa, và đúng là chẳng có thời điểm nào thích hợp hơn thời điểm này.

Tôi không dùng Twitter, nhưng chương trình Vì Cộng đồng của Chase đã khiến chúng tôi có động lực để đăng ký tài khoản trên trang mạng xã hội này. Một nhóm mười tình nguyện viên chịu trách nhiệm quản lý tài khoản của PoP, đăng bài, tương tác trực tiếp với từng người ủng hộ mà chúng tôi có. Chúng tôi nhờ bạn bè thay đổi hình ảnh cá nhân của họ sang tấm hình có dòng chữ “Tôi ủng hộ PoP” với đường link URL dẫn đến trang bình bầu. Họ đã tạo ra hàng loạt sự kiện trên Facebook, mời hàng chục ngàn người bỏ phiếu cho chúng tôi. Sau hai tuần vận động, chúng tôi vào được vòng chung kết.

Để chuẩn bị, tôi đã tạo ra một mẫu Excel theo phong cách Bain để xác định những người có khả năng về trước nhất. Tôi thường mất khoảng một hoặc hai ngày để điền vào tất cả các miền dữ liệu (ví dụ, thứ hạng trang web, số thành viên trên Facebook Cause(12), số người theo dõi trên Twitter), nhưng lần này tôi đã kêu gọi mọi người hỗ trợ. Tôi đăng lên Facebook dòng trạng thái có nội dung, Bạn nào có thể dành một vài giờ tình nguyện làm nghiên cứu trực tuyến cho PoP? Trong vòng vài phút, tôi đã nhận được phản hồi từ 20 tình nguyện viên từ California đến Campuchia, và tôi có thể giao cho mỗi người năm tổ chức. Hai giờ sau, tôi tổng hợp nghiên cứu của họ và mô hình được hoàn tất. Chúng tôi đã huy động nguồn lực đám đông cho dự án nghiên cứu đầu tiên của mình.

Các kết quả cho thấy chúng tôi sẽ có nhiều khả năng lọt vào top 20. Nếu về nhất, chúng tôi sẽ giành được một triệu đô-la. Từ vị trí thứ hai đến thứ sáu, chúng tôi được 100.000 đô-la. Tất cả những gì tôi có thể nghĩ đến là khoản tiền được dùng để xây dựng ngôi trường thứ ba, thứ tư và sau đó là thứ năm. Năm trường, tôi bắt đầu nghĩ, sẽ điên mất.

Đúng như tôi đã nghĩ khi bắt đầu tham gia kỳ thực tập, sẽ không có sự vụ nào cần làm trước các ngày lễ, vì vậy tôi được giao nhiệm vụ nghiên cứu phát triển khách hàng. Cuối cùng, khi họ giao cho tôi một dự án lớn hơn, tôi được phân công làm việc từ xa cho một nhà quản lý ở Boston. Họ yêu cầu tôi hoàn thành bản phân tích chi tiết về một khách hàng tiềm năng trị giá ba tỷ đô-la và lập một “sách Đỏ” gồm 40 slide để tóm tắt sơ lược thông tin cho ba cộng sự cấp cao sẽ chào hàng trước công ty kia.

Cũng trong tuần đó, vòng cuối cùng của chiến dịch Vì Cộng đồng của Chase được phát động. Khi chuẩn bị cho buổi thuyết trình ở Bain, tôi như ngồi trên đống lửa. Tôi gửi email cho quản lý của mình nói với chị rằng tôi ốm phải nghỉ làm, nhưng đó không phải là lý do tại sao tôi không thể trả lời những email của chị suốt 10 ngày sau đó. Ưu tiên của tôi đã được đặt vào nơi khác.

PoP phải đấu với các tổ chức lớn có lịch sử hoạt động lâu dài và danh sách những người ủng hộ đông đảo, nhưng Brad đã cùng tôi tạo ra một microsite(13) làm nổi bật và đưa ra giải thưởng dành cho những người ủng hộ kéo được nhiều phiếu bầu nhất cho chúng tôi. Chúng tôi đã xây dựng được một quân đoàn những người ủng hộ không ngừng kêu gọi bạn bè bình chọn cho PoP. Ngày bình chọn đầu tiên của vòng chung kết, chúng tôi về nhì. Bằng cách khai thác các mạng lưới blog lớn và những người có ảnh hưởng trên các phương tiện truyền thông xã hội, chúng tôi tiếp tục giữ được vị trí này trong ba ngày sau đó của cuộc thi.

Nhưng nửa cuối tuần, các tổ chức lớn hơn đã đuổi kịp rồi vượt lên trước. Mặc dù cuối cùng chúng tôi bị rớt lại trong cuộc chạy đua giành một triệu đô-la, nhưng chúng tôi đã dừng lại với 30 ngàn phiếu – gần gấp đôi số người đủ để có thể lấp đầy sân thể thao Madison Square Garden. Chúng tôi dừng chân ở vị trí thứ 11, đưa cái tên PoP lên bản đồ và giành được 25.000 đô-la, đủ để xây cả một ngôi trường mới.

Bữa tiệc tiếp theo mang về cho chúng tôi thêm tiền quỹ. Vài trăm người xuất hiện tại sự kiện hóa trang thường niên thứ hai, giúp chúng tôi khép lại một năm với đủ kinh phí xây ít nhất ba ngôi trường mới. Chúng tôi khởi công xây dựng những ngôi trường mới ở Lào và dự định sẽ hoàn thành chúng vào tháng Tư. Chúng tôi đã nhìn thấy sức mạnh của những khoản đóng góp nhỏ, nhưng đây là lần đầu tiên chúng tôi được nếm trải tác động mà một khoản tiền tài trợ lớn mang lại. Tất nhiên đó cũng là nhờ những hành động nhỏ – như trong trường hợp này là 30 ngàn người nhấp chuột, nếu không chúng tôi sẽ chẳng bao giờ có được khoản tiền này. Trong khi đó, tôi vẫn còn tám tháng dài nữa phải làm công việc của mình. Thời gian như vô tận.

Khi tôi đang rong ruổi trên đường trong chiếc RV, Hope Taitz, một bà mẹ ba con, rất tích cực trong công tác từ thiện, phát hiện ra tổ chức của chúng tôi. Hai mươi năm trước bà tham gia đồng sáng lập một tổ chức phi chính phủ về giáo dục rất có ảnh hưởng, và bà hiện rất quan tâm đến công việc của chúng tôi. Chúng tôi đi ăn sushi vào một buổi chiều tháng Một lạnh giá, tôi kể cho bà nghe về vấn đề nan giải của mình. Trong khi PoP phát triển ngoài mong đợi của tôi, thì công việc của tôi tại Bain bị ảnh hưởng nặng nề và ngăn cản tôi làm những gì tôi muốn. Lần đầu tiên tôi chia sẻ điều mà tôi chưa từng nói với bất cứ ai: “Có thể cháu sẽ muốn rời Bain sớm.”

Tôi quyết định rằng nếu chúng tôi tự tin kêu gọi được 100.000 đô-la trong năm đó, tôi sẽ nghỉ việc để toàn tâm toàn ý theo đuổi PoP.

“Cô Hope, cháu chưa từng đề nghị bất cứ ai điều gì như thế này, nhưng cháu có thể đề nghị cô một việc quan trọng được không?” tôi nói. “Cô có thể giúp cháu kêu gọi 50 ngàn đô-la trong năm nay không?”

Bà trả lời luôn. “Cô nghĩ cô có thể giúp, nhưng cô quan tâm đến những điều còn quan trọng hơn nhiều so với việc huy động vốn. Cô muốn giúp cháu xây dựng một tổ chức tầm cỡ thế giới.”

Tôi đã tìm được đúng đối tác. Cô ấy không chỉ đề nghị giúp mở ra các cánh cửa, mà còn đề nghị đào tạo thêm cho tôi suốt hành trình. Tôi nhìn thấy cơ hội vừa được học hỏi từ người có thể cố vấn cho tôi trong vài năm tới, vừa tập trung vào những lợi ích lớn nhất của tổ chức.

Có cô Hope trong đội, tôi tự tin rằng mình có thể chuyển hướng ngay. Cô là người đầu tiên có thẩm quyền về kinh doanh sẵn sàng đầu tư thời gian và tiền bạc vào tổ chức đang phát triển của chúng tôi. Sau bữa ăn trưa, tôi về thẳng văn phòng Bain và đề nghị nói chuyện riêng với vị quản lý nhân sự.

“Tôi sẽ phải từ bỏ điều gì nếu nghỉ việc ở Bain bây giờ?” tôi hỏi. “Con số là bao nhiêu?”

“Cả tiền lương và tiền thưởng của anh thì vào khoảng…”

Khi nghe thấy con số, tôi vô cùng sửng sốt. Chết tiệt, nhiều tiền quá, tôi nghĩ. Nhưng sáu tháng cuộc đời cũng là khoảng thời gian không ít ỏi gì.

Nếu phải đợi chừng đó, tôi không chắc chuyện gì sẽ xảy ra, nhưng tôi biết nếu tôi rời Bain sớm và dành toàn tâm toàn ý cho PoP, tôi sẽ buộc phải thành công. Reid Hoffman, nhà sáng lập LinkedIn, đã nói rằng nghiệp chủ là người sẽ “nhảy khỏi vách đá và lắp ráp máy bay cho mình trên đường rơi xuống.” Tôi chưa sẵn sàng để nhảy, nhưng đã đến lúc đi tìm các bộ phận của chiếc máy bay.

Tôi bắt đầu bằng việc tìm kiếm vị trí đặt văn phòng. Một người bạn của tôi làm việc tại công ty bất động sản thương mại Cushman & Wakefield cho tôi biết về một vị trí tiềm năng mà tôi có thể thuê được với giá rẻ. Norman Belmonte đang điều hành một công ty kinh doanh đồ may mặc cho nữ giới, nhưng nhu cầu sử dụng văn phòng của ông gần đây đã giảm.

“Norman muốn cho thuê không gian văn phòng,” Ethan nói với tôi. “Cậu thử đi gặp ông ta nói chuyện xem sao.”

Chúng tôi không có trang web hay báo cáo thường niên, nhưng chúng tôi đã có một “bộ tài liệu truyền thông” trưng những bức ảnh chụp gần đây của Nick mà các sinh viên đến từ khóa thiết kế hàng đầu tại Viện Thiết kế & Nghệ thuật đã làm ra dưới sự giám sát của Brad. Chúng chia sẻ câu chuyện và sứ mệnh của chúng tôi, và trông cũng rất tuyệt.

Trong giờ nghỉ trưa, tôi đến gặp Norman tại văn phòng của ông ở góc phố 32 và Đại lộ Madison. Ngay sau khi tôi bước vào, ông thoát tài khoản AOL của mình và thẳng thắn hỏi tôi: “Cậu muốn thuê văn phòng của tôi để kinh doanh cái gì?” Tôi đã bắt đầu chau chuốt bài chào về tổ chức của mình trong suốt hàng trăm cuộc trò chuyện bên ly cà phê trong năm qua, nhưng bài chào lần này phải ghi được điểm.

Nhiều bài thuyết trình bám theo hành trình của người hùng truyền thống, trong đó người thuyết trình mô tả bản thân mình như là anh hùng để giành được thiện cảm của khán giả. Nhưng những bài thuyết trình xuất sắc nhất – những bài có thể truyền cảm hứng cho người khác hành động – là những bài cũng miêu tả đúng hành trình đó, chỉ ngoại trừ một điều: trọng tâm cần tập trung là khán giả. Bài thuyết trình đó không phải về người trình bày; mà về cơ hội trở thành anh hùng của khán giả khi họ thực hiện một nhiệm vụ đã được xác định rõ.

Khi những bài trình bày này được thực hiện trực tiếp trước một người, điều quan trọng là ta phải biết đối phương quan tâm đến điều gì nhất. Tôi bắt đầu bằng việc hỏi về đam mê của ông. Lời nói của ông lộ rõ sự vui mừng mà ông có được khi lên chức ông nội, và khi nhìn quanh căn phòng, tôi nhận thấy khắp phòng là ảnh gia đình ông. Ngay lập tức, tôi bắt đầu chia sẻ về mối quan hệ của tôi với Ma, và việc ngôi trường đầu tiên đã được xây dựng như thế nào để dành tặng bà. Sau đó, tôi cho Norman xem bộ tài liệu truyền thông được in ấn đẹp mắt của chúng tôi, giải thích từng trang bằng một câu chuyện kể lại chi tiết về những đứa trẻ trong hình. Cuối cùng, tôi nói về quyết định khó khăn mà tôi đang phải đối mặt – liệu có nên rời Bain – và PoP sẽ thay đổi thế nào nếu có được một văn phòng lớn với giá thuê thấp. Sân khấu được dựng nên cho một anh hùng, và Norman có thể dễ dàng bước vào thực hiện trọn vai đó.

“Chà, thế này thì tôi không thể lấy của cậu mức mà tôi muốn nữa rồi,” ông nói. “Tôi là chủ tịch ở đây, vậy hãy để tôi nói chuyện với cháu trai tôi, người điều hành hoạt động kinh doanh thường ngày, và liên hệ với cậu sau nhé. Nhưng tôi rất muốn giúp.”

Đến khi trở lại văn phòng, tôi thấy một email khẩn trong hộp thư đến. Đó là thư của Dave, quản lý nhân sự mới tại Bain. Adam, chúng ta cần nói chuyện. Cậu sang phòng tôi nhé.

Những gì anh ấy nói không có gì đáng ngạc nhiên: “Chúng tôi hiểu rằng cậu rất tâm huyết với PoP, nhưng cậu cũng cần phải là một nhân viên có trách nhiệm. Cậu chưa nỗ lực hết sức trong công việc. Tôi nghe tin cậu xin nghỉ ốm gần hai tuần?”

“Tôi bị ốm.”

“Thôi nào, không phải là những hai tuần chứ.” Anh ấy đã đọc vị được tôi.

“Được rồi, nhưng tôi chưa được xếp vào vụ nào. Nếu anh giao cho tôi một khách hàng cụ thể, tôi không nghĩ đây sẽ là vấn đề.”

“Tốt, tôi có nhiệm vụ cho cậu đây. Một trường đại học lớn đang tiến hành tái cơ cấu ngân sách, và cậu sẽ đảm nhận việc phân tích. Trong bốn tháng tới, cậu sẽ phải ra ngoại ô New York bốn ngày một tuần.”

Tôi không nghĩ đến tình huống này. “Nếu tôi không nhận vụ này thì sao?”

“Thì cậu không cần ở lại Bain nữa.”

“Tôi có thể suy nghĩ không?”

“Công việc sẽ bắt đầu vào thứ Hai, vậy nên hãy cho tôi biết quyết định của cậu vào ngày mai.”

“Có thể cho tôi qua cuối tuần được không?” Tôi chuẩn bị đi San Francisco với Matt, người bạn thời thơ ấu, người đã sát cánh bên tôi nhiều năm qua, người mà cách đây không lâu đã cùng tôi đến Guatemala. Cậu ấy sẽ là người hoàn hảo để nói chuyện, giúp tôi trong quyết định trọng đại này.

“Được.”

James De La Vega là một nghệ sĩ đường phố nổi tiếng ở New York, ông nổi tiếng với các bản vẽ phấn, bích họa và graffiti có thông điệp mà ông để lại khắp East Village. Một số tác phẩm của ông đã được bán đấu giá tại nhà đấu giá Christie’s, còn một số bị những cơn mưa buổi sáng cuốn trôi. Khi tôi đi bộ về căn hộ mới của tôi trên phố 10 tối hôm đó, vật lộn đấu tranh với quyết định mà Dave yêu cầu tôi đưa ra, tôi thấy một hộp các-tông lớn vứt chỏng chơ ở thềm trước nhà. De La Vega hẳn là cũng vừa đi qua chiếc hộp này trước tôi không lâu, bởi trên đó những chữ cái đen đậm vốn là thương hiệu, thể hiện ba trong số những từ nổi tiếng nhất của ông: Become Your Dream – Hãy sống như giấc mơ của bạn vẫn còn tươi nét mực.

Trong những tình huống nhất định, ta sẽ cầu xin có một tấm biển dẫn lối chỉ đường để đi đúng hướng. Đôi khi, lời kêu cầu những đấng cao hơn sẽ được đáp lại, nhưng có lúc chúng ta buộc phải tự lắng nghe để tìm lời mách bảo từ con tim mình. Nhưng nếu bạn tìm kiếm, những tấm biển chỉ đường sẽ xuất hiện ngay trước mắt. Đây là một trong những thời khắc như thế, khi mà tấm biển chỉ đường chẳng thể nào rõ ràng hơn. Câu trả lời của tôi đã được viết (theo đúng nghĩa đen) ngay trước thềm nhà tôi. Khi tuyết bắt đầu rơi vào đêm khuya hôm đó, tôi đã chạy ra ngoài khoét lấy phần hộp có những từ kia, thề rằng một ngày khi chúng tôi có văn phòng cho PoP, tôi sẽ treo tấm biển chỉ đường này lên để những người khác cũng lấy nó làm kim chỉ nam cho mình. Chỉ tiếc là lúc này tôi vẫn chưa biết văn phòng đó sẽ nằm ở đâu.

Hôm sau, trên đường ra sân bay, tôi nhận được email của Norman: Gọi lại cho tôi ngay nhé.

Sau khi qua cửa an ninh, tôi gọi ngay cho ông. “Tôi muốn nói chuyện với cậu trước khi cậu đi nghỉ cuối tuần,” ông nói. “Tôi đã nói chuyện với cháu tôi rồi. Chúng tôi sẽ để cậu sử dụng miễn phí không gian văn phòng trên tầng của chúng tôi bắt đầu từ tháng Năm hoặc tháng Sáu. Cậu chỉ cần cho tôi biết khi nào cậu muốn bắt đầu.”

Đó là tấm biển chỉ đường cuối cùng mà tôi cần. Tôi đã lên máy bay và có được quyết định cho mình – tuần sau tôi sẽ rời Bain để dành toàn bộ thời gian cho PoP.

Tuần sau đó, tôi viết bức email đáng sợ nhất trong đời. Nó bắt đầu bằng dòng chữ, Gửi đến gia đình Bain của tôi, gia đình thực sự. Thời gian qua rất tuyệt. Rất rất tuyệt.

Tôi biết rằng khoảnh khắc tôi nhấn nút gửi đi, email bốn đoạn này sẽ được gửi đến hơn 400 nhân viên trên toàn hệ thống, toàn bộ văn phòng New York, các cộng sự quốc tế, các giám đốc, các ủy viên và bạn bè. Tôi sẽ thông báo với họ rằng tôi sẽ rời khỏi công ty và sẽ không quay lại.

Gần như tất cả những người tôi biết, kể cả cha mẹ tôi, đều nghĩ tôi ngớ ngẩn mới làm thế. Chúng tôi không có một nhân viên toàn thời gian hay tổ chức mạnh thường quân lớn nào. Lý trí mách bảo tôi ở lại và hoàn thành nốt thời gian của mình ở đây. Một công việc an toàn, lương cao và dễ dàng. Nhưng tôi không thể phớt lờ tiếng nói từ sâu thẳm trong lòng, tiếng nói biết tôi cần làm gì. Nhìn ở góc độ nào đó, quyết định này giống như một lựa chọn, nhìn ở góc độ khác đi, đây chỉ đơn thuần là việc đi con đường mà tôi muốn đi. Các tấm biển chỉ đường đã rất rõ ràng. Tôi hít một hơi thật sâu, dọn dẹp bàn làm việc và nhấn nút gửi.