Trước khi tôi đến thăm lại Mã Kiều, rất nhiều người nói với tôi rằng ở Mã Kiều có một Thiên An Môn, suýt chút nữa đã trở thành một điểm tham quan nổi tiếng. Ngay cả các quan chức từ cấp trên đến công tác, sau khi xem Phụ Tử Từ và Huyện ủy Cách mạng Tì Lãm quán, cũng luôn lái xe đến đó để ngắm nhìn.
Nói một cách nghiêm túc, Thiên An Môn thực ra không nằm ở Mã Kiều, mà thuộc địa giới Trương Gia Phường, gần với quốc lộ 107 sau này, nhưng nó là cơ ngơi của Diêm Ngọ - người Mã Kiều, nên mới có liên quan đến Mã Kiều. Đây thực ra là một dinh thự lớn, rộng tới mấy chục mẫu, bên trong có đình đài lầu các, có hồ sen, có vườn hoa, có rừng trúc, có hành lang trên mặt nước và hòn non bộ. Trong vườn lại chia thành các khu nhỏ, mỗi khu đều có tên riêng, có nơi gọi là "Vườn Địa Đàng", có nơi gọi là "Tiêu Tương Quán", sự kết hợp giữa Trung và Tây trông thật nửa mùa, chẳng ra làm sao cả. Nó được xây dựng có phần thô sơ, chẳng có mấy viên gạch được lát phẳng phiu, mặt mũi ngay ngắn, lúc nào cũng xiêu vẹo, dính đầy vữa xi măng chưa được cạo sạch. Cũng chẳng có mấy cái cửa sổ nào đẩy ra được, lúc nào cũng bị thứ gì đó kẹt cứng. Điều này không khỏi khiến người ta lo lắng, Lâm Đại Ngọc ở trong vườn chỉ riêng việc đóng mở cửa sổ thôi là đã bận rộn suốt cả ngày rồi, còn đâu tâm trí mà u sầu chôn hoa đốt thơ nữa? Sống lâu ngày, giỏi lắm thì cũng chỉ có thể hét lên hai tiếng karaoke mà thôi. Một khách sạn nhỏ kiểu phương Tây cao hai tầng đang dựng giàn giáo thi công, nghe nói sau khi xây xong sẽ tuyển mười cô gái từ vùng Giang Tô, Chiết Giang đến làm nhân viên phục vụ, chuyên để tiếp đón các nhà báo, nhà văn và khách tham quan.
Tôi không gặp được chủ nhân, nghe nói Diêm Ngọ chủ yếu sống ở huyện lỵ, lâu lâu mới về thăm chừng một chuyến, quan tâm đến hai nhà máy ở đây. Tôi chỉ nhìn thấy nơi ở của anh ta từ xa, nằm ở chính giữa hồ sen, là một tòa nhà nhỏ hai tầng. Nhìn xung quanh một vòng, có thể thấy trên mỗi bức mặt tường đều mọc ra ba, bốn chiếc điều hòa dạng cửa sổ, nhiều đến mức có phần vô lý, nghĩ chắc trong nhà vệ sinh cũng có nỗi lo gió lạnh cắt da cắt thịt. Toàn bộ ngôi nhà trông giống như một con quái vật xi măng mọc đầy những khối u sắt.
Những năm trước đây, tôi chỉ nghe nói nông dân ở đây có người phát tài, hễ mua quạt điện là mua liền bảy, tám cái, không còn chỗ nào để lắp thì lắp cả vào chuồng lợn, nào ngờ chỉ chớp mắt một cái là điều hòa lại thịnh hành. Người hướng dẫn cứ giục tôi đếm số lượng điều hòa, thấy tôi không để tâm, bèn đếm hộ tôi từng cái một, mỗi con số thốt ra đều nghiến răng nghiến lợi, vừa phảng phất vẻ ghen tị ngấm ngầm, lại vừa mang theo niềm tự hào không chút giấu giếm, vang dội rót vào đôi tai tôi, như thể những khối u sắt này có liên quan gì đến họ, như thể bắt buộc phải khiến tôi phải thán phục trước thành quả chói lọi này của chính sách làm giàu cho dân.
Người hướng dẫn cảm thấy vẫn chưa đủ, chẳng biết từ lúc nào lại gọi tới một quản gia, là một thanh niên, nghe nói từng là học sinh của tôi trong những ngày tôi đến trường dạy thay mấy bữa. Cậu ta cầm chìa khóa, muốn dẫn tôi vào bên trong nhà để tham quan một chút. Tôi khó lòng chối từ lòng nhiệt tình của cậu ta, đành phải đi theo, xuyên qua những hành lang khúc khuỷu, đi qua hai ba lớp cửa chặn, bước vào trong căn biệt thự nước ầm ầm tiếng động. Bên trong được trang trí quả thực rất khá, một mảnh đèn chùm và giấy dán tường vàng óng ánh. Tiếc là điện áp không đủ, điều hòa không bật lên được, người quản gia đành phải phát cho mỗi người một chiếc quạt hương bồ để lau mồ hôi. Tivi cũng không bắt được kênh nào, nghe nói trạm chuyển tiếp gần đó vẫn chưa xây xong. Điện thoại có hai máy, một máy đen, một máy đỏ, nhìn cái dáng vẻ máy điện thoại quay số bằng tay thì thấy ở đây vẫn chưa được số hóa, e rằng dù có lắp thêm mấy máy nữa thì cũng chẳng nghe thấy bao nhiêu âm thanh - người ta nói nhân viên tổng đài của Ủy ban xã ấy lúc nào cũng bỏ trực, phần lớn thời gian dùng để bế con.
"Anh uống trà đi, uống trà đi." Có người khách sáo với tôi.
"Được." Thực ra tôi chỉ muốn tìm chỗ có nước để rửa sạch mồ hôi.
"Anh xem tivi đi, xem đi."
"Được, tôi xem."
Người quản gia cúi gập người mày mò nửa ngày, những đường kẻ chéo trên màn hình tivi cuối cùng cũng bớt đi đôi chút, hiện lên những hình ảnh mờ ảo, hình như là một băng ghi hình ca múa quảng cáo của nước ngoài. Đang phát được nửa chừng thì lại xuất hiện những đường chéo, tôi bảo chắc là băng bị hỏng, muốn đổi cho mọi người một cuộn khác khá hơn. Tìm mãi mới phát hiện ra chẳng còn cuộn băng nào khác để xem, còn cuộn phim võ thuật Hồng Kông kia thì hình ảnh hở hang còn dữ dội hơn nữa.
Đầu tôi đã ướt đẫm mồ hôi. Hơi nóng từ hồ sen xung quanh bốc lên ngút ngát, tấm thảm màu đỏ sẫm nóng hầm hập dưới chân khiến trên người ai nấy đều bốc lên mùi thịt chín. Tôi đành trốn ra ngoài cửa thở hồng hộc, đợi những người khác xem xong đoạn ca múa lộn xộn kia.
Mãi sau này tôi mới biết, việc gọi nơi này là "Thiên An Môn" là để chỉ cổng chào của khu nhà, quả thực được mô phỏng theo kiến trúc Thiên An Môn, chỉ là được thu nhỏ lại mà thôi. Một con gà bị rượt đuổi đến cùng đường, đại khái là có thể vỗ cánh bay tót lên cổng chào. Hai bên cổng chào có cửa vòm, có hào nước cùng cầu bắc qua, tường cung điện mô phỏng cũng đều được sơn một màu đỏ thẫm. Trước cổng lớn còn có hai con sư tử đá nhe nanh múa vuốt. Điểm tiếc nuối là trong hào nước chẳng có giọt nước nào, chỉ có cỏ dại và thỉnh thoảng có một hai con cóC nhái nhảyót từ trong đám cỏ ra. Khi đứng trên cổng chào, phía trước không có Quảng trường, cũng chẳng có Đài tưởng niệm, mà chỉ có một dãy phố nhỏ kinh doanh lèo tèo ngay dưới mũi, tập trung những cửa hàng tạp hóa và tiệm bán bột gạo ế ẩm, lại thêm một chiếc bàn bida trống trải phủ đầy bụi vàng, cùng từng đám thanh niên đứng dưới mái hiên, trong đó có mấy kẻ ngồi xổm trên ghế băng, trông giống như những con gà đậu trên cành, chẳng có việc gì làm.
Ở đó có một căn phòng treo tấm biển lớn: "Câu lạc bộ Văn hóa Quốc tế Thiên Tử", nghe nói là do chủ nhân của Thiên An Môn cung cấp dịch vụ miễn phí cho bà con chòm xóm.
Là một phần của câu lạc bộ, ở phía bên trái cổng chào còn có một sân khấu lớn. Người hướng dẫn nói, hồi tháng ba năm nay, đoàn kịch của huyện đã đến đây hát trọn ba ngày liền, cũng là do một mình Diêm Ngọ bỏ tiền ra, để bà con chòm xóm được giải trí miễn phí.
Những người đi cùng đang bàn tán về chuyện gì đó của một đào kép trong đoàn kịch huyện. Cuộc tranh luận của họ đã thu hút sự chú ý của những con gà đang ngồi xổm dưới mái hiên, những ánh mắt ngả vàng cuối cùng cũng có được mục tiêu.
Tôi đương nhiên kinh ngạc vì Diêm Ngọ lại xây dựng một dinh thự lớn đến thế, cũng kinh ngạc vì anh ta lại tạo ra một kiểu dáng đáng lo ngại đến vậy - nếu như được xây sớm hơn chục năm, há chẳng phải đã phạm tội chém đầu vì mưu phản chống lại triều đình sao? Mãi sau này tôi tình cờ gặp lại người quen cũ Chí Hoàng, mới biết được ngọn ngành câu chuyện. Chí Hoàng nói, hồi Diêm Ngọ học trung học, thành phần gia đình quá cao, không ngóc đầu lên làm người nổi, có một lần dán một bức tranh Thiên An Môn ở đầu giường, thế mà cũng bị cán bộ lớp tịch thu. Cán bộ lớp nói, con em nông dân nghèo khổ còn chẳng có nổi bức ảnh như thế, cái loại con cháu địa chủ như nó thì còn có tư cách gì để tưởng nhớ Chủ tịch Mao? Ngày nào cũng nhìn Thiên An Môn à? Có phải muốn mang túi thuốc nổ đi mưu hại vị lãnh tụ vĩ đại không?
Chắc hẳn sự việc đó đã khiến anh ta quá đỗi đau lòng, quá ư khắc cốt ghi tâm. Bây giờ anh ta có tiền rồi, chẳng làm việc gì khác, việc đầu tiên là phải dựng một Thiên An Môn cái đã.
Trước kia anh ta không có quyền được ngắm nhìn Thiên An Môn, được thôi, hiện tại anh ta muốn cho mọi người biết rằng, anh ta không những được ngắm, mà thậm chí còn có thể xây ra một cái, xây ngay trước mũi tất cả mọi người các người. Anh ta có thể để vợ và hai đứa con của mình đùa giỡn với dế, chơi đùa với chó, ăn bánh vừng thơm nức, hắt xì hơi ngay trên Thiên An Môn.
Vì công trình này mà anh ta đã nợ nần chồng chất, không ít lần bị chủ nợ tóm cổ đòi cắt gân gót chân, thậm chí còn từng bị xe cảnh sát của viện kiểm sát bắt đi một lần.