Một

Hoàng Hàn Mai không tìm thấy số tiền tây mà bố chồng để lại, vì vậy tâm nguyện tự mở một xưởng đậu phụ của bà đã không thể thực hiện được.

Trần Cửu Xuyên ngày một lớn khôn, đứa trẻ này bình thường ít nói, hỏi một câu đáp một câu, nhưng đôi mắt lúc nào cũng u trầm, trông như một ông cụ non đầy ắp âu lo. Trong những trận ẩu đả với đám trẻ con trên phố hòng bắt nạt mình, Trần Cửu Xuyên bộc lộ sự dũng mãnh liều mạng, càng đánh lại càng nổi danh.

Rất nhiều năm về sau, Trần Cửu Xuyên vẫn nhớ như in cảnh tượng ngày hôm đó. Đó là một buổi sáng mùa xuân, hoa đào trong sân nở rộ rực rỡ, phiên chợ Đông Hà Khẩu náo nhiệt phi thường. Trần Cửu Xuyên trà trộn trong đám thiếu niên lêu lổng dạo quanh các góc phố, thuận tay dắt dê trộm đồ ăn. Đầu phía đông con phố bỗng vang lên tiếng la hét thất thanh, người lớn con nít kéo nhau ùn ùn chạy về phía đông xem náo nhiệt. Trò náo nhiệt này lớn chuyện rồi, chẳng biết từ đâu nhảy ra một con ngựa hồng tía, con ngựa cao lớn dị thường, béo tốt mỡ màng, lớp da bóng bẩy, nhưng lại như đang lên cơn kinh giật, từng khối thịt gồ lên giần giật điên cuồng, nó chồm hai vó trước vồ mạnh về phía một con ngựa ô khác. Trên một mô đất cao, con ngựa hồng tía đuổi kịp con ngựa ô, thế là thằng bé nhìn thấy cảnh tượng suốt đời khó quên. Nó nghe thấy người lớn bảo động dục rồi, động dục rồi, sắp nhảy lên rồi. Sau đó, nó thực sự nhìn thấy con ngựa hồng tía trèo lên lưng con ngựa ô, mà con ngựa ô lại đứng im phăng phắc. Nó ngẩng đầu nhìn, thấy con ngựa hồng tía sừng sững như một ngọn núi giữa không trung, bất thình lình từ giữa hai chân sau rút ra một vật dài ngoằng, như tia chớp cắm phập vào mông con ngựa ô, bụng ngựa hồng tía phập phồng kịch liệt, tựa hồ có từng đợt sóng cuộn trào bên trong. Cả hai con ngựa dường như đều đang run rẩy, cả gò đất cao và cả con phố dường như cũng chấn động theo. Người lớn con nít chẳng ai còn ồn ào nữa, mọi ánh mắt đều dán chặt vào hạ bộ con ngựa hồng tía và mông con ngựa ô.

Ký ức thời thơ ấu này đã ám ảnh nó rất lâu, đến nỗi nhiều năm sau, khi tự mình có được một con chiến mã, nó luôn có thói quen ngắm nghía hạ bộ của con ngựa đó.

Đây là một ý nghĩ thầm kín.

Đối diện xưởng đậu phụ có một quầy quẩy rán. Nguyện vọng lớn nhất thời thơ ấu của Trần Cửu Xuyên là được ăn món váng đậu cuộn quẩy. Váng đậu mới ép ra còn thơm nức mùi đậu nành, cuộn lấy thanh quẩy vừa vớt khỏi chảo dầu, ngoài trắng trong vàng, ngoài mềm trong giòn, ngoài thanh mát trong béo ngậy, cắn một miếng ngập miệng, bao nhiêu mỹ vị nhân gian đều gom đủ cả.

Váng đậu cuộn quẩy là món xa xỉ của những nhà giàu có ở Đông Hà Khẩu, dân thường dăm bữa nửa năm cũng khó lòng được ăn vài lượt. Trần Cửu Xuyên thì thường xuyên được "ăn", ăn bằng mắt, ăn trong lòng. Có lần Hoàng Hàn Mai tận mắt trông thấy, khi người ta đang ngấu nghiến nhai váng đậu cuộn quẩy, Trần Cửu Xuyên bò rạp trên chiếc ghế dài ngoài quán, cái đầu nhỏ thò xuống dưới gầm ghế, ngửa mặt nhìn chòng chọc vào miệng người ta, đôi mắt ti hí lóe lên ánh sáng xanh biếc như loài sói.

Mỗi lần thấy cảnh tượng ấy, tim Hoàng Hàn Mai lại đau nhói như kim châm. Nhớ lại năm xưa, thời điểm ở Ẩn Hiền Tập chưa bị nạn phỉ tàn phá, Trần Cửu Xuyên nào có thiếu váng đậu cuộn quẩy. Giờ đây con trẻ đến một miếng váng đậu cuộn quẩy cũng không có mà ăn, thèm thuồng đến nỗi bày ra cái bộ dạng mất mặt thế này!

Hôm ấy, Hoàng Hàn Mai cắn răng, lấy từ số tiền dành dụm ra một đồng xu, sang quầy đối diện mua một thanh quẩy vàng rộm giòn tan, giấu dưới vạt áo, vội vã chạy về xưởng đậu phụ. Thấy cả nhà ông chủ Quế Đắc An còn đang húp cháo loãng ở nhà trên, bà bèn xé một miếng váng đậu, gọi con trai vào chuồng lừa, run rẩy đôi bàn tay dặn: Con ơi, tranh thủ lúc nóng ăn mau đi, ăn xong nhớ lau miệng cho sạch sẽ.

Trần Cửu Xuyên vừa nhìn thấy váng đậu cuộn quẩy, chẳng nói chẳng rằng, đôi bàn tay đen nhẻm chụp lấy như vuốt sói, chớp mắt một cái quẩy và váng đậu đã biến mất không còn tăm hơi. Ăn xong, nó thè chiếc lưỡi dài ra, liếm một vòng bên trái rồi một vòng bên phải, quanh miệng không còn sót lại chút dấu vết nào.

Hoàng Hàn Mai không ngờ rằng, bà đã phạm phải một sai lầm tày đình. Đứa trẻ mấy năm trời không được nếm mùi váng đậu cuộn quẩy, trước kia chỉ ngửi thấy hương chứ chưa biết vị. Lần này tự miệng nếm trải, thế là không thể nào kiềm chế nổi nữa.

Cuối cùng cũng đến ngày Trần Cửu Xuyên ra tay. Nó đã nghiền ngẫm thấu đáo, biết lúc nào người bán quẩy bận rộn nhất. Vào lúc rối loạn nhất đó, đôi bàn tay bẩn thỉu nhưng đã âm thầm tập luyện bấy lâu của nó sẽ thò ra như chiếc lưỡi rắn nhanh như chớp giật, rồi lập tức rụt về. Một thanh quẩy đã nằm gọn trong ống tay áo bông của nó. Kế đó, vấn đề váng đậu xem ra còn đơn giản hơn, nó chẳng cần bước chân vào xưởng, nó cạy một lỗ hổng từ chuồng lừa, thậm chí không để mẹ phát hiện, đã có thể dùng cán tên bằng tre tự chế khều được một miếng váng đậu từ đằng xa, sau đó nấp vào chuồng lừa, chậm rãi, ngon lành thưởng thức từng miếng chiến lợi phẩm của mình.

Tình trạng này kéo dài ba bốn tháng mà không hề bị ai phát hiện, vả lại ngón nghề của Trần Cửu Xuyên ngày càng điêu luyện, động tác ngày càng ung dung, số lần ra tay cũng ngày một nhiều hơn. Về sau rắc rối nảy sinh cũng chính từ số lần trộm cắp, cậy có kỹ thuật cao siêu, nó tự đặt ra mục tiêu cho mình: một ngày ít nhất phải ăn ba thanh, sáng ăn hai thanh, trưa ăn một thanh.

Khi buôn bán đắt hàng, giỏ quẩy có hao hụt một đôi thanh cũng chẳng mấy ai để ý. Một hôm, hai thanh quẩy mà chủ tiệm Hứa Đắc Tài vừa mới vớt ra, còn chưa kịp bán, chớp mắt đã biến mất dạng, chẳng lẽ lại chui xuống đất hay bay lên trời? Hứa Đắc Tài liếc nhìn Trần Cửu Xuyên đang làm bộ như không có chuyện gì xảy ra ở bên cạnh, lập tức hiểu ra vấn đề. Nhưng ông ta không hề hành động hấp tấp.

Đến ngày hôm sau, tình hình đã khác. Ngay lúc Trần Cửu Xuyên thi triển tuyệt kỹ, Hứa Đắc Tài vốn đã phòng bị từ trước liền phóng mạnh đôi đũa dài vớt quẩy vào chảo dầu. Phía sau quầy hàng lập tức lao ra hai gã đàn ông vạm vỡ, đè nghiến Trần Cửu Xuyên xuống như hùm như sói, túm bổng nó lên như xách một con gà con, từ trong ống tay áo Trần Cửu Xuyên rơi ra hai thanh quẩy. Đợi đến khi Hoàng Hàn Mai chạy tới, Trần Cửu Xuyên đã bị đánh cho mặt mày tím tái bầm dập, nhưng thằng bé vẫn nghiến răng đạp chân loạn xạ, gân xanh trên cổ giật lên từng hồi.

Hoàng Hàn Mai trơ mắt nhìn con bị đánh, lập tức hiểu ra ngọn nguồn, bà lao bổ tới van xin: Cháu nó còn là đứa trẻ con, tôi đền tiền chẳng lẽ không được sao?

Hứa Đắc Tài bảo: Đền? Mày có biết giống trộm cắp này đã ăn cắp của tao bao nhiêu thanh quẩy rồi không? Cứ tính mỗi ngày hai thanh, mấy năm nay nó trộm của tao bèo nhất cũng hai nghìn thanh quẩy rồi. Cái quán nhỏ buôn bán cầm chừng của tao bị nó trộm đến nỗi thâm hụt cả vốn liếng! Mày đền nổi không?

Lúc này, từ phía nam con phố có Trịnh đại tiên sinh đi tới, ông mặc áo dài, chắp tay sau lưng, bước đến gần húng hắng ho vài tiếng rồi nói: Hứa lão bản, mọi người đều là dân nghèo khổ, kiếm sống chẳng dễ dàng gì, có thể tha được thì hãy tha cho người ta, nể tình nó phạm tội lần đầu, tôi thấy chuyện này bỏ qua đi!

Thật kỳ lạ, Trịnh đại tiên sinh chỉ nói nhẹ bẫng một câu như vậy mà nét mặt Hứa lão bản lập tức chùng xuống, ông ta khom lưng với Trịnh đại tiên sinh thưa: Đại tiên sinh, ngài không biết đấy thôi, giống trộm cắp này nào phải phạm lần đầu, tôi thức khuya dậy sớm, ai ngờ lại để cái thứ đạo tặc này...

Trịnh đại tiên sinh xua tay ngắt lời: Hứa lão bản, cùng là hàng xóm láng giềng, ăn nói đừng khó nghe như thế. Cửu Xuyên, cháu lại đây xin lỗi Hứa lão bản đi. Thím Hoàng, thím đưa hai đồng xu cho Hứa lão bản, chuyện này coi như dàn xếp xong xuôi.

Hứa Đắc Tài kêu lên: Trịnh đại tiên sinh, ngài phân xử như vậy là không công bằng!

Trịnh Bỉnh Kiệt nói: Thế nào mới là công bằng? Hứa lão bản nhìn hai mẹ con họ xem, mẹ góa con côi, rời bỏ quê hương lưu lạc tới đây, trên không mảnh ngói che mưa, dưới không tấc đất cắm dùi, ông còn muốn ép họ đến mức nào nữa?

Hứa lão bản chớp chớp mắt, sụp mí xuống ngẫm nghĩ một hồi rồi ngẩng đầu nhìn Hoàng Hàn Mai, mãi sau mới cất giọng: Thím Hoàng, nể mặt Trịnh đại tiên sinh, thím... thím cứ đi đi, sau này thím phải quản thằng ranh này cho chặt. Nếu để tôi bắt được lần nữa, tôi sẽ không khách khí đâu!

Về sau Hoàng Hàn Mai mới biết, sở dĩ lần này Hứa Đắc Tài giơ cao đánh khẽ với Cửu Xuyên quả thực là vì nể mặt Trịnh đại tiên sinh. Hứa lão bản năm xưa cũng là kẻ nghèo rớt mồng tơi đi tha phương cầu thực, Trịnh Bỉnh Kiệt từng giúp đỡ ông ta, quầy bán quẩy này cũng do một tay Trịnh Bỉnh Kiệt bỏ tiền mua cho.

Hoàng Hàn Mai dắt Cửu Xuyên cả người thâm tím trở về xưởng đậu phụ. Ông chủ Quế Đắc An sớm đã hay tin đầu đuôi sự việc, đang nhìn Hoàng Hàn Mai với ánh mắt u ám. Hoàng Hàn Mai chột dạ, vò vạt áo lúng búng: Ông chủ, cháu nó còn nhỏ, đây là lần đầu tiên...

Quế Đắc An nói: Thương minh dễ tránh, trộm nhà khó phòng, chị cuốn gói dắt đứa con ăn trộm của chị đi tìm nơi khác mà kiếm ăn.

Hoàng Hàn Mai vội nói: Tôi xin cam đoan với ông chủ, nếu phát hiện Cửu Xuyên trộm váng đậu, tôi sẽ đánh gãy chân nó.

Quế Đắc An đáp: Nếu chị còn muốn làm công ở xưởng đậu phụ, trước tiên nộp ba đồng đại dương ra đây. Nó tái phạm một lần thì ba đồng tiền tây này coi như trôi sông trôi biển.

Hoàng Hàn Mai bất đắc dĩ đành phải chấp thuận. Sau khi nộp ba đồng đại dương tiền đặt cọc, Hoàng Hàn Mai lôi Cửu Xuyên vào chuồng lừa, lại đánh cho một trận tơi bời. Hoàng Hàn Mai vừa đánh vừa mắng, bà không mắng Cửu Xuyên, chỉ mắng cha của Cửu Xuyên, mắng cái kẻ bạc tình bạc nghĩa bỏ mặc mẹ già con dại là đồ nửa mùa, rủa kiếp sau hắn biến thành kẻ ăn mày, để người đời nhổ nước bọt tát vào mặt.

Cửu Xuyên đứng im bất động, không hé nửa lời, đầu cũng chẳng buồn ngẩng lên, mặc cho nắm đấm và bạt tai của mẹ trút xuống mặt và mông nó như mưa sa.

Đánh mệt rồi, mẹ nó ngồi bệt xuống đống rơm, thở hồng hộc. Cửu Xuyên quỳ sụp xuống trước mặt mẹ thưa: Mẹ ơi, mẹ đánh đi, mẹ muốn đánh ai thì đánh, mẹ coi con là ai thì con là người đó!

Hoàng Hàn Mai không ngờ con trai lại nói ra những lời như vậy, đứa trẻ này mới bảy tuổi đầu thôi mà. Hoàng Hàn Mai ôm chầm lấy Cửu Xuyên vào lòng, nước mắt tuôn rơi như suối xối xả xuống đầu con. Hoàng Hàn Mai lẩm bẩm: Con ơi, mẹ có lỗi với con, mẹ cũng có lỗi với ông bà nội của con.

Trần Cửu Xuyên nhìn mẹ nói: Mẹ, con không bao giờ ăn váng đậu cuộn quẩy nữa đâu.

Hoàng Hàn Mai bảo: Cửu Xuyên, con phải nên người, đợi mấy hôm nữa mẹ sắm sửa cho con bộ quần áo đàng hoàng rồi gửi con vào lớp của Trịnh đại tiên sinh đi học.

Cửu Xuyên im lặng.

Hoàng Hàn Mai lại hỏi: Con à, lớn lên con muốn làm gì?

Trần Cửu Xuyên ngước mắt lên đáp: Giết người, giết sạch bọn họ.

Hoàng Hàn Mai bàng hoàng nhìn con, trong đôi mắt ti hí của đứa trẻ đang lập lòe ánh sáng xanh biếc tựa loài sói.

Hoàng Hàn Mai bỗng cất tiếng khóc thét: Đồ nửa mùa ơi, cái ngữ bị nghìn dao chém chết nhà anh, anh đã gieo cái nghiệp chướng gì thế này!

Hai

Mùa thu năm ấy, quân đoàn thành lập một trường Hồng quân theo doanh trại, mở các lớp bổ túc quân sự, chính trị, văn hóa cùng kỹ thuật pháo binh, vô tuyến điện. Sư đoàn trưởng Hàn Tử Quân tìm Trần Thu Thạch nói chuyện, muốn anh tới trường quân đoàn làm giáo quan chiến thuật. Trần Thu Thạch có phần nản lòng, cảm thấy một trung đoàn trưởng oai phong lẫm liệt mà đi làm giáo quan thì hơi bị hạ thấp thân phận. Nhưng Hàn Tử Quân nói với giọng rất nghiêm túc rằng đây là quyết định của tổ chức, do đích thân Tổng chỉ huy Từ Hướng Tiền điểm danh điều anh đi.

Trần Thu Thạch vừa nghe câu ấy, máu nóng liền sôi sùng sục. Anh không ngờ ngay cả Từ Hướng Tiền cũng biết tới cái tên Trần Thu Thạch. Xem ra sau chiến dịch Khổng Tước Lĩnh, danh tiếng của anh quả thực đã vang xa. Trần Thu Thạch chẳng nói hai lời, lập tức nhận lời ngay.

Lúc sắp đi, Trần Thu Thạch đề nghị muốn dắt theo con chiến mã Sơn Đan của mình, nhưng bị Hàn Tử Quân gạt phắt. Hàn Tử Quân bảo: Làm gì có ai đi làm giáo viên mà còn mang theo ngựa, chẳng lẽ cậu muốn ở lại trường mãi? Cứ để ngựa lại, tôi giữ hộ cậu, đợi khi nào cậu từ trường trở về, tôi đảm bảo sẽ trả lại nguyên vẹn không sứt mẻ miếng nào.

Đến trường theo doanh trại ở Ba Trung, bộ phận giáo vụ phân công Trần Thu Thạch làm tổ trưởng tổ giảng dạy chiến thuật. Vì không có sẵn giáo trình, anh bèn tự tay biên soạn. Trần Thu Thạch có nền tảng văn hóa vững chắc nên đã biên soạn một cuốn "Mười hình minh họa chiến thuật công phòng" có cả tranh lẫn chữ, in thạch bản rồi phát xuống từng lớp.

Lớp học được đặt tại từ đường của một tên địa chủ đã bỏ trốn. Buổi lên lớp đầu tiên, Trần Thu Thạch tràn trề hứng khởi, quân dung chỉnh tề, chỉ tiếc là không có giày da để được đường bệ oai phong như Dương Ấp, nhưng xà cạp thì vẫn quấn vô cùng cẩn thận. Mở đầu, anh giảng từ nguồn gốc, nguyên lý, ý nghĩa của chiến thuật, ngọn ngành mạch lạc, trích dẫn kinh điển, thao thao bất tuyệt, nhắc đến cả Tôn Tử, Ngô Tử, Uất Liêu Tử, rồi còn kể về một số ví dụ thực chiến trong cuộc Chiến tranh Bắc phạt.

Học viên phần lớn là cán bộ ba cấp trung đoàn, tiểu đoàn, đại đội, ai nấy đều ngồi ngay ngắn, mắt nhìn thẳng. Đến lúc thảo luận, Trần Thu Thạch mới nhận ra điều bất thường, đa số học viên dường như chẳng hiểu anh vừa giảng cái gì, cũng không hề có chút hứng thú, thứ họ quan tâm nhất chính là mấy bức hình minh họa do anh vẽ, họ chỉ trỏ xì xào bàn tán, người bảo giống, kẻ bảo không giống.

Trần Thu Thạch nói: Giống hay không không quan trọng, quan trọng là quá trình và kết quả chiến đấu. Hồi tôi được đào tạo ở phân hiệu Hoàng Phố, giáo quan Dương Ấp tiên sinh từng tha thiết khuyên răn tôi rằng, người không có tầm nhìn chiến thuật thì vĩnh viễn chỉ có thể làm tham mưu chứ không thể làm tham mưu trưởng, còn kẻ không có quan niệm chiến thuật thì nhiều nhất chỉ có thể làm đại đội trưởng chứ tuyệt đối không được để hắn làm trung đoàn trưởng.

Trong đám học viên có người nói: Trần giáo quan, anh đừng nói đâu đâu xa xôi thế. Anh cứ bảo cho chúng tôi biết, lúc quân địch tấn công thì chúng tôi đánh thế nào, lúc địch phòng ngự thì chúng tôi đánh ra sao.

Trần Thu Thạch nói: Việc này phải từ từ, chúng ta phải đi từ nền tảng trước đã.

Lại có người bảo: Nguyên tắc mười sáu chữ bọn tôi ai nấy đều thuộc làu làu, dùng còn hiệu nghiệm hơn cái Tử này Tử nọ mà anh vừa nói nhiều.

Trần Thu Thạch nói: Nguyên tắc mười sáu chữ là phương châm lớn, nhưng khi áp dụng vào thực tế chiến tranh thì còn phải cụ thể hóa. Ví dụ như "địch mệt ta đánh", làm sao để địch mệt mỏi, làm sao để ta lấy khỏe đợi mệt, trong tình huống nào mới có thể đánh. Sau đó anh lấy ví dụ về trận Khổng Tước Lĩnh, làm sao dùng một lực lượng nhỏ kiềm chế địch, làm sao bố trí một bộ phận phục kích, làm sao dùng chủ lực nghênh chiến phần lớn quân địch, tập kích theo từng chặng.

Một học viên cất lời: Trần giáo quan, anh bắt bọn tôi làm bài tập, lại còn vẽ bản đồ tác chiến, tính toán sổ sách binh lực hỏa lực, bọn tôi chịu chết không làm nổi. Đánh nhau chủ yếu dựa vào lòng dũng cảm, không thể lề mề chậm chạp như thế này được. Cấp trên bảo tấn công, bọn tôi cứ đội mưa bom bão đạn xông lên; cấp trên bảo phòng ngự, bọn tôi cứ vần đá ném xuống. Mấy cái chiến thuật này của anh chẳng qua ăn may ở Khổng Tước Lĩnh thôi, sang chỗ khác chưa chắc đã dùng được đâu.

Sau mấy buổi lên lớp, Trần Thu Thạch nói đến khô cả cổ mà hiệu quả chẳng được là bao. Những bài tập anh giao, nộp lên đủ mọi thể loại kỳ quặc. Có người bắt chước cách làm của anh, cũng viết chữ kèm hình minh họa, nhưng râu ông nọ cắm cằm bà kia, hình vẽ thì như gà bới. Có người viết chữ to như quả trứng gà, một tờ giấy thô màu vàng viết chưa nổi ba năm chữ. Lại có người dứt khoát chẳng thèm viết chữ nào, vẽ một hình người, trên mũ đính một ngôi sao năm cánh, coi như Hồng quân; Hồng quân giương súng nhắm vào một người khác, mũ người kia đính cờ thanh thiên bạch nhật, coi như Bạch quân. Bạch quân giơ hai tay lên, biểu thị đầu hàng.

Trần Thu Thạch lật xem đống bài tập nộp lên, tức không chịu nổi, ngay trên lớp liền cầm xấp giấy thô dày cộp vung vẩy: Kém quá, quá kém cỏi, đúng là một đám ô hợp! Trình độ văn hóa thế này thì làm trung đoàn trưởng, tiểu đoàn trưởng sao được? Học thêm ba năm nữa cũng chẳng đuổi kịp một đại đội trưởng của Quốc Dân đảng!

Chính câu nói này đã bị học viên kiện lên bộ phận giáo vụ, tố cáo lập trường của Trần Thu Thạch có vấn đề, bảo rằng tay sĩ quan tốt nghiệp trường quân sự Hoàng Phố của Quốc Dân đảng này coi khinh cán bộ công nông, làm tăng nhuệ khí quân thù, diệt uy phong phe mình.

Trưởng bộ phận giáo vụ Trương Hàm Thanh gọi Trần Thu Thạch tới nói chuyện, nghiêm khắc phê bình: Sao đồng chí có thể ăn nói hàm hồ bôi nhọ các đồng chí của chúng ta như thế? Họ đều là những người vào sinh ra tử bò lết trên chiến trường về, đồng chí lại dám bảo họ học ba năm nữa cũng không bằng một đại đội trưởng Quốc Dân đảng, dám bảo họ là đám ô hợp. Lời lẽ này mang vấn đề chính trị cực kỳ nghiêm trọng!

Trần Thu Thạch giãi bày: Hiện nay chúng ta đang tạm yên một góc, Quốc Dân đảng chưa đánh chiến thuật quy mô binh đoàn lớn với chúng ta, đôi bên đều là đánh nhỏ đánh lẻ, có thể cậy vào cái dũng của kẻ thất phu, nhưng xét về lâu dài...

Trần Thu Thạch còn chưa dứt lời thì nghe thấy mặt bàn vang lên một tiếng "rầm", là do Trương Hàm Thanh đập bàn. Trương Hàm Thanh đập bàn nạt lớn: Trần Thu Thạch, đồng chí ăn nói cho cẩn thận! Thế nào là tạm yên một góc, thế nào là đánh nhỏ đánh lẻ? Mấy chục vạn đại quân Quốc Dân đảng vây bắt chặn đường chúng ta, mấy vạn tướng sĩ quân ta đổ máu nơi sa trường, đồng chí lại dám bảo không phải quy mô lớn, dám bảo là đánh nhỏ đánh lẻ, chuyện này nhịn sao cho thấu!

Trần Thu Thạch ngớ người, bàng hoàng nhìn Trương Hàm Thanh, lắp bắp không thành câu: Trương bộ trưởng, tôi không có ý đó, ý tôi là sau này nếu thực sự tác chiến bằng đại bộ đội, chúng ta... chúng ta nhất định phải... phải chú trọng chiến thuật, phải để người chỉ huy hiểu được đạo dùng binh, không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm, đánh trận không thể dùng chiến thuật biển người được.

Trần Thu Thạch vẫn còn đang lựa từng lời từng chữ để giãi bày thì sắc mặt Trương Hàm Thanh đã tái xanh lại. Trương Hàm Thanh đứng bật dậy, trừng mắt nhìn Trần Thu Thạch: Được lắm Trần Thu Thạch, đồng chí Trần Thu Thạch, hiện giờ tôi vẫn gọi đồng chí một tiếng đồng chí, nhưng tôi nhắc nhở đồng chí, đồng chí phải cải tạo tư tưởng cho đàng hoàng đi. Theo tôi được biết, đồng chí xuất thân từ giai cấp bóc lột, lại từng thụ huấn ở phân hiệu Hoàng Phố...

Trương Hàm Thanh nói xong một tràng đầy căm phẫn, bưng ca nước lớn trên bàn lên tu ừng ực mấy ngụm, dằn mạnh xuống bàn rồi nhìn Trần Thu Thạch đang chết lặng như khúc gỗ: Đồng chí về trước đi, mấy ngày tới không cần lên lớp nữa, tự kiểm điểm cho kỹ, bao giờ thông suốt thì tới tìm tôi.

Trần Thu Thạch mang một bụng ấm ức trở về chỗ ở, nghĩ ngợi hồi lâu mà vẫn chẳng hiểu nổi rốt cuộc mình đã phạm phải sai lầm gì.

Anh vắt óc suy nghĩ, khổ sở mãi đến tận nửa đêm về sáng.

Cuối cùng, đến lúc nửa đêm về sáng, anh mới vỡ lẽ ra đôi chút. Mô hình trường học theo doanh trại này chẳng qua là kế sách tạm thời bất đắc dĩ nhằm giải quyết vấn đề chiến tranh, mang tính chất chắp vá ứng cấp. Nếu thực sự muốn bồi dưỡng cán bộ thích ứng với chiến tranh chính quy, trước tiên phải nâng cao tố chất văn hóa của cán bộ, phải mở rộng tầm mắt cho họ, sau đó mới có thể bàn tới chuyện nâng cao trình độ chiến thuật.

Nghĩ tới đây, Trần Thu Thạch bỗng thấy phấn chấn, liền bật dậy khoác áo rời giường. Anh muốn đi đề xuất với Trương bộ trưởng, vẫn nên giải quyết vấn đề văn hóa trước, bổ túc văn hóa cho cán bộ cơ sở rồi mới dạy bài học chiến thuật. Trương Hàm Thanh cũng là người có học, chắc hẳn sẽ tiếp thu quan điểm này.

Trần Thu Thạch cài lại cúc áo, thắt cả dây thắt lưng, hăm hở bước ra cửa, nhưng còn chưa ra khỏi sân nhà trọ thì đã bị lính gác chặn lại. Tên lính gác chĩa ngang khẩu súng bảo: Đại đội cảnh vệ có quy định, ban đêm cấm ra ngoài.

Trần Thu Thạch lập tức chết sững, anh hiểu rồi, mình đã bị quản thúc.

Ba

Năm Trần Cửu Xuyên tám tuổi bắt đầu vỡ lòng, được Trịnh Bỉnh Kiệt nhận vào trường đi học. Trịnh Bỉnh Kiệt không bắt Hoàng Hàn Mai phải làm mấy cái lễ tiết tế tổ bái sư, chỉ bảo với bà: Thím cứ dùng vải thô may cho cháu hai bộ quần áo tề chỉnh, đan một cái bồ đựng sách bằng tre là được, tiền sách vở và học phí tôi miễn cho.

Năm ấy, không lâu sau vụ Cửu Xuyên trộm quẩy bị bại lộ, Hoàng Hàn Mai rời khỏi xưởng đậu phụ, sang làm chân quét dọn chạy vặt ở tiệm may họ Khâu. Làm lụng một năm trời, bà dành dụm được mười mấy đồng tiền tây, khá hơn nhiều so với hồi ở xưởng đậu phụ. Đáng mừng hơn nữa là phía sau tiệm của Khâu thợ may có hai gian nhà cỏ, Khâu thợ may cho người sửa sang lại đôi chút rồi để mẹ con Hoàng Hàn Mai tá túc. Từ đó Hoàng Hàn Mai có gian bếp riêng, tự nhóm lửa nấu cơm.

Trường học cách tiệm may không xa, nằm trong miếu Thổ Địa ở đầu phía đông con phố. Thỉnh thoảng đi giao quần áo ngang qua, Hoàng Hàn Mai lại nán lại bên ngoài trường, lắng nghe tiếng đọc sách trầm bổng bên trong, như mường tượng thấy cảnh Trần Cửu Xuyên đang lắc lư cái đầu nhỏ trong lớp. Cứ nghe mãi nghe mãi, hai dòng lệ nóng lại lăn dài trên gò má bà. Bà nghĩ, chật vật lận đận mãi mới sống sót được đến ngày hôm nay, cuối cùng cũng có chỗ dung thân, con cái được vào trường đi học, kể như không uổng phí tâm huyết khổ nhọc của ông bà nội nó.

Cửu Xuyên tuy có phần nghịch ngợm, nhưng lời thầy giáo vẫn chịu nghe theo. Đi học mới mấy ngày nó đã nhận biết được rất nhiều chữ, học lực ở mức trung bình. Trịnh Bỉnh Kiệt nhận xét: Đứa bé này hơi hoang dã, thích gây sự, đặc biệt là rất ham đánh nhau. Con nít nhà quầy quẩy rán với xưởng đậu phụ, đứa nhỏ hơn nó thì nó bắt nạt, đứa lớn hơn nó cũng dám đánh. Có lẽ lớn thêm chút nữa thì sẽ đỡ hơn.

Hoàng Hàn Mai trong lòng hiểu rất rõ, đứa trẻ này tuy nhỏ tuổi nhưng tính tình cương liệt, lại còn thù dai nữa.

Đi học về, mẹ vo gạo thổi cơm trên bếp, con ngồi dưới chụm củi thêm lửa. Mẹ bảo: Con à, mẹ con ta có được ngày hôm nay chẳng dễ dàng gì, đều nhờ người tốt cưu mang giúp đỡ, con phải biết nhớ ơn.

Cửu Xuyên đáp: Mẹ, con nhớ rồi, con nghe lời Trịnh đại tiên sinh, lớn lên con sẽ báo đáp họ.

Trần Cửu Xuyên lại nói thêm: Mẹ ơi, ba mươi năm bờ đông, ba mươi năm bờ tây, sau này con lớn lên sẽ đánh cho đám người từng bắt nạt nhà mình một trận tơi bời!

Mẹ thở dài than: Cái thằng này, sao mà thù dai nhớ lâu thế không biết! Giống ai không biết nữa? Ông nội con đi đường còn sợ giẫm phải kiến, bố con lại là đồ miệng cứng chân mềm vô dụng, ai ngờ nhà họ Trần lại sinh ra một gã Trương Phi dũng mãnh thế này.

Cửu Xuyên đáp: Con không phải Trương Phi, con là Triệu Tử Long ở Thường Sơn, con lớn lên sẽ cưỡi ngựa cầm thương đánh thiên hạ, đuổi tận giết tuyệt lũ gian thần người xấu khốn kiếp kia!

Hoàng Hàn Mai gật đầu nói: Muốn làm việc lớn thì phải có học vấn lớn. Triệu Tử Long cũng là người có học đấy con ạ.

Lời này Cửu Xuyên khắc cốt ghi tâm, về sau số lần đánh nhau ít hẳn đi, việc học hành cũng chăm chỉ hơn nhiều. Mới nửa năm trôi qua mà nó đã học thuộc được không ít thơ Đường từ Tống, khiến Trịnh Bỉnh Kiệt phải thầm kinh ngạc.

Sang năm thứ ba Cửu Xuyên đi học, người Nhật từ phía bắc đánh tràn xuống, người dân ở Hoài Thượng Châu lòng dạ hoang mang. Gia đình Trịnh Bỉnh Kiệt phái người đến đón ông về thành, bảo là để sang An Khánh lánh nạn.

Trịnh Bỉnh Kiệt dĩ nhiên không chịu đi. Ông cho học sinh nghỉ học, nhưng bản thân Trịnh đại tiên sinh dường như còn bận rộn hơn trước, người đến trường còn đông hơn ngày thường, toàn là người lớn.

Không lâu sau, trước cổng trường dựng lên một tấm biển lớn, bên trên viết "Hội vận động kháng Nhật Đại Biệt Sơn". Lúc này người dân mới vỡ lẽ Trịnh đại tiên sinh không phải người bình thường, ông là người của Đảng Cộng sản, những năm qua mượn cớ dạy học để che giấu thân phận, đã liên lạc được với rất nhiều người quanh vùng Hoắc Châu, Tô Trấn, Mai Sơn, Thương Thành, Sở Thành, hễ có biến động là kéo đội ngũ lên núi. Trong trường của ông cũng có nhiều người là đảng viên cộng sản, chẳng hạn như Lưu Hán Dân và Giang Bích Vân.

Về hành động của Trịnh đại tiên sinh, dân chúng ở Đông Hà Khẩu bàn tán xôn xao. Nơi này nghèo thì có nghèo thật, nhưng được cái thanh bình, xưa nay chưa từng nếm mùi khói lửa binh đao loạn lạc. Nay Trịnh đại tiên sinh muốn lập đội ngũ kháng Nhật ở đây, ngỡ đâu chọc giận người Nhật, chúng rầm rộ kéo quân tới thì chẳng phải là tự chuốc lấy vạ sao? Thế là có kẻ xúi giục dân chúng kéo đến trước cổng trường gây rối, cãi cọ với Trịnh đại tiên sinh, bảo rằng Trịnh đại tiên sinh muốn kháng Nhật thì chúng tôi không phản đối, nhưng ngài không thể kháng Nhật ở cái xó này được. Cả nhà ngài đều ở trong thành, ngài phủi đít một cái là đi mất, còn chúng tôi vẫn phải bới đất lật cỏ ở đây để kiếm miếng ăn cơ mà!

Trịnh đại tiên sinh đích thân ra mặt giải thích, nói một tràng dài nào là môi hở răng lạnh, quốc gia hưng vong thất phu hữu trách, nói năng vô cùng khẳng khái sục sôi.

Đám đông gây rối chẳng thèm nghe, kẻ cầm đầu nói: Đạo lý ngài nói bọn tôi đều hiểu, nhưng quốc gia ở đâu kia chứ? Quốc gia ngoài việc thu thuế bắt lính thì chưa từng cho dân đen bọn tôi chút lợi lộc nào. Người Nhật đánh nhau với quốc gia chứ có đánh nhau với dân chúng đâu. Nếu ngài rước người Nhật về Đông Hà Khẩu, bọn tôi sẽ đốt sạch cái hội vận động chết tiệt này của ngài trước tiên.

Trịnh Bỉnh Kiệt tức đến tím cả mặt, run rẩy bờ môi: Đúng là ngu muội cùng cực! Dân trí thấp kém thế này, giác ngộ của bá tánh lại ích kỷ như vậy, thật là bất hạnh cho quốc gia!

Cơ sở quần chúng kháng Nhật ở đây yếu kém là một sự thật rõ như ban ngày.

Chẳng được mấy hôm, tấm biển Hội vận động kháng Nhật Đại Biệt Sơn đã bị gỡ xuống khỏi cổng trường Đông Hà Khẩu, công tác của Trịnh Bỉnh Kiệt chuyển sang trạng thái bí mật. Cấp trên giao cho ông chỉ thị mới, tuy cơ sở quần chúng ở đây mỏng manh nhưng địa hình lại vô cùng hiểm trở kín đáo, là căn cứ địa tốt nhất để xây dựng lực lượng vũ trang bí mật.

Lần này, gánh nặng trên vai một kẻ thư sinh như Trịnh Bỉnh Kiệt lại càng nặng nề hơn. Trong tay ông chỉ có vài đảng viên ngầm, chi bộ bí mật đành phải dời lên núi Tây Hoa.

Đến mùa đông, có tin truyền về quân Nhật đã chiếm được Lữ Châu, toán quân tiên phong đã áp sát bờ bắc sông Phái Sử. Nhưng bá tánh Đông Hà Khẩu chẳng hề hoảng sợ, vẫn cứ thong thả rán quẩy xay đậu phụ.

Hôm ấy tuyết lớn như lông ngỗng rơi lả tả, phong tỏa mọi nẻo đường từ trong núi ra ngoài. Hôm trước có một thầy kể chuyện đến đây chưa kịp rời đi, bèn ở lại trong từ đường nhà họ Chiêm kể tiếp bộ "Tam Quốc Diễn Nghĩa". Người dân ăn cơm tối từ sớm, từng tốp hai ba người rủ nhau đi nghe kể chuyện.

Hoàng Hàn Mai và Cửu Xuyên cũng đi nghe. Hoàng Hàn Mai chẳng ham gì mấy chuyện chém chém giết giết, bà đi nghe thực chất là để mật báo tin tức cho Trịnh Bỉnh Kiệt, hiện giờ bà đã trở thành liên lạc viên bí mật của Đội du kích kháng Nhật núi Tây Hoa, hơn nữa còn là liên lạc viên duy nhất. Từ ngày nhóm người Trịnh Bỉnh Kiệt ẩn mình lên núi Tây Hoa, liên tục có người từ ngoài tìm tới, kẻ đóng giả lái buôn nông sản vùng núi, người giả vờ đi thăm bà con họ hàng. Hoàng Hàn Mai hiểu rất rõ, những người này đều là những phần tử kháng Nhật từ ngoài núi vào, chuẩn bị tập hợp lực lượng. Những người này hễ tới Đông Hà Khẩu là phải tìm Hoàng Hàn Mai, sau khi khớp ám hiệu liên lạc thì sẽ do Hoàng Hàn Mai dẫn đường đi tìm Trịnh Bỉnh Kiệt.

Cửu Xuyên dạo này không phải đến trường, sung sướng như chim sổ lồng, ngoài việc phụ giúp mẹ làm lụng thì chỉ có xem kịch nghe kể chuyện, rồi lội sông bắt cá, lên núi bắn chim. Mới tám chín tuổi đầu mà trông đã già dặn từng trải, đôi mắt ti hí hễ nheo lại là trong bụng đầy ắp mưu mô. Cửu Xuyên thích nghe chuyện Tam Quốc, đặc biệt là chuyện về Triệu Tử Long, nghe đi nghe lại không biết chán, tâm hồn non nớt tràn ngập khao khát được như Triệu Tử Long, cầm một ngọn trường thương tung hoành khắp thiên hạ.

Bởi vì Trương tiên sinh kể chuyện rất hay, miêu tả một Triệu Tử Long sống động như thật, nên Cửu Xuyên sùng bái Triệu Tử Long bao nhiêu thì cũng sùng bái luôn cả Trương tiên sinh bấy nhiêu.

Kể xong một đoạn, Trương tiên sinh buông một câu "muốn biết sự việc thế nào, xin nghe hồi sau sẽ rõ", mọi người bèn giải tán.

Nửa đêm, Cửu Xuyên lạc vào một thế giới kỳ ảo, nó mặc áo bào trắng, cưỡi chiến mã, giương ngọn thương dài tua đỏ, hò hét đuổi đánh quân thù khắp núi đồi. Nó bị một âm thanh đánh thức, hình như là tiếng mở cửa. Mở mắt nhìn ra, trong nhà tối đen như mực, nó rón rén bước xuống giường, sờ sang giường của mẹ ở đối diện, giường trống không, trong chăn vẫn còn vương chút hơi ấm. Lúc này nó nghe thấy ngoài nhà có tiếng người nói chuyện, lắng tai nghe kỹ thì tim nó đập thình thịch liên hồi, hóa ra là Trương tiên sinh kể chuyện ban chiều. Giọng Trương tiên sinh nhỏ như muỗi kêu, nhưng Cửu Xuyên vẫn nghe rành rọt. Trương tiên sinh nói: Đồng chí Hoàng Hàn Mai, tình hình hết sức nghiêm trọng. Đồng chí hãy chuyển đạt quyết định của Địa ủy tới đồng chí Trịnh Bỉnh Kiệt, chúng ta sắp sửa thành lập Đội du kích kháng Nhật núi Tây Hoa, hy vọng đồng chí ấy sẽ dẫn số cốt cán nắm giữ được tới bờ nam hồ Vạn Phật ở Tô Trấn, lúc đó tôi sẽ đón tiếp ở đó.

Cửu Xuyên nghe mẹ mình đáp: Tôi nhớ rồi. Nhưng tuyết rơi dày thế này, các đồng chí ra khỏi núi bằng cách nào?

Lúc này Cửu Xuyên mới phát hiện bên cạnh đống lửa còn có một cô gái trẻ dáng vẻ thanh tú đang ngồi, Cửu Xuyên giật mình, đây chẳng phải là cô giáo Giang Bích Vân ở trường học sao? Nó nghe Trương tiên sinh nói: Không sao, đồng chí Bích Vân đã tìm được người dẫn đường rồi, chúng tôi nhân lúc trời tối tuyết rơi dày mà đi, như thế lại càng kín đáo, lần theo con đường núi hai mươi dặm này là tới Tô Gia Phụ, ở đó có thuyền máy nhỏ, có thể đi đường thủy thẳng tới hồ Vạn Phật.

Cửu Xuyên thấy mẹ đứng dậy, hình như mò mẫm lấy thứ gì đó từ trong hốc bếp sau cánh cửa đưa cho cô Giang rồi dặn: Vẫn còn nóng đấy, hai người ăn lót dạ đi, nhớ bảo trọng nhé!

Cô Giang nói: Chị Hoàng, chị cũng phải cẩn thận. Ít bữa nữa, chúng ta gặp lại nhau trong hàng ngũ.

Sau đó, cả ba người cùng đứng dậy, cánh cửa gỗ lại kêu lên kèn kẹt một tiếng, hai bóng người liền biến mất.

Hoàng Hàn Mai rón rén trở lại gian trong, sờ lên giường Cửu Xuyên, thấy Cửu Xuyên đang ngủ say như chết, còn ngáy khò khò khe khẽ.

Thực ra trong bóng tối, Cửu Xuyên đang mở to hai mắt. Lời mẹ và Trương tiên sinh nói nó không hiểu hết, nhưng nó biết họ đang làm việc lớn, việc lớn này e rằng chẳng hề thua kém việc Triệu Tử Long từng làm. Lòng Cửu Xuyên ngập tràn cảm giác bí ẩn, xen lẫn sự hưng phấn khôn cùng.

Về sau mới biết, ngay lúc quân Nhật tiến quân về phía nam, trung đoàn phòng thủ của quân đội Quốc dân đảng ở Hoàn Trung không chống cự nổi, đã cả trung đoàn đầu hàng giặc, chủ lực quân đội Quốc dân đảng phải khẩn cấp điều chỉnh lại bố phòng, phòng tuyến sông Phái Sử đã ngàn cân treo sợi tóc. Cô Giang vốn là thư ký chi bộ bí mật của Trịnh Bỉnh Kiệt, lần này bí mật quay lại Đông Hà Khẩu chính là để đón Trương tiên sinh. Mà vị Trương tiên sinh kia, thân phận thực sự lại chính là Trưởng ban Quân sự Địa ủy Hàn Tử Quân. Vài tháng trước, Tây Lộ quân thất bại, bộ đội của Hàn Tử Quân bị đánh tan tác, ông phải cải trang thành lái buôn bò, vừa đi vừa ăn xin dọc đường mới mò về được Đại Biệt Sơn.

Đến mùa thu năm ấy, để thích ứng với nhu cầu kháng chiến, Đông Hà Khẩu cũng thành lập chính quyền kháng Nhật, Trịnh Bỉnh Kiệt lại được cử trở về Đông Hà Khẩu, công khai thân phận, đảm nhiệm chức Khu trưởng chính quyền kháng Nhật, còn Hoàng Hàn Mai được bầu làm Chủ nhiệm Hội phụ nữ kháng Nhật.

Kể từ đó, cuộc sống của mẹ Cửu Xuyên đã có sự thay đổi nghiêng trời lệch đất. Người mẹ thường xuyên tham gia các cuộc họp của chính quyền kháng Nhật, nhón đôi chân bó không lấy gì làm nhỏ đi gõ cửa từng nhà, tuyên truyền cương lĩnh kháng chiến, vận động mọi người tham gia kháng Nhật.

Bốn

Trước khi cuộc kháng chiến toàn diện bùng nổ, Trần Thu Thạch là một đại đội trưởng của Tây Lộ quân.

Mấy năm nay, Trần Thu Thạch ở Hồng tứ phương diện quân chỉ đảm nhiệm hai chức vụ, hoặc là trung đoàn trưởng, hoặc là đại đội trưởng.

Lần ở trường theo doanh trại đó, anh bị giam lỏng hai ngày, sau đó viết một bản kiểm điểm sâu sắc nộp cho Trương Hàm Thanh, Trương bộ trưởng lại báo cáo vấn đề của anh lên thủ trưởng nhà trường. Về sau Trần Thu Thạch mới biết, thuở ban đầu điều anh đến trường theo doanh trại, sư đoàn trưởng Hàn Tử Quân bảo với anh là do đích thân Tổng chỉ huy Từ Hướng Tiền điểm danh chọn tướng, thực ra là lừa anh thôi. Tổng chỉ huy Từ chỉ nói trong một cuộc họp rằng trận chiến Khổng Tước Lĩnh có rất nhiều điều đáng để suy ngẫm, đặc biệt là người đại đội trưởng kia rất giỏi dùng binh, chú trọng chiến thuật, biến trận đánh bế tắc thành trận đánh linh hoạt, đây là năng lực bắt buộc phải nắm vững khi đánh trận, chỉ huy các cấp phải học tập người đại đội trưởng đó để nâng cao trình độ chiến thuật.

Tổng chỉ huy Từ thực sự biết đến Trần Thu Thạch lại là nhờ vào chính bản kiểm điểm tự phê bình ấy.

Thời bấy giờ, Hồng tứ phương diện quân thường xuyên phát động các phong trào, có những người chẳng hiểu đầu cua tai nheo gì cũng bị gán cho một tội danh, hơi một tí là bị đem đi xử bắn. Thời buổi chiến tranh gian nan khốn khó, chẳng có mấy đạo lý để nói cho rõ ràng. Phàm là ai bị phát hiện có vấn đề về tư tưởng hoặc lịch sử thì phần lớn chỉ có hai kết cục: một là sau khi thẩm tra làm rõ được vấn đề thì tiếp tục trọng dụng; hai là đem đi bắn bỏ. Trường hợp như Trần Thu Thạch, vừa chưa được làm rõ lại vừa không bị xử bắn, thực sự là quá đỗi may mắn.

Trần Thu Thạch tuy có nhiều điều nghĩ không thông, nhưng anh lại là một kẻ thức thời. Anh viết một bản tự kiểm điểm rất dài, thành khẩn nhận lỗi rằng bản thân nhận thức chưa đầy đủ về chiến tranh cách mạng, có cách nhìn bi quan tiêu cực đối với đồng chí, nguyên nhân là do thiếu kinh nghiệm. Thông qua sự giáo dục của tổ chức và tự bản thân suy ngẫm, anh hiểu ra rằng, với tư cách là một người từng chịu sự giáo dục trong trường quân sự cũ, đầu óc anh ít nhiều đã nhiễm phải tư tưởng phi vô sản, chỉ nhìn thấy mặt tiêu cực mà không thấy được mặt tích cực. Trong thực tiễn chiến tranh sau này, anh quyết tâm cải tạo bản thân, khiêm tốn học hỏi các cán bộ công nông, hòa mình làm một với họ, để bản thân trở thành một quân nhân cách mạng triệt để cả về mặt tư tưởng lẫn chiến thuật, v.v...

Bản kiểm điểm này của Trần Thu Thạch vừa có thành phần chân thành, lại vừa có tính chất cơ hội. Lời lẽ của anh dùng rất đỗi khéo léo.

May sao chẳng có ai túm lấy đuôi anh mà không buông. Trương Hàm Thanh nộp bản kiểm điểm của anh cho thủ trưởng nhà trường, vị thủ trưởng xem xong thấy người này tuy hơi giáo điều nhưng nhận thức vấn đề khá sâu sắc, chém đầu thì quá đáng mà giữ lại dùng thì không tiện, bèn báo cáo lên chỗ Tổng chỉ huy Từ.

Xem xong bản báo cáo kiểm điểm này, Tổng chỉ huy Từ mới biết dưới trướng mình có một người tên là Trần Thu Thạch, hóa ra chính là kẻ từng bộc lộ tài năng trong trận chiến Khổng Tước Lĩnh. Tổng chỉ huy Từ rút hồ sơ của Trần Thu Thạch ra xem, rồi nói với thủ trưởng nhà trường: Trí thức cũ thỉnh thoảng có sai lệch về tư tưởng là điều khó tránh khỏi. Sau này đánh những trận lớn, quân đội của chúng ta cần những người am hiểu chiến thuật. Để cậu ta dạy học thì không hợp lắm, thôi cứ thả về đơn vị, để cậu ta nâng cao giác ngộ trong thực tế chiến tranh.

Một câu nói của Tổng chỉ huy Từ đã cứu mạng Trần Thu Thạch.

Trở về đơn vị, ghế trung đoàn trưởng đã mất, do Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2 Tống Đắc Phàm lên thay. Triệu Tử Minh đề xuất để Trần Thu Thạch giữ chức tham mưu trưởng, nhưng lại bị Ban Chính trị sư đoàn bác bỏ, bảo rằng đồng chí Trần Thu Thạch cần phải rèn luyện ở cơ sở, làm đại đội trưởng là thích hợp nhất.

Trần Thu Thạch trong lòng ấm ức vô cùng, thầm oán trách Hàn Tử Quân làm ăn bậy bạ, ông đây đang làm trung đoàn trưởng đàng hoàng, anh lại lôi lôi kéo kéo lừa ông đi làm giáo viên cái nỗi gì, loay hoay vài cái đã giáng chức trung đoàn trưởng của ông xuống, con chiến mã Sơn Đan kia cũng chẳng tìm lại được nữa, đúng là vận xui từ trên trời rơi xuống. Nhưng nghĩ lại, thôi thì làm đại đội trưởng cũng được, dẫu sao cái đầu vẫn còn gá trên cổ mình. Sau này tốt nhất là nên bớt mồm bớt miệng lại.

Làm đại đội trưởng chưa đầy ba tháng thì tình hình lại có chuyển biến, Hồng tứ phương diện quân phải tiến lên phía bắc để hội quân với chủ lực trung ương. Đi lên phía bắc thì phải đánh trận. Tại núi Đại Kim Tử kịch chiến suốt một ngày một đêm với quân truy đuổi của Quốc Dân đảng, Trung đoàn 263 thương vong quá nửa.

Năm ấy Trần Thu Thạch hai mươi bảy tuổi, trong hàng ngũ đại đội trưởng anh là người già nhất, mà ngay cả trong đám trung đoàn trưởng thì tuổi này cũng là cao nhất.

Nhiệm vụ giao cho Trung đoàn 263 trong trận núi Đại Kim Tử là tấn công cao điểm Hoàng Long, mở đường cho lực lượng chủ lực băng qua núi Đại Kim Tử. Tống Đắc Phàm để Đại đội 7 của Trần Thu Thạch đi theo sở chỉ huy trung đoàn, thực chất là muốn nhờ Trần Thu Thạch hiến kế bày mưu.

Trần Thu Thạch nói: Còn nửa ngày nữa đại bộ đội mới hành quân qua đây, chúng ta không thể cứ hành quân theo khuôn phép thế này được, phải tránh việc vội vã xung trận khi trận đánh nổ ra. Cậu để tôi dẫn một tiểu đội hành quân gọn nhẹ cấp tốc đi xem địa hình, trinh sát tình hình địch trước.

Tống Đắc Phàm bảo: Anh là cựu trung đoàn trưởng, dùng anh làm lính trinh sát người ta lại tưởng tôi hẹp hòi không dung được người.

Trần Thu Thạch nói: Tống đoàn trưởng đừng nghĩ thế, bây giờ tôi là đại đội trưởng, lại là một đại đội trưởng nhiều tuổi có kinh nghiệm. Nhiệm vụ lần này rất quan trọng, nếu không nhanh chóng chiếm được cao điểm Hoàng Long, khi quân chủ lực lên tới nơi sẽ phải chịu thiệt thòi lớn. Tôi đi thì nắm chắc phần thắng hơn.

Trần Thu Thạch dẫn theo một tiểu đội súng ngắn tinh nhuệ tách khỏi đại bộ đội tại đèo Lạp Cung, đi đường tắt, trèo vách đá, tiến vào khu vực núi Đại Kim Tử trước nửa ngày. Trần Thu Thạch áp sát tiền duyên trận địa địch, quan sát tới lui hai lượt, tình hình đã tương đối sáng tỏ.

Đợi khi Tống Đắc Phàm và Triệu Tử Minh dẫn chủ lực Trung đoàn 263 tới nơi, Trần Thu Thạch đã vạch xong phương án tác chiến tấn công kín kẽ không một kẽ hở. Trần Thu Thạch đề xuất dùng một phân đội nhỏ luồn sâu đánh tập kích giả, nhằm dụ rắn ra khỏi hang. Nếu địch cố thủ không ra, phân đội nhỏ sẽ nở hoa trong lòng địch, phá vỡ liên lạc thông tin của chúng. Nếu địch xuất kích hòng tiêu diệt phân đội của ta, ta sẽ dùng một bộ phận binh lực vây mà không đánh số quân đã rời khỏi công sự, nhằm nhử thêm nhiều quân địch rời trận địa tới chi viện. Phương án của Trần Thu Thạch rất chi tiết, phân đội nhỏ thọc sâu từ hướng nào, thời cơ và địa điểm tiếp cận địch đầu tiên, lộ trình cơ động sau khi dụ được địch xuất kích cùng với thời cơ và địa điểm bao vây quân địch lần thứ hai, v.v., nhất nhất đều có sắp xếp rõ ràng.

Tống Đắc Phàm vẫn do dự. Tống Đắc Phàm bảo: Anh lão Trần trinh sát rõ tình hình địch và địa hình như vậy là lập công lớn rồi. Nhưng dù sao bây giờ tôi mới là trung đoàn trưởng, trận này đánh ra sao thì vẫn phải nghe tôi.

Chiến thuật mà Tống Đắc Phàm áp dụng vẫn là chiến thuật biển người, anh ta không quen việc chia cắt bộ đội thành từng mảnh vụn vặt, càng không quen mấy trò đánh thật đánh giả, cũng chẳng thể phân biệt nổi lúc nào đánh thật, lúc nào đánh giả.

Trần Thu Thạch thấy Tống Đắc Phàm khăng khăng giữ ý mình, lại nghĩ tới thân phận đặc thù của bản thân nên không tiện tranh cãi. Đương nhiên anh cũng không cam lòng chịu hy sinh vô ích, bèn ngầm để lại đường lui cho đại đội của mình, xin nhận nhiệm vụ tấn công bên sườn. Tống Đắc Phàm đồng ý.

Sau khi nổ súng tấn công, ba khẩu súng cối duy nhất của Trung đoàn 263 bắn áp chế các mục tiêu trọng yếu trên cao điểm Hoàng Long. Bắn áp chế xong, bộ binh không theo kịp, quân địch phòng thủ cũng chưa bị giáng đòn chí mạng. Tiếng pháo vừa dứt, súng máy hạng nặng hạng nhẹ của địch cùng lúc quét xối xả, bộ đội tấn công do Tống Đắc Phàm chỉ huy vừa xông tới lưng chừng núi đã bị đánh bật trở lại, chỉ có Đại đội 7 của Trần Thu Thạch nhân lúc hỗn loạn men theo sườn núi phía sau bò tới cách trận địa tiền duyên của địch chừng năm sáu mươi mét. Bộ đội đa phần dùng súng trường kiểu cũ Hán Dương Tạo, độ chuẩn xác kém, tốc độ bắn chậm, Trần Thu Thạch ra lệnh cấm nổ súng, nấp kỹ chờ thời cơ, đợi khi chủ lực của trung đoàn tấn công lần nữa sẽ bất ngờ đánh úp từ sau lưng địch.

Quân phòng thủ cũng quen đánh phòng ngự chính diện, không ngờ Hồng quân lại tấn công từ bên sườn, đành phải chia quân nghênh chiến. Nhờ vậy mà giảm bớt áp lực cho Tống Đắc Phàm, quân chủ lực lại ùa ạt xông lên. Thế nhưng hỏa lực của quân địch vẫn quá dữ dội, thương vong của chủ lực quá lớn, đợt tấn công thứ hai lại thất bại. Đúng lúc này, Đại đội 7 của Trần Thu Thạch đã bị lộ, lao vào cận chiến với quân địch. Một tiểu đoàn trang bị tinh nhuệ của địch từ ba phía bọc lại bao vây Trần Thu Thạch. Trần Thu Thạch vừa dẫn đại đội vừa đánh vừa lui, vừa nổ súng anh vừa chửi Tống Đắc Phàm làm liều. Nếu cứ theo kế hoạch của Trần Thu Thạch thì lúc này chính là thời cơ vàng để quay đầu tung đòn hồi mã thương, đáng tiếc chủ lực do Tống Đắc Phàm chỉ huy đã bị ghìm chặt dưới chân núi không ngóc đầu lên nổi, bản thân Tống Đắc Phàm tử trận, chẳng những để tuột mất cơ hội tốt mà còn đẩy Trần Thu Thạch vào cảnh cô quân thâm nhập, bụng lưng đều trúng đòn thù.

Trần Thu Thạch nhìn rõ thời cuộc, không dám ham chiến, bèn lui về khu vực số hai, tựa lưng vào vách đá dựng đứng, cố thủ chờ chi viện, từ thế tấn công chuyển thành phòng ngự. May mắn là có một cánh quân cắm sâu vào trung tâm phòng ngự của địch khiến viên chỉ huy đối phương cảm thấy như có gai đâm trong họng, không tiêu diệt được đại đội Hồng quân này thì rõ ràng không thể yên thân, thế là địch phải điều chỉnh lại binh lực, một bộ phận cố thủ mặt chính diện, một bộ phận đi lùng sục đại đội của Trần Thu Thạch.

Sau hai giờ kịch chiến, cuối cùng cũng hạ được cao điểm Hoàng Long. Nhiệm vụ đã hoàn thành, nhưng Trần Thu Thạch cũng rơi vào bước đường cùng.

Trần Thu Thạch bị thương trong trận đánh cuối cùng ở cao điểm số hai, lúc đó bên cạnh anh chỉ còn lại mười ba người, đại đội đã hoàn thành nhiệm vụ kiềm chế địch, đang tìm đường rút lui thì bị địch kẹp chặt trước sau. Trần Thu Thạch trước bị trúng đạn vào chân, sau đó bả vai trái lại bị mảnh đạn xẻo mất một mảng thịt, cả chiếc áo quân phục dính chặt vào máu thịt be bét. Không cản nổi đòn đột kích bằng trọng binh của địch, các chiến sĩ nhanh chóng bị đánh tan tác. Trần Thu Thạch nấp sau một tảng đá Mỏ Ưng, gần như rơi vào tuyệt vọng, đã chĩa nòng súng ngắn lên trán mình.

Đúng vào khoảnh khắc ấy, một chuyện kỳ diệu đã xảy ra. Ngay giữa lúc quân địch đang ùa ạt kéo tới, trước mắt Trần Thu Thạch bỗng lóe lên một tia chớp trắng, một con chiến mã từ trên trời giáng xuống, phóng vút qua tảng đá Mỏ Ưng, hạ cánh chuẩn xác ngay trước mặt Trần Thu Thạch. Trời đất ơi, chính là con bảo mã Sơn Đan của anh, chính là nó, con bảo mã Sơn Đan đã lâu không gặp của anh! Sau khi Trần Thu Thạch bị giáng chức từ trường theo doanh trại trở về bộ đội, anh từng dò la tung tích của nó, nghe Ngô Đông Sơn bảo con ngựa này quá khó thuần phục, Sư đoàn trưởng Hàn Tử Quân không cầm cương nổi nên dặn dò bên quân mã cứ nuôi nấng tử tế rồi tính sau, nhưng chẳng bao lâu sau con ngựa đã biến mất, nghe nói là nhân lúc người nuôi ngựa dắt đi dạo nó đã trốn tót vào núi sâu.

Không ngờ con bảo mã Sơn Đan tự ý rời hàng ngũ lại xuất hiện vào đúng thời khắc ngàn cân treo sợi tóc của Trần Thu Thạch sau nửa năm trời, chẳng lẽ nó đã linh cảm được chủ cũ của mình đang cận kề cái chết?

Ngay lúc ấy, tinh thần Trần Thu Thạch chấn động mạnh, anh cất súng ngắn, tung mình nhảy phắt lên lưng ngựa. Con bảo mã Sơn Đan hí vang một tiếng dài, bờm dựng đứng, hai vó trước chồm cao rồi phi vút qua khe núi, trong chớp mắt đã biến mất tăm giữa rừng rậm hoang vu.

Trải qua trận này, Trung đoàn 263 gần như bị đánh tan tác. Sau trận đánh điểm lại quân số chỉ còn chưa đầy bốn trăm người, được biên chế thành năm đại đội, lại trở thành một trung đoàn thu gọn. Sau khi vết thương của Trần Thu Thạch lành lặn, anh lại một lần nữa được bổ nhiệm làm trung đoàn trưởng.

Trong đơn vị của Trần Thu Thạch về sau lưu truyền một câu chuyện, người ta bảo con bảo mã Sơn Đan có duyên tiền định với Trần Thu Thạch, biết đâu kiếp trước Trần Thu Thạch từng là ân nhân của con ngựa này, kiếp này nó bèn hóa thân thành chiến mã để báo ân. Lời này ngay cả Triệu Tử Minh cũng từng nói.

Nhìn chung, trận đánh cao điểm Hoàng Long là một trận thắng lợi, trong chiến dịch núi Đại Kim Tử, chiếm được cao điểm Hoàng Long là đã khai thông được con đường độc đạo hẹp dài hơn một trăm cây số, bảo đảm cho chủ lực Hồng quân tiến lên phía bắc. Khi chỉnh biên ở Hồng Nguyên, thủ trưởng quân đoàn đã biểu dương Trung đoàn 263 của Hồng quân, một lần nữa nhắc tới việc Trần Thu Thạch chú trọng chiến thuật, sử dụng binh lực và hỏa lực đắc sách, chỉ huy linh hoạt cơ động.

Thế nhưng Trần Thu Thạch lại chẳng thể nào vui nổi, anh bảo với Chính ủy Triệu Tử Minh: Thắng lợi cái gì chứ? Cùng lắm chỉ là thắng lợi một nửa, một nồi cơm nửa sống nửa chín. Diệt địch tám trăm, tự tổn thất một nghìn, thắng lợi này cũng là lấy tính mạng của các đồng chí đổi về. Trận đánh này nếu đánh theo phương án của tôi thì chẳng những không hy sinh nhiều người như thế, mà cũng không phải giằng co lâu đến vậy. Nếu không nhờ có con ngựa của tôi thì cỏ trên mộ tôi giờ này cũng đã mọc xanh rì rồi.

Triệu Tử Minh nói: Thôi đi lão Trần, coi như anh đúng được chưa? Lão Tống người ta cũng chết rồi, anh đừng trách móc nữa.

Sau đợt chỉnh biên ở Hồng Nguyên, Trung đoàn 263 được sáp nhập vào Tây Lộ quân. Chỉ thị của cấp trên truyền xuống là phải đánh tới Tân Cương, khai thông tuyến đường quốc tế. Thế nhưng biên giới Tân Cương còn chưa kịp chạm tới thì đã bị quân Mã gia cắn chặt tại dãy Kỳ Liên. Tây Lộ quân huyết chiến nhiều ngày, đạn cạn lương kiệt, bộ đội tan rã như dòng nước chảy qua cát lún. Trần Thu Thạch bị thương trong trận đánh cuối cùng, may nhờ tìm được một ngôi chùa đổ nát, được một nhà sư bên trong cứu mạng, bèn ẩn náu trong chùa làm một tăng nhân mang bệnh một thời gian, mãi cho tới khi trung ương phái Lưu Bá Thừa tổ chức Viện Tây quân, Trần Thu Thạch nghe được phong thanh mới lặn lội tìm tới bộ tư lệnh Viện Tây quân.

Sau Sự biến Tây An, Quốc - Cộng hợp tác lần thứ hai, lấy Viện Tây quân làm nòng cốt để chỉnh biên thành Sư đoàn 129 thuộc Tập đoàn quân số 18, Trần Thu Thạch được chọn làm tham mưu tác chiến của sư đoàn bộ.

Năm

Khi Đội du kích kháng Nhật núi Tây Hoa thành lập, Trần Cửu Xuyên mười hai tuổi, cộng thêm một tuổi mụ mà Tôn Bán Tiên tính dôi ra cho nó là vừa tròn mười ba tuổi.

Năm này, quân Nhật đã chiếm đóng rất nhiều làng xã thị trấn phía tây Tam Thập Phố, dựng lên các lô cốt đồn bốt, lập nên chính quyền tay sai Hán gian. Trường học hoàn toàn đóng cửa, người đi nhà trống.

Cáo thị chiêu mộ binh lính của đội du kích được dán khắp mấy thị trấn trong vòng mười mấy dặm quanh Đông Hà Khẩu, không ít người kéo đến ghi danh, già có, trẻ có. Nhưng thanh niên trai tráng khỏe mạnh thì chẳng được bao nhiêu. Có những kẻ đăng ký gia nhập du kích chỉ vì muốn kiếm miếng cơm bỏ bụng, chẳng hạn như Lưu Tỏa Trụ, hắn vốn là một gã độc thân. Nghe đồn trong đội du kích "cộng sản cộng thê", hắn mừng rơn muốn chết. Cả đời hắn đến tơ hào đàn bà còn chưa từng được chạm tới. Cho nên lúc đăng ký hắn gào to nhiệt tình nhất, gặp ai cũng hò hét: Gia nhập du kích đi, kháng Nhật đi, gào đến nỗi khản cả giọng.

Hứa Đắc Tài tự nguyện gia nhập du kích, ông ta không chỉ đích thân tới mà còn chất cả đồ nghề rán quẩy lên xe bò kéo theo, cả đời ông ta mang ơn Trịnh Bỉnh Kiệt khôn xiết, muốn vào núi rán quẩy cho Trịnh Bỉnh Kiệt ăn.

Trước khi chính thức trở thành đội viên du kích, Hứa Đắc Tài còn làm một việc, đó là chơi khăm Quế Đắc An một vố. Có quẩy không thôi thì chưa đủ, phải có cả váng đậu nữa mới thành món. Quế Đắc An không chịu gia nhập đội du kích, lão ta có mưu đồ gì, chẳng lẽ muốn xay đậu phụ cho người Nhật ăn sao? Thế thì chẳng phải Hán gian là gì?

Hoàng Hàn Mai ngẫm nghĩ thấy lời Hứa Đắc Tài rất có lý, bèn dẫn bọn Hứa Đắc Tài, Lưu Tỏa Trụ đến vận động Quế Đắc An tham gia du kích.

Quế Đắc An căn bản chẳng hề có ý định vào đội du kích. Lão bôn ba nam bắc cũng có chút hiểu biết, biết rằng đi kháng Nhật là phải đánh trận, đánh trận đâu phải trò đùa, hòn tên mũi đạn không có mắt, sơ sẩy một cái là mất đầu như chơi.

Thế nhưng chuyện chẳng còn do lão quyết định nữa. Hoàng Hàn Mai đường hoàng đĩnh đạc bước vào xưởng đậu phụ mà năm xưa bà từng làm thuê, nói với ông chủ cũ Quế Đắc An: Đất nước lâm nguy, thất phu hữu trách, có sức góp sức, có của góp của. Ông nhìn Hứa Đắc Tài xem, vì để đội du kích được ăn quẩy mà chủ động tòng quân, đó là hành động yêu nước. Ông không chịu gia nhập du kích, chẳng lẽ là muốn xay đậu phụ cho giặc lùn ăn?

Quế Đắc An nói: "Các người cút hết đi cho tôi, toàn thứ lộn xộn vớ vẩn! Tôi là người làm ăn đàng hoàng, há lại chung chảo ăn cơm với ngữ vô lại à? Cút đi, cút mau đi, tôi còn phải xay đậu phụ!"

Một câu này chọc giận Hoàng Hàn Mai, bà bảo Hứa Đắc Tài: "Tôi thấy lão chủ Quế này quyết tâm xay đậu phụ cho người Nhật rồi, sắt đá muốn làm Hán gian rồi. Chú đến khu công sở báo cáo với đội trưởng Lưu, phái mấy người đến trói gô lão lại cho tôi."

Hứa Đắc Tài khuyên: "Lão chủ Quế ơi, ông đừng chọc chị dâu Hoàng tức giận nữa, chị ấy giờ đâu còn là người làm công xay đậu phụ nhà ông nữa, người ta là Chủ nhiệm chính quyền kháng Nhật, đổi đời làm chủ rồi. Ông lấy trứng chọi đá, đến lúc đó đừng trách tôi không giúp đấy."

Quế Đắc An dáo dác nhìn quanh, ngó Hứa Đắc Tài rồi lại ngó Hoàng Hàn Mai, thấy mặt bà đằng đằng sát khí thì lão lại chẳng chút vội vàng, lật mí mắt lên nói: "Sao hả, định ra tay thật đấy à, thế thì nhào vô! Tôi đây không tin chính quyền kháng Nhật lại dám động thủ với bách tính."

Sự việc rơi vào bế tắc, đây là điều Hoàng Hàn Mai không ngờ tới. Về sau Trịnh Bỉnh Kiệt phê bình bà lỗ mãng, không chú trọng nghệ thuật và sách lược công tác. Hoàng Hàn Mai ấm ức giãi bày: "Tôi cứ ngỡ kháng Nhật thì ai ai cũng ủng hộ, ai ngờ Quế Đắc An lại ngoan cố đến thế. Hạng người như vậy chẳng phải là lũ nô lệ mất nước hay sao?"

Trịnh Bỉnh Kiệt nói: "Giác ngộ của bách tính không giống nhau, đạo lý phải từ tốn mà giảng. Vả lại tạm thời cũng chưa cần thiết phải vận động Quế Đắc An tham gia du kích."

Vì Trịnh Bỉnh Kiệt có thái độ như vậy, nên lúc đội du kích thành lập đã không tính Quế Đắc An vào. Lưu Tỏa Trụ tuy rất hăng hái, nhưng Trịnh Bỉnh Kiệt trước sau không muốn nhận anh ta, lúc chốt danh sách cuối cùng đã gạt phăng tên đi.

Lưu Tỏa Trụ nghe tin Trịnh Bỉnh Kiệt không cho mình vào đội du kích thì nước mắt ròng ròng, chạy đến trước mặt Hoàng Hàn Mai gào lên: "Ông ấy không cho tôi vào du kích tức là không cho tôi kháng Nhật, tôi liều mạng sống mái với ông ấy!"

Đến ngày thành lập đội du kích, Trịnh Bỉnh Kiệt sai người bố trí sân khấu kịch trước cửa khu công sở Đông Hà Khẩu thành hội trường. Trên sân khấu đặt ba chiếc ghế dài, Đội trưởng kiêm Chính trị viên Trịnh Bỉnh Kiệt, Phó đội trưởng Lưu Hán Dân, Giáo quan quân sự Mã Kiến Khoa cùng Chủ nhiệm Hội Phụ nữ kháng Nhật Hoàng Hàn Mai và Thư ký Giang Bích Vân ngồi ở đó.

Sáu mươi hai đội viên du kích tập hợp dưới sân khấu, trong đó có cả Trần Cửu Xuyên. Ban đầu Trịnh Bỉnh Kiệt không đồng ý cho Trần Cửu Xuyên vào đội du kích, nhưng Hoàng Hàn Mai sắp lên núi, đứa trẻ này chẳng còn nơi nương tựa. Hoàng Hàn Mai trình bày rằng thằng bé đã hiểu chuyện, mấy năm nay cũng tiếp xúc với hoạt động kháng Nhật ngầm, làm việc canh chừng đưa thư không ít, nhiều việc người lớn không làm được thì nó đã cáng đáng nổi rồi, đưa vào bộ đội có khi lại phát huy tác dụng lớn. Trịnh Bỉnh Kiệt ngẫm nghĩ kỹ càng, thấy cũng chỉ còn cách này.

Trần Cửu Xuyên giờ đã là một chàng trai trẻ, mép đã lún phún ria tơ, vóc dáng cao ngang ngửa mẹ. Đứng trong hàng ngũ, Trần Cửu Xuyên dường như còn ra dáng một người lính hơn cả đám người lớn, không xiêu xiêu vẹo vẹo cà lơ phất phơ như bọn họ; hai chân cậu đứng thẳng tắp, thân hình cân đối, hai mắt chăm chú nhìn lên sân khấu không chớp, ánh mắt sáng ngời. Dáng vẻ ấy quả thực hệt như một chiến sĩ thiếu niên.

Phó đội trưởng đội du kích Lưu Hán Dân tuyên bố đại hội thành lập Đội Du kích kháng Nhật Tây Hoa Sơn bắt đầu, sau đó nhường lời cho Trịnh Bỉnh Kiệt phát biểu. Trên đầu Trịnh Bỉnh Kiệt đội chiếc mũ quân trang Thanh Thiên Bạch Nhật, lưng thắt dây đai da giắt một khẩu súng bao gỗ, bước lên trước sân khấu đứng nghiêm. Vừa dứt một câu "Thưa các đồng chí", Lưu Tỏa Trụ bỗng từ một bên sân khấu lao vọt lên, tay còn múa may một con dao phay. Hoàng Hàn Mai nhanh mắt nhanh tay, lao vút tới chắn trước mặt Trịnh Bỉnh Kiệt.

Nào ngờ Lưu Tỏa Trụ không định chém Trịnh Bỉnh Kiệt, mà lại tự chém vào cánh tay mình một nhát, rạch một vết thương dài cả tấc, máu lập tức chảy xối xả. Lưu Tỏa Trụ vung vẩy con dao phay gào lớn xuống phía dưới: "Bà con cô bác, mọi người mở to mắt ra mà nhìn xem, Lưu Tỏa Trụ tôi có phải là đồ hèn nhát không? Tôi muốn tham gia kháng Nhật, vậy mà Trịnh khu trưởng lại coi thường tôi, không thèm nhận tôi. Tôi báo quốc không có cửa, không cho kháng Nhật thì thà chết quách cho xong! Trịnh đại tiên sinh, ông mà không cho tôi vào du kích thì tôi chết ngay trên sân khấu này!"

Nói đoạn, anh ta gác ngang con dao phay, ưỡn ngực ngẩng đầu trừng trừng nhìn Trịnh Bỉnh Kiệt.

Trịnh Bỉnh Kiệt không phòng bị Lưu Tỏa Trụ sẽ giở trò này, tức giận chỉ tay vào mặt anh ta mắng: "Cậu đúng là làm xằng làm bậy, cái bộ dạng này của cậu mà đòi vào du kích à?"

Trịnh Bỉnh Kiệt nói tiếp: "Cậu có biết hay không, điều kiện của đội du kích kháng Nhật chúng tôi vô cùng gian khổ, có lúc đến cơm cũng chẳng có mà ăn."

Lưu Tỏa Trụ đáp: "Biết! Ngày tháng các ông chịu được thì tôi cũng chịu được!"

Trịnh Bỉnh Kiệt gằn giọng: "Lưu Tỏa Trụ, tôi hỏi cậu câu nữa, cậu có biết hay không, vũ trang kháng Nhật của chúng tôi có kỷ luật đàng hoàng, không được bắt nạt dân chúng, không được trộm gà bắt chó, không được đào ngũ, không được làm nhục phụ nữ, không được..."

Trịnh Bỉnh Kiệt nói một hơi sáu bảy cái "không được", làm Lưu Tỏa Trụ ngớ cả người. Nhưng ở vào hoàn cảnh này, tình thế không cho phép anh ta lùi bước, đành phải tiếp tục cứng họng: "Biết rồi! Bất kể quy củ gì, chỉ cần các ông làm được thì tôi cũng làm được!"

Trịnh Bỉnh Kiệt nói: "Được lắm, người lính như cậu chúng tôi nhận! Sau này nếu vi phạm kỷ luật, xử bắn theo quân pháp!"

Dứt lời, ông quay đầu bảo Giang Bích Vân đang đứng một bên sân khấu: "Thêm một cái tên, Lưu Tỏa Trụ."

Sáu

Sau trận đại chiến Thần Tiên Lĩnh, Trần Thu Thạch được điều sang Trung đoàn 2 Lữ đoàn 336 giữ chức Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1. Biên chế của Bát Lộ Quân quy mô hơn thời Hồng quân rất nhiều, tiểu đoàn của Trần Thu Thạch có bốn đại đội bộ binh, một đại đội súng máy và pháo, một trung đội súng ngắn, một trung đội kỵ binh, mỗi đại đội bình quân hơn một trăm hai mươi người, tổng quân số vượt quá một trung đoàn loại hai thời Hồng quân, trang bị vũ khí thì tốt hơn thời Hồng quân không biết bao nhiêu lần.

Lên chức tiểu đoàn trưởng là được cưỡi ngựa, Ngô Đông Sơn ở Bộ phận Tiếp tế lữ đoàn nể tình đồng hương bạn học cũ, đã chọn cho Trần Thu Thạch mấy con ngựa tốt: có tuấn mã Yên Kỳ, có ngựa Xích Thố vùng Hồng Sơn, lại thêm hai con ngựa giống Nhật Bản thu được của quân địch, con nào con nấy cao lớn dữ dằn, hùng dũng bừng bừng. Đích thân Trần Thu Thạch đến chuồng ngựa của Bộ phận Tiếp tế chọn hồi lâu nhưng chẳng ưng con nào. Trần Thu Thạch bảo Ngô Đông Sơn: "Tìm ngựa với tìm vợ cùng một đạo lý, phải có duyên phận."

Ngô Đông Sơn càu nhàu: "Tôi từng hầu hạ thủ trưởng lữ đoàn, cũng hầu hạ thủ trưởng trung đoàn rồi, không ngờ cái ngữ tiểu đoàn trưởng bằng móng tay như cậu lại khó chiều đến thế. Cậu nói thử xem, rốt cuộc cậu muốn loại ngựa thế nào, để trợ lý quân mã như tôi còn liệu đường chứ."

Trần Thu Thạch lắc đầu bảo: "Thôi đi, đến lúc tôi đáng có ngựa thì nó tự khắc sẽ xuất hiện."

Trần Thu Thạch lại nhớ con chiến mã Sơn Đan của mình.

Năm đó, sau trận chiến điểm cao Hoàng Long, chiến mã Sơn Đan lại quay về phục vụ và một lần nữa trở thành vật cưỡi của Trần Thu Thạch. Về sau trong chiến dịch giao tranh với Mã gia quân ở Kỳ Liên Sơn, Tây Lộ Quân cạn kiệt đạn dược lương thảo, một sư đoàn của Hàn Tử Quân đánh tới mức chỉ còn lại hơn ba trăm người, bị dồn ép vào trong một hẻm núi dài chưa đầy ba dặm ở Lưu Gia Doanh Tử.

Thời khắc cuối cùng đã điểm. Trong súng chẳng còn mấy viên đạn, trong bụng bốn ngày liền không một hạt cơm vào dạ, đao lớn đã mẻ lưỡi, quần áo trên người bị lưỡi lê, gai góc và gió rét xé thành từng mảnh tả tơi.

Sư bộ hạ lệnh: Đào bếp giết ngựa, nhóm lửa nấu cơm.

Tây Lộ Quân đạn hết lương cạn thì còn lại gì nữa? Nếu toàn quân bị tiêu diệt thì giữ ngựa lại làm chi? Đạo lý này Trần Thu Thạch không phải không hiểu, nhưng anh không thể chấp nhận được.

Ngay sau khi mệnh lệnh giết ngựa cuối cùng được ban bố, Trần Thu Thạch nói: "Không, cứ để tôi tự tay kết liễu nó. Tôi muốn nói chuyện với nó một lát, nói với nó về đạo lý cách mạng, tôi tin nó sẽ hiểu."

Trần Thu Thạch dắt con chiến mã Sơn Đan bước ra khỏi khe núi. Tính ra chỉ chừng ba mươi mấy bước chân, nhưng trong suốt những năm tháng sau này của Trần Thu Thạch, ba mươi mấy bước ấy dằng dặc tựa ba ngàn dặm. Một tay anh nắm dây cương, một tay lần sờ khẩu súng ngắn bên hông. Anh biết rõ, chỉ cần một viên đạn nhỏ xuyên qua giữa trán, một sinh mệnh, một sinh mệnh mà anh hết mực trân quý sẽ lặng lẽ biến mất, hóa thành một nồi canh thịt nóng hổi, rồi sau đó biến thành sức mạnh vung đao bóp cò.

Chiến mã Sơn Đan cúi đầu, có lẽ nó đã hiểu ra điều gì, cũng có thể nó vẫn chẳng hiểu chi hết, nó cứ ngoan ngoãn và tin cậy bước theo anh trèo ra khỏi rãnh đứt gãy, trèo lên bãi tuyết, rồi từng bước từng bước tiến về phía cánh rừng.

Đột nhiên, bụng nó nhói lên một cơn đau điếng, nó kinh ngạc nhìn chủ nhân của mình. Trần Thu Thạch đang giơ một cành táo gai sắc nhọn, ra sức quất điên cuồng vào bụng nó, vừa quất vừa gào thét như phát cuồng: "Chạy mau! Chạy mau đi! Chân trời góc bể, mày chạy đi đâu cũng được, không chạy là mất mạng đấy!"

Rõ ràng nó đã nghe hiểu tiếng gào thét của Trần Thu Thạch, nhưng nó không thể rời xa chủ nhân của mình, vả lại, nó cũng chẳng còn sức mà chạy nữa.

Triệu Tử Minh bám theo từ đằng xa, vừa thấy Trần Thu Thạch quất ngựa là hiểu ngay anh muốn làm gì. Triệu Tử Minh thoáng do dự rồi rút khẩu súng ngắn của mình ra, nhắm thẳng vào đầu ngựa. Đúng lúc ấy, một chuyện bất ngờ xảy ra, rất nhiều năm về sau khi hồi tưởng lại chi tiết ấy, nội tâm Triệu Tử Minh vẫn không khỏi run rẩy——ngay trong khoảnh khắc đó, ông nhìn thấy con ngựa khẽ mỉm cười. Trời đất ơi, chiến mã mỉm cười là cái dáng vẻ thế nào, không một ai có thể diễn tả thành lời, vậy mà Triệu Tử Minh khẳng định chắc như đinh đóng cột suốt mấy mươi năm trời rằng, con ngựa vào đúng lúc ấy ngàn phần chắc chắn đã mỉm cười, rồi nó khụy hai chân trước xuống, nhìn chủ nhân bằng ánh mắt tha thiết sâu thẳm, gục đầu, hai hàng lệ tuôn trào từ khóe mắt, lã chã rơi xuống nền tuyết hỗn độn.

Tiếng súng vang lên.

Kể từ đó về sau, Trần Thu Thạch không bao giờ ăn thịt ngựa nữa, cũng không bao giờ cưỡi ngựa nữa. Điều này không chỉ vì chức vụ và thâm niên sau đó khiến anh mất tư cách được cấp ngựa, mà quan trọng hơn là trong lòng anh đã có một bức rào chắn không thể nào vượt qua, mãi cho tới sau cuộc Kháng chiến chống Nhật.

Trần Thu Thạch nhậm chức chưa được bao lâu thì Trung đoàn 2 Lữ đoàn 336 nhận nhiệm vụ yểm hộ cho phân hiệu Kháng Đại nhảy ra khỏi vòng vây của địch. Tiểu đoàn 1 của Trần Thu Thạch được lệnh tập kích cứ điểm Thương Nam của quân Nhật, nhằm đạt mục tiêu chiến thuật vây điểm diệt viện.

Lần này là Trần Thu Thạch độc lập chỉ huy tác chiến, nắm toàn quyền tự chủ. Chiều hôm trước, anh nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình địch và địa hình do trung đoàn thông báo, dùng đá sỏi xếp thành một bãi chiến trường mô phỏng trên bãi cát ven sông, sau đó châm một điếu thuốc lá, đi vòng quanh đống sỏi, hết vòng này đến vòng khác.

Đến giờ cơm tối, Chính trị viên Trịnh Khải Nam phát hiện không thấy tiểu đoàn trưởng đâu. Trung đội trưởng kỵ binh bảo tiểu đoàn trưởng gọi hai chiến sĩ ra bãi sông rồi, có lẽ là đi săn vịt trời. Trịnh Khải Nam nghe xong bực mình, nước sôi lửa bỏng đến nơi rồi mà ông bạn này còn rảnh rỗi đi săn vịt trời, công tử bột chắc?

Trịnh Khải Nam lần theo đường ra bãi cát thì thấy Trần Thu Thạch đang ngồi thẫn thờ bên đống sỏi, xung quanh vứt mấy mẩu tàn thuốc. Vẻ mặt Trần Thu Thạch có chút đờ đẫn, tựa như gặp phải nan đề hệ trọng ngút trời. Trịnh Khải Nam nói: "Lão Trần, cậu loay hoay cái gì ở đây thế, bộ đội tối nay phải ăn một bữa no nê rồi hành quân đêm đến Thương Nam, cậu còn ngồi đây ngắm cảnh à?"

Trần Thu Thạch đáp: "Lão Trịnh, cậu đến đúng lúc lắm. Tôi nói cho cậu hay, tôi thấy nhiệm vụ cấp trên giao cho chúng ta rất không ổn, sơ sẩy là không hoàn thành được đâu."

Trịnh Khải Nam nói: "Chúng ta không thể mặc cả với cấp trên, càng không thể lùi bước."

Trần Thu Thạch nói: "Tôi không thoái thác, nhưng tôi không thể vô trách nhiệm. Chúng ta phải lường trước khó khăn cho thật thấu đáo. Tác chiến là một môn khoa học, phải nắm chắc phần thắng trong tay rồi mới tính chuyện giật giải. Tình báo báo rằng, Đại đội Thủy Thượng của giặc Nhật hôm qua đã tiến đến cách Hàm Đan sáu mươi cây số về phía bắc, Trung đoàn Dã Giang đang áp sát Hoàng Châu, ý đồ gọng kìm kẹp chặt phân hiệu Kháng Đại và cơ quan Quân khu Thái Hành của ta. Chúng ta đánh chặn ở Thương Nam, trong vòng ba tiếng đồng hồ phải độc lập kìm chân Đại đội Thủy Thượng, làm chậm bước tiến của địch. Địa hình dải này bằng phẳng tít tắp, tầm nhìn trống trải, một khi nổ súng, quân ta xung phong chẳng khác nào tự chui đầu vào rọ, còn rút lui thì rụng như lá mùa thu. Chân chúng ta có nhanh đến mấy cũng chẳng nhanh bằng đạn súng máy của nó. Cho nên nói, muốn chặn đứng một đại đội địch là vô cùng khó khăn."

Trịnh Khải Nam nghe xong hít sâu một hơi lạnh, trừng mắt nhìn Trần Thu Thạch: "Lão Trần, ý cậu là trận này chúng ta không đánh?"

Trần Thu Thạch đáp: "Không, đánh thì nhất định phải đánh, mấu chốt là đánh ở đâu, đánh thế nào. Đánh khéo thì có thể xuất kỳ bất ý, trả giá nhỏ nhất để giành thắng lợi lớn nhất. Đánh không khéo thì hỏng bét, cho dù cuối cùng hoàn thành nhiệm vụ thì cũng phải đổi bằng hy sinh to lớn."

Trịnh Khải Nam nói: "Lão Trần, tôi thấy suy nghĩ của cậu có vấn đề. Chúng ta không thể vì e ngại hy sinh mà chần chừ trước sau trong việc hoàn thành nhiệm vụ. So đo hơn thiệt không phải tác phong của quân nhân cách mạng."

Lần này đến lượt Trần Thu Thạch kinh ngạc, anh điềm tĩnh nhìn Trịnh Khải Nam, rút một điếu thuốc đưa qua, Trịnh Khải Nam xua tay từ chối. Trần Thu Thạch tự châm lửa, nhìn ráng chiều dần sẫm lại ở phương tây, thở dài một hơi thấu ruột: "Tại sao, tại sao lại không được tính đến hy sinh? Nếu có thể giảm bớt thương vong, cớ sao chúng ta lại phải liều mạng? Người làm chỉ huy như chúng ta có trách nhiệm giảm thiểu hy sinh đến mức tối đa."

Trịnh Khải Nam gặng hỏi: "Vậy cậu nói xem, cậu định đánh ở đâu, đánh thế nào?"

Trần Thu Thạch không đáp ngay, nhàn nhã rít thêm mấy hơi thuốc, hút xong liền ném tàn thuốc xuống đất bảo: "Dịch chuyển về phía nam mười hai cây số, đánh ở Chương Hà Dục, ôm cây đợi thỏ. Nhìn từ tình hình mấy trận trước, chiến thuật càn quét của quân Nhật là dạng trục tâm, nhìn bề ngoài thì tiến quân nhiều mũi, nhưng thực tế các tuyến tấn công lại đan xen nhau. Hễ có biến động, chúng sẽ co cụm lại cực nhanh, hệt như một con rắn siết chặt lấy bộ đội ta rồi từ từ gặm nhấm. Chúng ta ở Chương Hà Dục ôm cây đợi thỏ, con thỏ này không tới thì có con thỏ khác, hướng đông đợi không được thì còn hướng tây, kiểu gì nó cũng phải dẫn xác tới một con. Miễn là nó tiến quân nhiều mũi thì không thể nào vòng qua Chương Hà Dục, đây là con đường độc đạo dẫn vào vùng lõi núi Thái Hành. Đơn vị ta lập phòng tuyến ở đây tuyệt đối không lo công dã tràng. Tôi chỉ cần tóm được một con là có thể khuấy động toàn cục."

Trịnh Khải Nam nói: "Đùa à! Chương Hà Dục chỉ cách cơ quan Quân khu Thái Hành có mười mấy cây số, cậu làm thế là dẫn lửa chiến tranh tới gần mục tiêu trọng yếu của ta, đẩy cơ quan cấp cao vào chỗ nguy hiểm! Cấp trên sẽ không đồng ý đâu."

Trần Thu Thạch nói: "Tướng ở ngoài biên cương, lệnh vua có lúc không theo. Bây giờ đã không kịp báo cáo nữa rồi, quyết tâm đã định, lập tức hành động. Nếu quyết định của tôi sai, tôi sẵn sàng chịu xử lý theo quân pháp."

Trịnh Khải Nam thấy Trần Thu Thạch nói chém đinh chặt sắt, lòng cũng bắt đầu dao động.

Trịnh Khải Nam nói: "Cho tôi một điếu thuốc."

Trịnh Khải Nam nhận lấy điếu thuốc, Trần Thu Thạch quẹt que diêm, khum hai bàn tay che gió ghé lại gần. Trịnh Khải Nam rít một hơi thật sâu, ngửa mặt phả khói ra rồi chửi thề: "Mẹ kiếp, coi như tôi xui xẻo, làm chính trị viên cho một chuyên gia chiến thuật chẳng dễ dàng gì. Trận này nếu đánh thắng, cậu là anh hùng; đánh hỏng, tôi là tội nhân thiên cổ. Được thôi, cậu trộm trâu thì tôi nhổ cọc, xảy ra chuyện gì tôi gánh cùng cậu!"

Khoảng ba giờ rạng sáng, một đại đội thuộc Tiểu đoàn Thủy Thượng của Nhật tiến vào Thương Nam. Căn cứ vào tình báo mà Thủy Thượng nắm được, một bộ phận Bát Lộ Quân đã triển khai cách Thương Nam ba cây số về phía nam, đại đội Nhật này cùng hai đại đội ngụy quân phối thuộc tiến về Thương Nam theo đội hình chiến đấu, dự định đợi trời sáng sẽ chia làm ba cánh luân phiên vượt sông Thương Nam.

Cánh quân Nhật này hành động cẩn trọng dè dặt khôn cùng, bên bờ sông không gặp cản trở, vượt sông tiến vào bãi ngô cao ngất ngưởng vẫn không thấy ai đánh chặn, điều này trái lại càng khiến Thiếu tá Thủy Thượng bất an, cứ nghi ngờ Bát Lộ Quân gài bẫy, thành thử hành động vô cùng chậm chạp. Về cơ bản phải đợi toán sau theo kịp, đứng vững chân rồi thì toán trước mới tiến tiếp, lại còn luân phiên yểm hộ, ba cánh trái giữa phải song hành, sẵn sàng đan chéo nhau, tiến lên theo hình mạng lưới quả trám.

Thiếu tá Thủy Thượng không ngờ trò thận trọng quá mức này của mình lại làm khổ Trần Thu Thạch. Trần Thu Thạch vốn nắm được quy luật hành động của quân Nhật, nhưng anh không ngờ Thủy Thượng lại cẩn thận đến mức đa nghi bệnh hoạn như thế.

Căn bệnh thần kinh của Thủy Thượng khiến cả Tiểu đoàn Thủy Thượng hành động muộn hơn ba tiếng so với dự tính của Trần Thu Thạch. Trong ba tiếng đồng hồ này, Trần Thu Thạch suýt chút nữa cũng phát rồ vì sốt ruột. Anh cùng Trịnh Khải Nam ngồi xổm trong công sự dựng tạm, bề ngoài tuy vẫn nói cười rôm rả, nhưng chốc chốc anh lại lén nhìn đồng hồ quả quýt, nỗi âu lo chẳng giấu nổi vào đâu.

Hai tiếng trôi qua, vẫn bặt vô âm tín.

Trần Thu Thạch rốt cuộc không kìm được nữa, bước ra khỏi công sự, đi đi lại lại trong rừng cây. Trái lại, Trịnh Khải Nam lúc này lại tỏ ra bình tĩnh: "Lão Trần, cậu đừng sốt ruột, có khi hành động của địch bị hoãn lại thôi. Đến nước này rồi chúng ta chỉ còn nước kiên nhẫn chờ đợi. Lão Trần, cậu phải tin vào phán đoán của mình chứ."

Trần Thu Thạch vò đầu bứt tai: "Tôi tin chứ, nhưng địch nó không đến thì cậu bảo tôi tự tin kiểu gì? Đúng là khôn ngoan quá lại bị khôn ngoan hại, một tướng vô năng vạ lây ba quân! Tôi toi đời rồi."

Trần Thu Thạch nhìn vầng thái dương trên đầu ngày càng lên cao và bãi đất trống trải thênh thang đằng xa, bỗng nhiên trào dâng nỗi bi thương, nét mặt trở nên trang nghiêm lạ thường: "Chính trị viên, vạn nhất tôi phán đoán sai lầm thật, để thuật nghi binh của Tiểu đoàn Thủy Thượng lừa qua mắt, thì tội nhân thiên cổ thực sự là tôi chứ không phải cậu. Cậu không cần bao che cho tôi, đến lúc đó tôi ra tòa án quân sự. Nếu tôi bị xử bắn, xin cậu phái người nhặt xác cho tôi, chôn cất tôi, viết cái tên lên bia mộ. Quê tôi ở tập búa Ẩn Hiền, huyện Mai Sơn, châu Hoài Thượng, lúc tôi đi làm cách mạng thì con trai tôi vừa mới đầy tháng, tôi còn chưa kịp đặt tên cho nó. Tính đến hôm nay, con trai tôi đã được mười hai tuổi chín tháng mười bảy ngày rồi. Sau này nếu các cậu tìm được nó, hãy bảo nó rằng cha nó chẳng ra gì, lỡ dở cả đời con mà cũng lỡ dở cả sự nghiệp kháng Nhật, cha nó trước lúc chết xin lỗi nó, ngàn vạn lần xin lỗi..."

Trịnh Khải Nam trố mắt nhìn Trần Thu Thạch: "Lão Trần, cậu làm sao thế hả, nói mấy lời gở mồm gở miệng này làm gì!"

Trịnh Khải Nam kinh hãi nhận ra, lúc này sắc mặt Trần Thu Thạch trắng bệch, ánh mắt trống rỗng, trên trán lấm tấm mồ hôi to như hạt đậu, lúc nói chuyện khóe miệng còn méo xệch đi. Tim Trịnh Khải Nam thắt lại một cái, vội hỏi: "Lão Trần, cậu làm sao đấy, cậu ốm rồi à?"

Trần Thu Thạch bảo: "Tôi không ốm, trong lòng tôi hiểu rõ mồn một. Lão Trịnh à, có lẽ tôi đã phạm sai lầm giáo điều chủ quan, tôi đánh giá mình quá cao, lại đánh giá địch quá thấp. Đã là tôi đoán được tâm can quân địch, thì địch nhìn thấu tôi cũng là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra. Tôi khăng khăng làm theo ý mình, nó liền tương kế tựu kế. Phen này xong rồi, nhiệm vụ chặn địch ở Thương Nam mà cấp trên giao phó đã bị tôi làm cho hỏng bét xôi hỏng bỏng không. Nếu Tiểu đoàn Thủy Thượng vòng qua chúng ta đến cầu Chương Hà thì Quân khu Thái Hành và phân hiệu Kháng Đại sẽ nghìn cân treo sợi tóc, tôi chính là Mã Tốc để mất Nhai Đình, không, tội tôi còn to hơn Mã Tốc! Tôi có lỗi với Đảng, có lỗi với nhân dân!"

Nói đoạn, anh bỗng ngồi thụp xuống đất, hai tay ôm đầu, nắm đấm liên tục giáng thụp thụp vào đầu mình như một đứa trẻ vừa gây đại họa.

Trịnh Khải Nam đang định tiến lên an ủi thì biến cố xảy ra. Đôi bàn tay đang run rẩy của Trần Thu Thạch bỗng khựng lại, khuôn mặt giàn giụa nước mắt ngẩng lên, hai con ngươi nhạt nhòa ngấn lệ nhìn trân trân vào một cành cây đằng xa, hai tai dường như cũng dựng đứng cả lên. Anh vụt đứng phắt dậy, vung tay quẹt mạnh lên mặt một cái, hai mắt bỗng lóe lên tia sáng rực rỡ, nhìn xoáy vào Trịnh Khải Nam hỏi dồn: "Lão Trịnh, cậu có nghe thấy không?"

Trịnh Khải Nam ngơ ngác: "Cái gì, cậu nói cái gì cơ?"

Nửa thân trên của Trần Thu Thạch hơi nghiêng đi, hai mắt nheo lại: "Tiếng móng ngựa! Cậu nghe đi, là tiếng vó ngựa, tiếng vó của chiến mã giống Nhật đấy! Móng ngựa nện trên đường đá dăm, lộc cộc lộc cộc... Cậu nghe xem!"

Trịnh Khải Nam cúi gập người, cổ vươn dài như hươu cao cổ, nghiêng tai lắng nghe hồi lâu, nhưng ngoài tiếng gió thổi lá cây xào xạc ra thì chẳng nghe thấy gì khác. Ông nghi hoặc nhìn Trần Thu Thạch, thấy sắc mặt anh từ trắng bệch chuyển sang ửng đỏ, con ngươi dường như giãn to ra. Trịnh Khải Nam lo lắng hỏi: "Lão Trần, cậu nghe thấy tiếng móng ngựa thật à? Cậu không phải đang nằm mơ đấy chứ, có phải trong người thấy chỗ nào không ổn không?"

Chỉ trong chớp mắt, Trần Thu Thạch như biến thành một con người khác, mặt mày rạng rỡ, tinh thần phấn chấn, hai tay vô thức siết mạnh dây thắt lưng da bên hông kêu lên soàn soạt. Trần Thu Thạch cười lớn: "Haha lão Trịnh ơi, chúng nó tới rồi, chúng nó tới rồi kìa! Ôm cây đợi thỏ, thỏ đến rồi, chúng nó rốt cuộc đã đâm đầu vào họng súng của ông đây!"

Họ bắt đầu nghe thấy tiếng súng. Đầu tiên là vài tiếng lẹt đẹt rời rạc, tiếp theo tiếng súng rộ lên như ngô rang, còn kèm theo cả tiếng nổ của súng cối.

Trần Thu Thạch quát lớn một tiếng: "Chuẩn bị xuất kích!"

Bảy

Trận đầu tiên của Đội Du kích Tây Hoa Sơn sau ngày thành lập là phối hợp với quân chủ lực Quốc dân đảng chặn đánh đoàn xe quân hỏa của phát xít Nhật.

Đầu đông năm ấy, Bí thư Địa ủy Trung tâm Lục An kiêm Tư lệnh Chi đội Kháng Nhật Hoài Thượng Hàn Tử Quân đích thân đến Sở Thành hội kiến với Lữ trưởng Lữ đoàn Phòng thủ Quốc dân đảng Chương Lâm Pha. Hai người chào hỏi khách sáo vài câu, vừa đi vào đề tài thực chất là đã đấu khẩu gay gắt.

Hàn Tử Quân nói: "Địa bàn lớn dường này, hơn một vạn cây số vuông, hơn hai trăm vạn dân số, hơn một vạn quân chính quy cùng vũ trang địa phương, vậy mà lại để hơn hai nghìn tên giặc Nhật chiếm cứ ở đây lập ra cái gọi là 'Đại Đông Á cộng vinh quyển', quả thực quá nhục nhã."

Chương Lâm Pha đáp: "Hàn tư lệnh, ông đứng nói chuyện thì không đau lưng đâu. Ông tưởng tôi không muốn đánh à? Tôi cũng muốn đánh chứ. Nhưng ông nhìn quân của tôi xem, hôm nay còn vạn người đi theo hò hét khẩu hiệu kháng chiến, một khi lâm trận là tan tác như cát vụn ngay!"

Hàn Tử Quân bảo: "Chúng tôi nhận được tình báo chuẩn xác, quân Nhật chuẩn bị phát động thế công tiến về phía nam, thời gian tới có một lô quân hỏa sẽ đi qua châu Hoài Thượng, men theo sông Phái Sử vượt núi Đại Biệt để chở tới ngoại vi Vũ Hán. Đây chính là thời cơ ngàn vàng để chúng ta xuất kích. Lần này tôi phụng mệnh đến đây là để cùng quý bộ bàn bạc kế hoạch chặn địch."

Chương Lâm Pha bĩu môi chẳng thèm để tâm: "Lão Hàn này, quân tôi đang điều chỉnh chiến thuật, lấy thời gian đổi lấy không gian. Hiện giờ chưa phải lúc quyết chiến với quân Nhật, các ông cứ trốn trong núi mà chiêu binh mãi mã đi thôi."

Hàn Tử Quân nghiêm mặt nói: "Chương lữ trưởng, tôi đã nói rõ ý kiến của phía chúng tôi rồi. Kháng kích quân Nhật, chặn đánh chuyến hàng vũ khí nam hạ của địch là cơ hội ngàn năm có một, chúng ta không thể vì bảo toàn lực lượng mà ngồi nhìn cơ hội trôi qua."

Chương Lâm Pha trầm ngâm một lát rồi hỏi: "Vậy các ông muốn tôi làm gì?"

Hàn Tử Quân nói: "Đánh trận lớn đương nhiên phải có đại bộ đội. Chúng tôi cũng không đánh vỗ mặt với địch, chúng tôi có thể tận dụng ưu thế địa hình và lòng dân để đánh quấy rối. Đợi khi bộ phận vận tải quân nhu của địch xuất hiện, quân chủ lực của ông chặn đánh chia cắt chúng ra. Hai mươi đội du kích, ba mươi trung đội khu của chúng tôi tập trung toàn bộ lại, mở chiến trường trên núi, dưới nước, trong thành, ngoài đồng, chia cắt mà tiêu diệt."

Chương Lâm Pha bật cười: "Lão Hàn à, nghe ông nói thì thấy cũng mưu mẹo đấy. Có điều tôi không thể nghe theo sự chỉ huy của ông, tôi phải nghe thượng cấp."

Điều nằm ngoài dự liệu của Chương Lâm Pha là sang ngày hôm sau, cấp trên quả nhiên gửi công điện tới, chứng thực tin tình báo Hàn Tử Quân cung cấp là chuẩn xác. Cấp trên yêu cầu đơn vị của Chương Lâm Pha phải chặn đánh lô quân hỏa do Trung đoàn Tùng Cương của Nhật hộ tống, ít nhất cũng phải đánh lui đoàn vận tải quân nhu này, chặn đứng đường nam hạ của chúng.

Lần này thì Chương Lâm Pha không dám xem thường Hàn Tử Quân nữa. Ông ta đứng trầm ngâm trước sa bàn hồi lâu, rồi sai người gọi Phó phòng Tác chiến Dương Ấp tới.

Dương Ấp chính là vị Dương giáo quan thời Trần Thu Thạch còn ở phân hiệu Hoàng Phố, đồng thời cũng là bạn học thời trường Lục quân của Chương Lâm Pha. Trước kia hai người từng làm tiểu đoàn trưởng trong cùng một đơn vị, xét về trình độ chiến thuật thì Dương Ấp vượt xa Chương Lâm Pha. Thế nhưng Chương Lâm Pha tính tình khôn khéo, sành sỏi chốn quan trường, giao bộ đội cho ông ta thì bất kể chiến tranh thảm khốc cỡ nào, bộ đội của ông ta luôn có thể toàn mạng rút lui. Ngược lại, Dương Ấp là kẻ cứng nhắc, đánh trận chỉ cầu thắng lợi, giao bộ đội cho ông thì hở chút là đánh sạch sành sanh, đánh xong một trận là sau lưng chẳng còn nổi mấy mống lính. Hạng người như thế cấp trên không ưa, cho nên mãi chẳng ngẩng đầu lên được. Mãi đến khi phân hiệu Hoàng Phố Nam Hồ giải tán, nể tình bạn học đồng liêu năm xưa, lại thêm ngón chiến thuật của Dương Ấp thực sự đạt tới độ hỏa hầu tinh thâm, là một mưu sĩ hiếm có, Chương Lâm Pha mới thu nhận ông về, trao cho cái ghế Phó phòng Tác chiến. Vị trí này tiến thoái linh hoạt, quyền hạn co giãn tùy lúc, cái Chương Lâm Pha cần là mưu lược chiến thuật của Dương Ấp chứ không phải tác phong chiến đấu của ông.

Lúc này, Chương Lâm Pha đưa công điện của cấp trên cho Dương Ấp xem, căn dặn: "Phía Hàn Tử Quân rất hào hứng với trận đánh chặn chuyến quân hỏa của Nhật lần này, khí thế của họ chỉ nên cổ vũ chứ không nên dập tắt, tôi thấy có thể giao cho họ vài nhiệm vụ thực chất."

Dương Ấp nói: "Mấy khẩu súng rách nát của họ, toàn một lũ ô hợp thì làm nên trò trống gì? Đánh trống gõ phèng la hỗ trợ thì tạm được, chứ trận lớn thế này vẫn phải do quân ta đánh."

Chương Lâm Pha phật ý: "Lão Dương, tư tưởng này của ông không ổn đâu. Bây giờ là mặt trận thống nhất, tiêu thổ kháng chiến, người không phân già trẻ gái trai, đất không phân đông tây nam bắc. Đội du kích của Hàn Tử Quân lần này không những phải tham chiến, mà còn phải có mặt ở chiến trường chính. Bây giờ ông lập ngay một phương án cho tôi, thời cơ và chiến trường do ông định đoạt. Tiền đề là, trên phương án chiến thuật, lữ đoàn ta sẽ tung toàn bộ ba trung đoàn, thêm cả tiểu đoàn pháo binh, tiểu đoàn kỵ binh. Nhưng trong tác chiến thực tế, binh lực của quân ta ở vị trí then chốt không được vượt quá một tiểu đoàn, tất cả các đơn vị tham chiến bắt buộc phải bảo đảm co duỗi tự nhiên. Đã hiểu chưa?"

Dương Ấp khựng lại rồi bảo: "Hiểu thì tôi hiểu rồi, nhưng yêu cầu trong điện văn của cấp trên là bắt buộc phải đạt được mục tiêu chiến dịch đánh chặn quân hỏa của địch. Nếu chúng ta dùng binh quá bảo thủ, chỉ trông cậy vào việc đánh tỉa lắt nhắt của quân Hàn Tử Quân, ngộ nhỡ địch vận chuyển quân hỏa trót lọt thì chẳng phải hỏng việc lớn sao?"

Chương Lâm Pha thầm mắng trong bụng, cái gã này quả nhiên mù tịt về quy tắc chốn quan trường. Điện văn của cấp trên đương nhiên phải viết đường hoàng hoa mỹ, nhưng tâm tư của cấp trên há lại nói toạc ra trong điện văn hay sao? Cấp trên dĩ nhiên không muốn chuyến quân hỏa của giặc vận chuyển trót lọt, nhưng cấp trên càng không muốn nhìn thấy đơn vị của mình bị đánh cho tan tành xác pháo.

Dương Ấp trố mắt nhìn bức điện, trong bụng thầm tính toán: Từ thông báo tình hình địch cho thấy, lực lượng vận tải quân nhu của địch là một tiểu đoàn, cộng thêm lực lượng cảnh vệ hộ tống là một tiểu đoàn nữa; quân đồn trú Hoài Thượng của Tùng Cương dù không dốc toàn lực ra đón thì cũng không dưới một tiểu đoàn, tổng quân số rơi vào khoảng hai nghìn tên, tương đương một trung đoàn. Quân ta hai sư đoàn đánh một trung đoàn Nhật còn thấy chật vật, nay quân chính quy chỉ có một lữ đoàn, đã thế vị trí nòng cốt lại không quá một tiểu đoàn, đây quả thực là chuyện viển vông ngớ ngẩn. Xem ra trận này không phải đánh thật, ý tứ của Chương lữ trưởng rõ ràng là muốn giở trò nghi binh đánh lừa. Chẳng lẽ trọng trách chặn đánh chuyến quân hỏa của giặc Nhật thật sự phải trông cậy vào đám lính chân lấm tay bùn dưới trướng Hàn Tử Quân hay sao?

Nghĩ tới đây, Dương Ấp bất giác rùng mình ớn lạnh.

Chương Lâm Pha dặn thêm: "Lão Dương, ông tính toán lại cho kỹ, phải bảo đảm toàn đơn vị rút lui an toàn đấy nhé!"

Dương Ấp nhìn chằm chằm vào bức điện văn trước mắt và tấm sơ đồ tác chiến trên tường, hồi lâu sau mới cất giọng: "Được rồi lữ tọa, tôi sẽ cố hết sức."

Đêm hôm đó, Dương Ấp quả nhiên vạch ra một kế hoạch tác chiến theo kiểu làm bộ làm tịch khuếch trương thanh thế. Theo kế hoạch này, chủ lực Quốc dân đảng cơ bản là ngồi trên núi xem hổ đánh nhau, dồn toàn bộ nhiệm vụ quan trọng sang cho Hàn Tử Quân.

Sáng hôm sau, Chương Lâm Pha triệu tập sĩ quan từ cấp trung đoàn trưởng trở lên để thảo luận, mọi người đều nhất trí cho rằng kế hoạch này kín kẽ không tì vết, có tính khả thi cực kỳ cao. Dương Ấp thừa hiểu, đám sĩ quan này thực chất đều là hạng ngoài mặt giả ngây nhưng trong lòng sáng tỏ như gương.

Chương Lâm Pha phái người mang phương án tác chiến tới sở chỉ huy Đội Du kích kháng Nhật Tây Hoa Sơn ở tòa nhà cũ họ Đỗ. Hàn Tử Quân xem xong, lặng thinh rất lâu. Cuối cùng ông cười khẩy, bảo viên phó quan do Chương Lâm Pha phái tới: "Quốc nạn trước mắt mà kế sách bảo toàn thân mình của quý bộ vẫn chu toàn đến thế, quả khiến người ta khâm phục khôn xiết."

Viên phó quan bị nói cho đỏ mặt tía tai, cố cãi: "Hàn tư lệnh hiểu lầm rồi, phương án này có được chẳng dễ dàng gì, do chính tay chuyên gia chiến thuật trứ danh Dương Ấp của quân ta thảo ra đấy. Hàn tư lệnh bảo là tự bảo toàn, nhưng sĩ quan bổn bộ lại xem đây là kế vẹn toàn."

Hàn Tử Quân hỏi: "Dương Ấp? Có phải là người từng làm giáo quan ở phân hiệu Hoàng Phố Nam Hồ không?"

Viên phó quan đứng nghiêm đáp: "Đúng vậy."

Hàn Tử Quân im lặng, lại mở phương án ra xem lại từ đầu chí cuối một lượt, gấp lại suy ngẫm hồi lâu, rồi nói: "Được rồi, xin chuyển lời tới trưởng quan quý bộ, toàn thể quan binh Đội Du kích kháng Nhật Tây Hoa Sơn chúng tôi sẵn sàng nghênh chiến, chúng tôi bản lĩnh ra sao, cứ vào trận khắc rõ!"

Trận đánh chặn quân hỏa của giặc Nhật với Độc Sơn làm chiến trường chính lần này, nhiều năm về sau được các chuyên gia lịch sử quân sự gọi là Trận chiến Bách Liên vùng Hoài Thượng. Ngoài một bộ phận chủ lực thuộc quân đội Quốc dân đảng của Chương Lâm Pha, Đội Du kích Tây Hoa Sơn đã huy động lớn nhỏ hơn năm mươi đội du kích và phân đội dân quân, thi thố tài năng trong trận chiến. Tuy không thành công tiêu diệt toàn bộ tiểu đoàn vận tải quân nhu của địch, nhưng đã gây thương vong cho gần hai trăm tên thuộc Trung đoàn Tùng Cương và lính Nhật hộ tống, tiêu diệt tổng cộng hơn bảy trăm tên ngụy quân.

Trong trận chiến, Dương Ấp nhận mệnh giữa lúc lâm nguy, lấy thân phận quyền Trung đoàn trưởng tổ chức trận đánh chặn ở Độc Sơn, cầm cự suốt sáu tiếng đồng hồ. Chiến sự càng đánh càng khốc liệt, các đại đội trưởng và quyền đại đội trưởng dưới trướng Dương Ấp lần lượt hy sinh bảy người, bản thân Dương Ấp trúng ba phát đạn vẫn vung súng gào lớn: "Kẻ nào thoái lui giết không tha!"

Sự bi tráng và bất khuất của Dương Ấp đã buộc Chương Lâm Pha phải biến màn kịch giả thành đánh thật, không thể không điều động hai trung đoàn dự bị tới tiếp ứng, từ đó mở rộng quy mô trận đánh vượt xa dự tính ban đầu.

Lần đầu tiên Trần Cửu Xuyên tham gia một trận đánh đạn thật súng thật chính là lần này.

Tám

Khi đoàn la ngựa đi ngang qua người Trần Thu Thạch, anh đang đứng trên gò đất ở Chương Hà Dục tiếp nhận phỏng vấn. Lữ bộ có một đoàn văn công, Trưởng đoàn kiêm biên đạo Liêu Thiêm Đinh là một cây bút cự phách, có giao tình rất thân thiết với Thành lữ trưởng, nhiệm vụ của đoàn văn công giao xuống là Trần Thu Thạch không dám lơ là.

Đi cùng Liêu Thiêm Đinh ngoài hai cậu thư sinh mặt trắng còn có mấy cô gái nhỏ ríu rít như chim sẻ. Biết bộ đội của Trần Thu Thạch vừa đánh một trận thắng giòn giã, các cô gái đều vô cùng phấn khởi, gò má ửng hồng, xúm quanh Trần Thu Thạch hỏi đông hỏi tây, làm anh có phần phân tâm. Đã lâu lắm rồi không tiếp xúc với phụ nữ, huống chi lại là một đám thiếu nữ rực rỡ như hoa đào, Trần Thu Thạch bất giác nhớ tới Đại Ngọc và Tình Văn. Không, các cô gái này đem lại cho anh cảm giác chân thực hơn Đại Ngọc và Tình Văn nhiều, đặc biệt là cô bé tên Lương Sở Vận, trạc chừng mười sáu mười bảy tuổi, rõ ràng là cây bút chủ lực. Lương Sở Vận ngồi đối diện anh, tay kẹp cây bút chì, đôi mắt sáng long lanh. Trần Thu Thạch vừa chia trí giới thiệu diễn biến trận đánh, cô bé liền chống cằm nhìn anh chằm chằm không chớp mắt, chẳng chút e dè, trong đáy mắt lấp lánh niềm vui thích ngây thơ. Trần Thu Thạch rất không quen bị con gái nhìn thẳng trơ trẽn như thế, ánh mắt chốc chốc lại né tránh, lảng ra chỗ khác. Bất chợt, anh nhìn thấy một đoàn la ngựa từ đầu cầu Chương Hà lục tục đi tới, hóa ra là Phòng Tiếp tế của lữ bộ đến thu gom chiến lợi phẩm.

Trần Thu Thạch từ đằng xa gọi với về phía đoàn la ngựa: "Lão Ngô, các anh làm gì thế?"

Ngô Đông Sơn từ trong đoàn la ngựa chạy tới, chắp tay vái lia lịa, mặt tươi như hoa nói: "Chúc mừng chúc mừng, lão Trần, đánh hay lắm! Cậu đánh thắng trận, tôi cũng vớ bẫm theo! Tổng cộng thu được mười một con la, mười sáu con ngựa đấy."

Trần Thu Thạch đứng yên tại chỗ, nhìn đoàn la ngựa đang lững thững kéo tới, hỏi Ngô Đông Sơn: "Lão Ngô, anh định mang số la ngựa này đi đâu?"

Ngô Đông Sơn bị anh hỏi đến ngẩn người, há hốc miệng bảo: "Mang đi đâu? Thế mà còn phải hỏi à, đưa về Bộ phận Tiếp tế để thống nhất phân bổ... Ái chà, tôi nhớ ra rồi, mẹ kiếp suýt nữa thì tôi quên mất việc đại sự." Ngô Đông Sơn vỗ trán một cái, quay sang đoàn la ngựa quát to: "Lão Oa, dắt đội một sang bên này cho tôi!"

Người lính già tên Lão Oa dạ một tiếng rõ to, rảo bước lên phía trước, chẳng mấy chốc đã dắt năm con la ngựa tới.

Năm con la ngựa này vừa nhìn là biết hàng tuyển, cao to vạm vỡ, dáng vẻ hiên ngang, dẫu đã thành tù binh nhưng chẳng hề lộ vẻ ti tiện hèn mọn. Ngô Đông Sơn bảo: "Lão Trần, cậu chọn đi, tôi phải mở rộng tầm mắt xem tài nhìn ngựa của cậu mới được."

Chưa đợi Trần Thu Thạch lên tiếng, Lương Sở Vận đã chỉ tay vào con ngựa cao lớn đứng giữa nói: "Em thấy con này tốt này."

Trần Thu Thạch ngoái lại hỏi: "Nói nghe xem, tốt ở chỗ nào?"

Lương Sở Vận nói: "Vóc dáng to lớn, béo tốt đẫy đà, trông rất oai vệ."

Ngô Đông Sơn bảo: "Cô em tinh mắt đấy, con này chọn riêng cho thủ trưởng lữ đoàn, nhưng Trần tiểu đoàn trưởng là công thần của trận Chương Hà Dục, cậu thích thì cứ giữ lại mà dùng."

Trần Thu Thạch cười nhạt: "Thôi cứ để cho thủ trưởng lữ đoàn đi."

Lương Sở Vận nói: "Em hiểu rồi, anh không muốn chơi trội quá chứ gì. Vậy em khuyên anh chọn con này."

Trần Thu Thạch nói: "Ồ, có lý đấy, em nói thử xem, con này có đặc điểm gì?"

Lương Sở Vận đi một vòng quanh con la màu đỏ hạt dẻ nói: "Lông mượt bóng loáng chứng tỏ khỏe mạnh. Cơ bắp săn chắc chứng tỏ có sức lực. Chân dài thì sẽ chạy nhanh."

Trần Thu Thạch gật đầu: "Đúng là ngựa tốt. Lão Ngô, nếu tôi giữ con này lại, anh có tiếc không?"

Mặt Ngô Đông Sơn căng ra: "Nếu cậu giữ con của thủ trưởng lữ đoàn thì tôi chẳng hé răng nửa lời. Nhưng con này thì tôi đang nợ Hoàng bộ trưởng ở sư bộ một món ân tình, tôi tính lấy nó đi gán nợ đấy."

Trần Thu Thạch bảo: "Lão Ngô, anh chơi không đẹp nhé, con ngựa này anh đã định dùng vào việc khác thì hà tất mang ra làm tôi thèm thuồng?"

Ngô Đông Sơn nghẹn lời, nét mặt khó xử nhìn Trần Thu Thạch, mãi sau mới hỏi: "Lão Trần, cậu thật sự ưng con ngựa này rồi à?"

Trần Thu Thạch vẫn ung dung, cười hỏi: "Sao nào, ưng thì thế nào mà không ưng thì thế nào?"

Ngô Đông Sơn nuốt nước bọt: "Không ưng thì xem như xong chuyện. Còn nếu ưng thì tôi mở cửa sổ nói chuyện thẳng thắn luôn, đổi là người khác thì có đưa tôi ba thỏi vàng tôi cũng chẳng đổi. Tôi phải hầu hạ thủ trưởng cậu bảo có đúng không? Nhưng nói đi cũng phải nói lại, chỉ cần là Trần Thu Thạch cậu đã chấm thì dễ nói chuyện thôi."

Trần Thu Thạch nhìn con ngựa nói: "Lão Ngô, anh ra giá đi?"

Ngô Đông Sơn bảo: "Lão Trần à, cậu là chỉ huy đơn vị chiến đấu, đánh trận thì thiếu gì đồ. Còn tôi đây lận đận mấy năm trời, thoát chết từ Tây Lộ Quân trở về, giờ thì hay rồi, làm chân quan coi lương thảo. Cậu xem, khẩu súng lục này của tôi vẫn là đồ nhặt nhạnh ve chai từ hồi cải tổ biên chế đấy. Các cậu nhiều súng tốt thế, tiếc gì một hai khẩu."

Trần Thu Thạch nói: "Tôi hiểu rồi." Dứt lời, anh cởi thắt lưng da, cùng với khẩu súng bao gỗ hai mươi viên do Đức chế tạo bên trên, ném toẹt cho Ngô Đông Sơn.

Ngô Đông Sơn mừng rỡ khôn xiết, ôm lấy dây đai: "Lão Trần, lão Trần, cậu làm thật đấy à! Thế này thì... được lắm, quân tử nhất ngôn, tứ mã nan truy. Con ngựa này thuộc về cậu!"

Trần Thu Thạch cười phá lên: "Lão Ngô, khẩu súng đó là của anh, ngựa thì anh cứ dắt đi đi. Vị tiểu đoàn trưởng này không thèm. Dắt mấy con còn lại qua đây cho tôi."

Ngô Đông Sơn nói: "Còn sáu con nữa, dự định cấp cho cán bộ cấp trung đoàn."

Trần Thu Thạch bảo: "Không xem. Hễ là con nào lọt vào mắt xanh của lão Ngô anh thì tôi đều không lấy."

Ngô Đông Sơn nói: "Thế thì chỉ còn lại mấy con kém cỏi, già yếu bệnh tật, tôi tính đưa sang đội vận tải kéo xe thôi."

Một lát sau, người ta dắt tới bảy con ngựa cuối cùng. Trần Thu Thạch đang nói dở câu chuyện thì ánh mắt bỗng bị một con ngựa cách đó mười bước chân hút chặt lấy. Đó là một con ngựa gầy gò tướng mạo tầm thường, lông màu hạt dẻ sẫm, chân ngắn mình dài, lông bờm bờ phờ, ánh mắt đờ đẫn vô hồn, trên lưng thồ hai bó súng trường, bốn hòm đạn dược, lại thêm cả chăn màn chiếu đệm các loại. Trần Thu Thạch ước chừng đồ vật trên lưng nó ít nhất cũng nặng cả ngàn cân, đến mức chân ngựa bước đi xiêu xiêu vẹo vẹo. Con ngựa ấy từ đằng xa nhìn thấy Trần Thu Thạch liền đứng khựng lại tại chỗ, gắng gượng đứng vững, đầu ngựa đột ngột hất mạnh lên, nhìn Trần Thu Thạch thở phì phò.

Trần Thu Thạch bất giác kêu lên: "Lão Ngô!"

Ngô Đông Sơn lon ton chạy lại gần Trần Thu Thạch hỏi: "Sao thế, chẳng lẽ cậu lại chấm con dở hơi này à?"

Trần Thu Thạch nói: "Mau lên, dỡ hết đồ trên lưng nó xuống trước đã!"

Ngô Đông Sơn tròn mắt nhìn anh: "Không thể nào, cậu không đùa tôi đấy chứ?"

Lương Sở Vận cũng đứng bên cạnh cười trộm: "Trần tiểu đoàn trưởng, chẳng lẽ anh định chọn một con dê già làm vật cưỡi sao? Em thấy con ngựa này trông hệt như một con dê già ấy."

Ngô Đông Sơn gọi người lính già tên Lão Oa lại, hai người dùng hết sức bình sinh mới bê được đống đồ trên lưng ngựa xuống. Con ngựa dường như có chút ngẩn ngơ, lại dường như bừng tỉnh, đột nhiên cất tiếng hí vang trời, chồm hai vó trước lên, khi bốn chân tiếp đất thì gầm rống không ngớt, đá loạn nhảy cẫng lên, không ai dám lại gần.

Ngô Đông Sơn nhìn con ngựa rồi lại nhìn Trần Thu Thạch, lẩm bẩm: "Mẹ kiếp, chuyện quái quỷ gì thế này? Con súc sinh này ban nãy còn ngoan ngoãn như con lừa, chớp mắt một cái đã hung hăng thế này rồi."

Trần Thu Thạch nói: "Các người đừng động đậy, để tôi hỏi nó xem nó từ đâu tới, và có suy nghĩ gì."

Lương Sở Vận hỏi: "Hỏi ai? Hỏi ngựa á? Anh còn hiểu được tiếng ngựa nữa sao?"

Trần Thu Thạch bảo: "Đừng sợ, đi theo tôi."

Nói xong, anh chìa tay phải ra, quơ quơ ngay trước trán con ngựa, rồi lại quơ sang bên phải đầu ngựa, sau đó quơ sang bên trái. Con ngựa nhanh chóng ngoan ngoãn trở lại, ngơ ngác nhìn theo cánh tay Trần Thu Thạch. Trần Thu Thạch bước sang mạn sườn trái của ngựa, đưa tay trái ra, con ngựa dường như do dự một chút, rồi từ từ ghé đầu về phía anh. Trần Thu Thạch nâng cằm con ngựa, miệng lẩm bẩm đọc mấy lời thầm thì, chẳng ai hiểu anh đang nói gì, dường như chỉ có con ngựa là nghe hiểu.

Ngô Đông Sơn và Lương Sở Vận đứng một bên nhìn mà hoa mắt chóng mặt, mắt to trừng mắt nhỏ, không dám thở mạnh.

Trần Thu Thạch đứng thì thầm trước đầu ngựa chừng mười phút, bỗng nhiên tung người nhảy vọt lên, ngồi chễm chệ trên lưng trần của con ngựa, hai chân kẹp mạnh. Con ngựa lập tức lao đi như mũi tên rời cung, hai chân trước tung bay, hai chân sau duỗi thẳng, toàn thân uốn thành một đường cong tuyệt mỹ, tựa như một dải cầu vồng màu tím đỏ xé toạc không gian, vút một cái bay thẳng về phía rặng núi đối diện. Tốc độ cực nhanh, tư thế cực đẹp khiến Lương Sở Vận không kìm được bật thốt lên một tiếng kinh hô.

Trần Thu Thạch phóng như một cơn lốc quay trở lại.

"Ái chà, không ngờ con dê già này lại cừ khôi đến thế!"

Trần Thu Thạch nói: "Tiểu Lương à, mượn lời tốt lành của em, con ngựa này của anh sau này sẽ gọi là Lão Sơn Dương!"

Trần Thu Thạch rốt cuộc lại tậu được một con ngựa tốt.

Trần Thu Thạch vừa liếc mắt là nhận ra ngay, đây là giống ngựa tốt lai giữa dòng Ả Rập và Chuẩn Cát Nhĩ. Ở giai đoạn thứ hai của trận đánh Chương Hà Dục, Trần Thu Thạch đã nhìn thấy dáng vẻ oai phong của nó qua ống nhòm. Ban đầu nó bị một tên quân tào dắt tay, sau khi trận chiến nổ ra, quân Nhật nhanh chóng co cụm đội hình. Lúc đó, hai tai nó dựng đứng lên, khựng lại vài giây rồi đột nhiên tung vó lao thẳng về phía một sĩ quan Nhật. Trần Thu Thạch phân tích, tên sĩ quan đó hẳn là Thiếu tá Thủy Thượng. Nếu Thiếu tá Thủy Thượng lúc ấy nhảy lên lưng chiến mã này thì chắc chắn đã có thể trốn thoát, nhưng hắn không cưỡi ngựa mà tát tên quân tào mấy cái bạt tai, bắt dắt ngựa đi chỗ khác. Về sau Thiếu tá Thủy Thượng bị bắn gãy một chân. Đám lính Nhật phần lớn tử trận, còn con ngựa này thì cụp đuôi lẩn vào đàn ngựa còi cọc, suýt chút nữa bị Ngô Đông Sơn đày sang đội vận tải.

Trần Thu Thạch sở dĩ chấm con ngựa này, ít nhất là vì ba nguyên nhân: Thứ nhất là nó quyến luyến chủ cũ, biểu hiện trên chiến trường của nó đã được Trần Thu Thạch nhìn thấu. Thứ hai là giống tốt, loại chiến mã lai này cơ bắp phát triển, sức chân dẻo dai khỏe khoắn, bộ lông màu hạt dẻ óng ánh phát quang. Thứ ba cũng là điểm mấu chốt nhất, chính là khoảng cách giữa hai mắt và góc độ mặt phẳng nhãn cầu, điểm này người khác rất khó nhìn ra manh mối, nhưng Trần Thu Thạch lại nhìn thấu ngay tắp lự, giống như anh nhìn địa hình mà ước lượng khoảng cách bằng mắt vậy, hầu như không hề có sai số. Hồi còn học ở phân hiệu Hoàng Phố Nam Hồ, Trần Thu Thạch đã từng nghe Dương Ấp giảng rằng thị lực của ngựa rất kém, góc nhìn trùng lặp của hai mắt thông thường chỉ có ba mươi độ, chưa bằng một nửa của các loài động vật khác, nhìn vật thể thiếu chiều sâu lập thể, rất dễ sinh ra ảo giác. Thế nhưng khoảng cách hai mắt của con ngựa này lại rộng hơn ngựa thường một phân, góc mặt phẳng mắt lại hơi tù, nhờ đó tầm nhìn khoáng đạt hơn rất nhiều.

Thực tế sau này quả nhiên đã chứng minh phán đoán của Trần Thu Thạch là hoàn toàn chính xác.

Chín

Trận đánh Chương Hà Dục đã khép lại bằng một thắng lợi vang dội.

Sư đoàn 129 mở đại hội biểu dương long trọng, Phó sư đoàn trưởng Từ Hướng Tiền đích thân trao cho Trần Thu Thạch một tấm huân chương lập công do Diên An tự chế tác, đồng thời phát biểu trong hội nghị: "Đánh một trận tổng kết một lần, nâng cao thêm một bước, đây là tác phong ưu lương của quân đội ta." Từ Hướng Tiền yêu cầu cơ quan tham mưu tác chiến của sư đoàn phải tìm hiểu sâu sắc về trận đánh Chương Hà Dục, nghiên cứu tổng kết thật kỹ chiến thuật của Trần Thu Thạch, đặc biệt là tài phán đoán tình hình địch, địa hình cũng như phương án xử lý quyết đoán của anh. Từ Hướng Tiền kết luận: "Đây nên trở thành bài học mẫu mực cho các cuộc chiến tranh chính quy trong tương lai của quân đội ta."

Trần Thu Thạch được bổ nhiệm làm Phó trung đoàn trưởng kiêm Tham mưu trưởng Trung đoàn 2 Lữ đoàn 336.

Không lâu sau, phân hiệu Kháng Đại phái mấy cán bộ đến Lữ đoàn 336 để cảm ơn và úy lạo. Thủ trưởng lữ đoàn bảo: "Muốn úy lạo thì cứ úy lạo Trần Thu Thạch đi, cậu ấy là người trực tiếp chỉ huy trận Chương Hà Dục đấy."

Đoàn úy lạo liền tìm đến Thạch Bản Nham, nơi đóng quân của Trung đoàn 2. Trần Thu Thạch đang lúc hăng hái đắc ý, ngồi ở nhà chủ trọ viết bài học tác chiến, cảnh vệ viên vào báo cáo: "Thủ trưởng đoàn úy lạo của phân hiệu Kháng Đại đã tới." Trần Thu Thạch vội vàng đứng dậy nghênh đón. Vừa bước tới cửa, anh sững sờ, ngoài cửa là Triệu Tử Minh đang đứng cười ha hả.

"Lão Triệu, cậu còn sống à!" Trần Thu Thạch hét lên một tiếng, lao tới ôm chầm lấy Triệu Tử Minh.

Triệu Tử Minh vỗ bồm bộp vào lưng Trần Thu Thạch: "Tôi đương nhiên còn sống rồi! Tôi không những còn sống mà còn mang nửa con lợn đến cho cậu đây này."

Trần Thu Thạch nói: "Đùa gì thế, tôi làm sao ăn hết nửa con lợn chứ?"

Triệu Tử Minh cười lớn bảo: "Ngoài lợn ra, cậu không muốn gặp người nào khác à?"

Trần Thu Thạch khựng lại một chút: "Người tôi muốn gặp nhất lúc này có hai người, một là con trai tôi, năm nay chắc cũng gần mười ba tuổi rồi, sau ngày đầy tháng tôi chưa từng được gặp lại nó."

Triệu Tử Minh nói: "Việc này thì tạm thời tôi chịu thôi. Kháng Nhật mà, cá nhân luôn phải hy sinh. Người cậu muốn gặp nhất còn ai nữa?"

Trần Thu Thạch thoáng ngập ngừng, mặt đỏ bừng lên, hồi lâu mới ấp úng: "Cậu còn giả ngu làm gì?"

Triệu Tử Minh cười ha hả, quay ra sau lưng gào to một tiếng: "Ra đây đi, tiên nữ giáng trần rồi này!"

Trần Thu Thạch còn đang ngơ ngác thì bỗng nghe thấy một tràng cười trong trẻo, từ sau gian nhà của chủ trọ nơi anh đứng, như làm ảo thuật thoắt cái hiện ra một nữ chiến sĩ Bát Lộ Quân tư thế hiên ngang bừng bừng sức sống. Trần Thu Thạch nhìn trừng trừng đến ngây dại, trời đất ơi, là Viên Xuân Mai!

Viên Xuân Mai cười tủm tỉm nhìn Trần Thu Thạch: "Anh Thu Thạch, sao lại nhìn em như thế, chẳng lẽ không nhận ra nữa à?"

Trần Thu Thạch dụi dụi mắt: "Xuân Mai, anh... anh không phải đang nằm mơ đấy chứ?"

Ngồi vào trong sân, Trần Thu Thạch mới cảm nhận được ánh mặt trời sao mà rực rỡ ấm áp đến thế, dẫu tiết trời đã sang đông nhưng trong khoảng sân này lại ngập tràn sắc xuân phơi phới.

Trò chuyện cặn kẽ mới vỡ lẽ, Triệu Tử Minh hồi Tây Lộ Quân bị đánh tan tác từng có thời gian bị bắt làm tù binh, về sau trên đường bị áp giải về Nam Kinh để "tẩy não", ông đã thành lập chi bộ trong tù, liên lạc với mười mấy bạn tù cùng cảnh ngộ trốn thoát tới văn phòng liên lạc ở Thái Nguyên, rồi lưu lạc chuyển tiếp đến Diên An, luôn công tác ở Kháng Đại và phân hiệu, hiện là Phó giáo vụ trưởng của phân hiệu Kháng Đại.

Hành trình của Viên Xuân Mai cũng vô cùng ly kỳ. Năm xưa sau khi đám người Trần Thu Thạch rời trường tới căn cứ địa Xuyên Thiểm, Viên Xuân Mai kiên trì bám trụ lại trường thêm hơn một tháng. Tổ chức quyết định áp dụng biện pháp dứt khoát, dùng vũ lực khống chế bắt cóc Dương Ấp, nhưng do kế hoạch bị rò rỉ nên hành động thất bại, Viên Xuân Mai suýt chút nữa bị bắt sống. Trong những ngày sóng gió bủa vây nguy ngập ấy, cô vậy mà lại lẩn trốn ngay trong tư gia của Dương Ấp, được phu nhân của Dương Ấp hóa trang cho biến thành một tiểu thư khuê các quyền quý, bên ngoài xưng là em họ đằng ngoại của phu nhân. Dương Ấp không chịu rời bỏ Quốc dân đảng, nhưng ông cũng không hề bán đứng cô. Dương Ấp từng nói: "Mỗi người có một chí hướng, người tài cán như Trần Thu Thạch còn đi theo các người, chứng tỏ tổ chức của các người có điểm thu hút lòng người. Chỉ là tôi không thể đi theo các người được, tôi là quân nhân của đảng quốc, không thể làm kẻ bội nghĩa vong ân."

Trong một đêm gió bão mịt mùng, Dương Ấp đã nhờ đến các đồng liêu thân tín của mình để đưa Viên Xuân Mai tới bến tàu Hán Khẩu. Viên Xuân Mai nói: "Thầy Dương, tuy chủ trương của chúng ta bất đồng, nhưng chúng tôi luôn kính trọng nhân cách của thầy, lòng yêu nước của chúng ta đều như nhau. Chúng tôi luôn mong thầy bỏ tối theo sáng. Bất cứ lúc nào thầy thấy thuận tiện, chúng tôi đều sẵn sàng tiếp ứng."

Dương Ấp lắc đầu nói: "Viên học trò, em tới bên đó, nếu gặp lại Trần Thu Thạch thì hãy chuyển lời giúp thầy, đất nước ta đã phải chịu đựng quá nhiều lầm than. Toàn dân kháng chiến đã cận kề, tình nghĩa thầy trò một thuở, thầy hy vọng chúng ta có thể kề vai sát cánh trên chiến trường chống Nhật."

Trần Thu Thạch nghe Viên Xuân Mai thuật lại đoạn lịch sử ấy, không khỏi ngậm ngùi đau xót, trầm mặc hồi lâu. Trong tâm trí, anh nhớ lại cảnh tượng năm xưa ở phân hiệu Nam Hồ của trường Hoàng Phố, gương mặt lạnh lùng và vóc dáng đĩnh đạc của Dương Ấp như hiện ngay trước mắt. Đó quả thực là một quãng năm tháng khó quên, từ một cậu ấm quê mùa của gia đình thân sĩ nông thôn, ôm một bầu nhiệt huyết mơ hồ, anh nửa tỉnh nửa mê bước lên con đường mà đám người Triệu Tử Minh gọi là cách mạng, đối với tiền đồ thì hoàn toàn mờ mịt. Nhưng ở phân hiệu Nam Hồ, anh đã tìm được điểm tựa của cuộc đời, tìm được đất dụng võ, mà tất cả những điều đó lại có mối quan hệ rất lớn với vị giáo quan mặt sắt kia.

Mười

Sau khi đập tan đợt tấn công mùa thu của quân Nhật, bộ chỉ huy đã điều chỉnh bố phòng, khai phá căn cứ kháng Nhật Bách Tuyền. Lữ đoàn 336 và phân hiệu trường Kháng Đại đóng quân tại thị trấn Bách Tuyền dưới chân núi Thái Hành.

Con sông Bách Tuyền rộng hơn hai trăm mét từ thượng nguồn chảy xuống, bồi đắp nên một bãi bồi ven sông rộng lớn. Hơn mười ngôi làng ở hai bờ đều có bộ đội kháng Nhật đóng quân, khiến nơi hẻo lánh này trở nên huyên náo. Mỗi sớm mai, ráng hồng rực rỡ chân trời, sườn núi phía đông bao phủ một sắc hoa hồng phấn, mặt sông phản chiếu bóng núi mây trời, tiếng hô khẩu hiệu luyện tập cùng tiếng hát vang vọng khắp thung lũng. Nơi đây được xưng tụng là Diên An của núi Thái Hành.

Phân hiệu Kháng Đại có khoa Chiến dịch, khoa Chiến thuật, khoa Kỹ thuật, khoa Chính công. Trong khoa Chính công lại chia thành lớp Nghệ thuật và lớp Mỹ thuật; lớp Nghệ thuật lại có các chuyên ngành Văn học, Hí khúc, Âm nhạc, Khiêu vũ, nhân tài đông đảo. Sự xuất hiện của những người này tựa như chén rượu nồng, mang đến cho căn cứ kháng Nhật Bách Tuyền bầu không khí văn hóa đậm đà.

Viên Xuân Mai là giáo đạo viên của khoa Chính công. Đôi khi sau giờ thao diễn ban sáng, đôi khi vào lúc chập tối, có lúc Viên Xuân Mai chủ động qua tìm, có lúc Trần Thu Thạch cử cảnh vệ dắt ngựa đi đón, chỉ cần tranh thủ được thời gian là hai người lại hẹn nhau tản bộ bên bờ sông. Khi đi dạo, họ rất ít trò chuyện, cứ thế lặng lẽ bước đi, để lại trên bãi cát những chuỗi dấu chân dài. Thỉnh thoảng cất lời, chủ đề phần lớn đều là trải nghiệm của nhau trong những năm qua, dự định tương lai, niềm ước vọng, tình hình quê nhà, vân vân.

Nhưng chuyện ngoài ý muốn rốt cuộc vẫn xảy ra.

Một buổi hoàng hôn cuối thu, hai người đi hết vòng này đến vòng khác bên bờ sông. Giờ đây trên bãi cát lưu lại không còn là những hàng dấu chân dài nữa, mà là những hố nông lộn xộn, vô trật tự, đứt quãng. Những dấu chân ấy khắc họa tâm tư rối bời hỗn loạn của Trần Thu Thạch. Đi được một hồi, Trần Thu Thạch không nhịn được nữa, bèn hỏi đến chuyện đời tư của Viên Xuân Mai: "Xuân Mai, bao nhiêu năm qua đi rồi, em vẫn độc thân sao?"

Viên Xuân Mai sững người, cười cười đáp: "Không, em đã kết hôn rồi."

Trần Thu Thạch không hề phòng bị, nghe câu nói ấy, anh như bị giáng một gậy vào đầu, ngây dại hồi lâu mới hoàn hồn hỏi: "Em nói gì cơ?"

Viên Xuân Mai không hề ngạc nhiên trước vẻ thất thố của Trần Thu Thạch, trong lòng cô ít nhiều cũng đã chuẩn bị tâm lý. Gương mặt Viên Xuân Mai thoáng ửng đỏ, cô nói: "Anh Thu Thạch, em biết tình cảm anh dành cho em, từ hồi ở phân hiệu Nam Hồ, rồi bên bờ sông Thu Tử... Thế nhưng, ngần ấy năm đã trôi qua, mọi thứ đều thay đổi rồi..."

"Không, em nhầm rồi, nhất định là nhầm rồi." Trần Thu Thạch bỗng nói một câu không đầu không đuôi.

Viên Xuân Mai dừng bước, cô cảm thấy buồn cười trước vẻ nghiêm trang và giọng điệu vô lý của Trần Thu Thạch. Viên Xuân Mai nói: "Đồng chí Trần Thu Thạch, không có nhầm đâu, em cũng không nói đùa, đây là sự thật!"

Trần Thu Thạch nói: "Em lập gia đình rồi, sao anh không biết? Anh không biết thì không tính."

Viên Xuân Mai nói: "Là anh đang nói đùa thì có. Em lập gia đình, cớ sao cứ phải để anh biết? Huống hồ những năm qua đôi bên cách biệt đôi ngả, nam chinh bắc chiến, em cũng đâu có cách nào báo cho anh! Giờ đây đã biết rồi, chúng ta hãy tôn trọng thực tế này đi, được không?"

Trần Thu Thạch gắt: "Loạn cào cào hết cả rồi, tất cả đều thay đổi đến chẳng nhận ra nữa rồi. Cố ý trồng hoa hoa chẳng nở, vô tình cắm liễu liễu lại xanh, đi mòn giày sắt tìm không thấy, đến khi gặp được chẳng tốn công. Sớm biết hôm nay, hà tất lúc trước..."

Viên Xuân Mai ngây người, ngơ ngác nhìn cái đầu lắc lư đầy vẻ khảng khái kích động của Trần Thu Thạch, lắng nghe những lời lảm nhảm tiền hậu bất nhất của anh.

Viên Xuân Mai nói: "Anh Thu Thạch, còn anh thì sao, ngần ấy năm qua anh không gặp được người mình yêu thương à?"

Trần Thu Thạch nói: "Chân trời góc biển đâu chẳng có cỏ thơm, núi xanh nơi nơi đều vùi xương trung nghĩa."

Viên Xuân Mai đâm ra căng thẳng, trong lòng cô bỗng lóe lên một dự cảm bất an, rùng mình ớn lạnh, nói: "Anh Thu Thạch, trời không còn sớm nữa, chúng ta về thôi."

Trần Thu Thạch nói: "Ai bằng lòng cách mạng thì bước lại đây, ai không bằng lòng cách mạng thì cút xéo đi!"

Viên Xuân Mai nói: "Anh Thu Thạch, rốt cuộc anh làm sao thế, chẳng lẽ là do em kích động anh?"

Trần Thu Thạch không trả lời. Chẳng biết từ lúc nào, xà cạp của anh đã cởi ra, giày vứt trên bãi sông, hai chân ngâm dưới làn nước cạn.

Viên Xuân Mai đứng bên bờ, bức bối hồi lâu. Cô rất muốn phất tay áo bỏ đi, nhưng lại sợ làm tổn thương lòng tự trọng của Trần Thu Thạch. Cô nói: "Anh Thu Thạch, cuối thu rồi, cẩn thận kẻo cảm lạnh."

Trần Thu Thạch nói: "Anh muốn lạnh cho thật tỉnh táo."

Viên Xuân Mai nói: "Anh không sao chứ... Ý em là, lời em nói, chuyện giữa chúng ta..."

Trần Thu Thạch đứng dưới nước, phẩy phẩy tay với Viên Xuân Mai rồi nói: "Giữa chúng ta chẳng còn quan hệ gì nữa, giữa chúng ta chỉ là mối quan hệ đồng chí cách mạng thôi. Em về đi, anh sắp tắm rồi. Em còn không đi, anh cởi quần ra đấy."

Mặt Viên Xuân Mai thoắt cái đỏ bừng, cô hướng xuống lòng sông mắng một câu: "Trần Thu Thạch, anh là đồ khốn nạn!"

Trần Thu Thạch cười ha hả nói: "À, tôi khốn nạn, tôi là đồ khốn nạn, tôi là một thằng đại khốn nạn từ đầu đến chân. Tôi sắp tắm rồi." Dứt lời, anh hất áo quân phục lên bờ, nhảy tọt xuống sông, khom người tụt phăng quần dài ném lên bờ, rồi vội vàng rụt người xuống, trên mặt sông chỉ còn lộ ra mỗi cái đầu, nhìn Viên Xuân Mai với vẻ kỳ quái quái gở.

Viên Xuân Mai tức đến phát khóc, cúi người nhặt mấy viên sỏi nhỏ, ném từng viên từng viên về phía giữa dòng, miệng hậm hực nói: "Trần Thu Thạch, anh vô đạo đức, anh bắt nạt người ta!"

Điều Viên Xuân Mai không ngờ tới là Trần Thu Thạch đã ngã bệnh thật.

Đêm hôm đó, Trần Thu Thạch quả thực đã ngâm mình dưới nước sông rất lâu, mãi đến khi đám người Triệu Tử Minh nghe tin chạy tới, vừa dỗ vừa gạt mới lôi được anh lên bờ. Ngay trong đêm đó, Trần Thu Thạch bắt đầu lên cơn sốt rét, lúc nóng lúc lạnh, chốc chốc thì hàm răng va vào nhau lập cập vì rét, chốc chốc lại sốt nóng hầm hập bỏng cả tay.

Căn bệnh này để lại di chứng nghiêm trọng cho Trần Thu Thạch.

Trong một thời gian khá dài sau đó, Trần Thu Thạch rơi vào một trạng thái kỳ quặc khó hiểu, thần tình hoảng hốt, họp hành thường xuyên thất thần. Với tư cách là phó trung đoàn trưởng kiêm tham mưu trưởng, anh có quân vụ cần xử lý, không chỉ phải thường xuyên có mặt ở sở chỉ huy và bãi tập mà còn phải đưa ra các ý kiến chỉ đạo, đưa ra những nhận xét bình giá mang tính thẩm quyền. Với tư cách là một chuyên gia chiến thuật danh tiếng lẫy lừng, anh thường xuyên được mời tới phân hiệu Kháng Đại để trình bày những quan điểm độc đáo, đúc kết lý luận chiến thuật mang tính hệ thống. Khi Viên Xuân Mai chưa xuất hiện, tất cả những điều này đều không thành vấn đề, anh nắm chắc trong tay, nói vanh vách như đếm bảo bối trong nhà, những trận đánh kia đều tỏ tường như lòng bàn tay, que chỉ bảng và gậy chỉ huy nằm trong tay anh vô cùng thuần thục, thậm chí anh từng có lúc trở thành ngôi sao giảng dạy của khoa Chiến thuật tại phân hiệu Kháng Đại.

Thế nhưng tất cả đã thay đổi trong chớp mắt. Trong các cuộc họp tác chiến, anh thường xuyên lơ đễnh, ăn nói thường chẳng đâu vào đâu. Trên giảng đường phân hiệu Kháng Đại, anh thường nói năng lộn xộn, lạc đề xa lắc. Một tháng sau, phân hiệu Kháng Đại không bao giờ mời anh tới giảng bài nữa. Thủ trưởng lữ đoàn 336 và thủ trưởng trung đoàn cũng phát hiện ra sự bất thường của anh, suýt chút nữa đã cách chức phó trung đoàn trưởng kiêm tham mưu trưởng của anh.

Tình hình báo lên lữ đoàn, lữ đoàn trưởng họ Thành cảm thấy vấn đề rất nghiêm trọng, bèn đích thân tìm Trần Thu Thạch nói chuyện.

Lần đó, lữ đoàn trưởng hỏi rất kỹ, từ xuất thân gia đình cho đến quá trình tham gia công tác. Ban đầu Trần Thu Thạch còn có thể nói ra ngọn ngành rành mạch, nhưng càng nói chuyện sâu hơn, vấn đề về mặt tinh thần của Trần Thu Thạch quả nhiên bộc lộ rõ rệt. Khi bàn về các ví dụ chiến đấu thì rất tỉnh táo, khi bàn về chiến thuật thì nửa tỉnh nửa mơ. Đến khi hỏi về vợ con, trên trán anh bắt đầu toát mồ hôi lạnh, anh nói với lữ đoàn trưởng: "Tôi không có vợ, tôi chỉ có một đứa con trai."

Lữ đoàn trưởng kỳ quái hỏi: "Cậu không có vợ, sao lại có con trai được?"

Trần Thu Thạch nói: "Con trai tôi là do tự tôi sinh ra, không cần người khác nhúng tay vào."

Trần Thu Thạch ngơ ngác nhìn lữ đoàn trưởng, bỗng nhiên đứng bật dậy, buột miệng thốt ra một câu chẳng đâu vào đâu: "Không được, tôi phải trinh sát cho rõ kẻ địch của tôi là ai, tôi nhất định phải đoạt lại căn cứ của mình!"

Cuộc nói chuyện lần này khiến lữ đoàn trưởng họ Thành vô cùng đau lòng xót xa. Sau khi tìm hiểu cặn kẽ mới vỡ lẽ ra rằng anh chàng này vì nặng tình quá sâu mà sinh ra bệnh tâm thần.

Bốn ngày sau, chức vụ kiêm nhiệm tham mưu trưởng của Trần Thu Thạch bị bãi miễn, chỉ còn giữ lại chức danh phó trung đoàn trưởng trên danh nghĩa. Thủ trưởng lữ đoàn chỉ thị cho trung đoàn 2: Trần Thu Thạch tạm thời không tham gia công tác thực chất, thu hồi súng ngắn mang theo bên mình, chỗ ở của anh được tăng cường thêm ba chiến sĩ cảnh vệ, thực hiện chế độ bảo vệ hai trạm gác. Trên thực tế, anh đã bị quản thúc tại gia, mãi cho đến một tháng sau, được thủ trưởng sư đoàn 129 phê chuẩn, anh mới được đưa tới Thạch Môn chữa bệnh. Anh hùng khí đoản, chẳng ngờ lại vì một người phụ nữ, chuyện này nói ra ngoài chẳng hay ho gì, nên đối ngoại chỉ tuyên bố là đi dưỡng thương.