Một

Sau chiến dịch Quan Đình Phụ, cục diện kháng Nhật ở khu vực Đại Biệt Sơn đã có chuyển biến mang tính căn bản. Trung đoàn Matsuoka tổn binh hao tướng, không còn đủ sức chiếm đóng Hoài Thượng Châu, mà quân Nhật cũng không điều động thêm được nhiều binh lực, chỉ điều đến từ An Khánh một đại đội hiến binh, cùng hai trung đoàn "Hoàng hiệp quân" tức ngụy quân Hán gian để phối hợp cùng Matsuoka tăng cường phòng thủ. Matsuoka tận mắt thấy hai cánh Quốc - Cộng ở Đại Biệt Sơn vây cánh ngày càng đủ đầy, chiến thuật ngày càng tinh thâm, hơn nữa đôi bên lại càng thêm đoàn kết; nhuệ khí của "đại hoàng quân" ngày một sa sút thảm hại, đành phải chuyển sang tư thế xây lô cốt cố thủ, chỉ đóng một lượng quân ít ỏi tại các cứ điểm trọng yếu như Đinh Tập, Lỗ Cương, Tam Thập Phô, số còn lại thì co cụm trong thành Hoài Thượng Châu cửa đóng then cài, thụ động chờ viện binh.

Chi đội Hoài Thượng tranh thủ khoảng thời gian lắng dịu này để triển khai chỉnh đốn quân ngũ, xác định biên chế và huấn luyện kỹ chiến thuật. Họ đàng hoàng thành lập một tiểu đoàn huấn luyện tại Đỗ Gia Lão Lâu, do đích thân Trần Thu Thạch kiêm nhiệm Tiểu đoàn trưởng, các trung đoàn trưởng kiêm nhiệm Phó tiểu đoàn trưởng, đôn đốc thực hiện kế hoạch huấn luyện.

Trần Cửu Xuyên bị thương trong chiến dịch Quan Đình Phụ, sau khi xuất viện lại tiếp tục làm lính chăn ngựa cho Trần Thu Thạch. Trần Cửu Xuyên dường như có mối thù hằn khó hiểu với con Lão Sơn Dương, hệt như thiên địch của nhau. Cậu cảm thấy trong mắt Trần Phó tư lệnh, mình còn chẳng đáng giá bằng con ngựa xấu xí kia. Con ngựa đó sáng sớm phải ăn cỏ nước tươi non, buổi trưa phải ăn bánh bã đậu tương trộn muối, buổi tối phải ăn cà rốt, đều do đích thân Trần Thu Thạch định lượng, Trần Cửu Xuyên chỉ phụ trách chuẩn bị thức ăn. Những lúc cho ngựa ăn, Trần Thu Thạch có thể xuất hiện bất cứ khi nào để giám sát nhất cử nhất động của cậu. Có một lần vào buổi trưa, Trần Thu Thạch thậm chí còn tự tay bốc một nắm cỏ ngựa bỏ vào miệng nhai. Nhai một lúc, miệng Trần Thu Thạch bỗng khựng lại, mắt nhìn chằm chằm vào Trần Cửu Xuyên, trừng đến mức làm cậu toát cả mồ hôi lạnh.

Trần Thu Thạch hỏi: "Trong máng cỏ này bỏ bao nhiêu muối?"

Trần Cửu Xuyên ấp a ấp úng trả lời: "Chắc khoảng một lạng rưỡi."

Lời còn chưa dứt, chiếc roi ngựa của Trần Thu Thạch đã quất tới, nổ giòn một tiếng như sét đánh ngang đỉnh đầu Trần Cửu Xuyên. Dù không trúng da thịt nhưng cũng làm cậu giật nảy mình. Trần Thu Thạch mắng: "Lão tử nuôi ngựa mười mấy năm, chẳng lẽ lại không biết mặn nhạt thế nào? Tao dám chắc chỗ muối này không quá một lạng."

Mồ hôi lạnh của Trần Cửu Xuyên cuối cùng cũng túa ra ròng ròng. Cậu không thừa nhận, cũng chẳng thèm phủ nhận, cứ lặng lẽ phản kháng như thế.

Trần Thu Thạch nói: "Trần Cửu Xuyên, mày nhớ kỹ cho tao, con ngựa này là công thần kháng Nhật, công lao của nó không nhỏ hơn mày đâu. Lần sau mày còn dám bớt xén khẩu phần của ngựa tao, tao cho ăn gậy quân pháp!"

Trong lòng Trần Cửu Xuyên tuy hậm hực cắn răng, nhưng đối với con ngựa xấu xí kia, cậu vẫn chẳng dám lơ là chút nào.

Một buổi sáng nọ, Trần Cửu Xuyên dắt ngựa thả về, đang định đi vào chuồng ngựa thì Trần Thu Thạch từ đằng xa vội vã chạy tới. Vừa đến bên cạnh, không nói không rằng, ông ngồi thụp xuống kiểm tra móng ngựa, xem chân trước rồi lại lật xem chân sau, xem một hồi sắc mặt tối sầm lại, quai hàm bạnh ra, nắm đấm siết chặt.

Trần Cửu Xuyên không biết mình lại gây ra họa gì, nhưng cũng chẳng sợ sệt, ngước nhìn đôi mắt đang bốc hỏa của Trần Thu Thạch bằng ánh mắt coi cái chết nhẹ tựa lông hồng, ra vẻ lợn chết không sợ nước sôi. Trần Thu Thạch ép sát nhìn Trần Cửu Xuyên, nghiêm giọng quát: "Nói, mày dắt ngựa của tao đi đâu?"

Trần Cửu Xuyên ưỡn ngực, không kiêu ngạo cũng không tự ti đáp: "Đến đập Tây Mã, chỗ đó có cỏ nước."

Trần Thu Thạch nói: "Mày có biết đập Tây Mã lắm đỉa không? Chân ngựa của tao bị đỉa cắn rồi, thế là dễ mắc bệnh nhiễm trùng máu đấy!"

Trần Cửu Xuyên nói: "Người chăn ngựa của các thủ trưởng khác cũng dắt ngựa tới đó thả, sao tôi lại không được đi?"

Trần Thu Thạch chỉ tay vào Trần Cửu Xuyên mắng: "Mày còn cãi bướng à! Người khác đi được, nhưng mày thì dứt khoát không được đi. Mày muốn xuống sông tắm táp sống chết mặc bay, nhưng mày là người chăn ngựa của tao, mày dắt ngựa của tao thì tuyệt đối không được bén mảng tới đó!"

Trần Cửu Xuyên nói: "Báo cáo Trần Phó tư lệnh, lão tử chẳng thèm làm cái chân chăn ngựa thối tha này cho ông nữa. Ông ra tay đi, lão tử thà mất đầu chứ không thèm làm thằng chăn ngựa rẻ rách này nữa!"

Trần Thu Thạch định nổi trận lôi đình thì Lưu Đại Lâu theo sau vội bước tới can ngăn. Sau chiến dịch Quan Đình Phụ, Lưu Đại Lâu được cất nhắc lên làm Trưởng khoa Trinh sát, hễ Trần Thu Thạch có hành động gì là anh ta tấc bước không rời. Lưu Đại Lâu nói: "Trần Phó tư lệnh, bậc đại nhân không chấp kẻ tiểu nhân, ngài so đo với đứa nhãi ranh miệng còn hôi sữa này làm gì?"

Trần Thu Thạch nói: "Mẹ kiếp, thằng ranh này suýt nữa làm hỏng việc lớn của tao. Tao vốn định rèn giũa cái tính nết của nó, không ngờ suýt nữa nó hại chết con ngựa của tao. Cái chân chăn ngựa này đúng là không thể để nó làm tiếp được nữa!"

Đêm hôm đó, Trần Cửu Xuyên chẳng buồn chào hỏi ai, cuốn chăn gói ghém đồ đạc, men theo con đường cũ quay trở về Tây Hoa Sơn. Trần Thu Thạch cũng không truy cứu, chỉ đến khi nghe tin Trần Cửu Xuyên lại được bổ nhiệm làm Đại đội trưởng Đại đội 7 thuộc Trung đoàn 3, ông mới cười khổ một tiếng.

Hai

Trần Cửu Xuyên được phục chức Đại đội trưởng là nhờ ý kiến của Viên Xuân Mai.

Hoàng Hàn Mai sau khi mất được chôn cất ở một sườn đồi đón nắng trong rừng trúc phía nam Tây Hoa Sơn, nơi chốn tương đối kín đáo. Giang Bích Vân dẫn Viên Xuân Mai đi viếng mộ Hoàng Hàn Mai vào một buổi chiều hai ngày trước tiết Thanh minh. Ánh nắng chiều tà xuyên qua kẽ lá trúc rọi xuống, loang lổ trên mặt đất. Trước nấm mồ đất đắp cao còn vương lại chút tàn tro giấy tiền vàng mã, đoán chừng Trần Cửu Xuyên sau khi từ Đỗ Gia Lão Lâu trở về đã ghé qua cúng tế mẹ mình.

Viên Xuân Mai và Giang Bích Vân theo nghi thức quân ngũ, thắp vài nén hương thơm trước mộ Hoàng Hàn Mai rồi cùng nghiêm trang đứng chào. Viên Xuân Mai hỏi Giang Bích Vân: "Quê hương của đồng chí Hoàng Hàn Mai rốt cuộc là ở đâu?"

Giang Bích Vân nói: "Năm xưa ở Đông Hà Khẩu, tôi nghe Trịnh Trung đoàn trưởng kể hình như là người vùng bờ sông Yên Chi, vì trong nhà gặp nạn thổ phỉ nên mới chạy nạn tới Đông Hà Khẩu."

Viên Xuân Mai lại hỏi: "Trần Cửu Xuyên có biết thân thế của mình không?"

Giang Bích Vân đáp: "Có lẽ cũng biết đôi chút."

Viên Xuân Mai nói: "Đúng ra mà nói, những người như Hoàng Hàn Mai tuy không trực tiếp hy sinh trên chiến trường kháng Nhật, nhưng bà ấy từng tham gia kháng chiến, lập công lao rất lớn, cống hiến rất nhiều cho cuộc chiến, lẽ ra phải được truy nhận là liệt sĩ. Đợi đến khi kháng chiến thắng lợi, chúng ta phải thông báo tình hình này cho thân nhân của bà ấy."

Giang Bích Vân nói: "Người nhà của bà ấy chỉ còn lại Trần Cửu Xuyên thôi."

Viên Xuân Mai trầm ngâm một lát rồi bảo: "Tôi thấy việc này chưa chắc đâu. Bây giờ thời buổi binh hoang mã loạn, bao nhiêu chuyện còn chưa rõ ràng. Tôi nghĩ, chị Hoàng chắc hẳn vẫn còn người thân khác. Có những việc chúng ta phải bắt tay vào làm ngay từ bây giờ."

Trở về doanh trại, Viên Xuân Mai bảo Giang Bích Vân gọi Trần Cửu Xuyên đến, bà muốn từ tốn tìm hiểu lai lịch và tư tưởng của người thiếu niên anh hùng này.

Trần Cửu Xuyên chẳng hề kiêng dè uy nghiêm của Trần Thu Thạch, nhưng đối với Viên Xuân Mai lại cung kính hết mực. Sự cung kính ấy xuất phát tận đáy lòng, cậu vô cùng ngưỡng mộ vị nữ tư lệnh anh thư hào sảng này.

Đứng trước lán trại của Viên Xuân Mai, Trần Cửu Xuyên đứng thẳng như cây tùng. Viên Xuân Mai kéo một chiếc ghế đẩu bốn chân lại gần, nói: "Ngồi xuống đi, đừng căng thẳng thế, cứ tự nhiên nói chuyện thôi."

Trần Cửu Xuyên ngập ngừng một thoáng, nhìn Viên Xuân Mai, rồi mới rụt rè bước tới mép ghế, cẩn thận ngồi xuống, chỉ dám đặt nửa mông lên ghế.

Viên Xuân Mai hỏi: "Cậu có biết lịch sử gia đình mình không? Ý tôi là chuyện quá khứ ấy."

Trần Cửu Xuyên nói: "Tôi không rõ lắm. Tôi chỉ biết hồi nhỏ vì nhà gặp nạn, mẹ dẫn tôi đi trốn, lạc đường nên mới tới Đông Hà Khẩu, rồi được Trịnh đại tiên sinh... Trịnh Trung đoàn trưởng cưu mang."

Viên Xuân Mai nói: "Tôi đã tìm hiểu lý lịch của cậu rồi. Lúc cậu đến Đông Hà Khẩu đã năm tuổi, chuyện quá khứ trong nhà ít nhiều chắc cũng còn chút ký ức chứ, chẳng hạn như bố của cậu?"

Trần Cửu Xuyên sững sờ, ngây người hồi lâu mới đáp: "Báo cáo... báo cáo Viên Phó chính ủy, mẹ tôi bảo tôi không có bố."

"Mẹ tôi bảo... mẹ tôi bảo bố tôi chết rồi."

Viên Xuân Mai hỏi: "Bố cậu chết thế nào, mẹ cậu có kể không?"

Trần Cửu Xuyên nhìn đăm đăm vào Viên Xuân Mai, nhìn rất lâu mới cất lời: "Báo cáo Viên Phó chính ủy, tôi không biết bố tôi chết ra sao. Mẹ tôi bảo, mẹ con tôi chịu bao nhiêu cay đắng đều do cái lão bố chết tiệt ấy hại cả."

"Thế à?" Viên Xuân Mai đứng dậy, chắp tay sau lưng đi bách bộ vài bước, rồi quay lại hỏi Trần Cửu Xuyên: "Giả sử mẹ cậu vì hận bố cậu nên mới rủa ông ấy là của nợ chết tiệt, giả sử bố cậu chưa hề chết, giả sử ông ấy vẫn còn sống, vậy thì cậu có hận bố mình không?"

Trần Cửu Xuyên thoắt cái bật dậy, mặt đỏ tía tai nhìn Viên Xuân Mai: "Báo cáo Viên Phó chính ủy, ý đồng chí là bố tôi vẫn còn sống sao? Ông ấy ở đâu? Tôi muốn gặp ông ấy!"

Viên Xuân Mai xua tay nói: "Ngồi xuống đi Trần Đại đội trưởng, cậu đã là đại đội trưởng rồi, phải bình tĩnh. Tôi nói với cậu, đây chỉ là giả thiết. Bởi vì bây giờ chúng ta vẫn chưa thể xác định bố cậu là người thế nào, càng không thể khẳng định ông ấy hiện có còn sống hay không. Tôi chỉ muốn biết, cậu có hận bố mình không?"

Trần Cửu Xuyên không trả lời, cứ đứng đờ đẫn tại chỗ, ngơ ngác nhìn Viên Xuân Mai, hồi lâu sau mới thốt lên: "Tôi hận ông ấy! Nhưng tôi muốn gặp ông ấy!"

Ba

Trái tim Trần Thu Thạch bỗng nhói lên một cơn co thắt.

Dạo gần đây, chẳng hiểu vì sao tim ông thỉnh thoảng lại co thắt từng cơn, không hề có triệu chứng báo trước, ập đến bất thình lình, dường như chẳng vì cớ gì mà cứ tự dưng nhói lên như vậy. Nhờ chút kiến thức cứu thương chiến địa học được ở phân hiệu Nam Hồ, ông cho rằng đây không phải bệnh tật gì, hoặc giả nếu có thì cũng chỉ là chứng thần kinh chứ bản thân quả tim không có vấn đề, còn nguyên nhân gây bệnh chỉ có thể giải thích là do quá mệt mỏi.

Ông thực sự đã quá lao lực, dùng từ vắt kiệt tâm can để hình dung cũng chẳng ngoa chút nào.

Cơn đau qua đi, mọi thứ lại trở về vẻ tĩnh lặng. Trần Thu Thạch lấy lại bình tĩnh, nhìn những giọt nước bắn tung tóe trong máng nước dưới giếng trời, lắng nghe tiếng mưa hòa vào gió xuân và tiếng suối róc rách vỗ bờ nơi khe núi cách đó không xa, một nỗi thê lương bỗng trào dâng trong lòng.

Tính đốt ngón tay, ông rời bỏ gia đình vợ con đã mười bảy năm ròng, từ một thư sinh trở thành tướng trận, từ thuở niên thiếu đến tuổi trung niên, năm tháng trôi qua bẽ bàng, yên ngựa mỏi mòn, ngoảnh đầu nhìn lại thì nhà tan người mất, đứng trước cảnh này lòng sao tránh khỏi xót xa.

Sau khi chiến dịch Quan Đình Phụ kết thúc, ông bác họ lại nhờ người nhắn tin báo về, hai người anh em trong họ đã lặn lội đến tận bờ sông Yên Chi hỏi thăm khắp dòng họ Thái mà vẫn bặt vô âm tín tung tích của Thái Cúc Hoa và Trần Kế Nghiệp.

Kể từ khi gặp gỡ người thiếu niên anh hùng tên Trần Cửu Xuyên, Trần Thu Thạch lại luôn nghĩ về giọt máu của mình. Nói một cách công tâm, ông không hề chán ghét đứa trẻ ngang bướng ngỗ nghịch ấy, trái lại, ngay từ cái nhìn đầu tiên thấy Trần Cửu Xuyên, tim ông đã thắt lại một nhịp. Trong cõi u minh, ông thậm chí còn cảm thấy đứa trẻ này có một mối liên hệ chẳng thể dứt bỏ với mình, thậm chí từng có lúc ngờ rằng cậu chính là đứa con trai Trần Kế Nghiệp của mình. Đôi mắt nhỏ, khuôn mặt tròn bè bè, trông vừa quen thuộc lại phảng phất đôi nét giống Thái Cúc Hoa. Thế nhưng theo thông tin Viên Xuân Mai nắm được, Trần Cửu Xuyên sinh năm Đinh Mão, tuổi Mão, trong khi Trần Thu Thạch nhớ rõ như in con trai Trần Kế Nghiệp sinh tháng Bính Thìn năm Mậu Thìn, tuổi Thìn; đứa trẻ Trần Cửu Xuyên này lớn hơn con trai ông đúng một tuổi lẻ sáu ngày. Huống hồ mẹ của Trần Cửu Xuyên tên là Hoàng Hàn Mai chứ đâu phải Thái Cúc Hoa.

Dù có nhiều điểm không khớp, song mối nghi ngờ trong lòng Trần Thu Thạch vẫn chưa hoàn toàn tan biến. Ngoài nỗi băn khoăn mơ hồ ấy, cái thói cứng đầu không sợ trời không sợ đất, tính nết bất cần liều mạng của Trần Cửu Xuyên thường khiến ông phải lo lắng thay cho cậu thanh niên thảo mãng này, lo cho hiện tại và lo cả tương lai của cậu.

Hàn Tử Quân nhận lệnh lên Tỉnh ủy tham gia khóa bồi dưỡng thời cục và chính sách kéo dài một tháng, cùng lúc đó Triệu Tử Minh cũng nhận được thông báo tới Quân khu Giang Hoài dự một cuộc họp quan trọng, hai người trước sau rời khỏi đơn vị. Nhiều dấu hiệu cho thấy cuộc kháng chiến chống Nhật đã bước vào giai đoạn cuối cùng.

Theo thông lệ, sau khi Hàn Tử Quân rời vị trí, Trần Thu Thạch sẽ quyền Tư lệnh viên. Trước lúc lên đường, Hàn Tử Quân còn đích thân nói chuyện riêng với Trần Thu Thạch một hồi. Hàn Tử Quân bảo: "Đồng chí Thu Thạch, tuy cậu đến Chi đội Hoài Thượng chưa lâu nhưng đã tạo dựng được uy tín rất lớn. Dù là cầm quân đánh trận hay trị quân, cậu đều là bậc tướng tài. Giao bộ đội cho cậu, cấp trên yên tâm mà tôi lại càng yên tâm hơn."

Trần Thu Thạch nói: "Thủ trưởng cũ, xa nhau ít ngày thôi, hà tất phải nói nhiều như vậy? Dự đoán thời gian tới khó lòng nổ ra trận đánh lớn, Tư lệnh viên cứ yên tâm, tôi sẽ cố gắng quản lý tốt bộ đội."

Hàn Tử Quân nói: "Thẳng thắn mà nói, năm xưa tham gia cách mạng, tôi là người dẫn đường cho cậu, nhưng nay cầm quân tác chiến, cậu lại là thầy của tôi. Chi đội Hoài Thượng giao vào tay cậu chẳng khác nào hổ mọc thêm cánh. Tôi đã tính kỹ rồi, lần này lên Tỉnh ủy và Quân khu, tôi sẽ đề xuất để cậu chính thức làm Tư lệnh viên, còn tôi làm phó cho cậu."

Trần Thu Thạch ngẩn người, vội xua tay nói: "Tư lệnh viên sao lại nói vậy, chẳng lẽ tôi có biểu hiện kiêu ngạo tự mãn gì sao?"

Hàn Tử Quân nắm chặt tay Trần Thu Thạch: "Thu Thạch, đừng nghĩ ngợi nhiều, để cậu làm Tư lệnh viên không chỉ là ý kiến cá nhân tôi, mà còn là nguyện vọng của tất cả mọi người. Cái gọi là công cao át chủ chỉ là luận điệu của bọn quân phiệt. Người cách mạng chúng ta thực sự cầu thị, lòng dạ ngay thẳng, tất cả đều vì thắng lợi của cuộc kháng chiến. Tôi nói đến nước này rồi, cậu phải chuẩn bị sẵn tâm lý để gánh vác trọng trách đi."

Bốn

Nghe tin Trần Phó tư lệnh triệu kiến, Lưu Tỏa Trụ đã bắt đầu tính toán bàn tính nhỏ trong bụng. Trong trận chiến tại điểm cao số 2 phía đông nam núi Trường Lĩnh thuộc chiến dịch Quan Đình Phụ, anh ta là người lập công đầu, cũng chính anh ta là người phát hiện sớm nhất đoàn xe vận tải của địch chở thuyền sắt nhỏ. Trong trận đánh ấy, phân đội lựu đạn của anh ta đã phát huy tác dụng sống còn, sau đó còn được Viên Xuân Mai Phó chính ủy đánh giá rất cao.

Thời gian qua Lưu Tỏa Trụ vẫn luôn ấm ức không phục. Anh ta hơn Trần Cửu Xuyên tròn bảy tuổi, thế mà trước kia cứ phải nghe Trần Cửu Xuyên quát tháo sai bảo. Mãi đến khi Trần Cửu Xuyên gặp vận đen, anh ta mới được lên làm Đại đội trưởng. Vừa lên chức, Lưu Tỏa Trụ đã làm một phen nở mày nở mặt. Lần này anh ta phụng mệnh dẫn một trung đội tới Bộ tư lệnh chi đội nhận chiến lợi phẩm. Bàn giao xong xuôi, Phùng Tri Lương bảo cấp dưới của anh ta đợi lệnh tại chỗ, rồi gọi một chiến sĩ tới dặn dẫn Lưu Đại đội trưởng sang Đỗ Gia Lão Lâu, bảo là Trần Phó tư lệnh sáng nay xem sổ trực ban, biết Trung đoàn 3 cử Lưu Tỏa Trụ tới nhận đồ nên đặc biệt căn dặn muốn gặp mặt.

Lúc đó tim Lưu Tỏa Trụ đập thình thịch, thầm đoán chừng Trần Phó tư lệnh gọi gặp thế này khéo lại sắp cất nhắc mình lên làm Tiểu đoàn trưởng cũng nên.

Chiến sĩ cảnh vệ dẫn Lưu Tỏa Trụ vào hoa viên phía sau Đỗ Gia Lão Lâu. Trần Thu Thạch đang đứng trước một cây nguyệt quế đếm từng nụ hoa non trên cành. Lưu Tỏa Trụ bước tới hô to: "Báo cáo!" Trần Thu Thạch ngoảnh đầu lại, nhìn anh ta một cái rồi gật đầu hỏi: "Cậu là Lưu Tỏa Trụ à? Tốt lắm, tôi có nghe danh cậu rồi, trận núi Trường Lĩnh đánh khá lắm. Nghe nói cậu ném lựu đạn cừ khôi lắm phải không?"

Lưu Tỏa Trụ đáp: "Vâng, tôi có thể ném xa bảy mươi bước, nếu được ăn vài bữa thịt thì có thể ném tới tám mươi bước."

"Thế à?" Trần Thu Thạch mỉm cười, vẫy tay nói: "Lại đây, đi dạo với tôi một lát."

Lưu Tỏa Trụ vội vàng chạy bước nhỏ đuổi theo sau.

Lúc này đang là một buổi sáng mùa xuân, vừa qua tiết Thanh minh, hoa cải dầu nở rộ bạt ngàn, cả vùng đồng bằng nhỏ bốn bề núi bao bọc nhuộm một màu vàng ươm rực rỡ. Trần Thu Thạch nói: "Ha ha, sau chiến dịch Quan Đình Phụ, đây là lần đầu tiên tôi đi tản bộ đấy, không ngờ Đỗ Gia Lão Lâu lại bề thế uy nghi đến thế này!"

Lưu Tỏa Trụ làm sao hiểu được tâm trạng của Trần Thu Thạch lúc này. Quả thực đây là lần đầu tiên Trần Thu Thạch có được chút thảnh thơi để ngắm nhìn Đỗ Gia Lão Lâu. Trang viên này rộng lớn hơn Trần Gia Vu Tử nhiều, nhưng phong cách kiến trúc thì đại đồng tiểu dị, đều mang dáng dấp của nhà cổ Huy phái phương bắc. Cảnh cũ gợi tình xưa, biết bao ký ức thuở ban đầu lại ùa về trước mắt Trần Thu Thạch. Đương nhiên, Trần Thu Thạch triệu kiến Lưu Tỏa Trụ đâu phải để bảo anh ta đi dạo hoài niệm cùng mình. Trần Thu Thạch hỏi: "Lưu Tỏa Trụ, nghe nói cậu là người Đông Hà Khẩu à?"

Lưu Tỏa Trụ đáp: "Vâng ạ, ba đời nhà tôi đều ở Đông Hà Khẩu, xuất thân nghề thợ rèn."

Trần Thu Thạch hỏi: "Vậy tôi hỏi cậu, năm xưa lúc mẹ con Trần Cửu Xuyên đến Đông Hà Khẩu, có phải cậu cũng có mặt ở đó không?"

Lưu Tỏa Trụ ngoác miệng cười đáp: "Thủ trưởng mà hỏi chuyện này thì đúng người rồi đấy ạ. Năm đó chị Hoàng dắt Trần Cửu Xuyên tới Đông Hà Khẩu, người đầu tiên hai mẹ con quen là Trịnh Trung đoàn trưởng, còn người thứ hai chính là tôi đây."

Trần Thu Thạch dừng bước, nhìn chằm chằm Lưu Tỏa Trụ: "Hồi đó chị Hoàng... à, hồi đó trông Hoàng Hàn Mai thế nào?"

Lưu Tỏa Trụ ngẫm nghĩ một lát rồi nói: "Trông thế nào ư? Thì trông như ăn mày ấy ạ, đầu bù tóc rối như tổ quạ, còn dính cả lá cây, mặt mũi lem luốc toàn bụi tro. Còn thằng nhóc Trần Cửu Xuyên thì bé tí teo, khóe mắt còn dính đầy gỉ. Đúng là một thằng nhóc xấu xí, mặt bè bè mắt ti hí, chân cẳng lại hơi ngắn..."

Trần Thu Thạch ngửa đầu nhìn trời một hồi lâu rồi mới thu ánh mắt lại, tiếp tục bước về phía trước, cất tiếng: "Lưu Tỏa Trụ, cậu thử nhớ kỹ lại xem, hồi Trần Cửu Xuyên mới tới Đông Hà Khẩu thì trạc bao nhiêu tuổi?"

Lưu Tỏa Trụ suy nghĩ một hồi rồi đáp: "Cái này khó nói lắm thủ trưởng à, ngài biết đấy, tôi chưa nuôi con nít bao giờ, đâu biết bốn tuổi trông thế nào mà năm tuổi thì ra làm sao, cứ thấy dứt sữa rồi thì tôi nhìn đứa nào cũng như đứa nấy cả thôi."

Trần Thu Thạch không khỏi bật cười: "À, phải rồi, phải rồi, cậu thì làm sao mà biết được. Ha ha, đến tôi còn chẳng biết nữa là. Thôi chúng ta không bàn chuyện này nữa. Tôi hỏi cậu, cậu làm đại đội trưởng thấy bản thân làm ăn thế nào?"

Lưu Tỏa Trụ phấn chấn hẳn lên, khép hai chân đứng nghiêm nói: "Báo cáo thủ trưởng, nói không phải tự phụ chứ tôi làm đại đội trưởng cừ lắm. Đại đội của tôi có bảy mươi sáu chiến sĩ, mười một tay thiện xạ, ba mươi hai tay ném lựu đạn cừ khôi. Bình quân tầm ném của cả đại đội là năm mươi lăm bước, từng tham gia trận Hương Hồng Điện, trận sông Yên Chi, trận Tam Thập Phô, trận điểm cao số 2 phía đông nam núi Trường Lĩnh..."

Trần Thu Thạch hỏi: "Đại đội của cậu còn biết làm gì nữa?"

Lưu Tỏa Trụ thao thao bất tuyệt: "Đại đội tôi ngoài đánh trận ra còn có người biết đốt lò gạch, có thợ đan lát, thợ mộc, thợ bật bông, thợ cạo gọt móng chân, người bán cao dán da chó cũng có tuốt..." Thấy chân mày Trần Thu Thạch bắt đầu nhíu lại, Lưu Tỏa Trụ khựng lại một nhịp rồi gãi đầu: "Hì hì, nhưng mà sở trường nhất của bọn họ bây giờ vẫn là bắn súng, đâm lê và ném lựu đạn ạ."

Trần Thu Thạch nói: "Bắn súng, đâm lê, ném lựu đạn đều là kỹ thuật chiến đấu. Cậu làm đại đội trưởng thì phải học chiến thuật, nói rộng ra chính là mưu lược, mưu lược cậu có hiểu không?"

Lưu Tỏa Trụ nói: "Tôi hiểu chứ, là thần cơ diệu toán, cái bài của Gia Cát Lượng ấy ạ."

Trần Thu Thạch dở khóc dở cười, đành nói: "Các cậu phải tranh thủ mà học văn hóa đi thôi."

Cổ họng Lưu Tỏa Trụ ậm ừ một hồi như bị nghẹn lại, nửa ngày chẳng thốt nên lời.

Trần Thu Thạch lại hỏi: "Cậu có thể nói xem đặc điểm của trận chiến điểm cao số 2 phía đông nam núi Trường Lĩnh là gì không?"

Lưu Tỏa Trụ ngơ ngác, rướn cổ hỏi: "Thủ trưởng bảo sao cơ ạ? Đặc điểm, cái gì gọi là đặc điểm ạ?"

Trần Thu Thạch nói: "Đặc điểm à... Nói thế này cho cậu hiểu nhé, tình hình địch, địa hình, lực lượng phe ta, cậu có thể giới thiệu tình hình ba mặt này được không?"

Tim Lưu Tỏa Trụ đập loạn xạ. Anh ta từng nghe người khác bảo rằng, quan lớn khảo sát cấp dưới thường hay ra đề để cấp dưới trả lời. Trả lời đúng thì như đi thi đỗ bảng vàng, sau này tha hồ thăng quan tiến chức; trả lời sai thì chẳng khác nào đánh rắm đập trúng gót chân, tự nhận xui xẻo.

Lưu Tỏa Trụ bèn nói với Trần Thu Thạch: "Báo cáo thủ trưởng, tôi nghĩ thông rồi! Trong trận điểm cao số 2 phía đông nam núi Trường Lĩnh, tổng binh lực của quân địch thì tôi không nắm rõ, nhưng đụng độ trực tiếp với chúng tôi trước sau có khoảng sáu xe quân lính. Mỗi xe của chúng có hai mươi tên, cho nên Đại đội 5 và Đại đội 6 của chúng tôi đối phó với khoảng một trăm hai mươi tên địch. Hai đại đội chúng tôi tổng cộng có khoảng một trăm năm mươi người. Xét về điều kiện tác chiến thì chúng tôi có lợi hơn địch..."

Trần Thu Thạch xua tay ngắt lời Lưu Tỏa Trụ: "Khoan đã, cậu bảo có lợi, vậy lợi ở điểm nào?"

Lưu Tỏa Trụ nói: "Mình ở chỗ tối, nó ở ngoài sáng, đấy là cái thứ nhất. Thứ hai, ta ra tay tập kích trước khiến nó trở tay không kịp, lúc mới đánh nó thương vong lớn, nhất thời chưa kịp hoàn hồn..."

Trần Thu Thạch nói: "Trận đánh này hẳn phải có một cái tên chứ."

Lưu Tỏa Trụ lại ngớ người, mãi một lúc sau mới nhớ ra: "Úi chà, tôi nhớ ra rồi, trong Tam Quốc có một cái tên gọi là gì nhỉ, gọi là... phục binh..."

"Rất tốt!" Lưu Tỏa Trụ còn đang vắt óc suy nghĩ thì chợt nghe Trần Phó tư lệnh vỗ tay tán thưởng. Trần Thu Thạch nói: "Rất tốt, chính là ý đó đấy. Thuật ngữ quân sự hiện đại gọi là chiến thuật phục kích, ý tứ thì cậu đã hiểu rồi. Giờ cậu nói tiếp xem, bên đi phục kích thì kiêng kỵ nhất điều gì?"

Lưu Tỏa Trụ đắc ý hẳn lên, vừa đắc ý là quên cả giữ kẽ: "Ha ha, báo cáo thủ trưởng, câu này ngài lại hỏi trúng tủ rồi. Hôm đó Viên Phó chính ủy cũng hỏi tôi đánh thế nào, lúc đó tôi chẳng khác nào quân sư, à không, lúc đó tôi là tiên phong trung quân, tôi bảo với cô ấy rằng: đánh nhanh rút gọn, đánh xong là chạy ngay! Phục kích kiêng kỵ nhất cái gì ư? Thủ trưởng để tôi nói ngài nghe, đánh phục kích sợ nhất là ham chiến luyến trận, nếu mà bị lũ quỷ tha quấn chân lại thì coi như xôi hỏng bỏng không hết!"

Năm

Lưu Tỏa Trụ vừa về tới Tây Hoa Sơn là bắt đầu ba hoa khoác lác khắp nơi. Chuyện Trần Phó tư lệnh gặp riêng anh ta ở hoa viên sau Đỗ Gia Lão Lâu, rồi còn để anh ta tháp tùng đi dạo dọc bờ đê ngoài trang viên hơn một canh giờ, tự thân nó đã là một đề tài khiến ai nấy phải dựng tai lắng nghe. Trần Phó tư lệnh là nhân vật thế nào chứ? Sau khi chiến dịch Quan Đình Phụ kết thúc, hình ảnh của Trần Thu Thạch trong lòng cán bộ chiến sĩ Chi đội Hoài Thượng bỗng trở nên cao lớn và đầy vẻ bí ẩn. Thế mà một vị thủ trưởng có uy quyền tối cao như vậy lại đi ngồi hàn huyên cả buổi với một gã đại đội trưởng mặt mũi gian giảo như Lưu Tỏa Trụ. Họ nói những chuyện gì? Đối với những chiến sĩ cấp dưới, những câu hỏi ấy mang một sức hút vô cùng to lớn.

Có một lần họp ở trung đoàn bộ, mấy người đồng hương Đông Hà Khẩu tụ tập lại với nhau, Hứa Đắc Tài tò mò hỏi Lưu Tỏa Trụ: "Nghe nói Trần Phó tư lệnh nói chuyện với anh cả buổi trời, có thật thế không?"

Lưu Tỏa Trụ làm bộ nghiêm chỉnh nói: "Không phải tán gẫu, đấy là đàm thoại! Cấp trên cấp dưới trao đổi công việc thì gọi là đàm thoại, cậu hiểu chưa hả?"

Hứa Đắc Tài chẳng thèm để ý đến thái độ khinh khỉnh của Lưu Tỏa Trụ, lại gặng hỏi: "Thế rốt cuộc đã đàm thoại những chuyện gì?"

Lưu Tỏa Trụ đắc chí khoe khoang: "Thế thì nhiều lắm, nhưng tóm lại chủ yếu toàn là vấn đề chiến lược với chiến thuật thôi."

Không chỉ Hứa Đắc Tài há hốc mồm kinh ngạc mà ngay cả Trần Cửu Xuyên ngồi bên cạnh cũng có phần ngơ ngác.

Thực ra Lưu Tỏa Trụ vẫn còn nhiều vốn liếng để khoác lác, chẳng hạn như chuyện Trần Phó tư lệnh bảo sau này không có học thức thì không thể làm đại đội trưởng, càng hết hy vọng lên làm trung đoàn trưởng. Lời này sở dĩ anh ta không nói ra là để giấu lại một ngón nghề riêng. Ngộ nhỡ nói ra rồi làm Trần Cửu Xuyên cũng hăng máu phấn đấu thì sao? Trần Cửu Xuyên kém anh ta tới bảy tám tuổi, thằng ranh này mà quyết tâm ăn thua đủ thì chẳng mấy chốc sẽ vượt mặt anh ta ngay.

Còn một điều nữa Lưu Tỏa Trụ không hề hé môi, dù trong bụng thèm kể nhất trần đời, đó là chuyện Trần Phó tư lệnh dò hỏi về việc hai mẹ con Trần Cửu Xuyên năm xưa đến Đông Hà Khẩu thế nào. Trần Phó tư lệnh đã dặn: Làm cán bộ thì phải nắm rõ mọi ngóc ngách của cấp dưới, nhưng đây là chuyện cơ mật, tiết lộ bí mật ra ngoài là phải chặt đầu. Lưu Tỏa Trụ chẳng muốn bị mất đầu, cho nên dù ngứa mồm đến mấy cũng đành ngậm chặt, càng muốn kể lại càng không dám hé răng.

Hôm ấy Trần Cửu Xuyên đến tìm Vạn Thọ Đài, ngay lúc cậu không còn ôm hy vọng gì định bỏ đi thì Vạn Thọ Đài gọi giật lại. Vạn Thọ Đài xới cho cậu một bát cháo ngũ cốc đầy có ngọn, lại lấy hai chiếc bánh màn thầu bỏ vào bát dưa muối bưng tới trước mặt cậu rồi bảo: "Ăn đi con, ăn no rồi bác Vạn kể cho nghe một chuyện hệ trọng."

Cậu chẳng buồn khách sáo, bụng quả thực đang đói cồn cào, mà cháo Vạn Thọ Đài nấu cũng thơm nức mũi. Cậu một miếng cháo một miếng bánh, cháo ăn hết veo, vừa định quẳng bát xuống lại ngập ngừng bưng lên, thản nhiên liếm sạch đáy bát như chốn không người. Vạn Thọ Đài nhìn thấy vừa buồn cười vừa nói: "Đừng liếm nữa, để tao múc thêm gáo nước vào nồi rồi xới cho mày bát nữa." Quả nhiên Vạn Thọ Đài lại múc cho cậu một bát nữa, chớp mắt đã bị Trần Cửu Xuyên húp cạn sạch sành sanh, húp xong cậu lại liếm đáy bát sạch bong không còn dính một giọt nước. Cậu quẹt mép đọc vanh vách: "Cháo trắng quý hơn bạc ròng, dính nơi đáy bát sáng trong muôn phần, một vòng đầu lưỡi vét trần, cần cù tiết kiệm chẳng ngần ngại chi."

Vạn Thọ Đài kinh ngạc hết sức, nhìn Trần Cửu Xuyên mắng: "Cái thằng nhóc này, tính tình ngang tàng như cóc tía nhảy bàn thờ, thế mà cũng biết quý trọng lương thực cơ đấy? Ai dạy mày mấy câu này thế?"

Trần Cửu Xuyên nói: "Chuyện đó bác đừng bận tâm. Nói mau đi, rốt cuộc có việc gì hệ trọng?"

Vạn Thọ Đài nói: "Mày không muốn biết trước lúc chết mẹ mày ở cùng với ai à?"

Lòng Trần Cửu Xuyên bỗng lạnh ngắt, chỉ sợ Vạn Thọ Đài thốt ra điều gì mà cậu không muốn nghe.

Vạn Thọ Đài nói: "Bà ấy ở cùng với Phương Ngải Hao."

Trần Cửu Xuyên thoắt cái nhảy dựng lên, giắt khẩu súng lục ra sau lưng gắt: "Ở với cô ta làm cái gì?"

Vạn Thọ Đài bảo: "Mày đừng có cuống lên, để tao từ từ kể cho nghe."

Hôm đó Vạn Thọ Đài thực sự đã tiết lộ cho Trần Cửu Xuyên một bí mật.

Hồi Hoàng Hàn Mai mới tới xưởng quân giới, Trịnh Bỉnh Kiệt quả thực từng nói với bà rằng Vạn Thọ Đài là lính Hồng quân kỳ cựu, lúc chân cẳng chưa bị què đánh giặc dũng cảm lắm, hy vọng hai người có thể nương tựa chăm sóc lẫn nhau. Hoàng Hàn Mai dứt khoát nói rõ với Trịnh Bỉnh Kiệt: Tôi chẳng thèm thủ tiết vì cái lão bố chết tiệt của nó, tôi phải giữ thể diện cho đứa con trai số khổ của tôi, nương tựa giúp đỡ nhau thì được, còn chuyện khác thì miễn bàn. Về sau làm việc cùng nhau, Vạn Thọ Đài rất mực tôn trọng bà, một câu đùa cợt cũng không bao giờ nói. Hoàng Hàn Mai nhận thấy Vạn Thọ Đài là người đàn ông đứng đắn, đàng hoàng nên dần dà cũng cởi mở chuyện trò hơn. Những lúc rảnh rỗi, Hoàng Hàn Mai ngồi khâu đế giày, Vạn Thọ Đài hút thuốc lào, hai người câu được câu chăng trò chuyện. Một hôm vào năm ngoái, Hoàng Hàn Mai bảo với Vạn Thọ Đài: "Anh Vạn này, cả đời tôi giờ chỉ còn lại mỗi đứa con trai này thôi, thằng bé tính khí lỗ mãng quá, tôi chỉ sợ nó đánh trận rồi mất mạng mất. Phải làm sao bây giờ?"

Vạn Thọ Đài nói: "Con cái lớn rồi thì tính tình phóng túng. Nó cũng đến tuổi dựng vợ gả chồng rồi đấy. Chị quản không nổi thì tìm cho nó cô vợ để vợ nó quản."

Hoàng Hàn Mai nói: "Thực lòng không giấu gì anh, tôi đã nhắm được con bé Phương Ngải Hao rồi. Năm nay nó mười sáu tuổi, vừa đúng bằng tuổi thằng Cửu Xuyên."

Vạn Thọ Đài thắc mắc: "Năm nay Cửu Xuyên không phải mười bảy tuổi rồi sao?"

Hoàng Hàn Mai không trả lời câu đó, chỉ nói tiếp: "Còn một chuyện này nữa, nói ra anh Vạn đừng để bụng nhé. Hai chúng ta trai đơn gái chiếc ở cùng một chỗ, lâu ngày tôi sợ người ta dị nghị bàn ra tán vào. Huống hồ hai người chúng ta cộng lại mới có hai cái chân lành lặn, mỗi bận xuống núi gánh nước cũng khó khăn trăm bề. Tôi tính nói với Trịnh Trung đoàn trưởng điều con bé Ngải Hao sang bên này, vừa có người đỡ đần chân tay cho chúng ta, vừa bịt được miệng lưỡi thế gian."

Thế nhưng sau khi Trần Cửu Xuyên xảy ra chuyện, Hoàng Hàn Mai bỗng thay đổi tính nết khác thường, không khóc cũng chẳng làm ầm ĩ. Ngoài việc lên núi đốn gỗ để đóng quan tài cho Cửu Xuyên, bà còn làm một việc nữa: van nài ông Mã ở xưởng quân giới mang thư về trung đoàn bộ, xin điều Phương Ngải Hao qua chăm sóc bà vài ngày. Lúc ấy bà rơi vào hoàn cảnh bi đát như thế, đưa ra yêu cầu gì cũng chẳng ai nỡ chối từ. Phó trung đoàn trưởng Lưu Hán Dân quả nhiên phái Phương Ngải Hao tới, còn dặn dò cô bé nhất định phải trông chừng Hoàng Hàn Mai cẩn thận. Theo Vạn Thọ Đài phỏng đoán, ngay trước ngày họp đại hội công đấu ở Sở Thành một hôm, Hoàng Hàn Mai đã dắt Phương Ngải Hao xuống núi một chuyến. Còn đi đâu thì Vạn Thọ Đài cũng không rõ lắm, bởi vì ngay ngày hôm sau Hoàng Hàn Mai đã trượt chân ngã từ trên núi xuống mà chết.

Vạn Thọ Đài khẳng định chắc nịch với Trần Cửu Xuyên: "Lời trăng trối cuối cùng của mẹ mày chắc chắn đã nói hết với Phương Ngải Hao rồi, mày cứ đi tìm nó là không sai đâu."

Lòng dạ Trần Cửu Xuyên rối bời như tơ vò. Trở về doanh trại, cậu trái lại dần bình tâm lại, không vội vàng đi tìm Phương Ngải Hao ngay mà muốn chờ cô bé chủ động tìm mình. Nhưng chỉ nhịn được hai hôm là hết chịu nổi, cậu chạy biến sang trạm xá của trung đoàn bộ ở thôn Tây Hoa Sơn tìm Phương Ngải Hao. Mã Thu Phân liền bảo với cậu: Phương Ngải Hao sang xưởng quân giới ở cùng mẹ cậu ba ngày, chẳng biết bị cái gì làm cho kinh hồn bạt vía, e là mắc phải chứng tâm thần hoảng loạn rồi. Vừa về đến nơi là sốt li bì rồi nói lảm nhảm toàn chuyện ma quỷ. Trạm xá không còn cách nào chữa trị, Trịnh Trung đoàn trưởng đành bảo người đưa cô bé về nhà anh rể Điền Phủ Đức ở huyện Thương Thành, anh ta vốn là thầy lang bốc thuốc.

Sáu

Vào một ngày giữa tháng bảy, tâm trạng Dương Ấp vui buồn lẫn lộn. Vui vì có tin tức từ cấp trên truyền xuống báo rằng Mỹ sắp sử dụng thứ vũ khí bí mật mang tên bom nguyên tử, ép Nhật Hoàng phải đầu hàng vô điều kiện, cuộc kháng chiến tám năm ròng rã sắp sửa đi đến hồi kết. Buồn vì trong cuộc họp tác chiến khẩn cấp vào buổi sáng, ngoài nhiệm vụ chuẩn bị tiếp nhận quân Nhật đầu hàng để quang phục Hoài Thượng Châu, Trương Lâm Pha còn bố trí thêm hai việc: thứ nhất là trước khi xác định ranh giới khu vực phòng thủ với Chi đội Hoài Thượng, phải nhanh chóng đánh chiếm các dải đất trung gian như Tây Hoàng Tập, Giang Điếm, Duẩn Cương, Thần Tiên Pha; đồng thời lấy danh nghĩa thi hành nhiệm vụ kháng chiến, điều động hai trung đoàn cùng một tiểu đoàn tiến quân về chùa Kỳ Tiên và La Tập, lấy lý do là đề phòng quân Nhật cùng đường làm liều, phối hợp cùng Chi đội Hoài Thượng trấn giữ các yếu điểm quân sự.

Dương Ấp không hề muốn giao chiến với Chi đội Hoài Thượng, điều này không phải vì ông tin theo chủ nghĩa Mác - Lênin. Chiến dịch Quan Đình Phụ đã để lại chấn động vô cùng sâu sắc trong lòng Dương Ấp. Bao năm qua, những lần qua lại đụng độ với quân Nhật đa phần đều là tránh né không đánh, mà có đánh thì cũng lấm lét trốn trốn tránh tránh giấu giấu giếm giếm, đã bao giờ được thỏa sức bung hết tay chân, đã bao giờ được đánh một trận hả hê sảng khoái như lần này? Thế nhưng mắt thấy kháng chiến sắp thắng lợi đến nơi, mối liên minh vừa mới gầy dựng lại sắp biến thành kẻ thù trở mặt giết nhau, ông thực sự không biết kết cục rồi sẽ đi về đâu. Khoảnh khắc ấy, Dương Ấp suýt chút nữa đã đập bàn đứng phắt dậy, chửi đổng mấy câu rồi lột phăng bộ quân phục trên người.

Bầu không khí trong phòng tác chiến lại sục sôi chưa từng thấy. Mấy viên trung đoàn trưởng ai nấy đều nóng lòng muốn thử sức, mong mỏi mình sẽ trở thành cánh quân tiên phong tiếp nhận đầu hàng. Đám người này đều là những kẻ khôn lỏi. Tài sản của cải mà quân Nhật vơ vét suốt bảy tám năm qua trong thành Hoài Thượng Châu chất đống như núi, một khi Nhật Bản tuyên bố đầu hàng thì số tài sản ấy chẳng đời nào trả lại cho khổ chủ ban đầu được nữa, ai vào thành trước ắt sẽ ngồi mát ăn bát vàng hưởng lợi, đó là chuyện quá đỗi rõ ràng.

Dương Ấp mở to đôi mắt đục ngầu nhìn Trương Lâm Pha rồi cất giọng: "Thưa Sư trưởng, chùa Kỳ Tiên và La Tập đều thuộc khu vực phòng thủ của Chi đội Hoài Thượng, cùng với Đỗ Gia Lão Lâu tạo thành thế gọng kìm, có thể coi là bức bình phong che chắn cho đại bản doanh của họ. Chúng ta phái quân đến đó danh bất chính ngôn bất thuận, chẳng phải là cố ý khơi mào xung đột hay sao?"

Trương Lâm Pha cười nhạt đáp: "Ở mảnh đất Hoài Thượng Châu này, Sư đoàn 212 của chúng ta là lực lượng kháng Nhật danh chính ngôn thuận, nơi nào cũng là địa bàn của chúng ta cả. Huống chi hiện giờ quân Nhật còn chưa chính thức đầu hàng, chiến tranh vẫn chưa kết thúc. Đơn vị ta điều chỉnh bố phòng âu cũng là chuyện hợp tình hợp lý."

Dương Ấp nói: "Làm như vậy hoàn toàn là giấu đầu hở đuôi. Chi đội Hoài Thượng đâu phải lũ ngốc, họ thừa sức nhìn thấu nước cờ tiếp theo của chúng ta."

Trương Lâm Pha nói: "Có những chuyện ấy mà, họ thấy rõ mười mươi nhưng lại chẳng thể nói ra được đâu. Lý do của chúng ta hoàn toàn chính đáng. Nếu họ dám phản đối, cậu cứ việc chụp ngay cho họ cái mũ tranh danh đoạt lợi, ngấm ngầm tiếp tế cho giặc, họ không muốn đội cũng buộc phải đội lên đầu. Bản thân tôi tin chắc lần này họ không dám khiêu chiến đâu. Còn nếu họ dám nổ súng thì chính là hành vi phá hoại cuộc kháng chiến, hậu quả tự gánh lấy!"

Đêm hôm ấy, Dương Ấp trằn trọc không sao chợp mắt nổi. Mấy lần ông bật dậy khỏi giường định viết đôi dòng: lúc thì muốn viết đơn xin từ chức, lúc lại muốn viết cho Trần Thu Thạch một lá thư, trong thư chẳng cần đao to búa lớn gì, chỉ ôn lại chuyện cũ, nói lời từ biệt và chúc nhau một tiếng bảo trọng, có lẽ như thế cũng phần nào an ủi được nỗi cắn rứt, áy náy khôn nguôi trong lòng.

Thế nhưng mấy lần cầm bút lên, ông lại chẳng biết mở đầu thế nào. Ông đành vứt bút sang một bên, lật bản đồ tác chiến trải ra, chăm chú nhìn vào những đường nét đan xen chằng chịt.

Nhìn từ bản đồ, Kỳ Tiên Tự và La Tập lần lượt nằm ở phía đông bắc và tây nam của Đỗ Gia Lão Lâu, cách Đỗ Gia Lão Lâu đều không quá hai mươi dặm đường, ở giữa ngăn cách bởi một con sông Tây Cấp. Nơi đây là cửa ngõ nam bắc của Đỗ Gia Lão Lâu, lâu nay do chi đội Hoài Thượng phòng thủ. Kỳ Tiên Tự có binh lực một tiểu đoàn, La Tập có hai đại đội. Kể từ sau khi Trần Thu Thạch tới, nơi này lại được tăng cường thêm. Ngoài số vũ trang chính quy này, còn có mấy trung đội khu và một bộ phận dân quân, ngoài sáng trong tối, hư hư thực thực, không ai nắm rõ rốt cuộc ở đó có bao nhiêu quân. Nhưng Dương Ấp biết rõ một điều: là yết hầu yếu địa, chi đội Hoài Thượng tuyệt đối sẽ không dễ dàng để Sư đoàn 212 nhúng tay vào hai nơi đó. Tại sao Trương Lâm Pha lại thề thốt đòi điều binh tiến trú hai địa điểm này? Chẳng lẽ ông ta thực sự tin rằng chi đội Hoài Thượng sẽ ngoan ngoãn phục tùng? E rằng không phải, khéo chừng đây chính là cái bẫy Trương Lâm Pha giăng sẵn, ông ta muốn mượn danh nghĩa kháng Nhật để khiêu khích ở đó, chọc giận chi đội Hoài Thượng. Một khi chi đội Hoài Thượng động thủ, bốn trung đoàn tinh nhuệ của Sư đoàn 212 có thể từ ba hướng tiến công Đỗ Gia Lão Lâu, chiến tranh ắt không thể tránh khỏi.

Hiển nhiên, đây không phải Trương Lâm Pha tự tác chủ trương, ý đồ này xuất phát từ cấp trên.

Nỗi khổ tâm của Dương Ấp nằm ở chỗ, chuyện này biết nói thế nào với Trần Thu Thạch. Nếu nói như Trương Lâm Pha thì quá đỗi vô sỉ, quá đỗi lưu manh, những lời như vậy Dương Ấp ông thốt không nên lời.

Đêm ấy Dương Ấp nghĩ ngợi rất nhiều phương án, thậm chí còn có lúc bốc đồng muốn mượn cơ hội kiểm tra phòng vụ, chỉnh tề quân trang rồi bỏ đi cho rảnh. Nhưng bỏ đi rồi thì tính sao? Bản thân tòng quân từ năm mười tám tuổi, đến nay đã hai mươi ba năm, từng giao chiến với tàn dư Mãn Thanh, từng giao chiến với tay sai quân phiệt, đánh nhau sống chết với giặc Nhật. Mắt thấy kháng chiến sắp kết thúc, ông cũng có thể áo gấm về làng, chẳng ngờ phong vân đột biến, lắm chuyện sinh sự, thời cuộc lại trở nên hung hiểm dường này, lại sắp phải khai chiến với minh hữu và học trò của mình, cái thế giới này rốt cuộc làm sao thế này?

7

Một tháng sau, Triệu Tử Minh quay về chi đội Hoài Thượng.

Hàn Tử Quân không về cùng, ông đã được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh Quân khu Giang Hoài. Điều kỳ quặc là chức Tư lệnh bỏ trống nhưng lại không để Trần Thu Thạch tiếp quản, mà vẫn để ông giữ danh phận Phó Tư lệnh quyền Tư lệnh, phụ trách lãnh đạo quân sự của chi đội Hoài Thượng.

Trần Thu Thạch hơi bất ngờ trước sự sắp xếp này, Triệu Tử Minh rải rác tiết lộ một số tình hình nội bộ, thực chất cũng là nhắc nhở ông: mấy vị thủ trưởng ở quân khu và tỉnh ủy cho rằng ông qua lại hơi quá thân mật với quân Quốc dân đảng, lo lắng ông không kịp thích ứng trước cục diện chiến tranh mới, cho nên tạm thời vẫn cần quan sát thêm một thời gian.

Trần Thu Thạch chỉ biết cười khổ.

Triệu Tử Minh mang về một tập tài liệu tuyệt mật. Xét thấy kháng chiến chống Nhật đã bước vào giai đoạn then chốt cuối cùng, bộ đội phải tranh thủ khoảng thời gian này để chỉnh biên tầng lớp lãnh đạo, cấp tốc luyện quân ở cấp cơ sở. Khu vực phòng thủ phải thẩm định lại, các cứ điểm quân sự xung yếu phải tăng cường binh lực. Mà tất cả những điều này chỉ được tiến hành trong bí mật, bên trong siết chặt bên ngoài nới lỏng, công tác huấn luyện bộ đội vẫn lấy quân Nhật làm đối tượng tác chiến.

Trần Thu Thạch lập tức hiểu ngay: bộ đội cần chuẩn bị ứng biến, phải đề phòng Sư đoàn 212 của quân Quốc dân đảng tranh giành địa bàn.

Trần Thu Thạch nói: "Chiến dịch Quan Đình Phụ tuy giành thắng lợi, nhưng còn rất nhiều điểm chưa được như ý, bộc lộ nhược điểm hữu dũng vô mưu của các chỉ huy chúng ta. Liệu chúng ta có thể tranh thủ khoảng trống này mở một trường quân chính tùy doanh, một mặt học văn hóa chính sách, mặt khác nâng cao trình độ chiến thuật của cán bộ chỉ huy?"

Triệu Tử Minh nói: "Tôi không đồng ý với cách nói của anh. Chiến dịch Quan Đình Phụ do đích thân anh chỉ huy, đại tiệp toàn thắng, sao có thể bảo chỉ huy của chúng ta hữu dũng vô mưu?"

Trần Thu Thạch nói: "Chiến dịch Quan Đình Phụ chỉ có thể coi là đạt được mục đích chiến dịch, bảo đại tiệp toàn thắng là tự lừa mình dối người. Thắng lợi là thật, nhưng trong đó có rất nhiều điểm là lấy dũng thay mưu, dựa vào chiến thuật biển người, dựa vào đổ máu hy sinh mà có được. Về chuyện này tôi luôn canh cánh trong lòng, tôi hy vọng có thể nhanh chóng nâng cao trình độ chiến thuật của bộ đội, tôi không muốn thấy thêm nhiều hy sinh như vậy nữa."

Triệu Tử Minh thấy thái độ Trần Thu Thạch cứng rắn, sợ chọc giận vị Phật này, bèn hạ giọng nói: "Đồng chí Thu Thạch, xuất phát điểm của anh rất tốt, thế nhưng băng đóng ba thước không phải do cái lạnh một ngày, tập trung huấn luyện chiến thuật sợ rằng không kịp, hiệu quả cũng chẳng cao, bộ đội vẫn nên dựa trên tinh thần tương trợ lẫn nhau mà học hỏi."

Trần Thu Thạch kiên quyết: "Theo nguyên tắc trong chặt ngoài lỏng, chúng ta tập trung cán bộ cấp tiểu đoàn, đại đội lại, cũng có thể tạo ra ảo giác cho kẻ địch rằng chúng ta lơ là, nhưng thực tế chúng ta đang cấp tốc truyền thụ tư tưởng chiến thuật. Nước đến chân mới nhảy, mài gươm trước trận, không sắc thì cũng sáng, có lợi không hại."

Triệu Tử Minh nói: "Tập trung hết cán bộ tiểu đoàn, đại đội lại, bộ đội tính sao?"

Trần Thu Thạch đáp: "Cán bộ chính trị các cấp xưa nay khó can thiệp vào huấn luyện quân sự, tập trung chỉ huy quân sự lại, vừa hay để cán bộ chính trị nắm việc huấn luyện kỹ thuật và chiến thuật cấp tiểu đội, trung đội, một công đôi việc."

Triệu Tử Minh vẫn không đồng ý, nói: "Giáo trình thì sao? Cả hòm sách anh mang từ Thái Hành Sơn về, có phát hết xuống cũng chẳng đủ. Hơn nữa, tình hình mỗi nơi một khác."

Trần Thu Thạch nói: "Khoảng thời gian anh và Tư lệnh Hàn đi họp, tôi đã bảo Phòng Tác chiến chọn ra sáu ví dụ chiến đấu điển hình, trong đó hai trận có kinh nghiệm đáng nhân rộng, bốn trận có bài học đáng rút kinh nghiệm. Chỉ cần mười ngày, tập trung mổ xẻ sáu chiến dịch này, suy một ra ba, dung hội quán thông, là có thể nâng cao trình độ chiến thuật của chỉ huy cơ sở lên rất nhiều, chí ít cũng bồi dưỡng thêm ý thức chiến thuật."

Hai người không ai chịu nhường ai, giằng co suốt nửa ngày. Mặc cho Trần Thu Thạch mềm nắn rắn buông, Triệu Tử Minh nhất quyết không đồng ý mở trường tùy doanh. Cuối cùng Triệu Tử Minh đề xuất đưa ra Đảng ủy chi đội thảo luận quyết định. Trần Thu Thạch nổi đóa, đập bàn nói: "Trong chiến đấu, Tư lệnh có quyền độc đoán chuyên hành, quyền Tư lệnh có quyền thay mặt độc đoán chuyên hành! Nếu việc này cũng họp việc kia cũng họp, thì cần cái tay quyền Tư lệnh như tôi làm gì? Các người đi mà họp!"

Nói xong, ông phất tay áo bỏ đi.

Triệu Tử Minh chạy theo bén gót gọi với theo: "Thu Thạch, Thu Thạch, anh Trần, anh Trần! Có gì từ từ bàn bạc, anh xem anh làm cái trò gì thế này? Trong chiến đấu anh có thể độc đoán chuyên hành, nhưng hiện tại đã đánh nhau đâu!"

Về sau, trường tùy doanh rốt cuộc không thể mở được vì Quân khu Giang Hoài không đồng ý. Ý kiến của Quân khu Giang Hoài là: Tình hình hiện tại biến ảo khôn lường, tựa như dòng sông băng, mặt sông phẳng lặng mà ngầm dưới cuộn trào, một khi rạn nứt sẽ là sóng dữ ngập trời. Trong bối cảnh này, chỉ huy các cấp không được tự ý rời khỏi bộ đội, không chỉ phải đề phòng bên ngoài đột biến mà còn phải đề phòng nội bộ phát sinh rối loạn.

Đã có chỉ thị này, Trần Thu Thạch đành ngậm miệng, trong lòng ôm bao nỗi bực bội không thốt nên lời. Đúng lúc đó, tổ chức ngầm ở Hoài Thượng Châu gửi tình báo về: Sư đoàn 212 của quân Quốc dân đảng đang đẩy nhanh tiến độ điều động binh lực, mưu toan cưỡng bức đóng quân ở Tây Hoàng Tập và Kỳ Tiên Tự của ta.

Triệu Tử Minh vội vã dùng điện đài mã hóa báo cáo lên Quân khu Giang Hoài. Điện phản hồi của quân khu rất ngắn gọn: Thời kỳ phi thường, hết sức thận trọng, trong vòng mười ngày không đánh không tranh, địa bàn cũng không được để mất, sau mười ngày quân khu sẽ có đối sách khác.

Triệu Tử Minh đọc xong bức điện, mặt tối sầm lại, càu nhàu với Trần Thu Thạch: "Thái độ thế này là sao? Mập mờ nước đôi, chẳng ra đâu vào đâu. Không cho mất đất, lại không cho đánh, tôi có phải Tôn Ngộ Không đâu mà vung gậy Như Ý vẽ một đường thành hào trời ngăn cách! Quân nó kéo sang thì tôi biết làm sao, bắc loa gọi là nó tự cút chắc?"

Trần Thu Thạch cầm bức điện nghiền ngẫm hồi lâu mới nói: "Thái độ của quân khu rất rõ ràng, tạm thời không đối đầu gay gắt với họ. Không đánh nhau mà làm đấu tranh chính trị, đó là sở trường của anh."

Triệu Tử Minh nói: "Anh là quyền Tư lệnh, làm đấu tranh chính trị cũng phải có bảo đảm quân sự làm tiền đề, anh phải ra chủ ý."

Trần Thu Thạch nói: "Tôi chẳng có chủ ý gì, anh đi họp bàn đi."

Thực ra, Trần Thu Thạch tỏ thái độ xắt xéo như vậy không hoàn toàn vì giận dỗi. Tình hình đấu tranh hiện nay vô cùng phức tạp và tế nhị, ranh giới chính sách không rõ ràng, đành phải trông cậy vào cấp dưới tùy cơ ứng biến. Không cho đánh, lại không thể mất, thế thì chỉ còn cách đàm phán; nhưng Sư đoàn 212 đã quyết lấy Tây Hoàng Tập và Kỳ Tiên Tự bằng được, đàm phán căn bản không xong. Không đánh, không đàm, vậy còn biện pháp nào ngăn chặn nổi Sư đoàn 212? Chẳng lẽ từ trên trời rơi xuống một con sông lớn? Hay xảy ra một trận động đất nứt đôi ranh giới giữa Sở Thành với Tây Hoàng Tập, Kỳ Tiên Tự?

Vấn đề này khiến Trần Thu Thạch đau đầu nhức óc. Trong vòng mười ngày ông phải dùng kế hoãn binh để cản chân Sư đoàn 212, việc này khó hơn lên phương án tác chiến gấp bội. Thậm chí ông còn mong lúc này quân Nhật ở phía đông nam gây chuyện, như vậy có thể phân tán bớt sự chú ý của Sư đoàn 212.

Chiều hôm đó trước khi đóng trại nghỉ ngơi, Trần Thu Thạch theo lệ tắm cho Lão Sơn Dương. Kể từ khi Trần Cửu Xuyên cút xéo, Trần Thu Thạch tắm ngựa không để người khác nhúng tay. Ông kỳ cọ rất kỹ, sau gốc tai, nách trước, khoeo chân sau, chỗ nào cũng tắm tới, khâu cuối cùng là rửa mặt cho ngựa, khóe mắt cũng không bỏ qua.

Hôm đó Trần Thu Thạch lại có vẻ mất tập trung, tắm hơn một tiếng đồng hồ vẫn chưa xong, bàn chải trong tay quẹt bên nọ bên kia, đến cả Lão Sơn Dương cũng nhận ra bất thường, cứ chốc chốc lại quay đầu liếm tay ông.

Đang tắm, Trần Thu Thạch bỗng dừng lại, thẳng lưng lên, nhìn ráng chiều sắp tắt, nói với người nuôi ngựa mới: "Dắt Lão Sơn Dương về đi." Rồi lại bảo Phùng Tri Lương: "Đi, mời Viện trưởng Đào của bệnh viện qua đây cho tôi."

Đào Chí Chương mồ hôi nhễ nhại chạy sang, Trần Thu Thạch hỏi: "Bệnh ôn mã hoàng với bệnh sốt rét có phải là một không?"

Đào Chí Chương đáp: "Không phải là một, nhưng triệu chứng ban đầu tương tự nhau: phát sốt, rêu lưỡi ngả xanh, mặt đỏ gay, run cầm cập."

Trần Thu Thạch lại hỏi: "Bị sốt rét có cách nào chữa khỏi thật nhanh không?"

Đào Chí Chương nói: "Cách thì có chứ, vùng Giang Hoài sông ngòi đồng nước chằng chịt, người bị sốt rét khá nhiều, Đông y có sẵn phương thuốc."

Trần Thu Thạch nói: "Được, anh ra tay ngay lập tức, làm sao cho ra mười bệnh nhân sốt rét, thêm ba con lợn, hai con bò, dăm ba con lừa ngựa, tất cả đều phải dính sốt rét."

Đào Chí Chương kêu to: "Tư lệnh, bệnh viện của tôi là bệnh viện dã chiến, anh lại bảo tôi biến người lành thành người bệnh! Huống chi tôi đâu phải thú y, làm sao khiến gia súc cũng mắc sốt rét được?"

Trần Thu Thạch nói: "Chuyện đó tôi không cần biết, đây là mệnh lệnh."

Đào Chí Chương nói: "Biện pháp thì tôi nghĩ được, nhưng anh phải nói cho tôi biết tại sao phải làm thế? Tôi là thầy thuốc, thầy thuốc phải có y đức, chuyện táng tận lương tâm tôi không làm đâu."

Trần Thu Thạch cười cười: "Tôi không bắt anh làm chuyện táng tận lương tâm, nhưng tôi cũng không thể nói cho anh biết tại sao phải làm vậy. Tôi chỉ có thể bảo anh rằng, đây là vì thắng lợi của chiến tranh."

8

Trương Lâm Pha phái Dương Ấp tới chi đội Hoài Thượng đàm phán, trong vòng mười ngày phải đóng quân ở Tây Hoàng Tập và Kỳ Tiên Tự, giao cho Dương Ấp một nan đề tày trời. Trương Lâm Pha sa sầm nét mặt bảo Dương Ấp: "Lão Dương, tính từ hôm nay cho đến khi thu phục Tây Hoàng Tập và Kỳ Tiên Tự chỉ còn mười ngày, thời gian không chờ đợi ai. Anh đừng có thoái thác nữa, trách nhiệm của anh là tới chi đội Hoài Thượng nói thẳng với họ: Quốc quân vừa phải kháng Nhật, vừa phải kham loạn."

Dương Ấp nói: "Nói như vậy sợ rằng không ổn. Kháng chiến chưa kết thúc, chúng ta vẫn là mặt trận thống nhất, dùng hai chữ 'kham loạn' truyền tới tai chi đội Hoài Thượng, ngược lại sẽ khiến chúng ta lâm vào thế bị động."

Trương Lâm Pha nổi giận, đập tay lên mặt bàn: "Lão Dương, Phó Tham mưu trưởng, xin anh chú ý cho cái mông của mình! Cái mông của anh hiện đang ngồi trong phòng tác chiến của Sư đoàn 212, chứ không phải trên bàn tiệc của chi đội Hoài Thượng. Tôi nói cho anh hay, không có cái cây đại thụ là tôi đây che chở thì đám Quân Thống đã sớm ra tay với anh rồi. Bây giờ kháng chiến bước vào giai đoạn cuối, bề ngoài tưởng như êm thấm nhưng thực chất nguy cơ trùng trùng. Anh dẹp cái thói thanh cao của anh lại cho tôi, giao thiệp với chi đội Hoài Thượng không thể không màng nguyên tắc được nữa. Người hiểu chuyện thì bảo anh là kẻ ba phải dĩ hòa vi quý; người không hiểu chuyện lại tưởng anh đích thị là đồ ăn cây táo rào cây sung!"

Dương Ấp biết Trương Lâm Pha đã quyết tâm, chí tại tất đắc, đành ngậm miệng, trong lòng thầm tính toán tìm đường khác. Sáng hôm sau, Dương Ấp đề xuất với Trương Lâm Pha: "Xét thấy địa mạo đồi gò ở Tây Hoàng Tập và Kỳ Tiên Tự, đôi bên công thủ đều có ưu thế, quân ta đã muốn tiến trú nơi này thì vẫn nên nắm rõ tình hình xung quanh, bố trí các điểm chốt cho hợp lý hơn."

Trương Lâm Pha cảnh giác nhìn Dương Ấp: "Anh lại có mưu mẹo gì đấy?"

Dương Ấp nói: "Để thận trọng, tôi muốn đích thân đi khảo sát địa hình Tây Hoàng Tập và Kỳ Tiên Tự."

Trương Lâm Pha không nói gì, rít một hơi xì gà, lại nhìn chằm chằm vào bản đồ một lúc rồi mới ngẩng đầu lên: "Lão Dương, tôi nói cho anh biết, anh đừng có ôm tâm lý cầu may. Hiện tại đôi bên Quốc - Cộng đang bàn bạc về điều động quân sự, sau mười ngày tình hình có thể còn phức tạp hơn, việc chiếm lĩnh Tây Hoàng Tập và Kỳ Tiên Tự là thế tất yếu, gấp như lửa đốt. Kẻ nào đùn đẩy dây dưa tức là đào chân tường Đảng quốc. Muốn đi khảo sát địa hình thì cứ đi, nắm chắc trong lòng rồi hẵng đi đàm phán cũng được. Nhưng tuyệt đối không được để lộ ý đồ."

Dương Ấp lập tức thở phào nhẹ nhõm, bụng nghĩ: thuyền đến đầu cầu tự nhiên thẳng, đi được bước nào hay bước ấy.

Hôm ngày 22 tháng 7 âm lịch, trời thu trong vắt, vạn dặm không mây. Dương Ấp dẫn theo Trưởng phòng Chính huấn Quách Đắc Thụ, Phó phòng Tham mưu Tôn Văn Tiền, Phó phòng Quân nhu Triệu Dĩnh Mẫn, viên sĩ quan phụ tá Long Bách và Đại đội trưởng Đại đội Cảnh vệ Hoàng Thông Hóa, mang theo một tiểu đội, chia nhau ngồi trên một chiếc xe con mui trần GAZ và một chiếc xe tải, men theo Diêu Cương Chủy, Thần Tiên Pha, tiến về phía Tây Hoàng Tập.

Trên đường bàn về nhiệm vụ, Quách Đắc Thụ hỏi: "Nếu thực sự đàm phán đổ vỡ thì phải làm sao?"

Dương Ấp nói: "Phó mặc cho số trời vậy."

Tôn Văn Tiền nói: "Đánh nhau với chi đội Hoài Thượng e rằng còn gian nan hơn đánh nhau với giặc Nhật."

Dương Ấp bảo: "Chiến cuộc còn chưa bắt đầu, giờ nói gì cũng còn quá sớm. Chư vị đừng lo chuyện thiên hạ nữa, trước tiên hãy tính xem lát nữa nói chuyện với chi đội Hoài Thượng thế nào."

Trong lúc mọi người đang bàn tán rôm rả, Phó phòng Quân nhu Triệu Dĩnh Mẫn rất ít khi chen lời, chỉ cười mà không nói. Bao gồm cả Dương Ấp, chẳng một ai hay biết thân phận khác của Triệu Dĩnh Mẫn. Sau cuộc họp tác chiến hôm kia, Triệu Dĩnh Mẫn đã bắt liên lạc với trạm tình báo bí mật của chi đội Hoài Thượng đóng tại Hoài Thượng Châu, ngay đêm đó nhận được chỉ thị của quyền Tư lệnh chi đội Hoài Thượng Trần Thu Thạch, yêu cầu ông ta tung tin dịch bệnh bùng phát ở khu vực Tây Hoàng Tập, nhằm thúc đẩy Sư đoàn 212 cử nhân viên phòng dịch tới Tây Hoàng Tập điều tra. Ngờ đâu sáng sớm nay vừa mới phao tin ra ngoài, dịch bệnh còn chưa kịp râm ran thì Bộ Tư lệnh đã thông báo ông ta tháp tùng Phó Tham mưu trưởng Dương tới Tây Hoàng Tập khảo sát địa hình, quả thật đúng như mong muốn, trong lòng mừng thầm.

Đường núi gập ghềnh lồi lõm, gồ ghề khó đi. Đi chừng hơn hai tiếng đồng hồ, cách Tây Hoàng Tập còn khoảng sáu bảy dặm thì chạm mặt một toán người ngựa chặn đường. Sau khi xe dừng, phụ tá Long Bách và Đại đội trưởng Cảnh vệ Hoàng Thông Hóa từ trên chiếc xe tải phía sau nhảy xuống chạy lên trước thám thính. Lát sau, hai người hớt hải chạy về, Hoàng Thông Hóa nói: "Hỏng rồi, đằng trước gặp người dính mã hoàng ôn, người sắp chết rồi."

Dương Ấp "ồ" lên một tiếng, trầm ngâm: "Ủa, mùa này làm sao lại có mã hoàng ôn được? Triệu Phó phòng, anh hiểu y thuật, bệnh mã hoàng ôn có lưu hành vào mùa thu không?"

Triệu Dĩnh Mẫn nói: "Bệnh này cả hai mùa xuân thu đều có khả năng xuất hiện, nhưng phần lớn là vào mùa xuân. Năm nay vùng Giang Hoài mưa nhiều, sông ngòi đồng ruộng ngập úng, bọ gậy sinh sôi nảy nở, xuất hiện mã hoàng ôn cũng không có gì lạ. Mã hoàng ôn lây nhiễm cực mạnh, tốt nhất không nên lại gần. Tỷ lệ tử vong của bệnh này rất cao."

Quách Đắc Thụ hỏi Long Bách và Hoàng Thông Hóa: "Các cậu tận mắt thấy người bệnh chưa? Trông như thế nào?"

Long Bách thật thà đáp: "Chưa thấy ạ, không dám lại gần xem. Bệnh này ai dám đến gần."

Quách Đắc Thụ bảo Hoàng Thông Hóa: "Đi, gọi hai đứa lính với một trung đội trưởng, tới xem cho tôi rốt cuộc cái mã hoàng ôn này mặt mũi ra làm sao."

Hoàng Thông Hóa nhận lệnh rời đi, quát một viên trung đội trưởng dẫn theo hai binh sĩ chạy bước nhỏ tới, bảo đám dân khiêng người lật chăn ra, rụt rè dòm ngó một phen, lại khua chân múa tay hỏi han một hồi, rồi lại chạy bước nhỏ quay về. Khi còn cách nhóm người Dương Ấp chừng mười mấy bước, Triệu Dĩnh Mẫn đột nhiên quát lớn: "Đứng lại, đứng ngay đó trả lời! Bệnh nhân trông như thế nào?"

Ba người khựng phắt lại. Viên trung đội trưởng báo cáo: "Mặt bệnh nhân đỏ bừng, phát sốt, tôi sờ thử rồi, nóng ran cả người."

Dương Ấp hỏi: "Hỏi rõ chưa, từ đâu tới?"

Trung đội trưởng đáp: "Hỏi rõ rồi ạ, từ Tây Hoàng Tập tới."

Dương Ấp hỏi: "Khiêng đi đâu?"

Trung đội trưởng đáp: "Khiêng đến bờ sông Tùng Mao Lĩnh nằm chờ chết ạ."

Dương Ấp hỏi: "Đây là ca bệnh thứ mấy rồi?"

Trung đội trưởng đáp: "Đây là người thứ tư rồi ạ. Đêm qua chết hai người, nghe nói ở Tây Hoàng Tập còn ba người nữa bắt đầu sốt. Sáng sớm nay chết hai con lợn với một con lừa, lúc đang kéo cối xay thì lăn đùng ra đất, sùi bọt mép."

Trung đội trưởng báo cáo xong, mặt mũi cả đoàn người đều đen kịt. Tôn Văn Tiền chửi thề: "Mẹ nó chứ, sớm không dịch muộn không dịch, đúng lúc này lại phát dịch. Tôi thấy Tây Hoàng Tập không đi được nữa rồi."

Dương Ấp chần chừ hồi lâu mới nói: "Không đi e là không xong, vẫn phải vào xem thử. Hoàng Đại đội trưởng, cậu bảo viên trung đội trưởng với hai đứa lính kia đừng lên xe nữa, đi bộ về."

Triệu Dĩnh Mẫn dặn thêm: "Về tới nơi đừng về doanh trại, đi thẳng tới bệnh viện tìm bác sĩ Dư ở khoa Ba, cứ bảo tôi dặn, mỗi người tiêm một mũi Cadmium, sau đó vào phòng cách ly theo dõi."

Sắp xếp xong xuôi đâu vào đấy, họ mới lên xe tiếp tục xuất phát.

Quách Đắc Thụ nói: "Tôi thấy chúng ta cũng chẳng cần căng thẳng đến thế, tôi cóc tin chỉ ghé qua Tây Hoàng Tập một chuyến mà đã dính mã hoàng ôn, trong này liệu có uẩn khúc gì không? Vả lại, mã hoàng ôn giờ đâu phải chứng nan y, việc gì phải như thấy cọp."

Dương Ấp nói: "Tôi cũng nghĩ vậy, không vào hang cọp sao bắt được cọp con, tận mắt thấy thì trong lòng mới có số."

Triệu Dĩnh Mẫn cười khổ một tiếng, không nói thêm gì nữa.

Chẳng mấy chốc đã tới vành đai cảnh giới của chi đội Hoài Thượng. Đại đội phó của đại đội tiền tiêu chạy tới nghiêm chào báo cáo: "Trong bộ đội đã có ba người sốt cao, đã chuyển về Đỗ Gia Lão Lâu rồi ạ. Không rõ là bệnh gì, cấp trên không cho hỏi, chỉ thông báo mấy ngày nay tạm ngừng giúp dân lao động, thực hiện quân dân cách ly."

Dương Ấp không hỏi thêm, lên xe rồi mới nói: "Kế hoạch ban đầu là gặp Mã Kiến Khoa ở Tây Hoàng Tập, ăn với họ một bữa cơm để thăm dò thái độ. Giờ gặp phải tình huống này, chư vị bảo bữa cơm này có ăn nữa không?"

Tôn Văn Tiền nói: "Tôi thấy thôi đi."

Dương Ấp nói: "Chúng ta dù sao cũng phải xem qua tình hình phòng thủ của họ chứ, ngộ nhỡ sau này giao chiến thật thì còn biết trọng điểm của họ nằm ở đâu."

Quách Đắc Thụ nói: "Phó Tham mưu trưởng Dương, phòng vụ thì khỏi cần xem, ngày nào họ dời một con cờ thì Phòng Tình báo đều nắm rõ mười mươi. Huống hồ bây giờ bên họ là Trần Thu Thạch quyền Tư lệnh, tay này quỷ quyệt lắm, binh vô định thế, những gì chúng ta nhìn thấy đều là giả cả thôi."

Dương Ấp lại nhắm mắt lại, một hồi lâu sau mới nói: "Vậy được, người không xuống xe, xe không tắt máy, chạy quanh các phố lớn ngõ nhỏ ở Tây Hoàng Tập cho tôi hai vòng, rồi tới trung đoàn bộ của họ chào một tiếng, bảo là quân vụ bận rộn, không tiện quấy rầy."

Sau đó xe chạy tới Mã Trang ở phía đông nam Tây Hoàng Tập, vội vã gặp mặt viên chỉ huy cao nhất của chi đội Hoài Thượng tại đây là Trung đoàn trưởng Mã Kiến Khoa, đôi bên chào hỏi ngắn gọn vài câu. Dương Ấp viện cớ Bộ Tư lệnh triệu tập gấp không tiện nán lại, bữa trưa đành miễn. Mã Kiến Khoa cũng chẳng buồn giữ, chỉ nói: "Cũng được, hai hôm nay tình hình Tây Hoàng Tập không tốt, các thủ trưởng chi đội rất lo ngại dịch bệnh lan rộng, chúng tôi đang áp dụng các biện pháp phòng chống. Các vị quan khách cứ tự nhiên."

Dương Ấp cùng mọi người nán lại Tây Hoàng Tập tổng cộng chưa đầy một tiếng đồng hồ, nhưng cảnh tượng đập vào mắt lại khiến người ta kinh hãi. Theo đúng lời Dương Ấp căn dặn, người không xuống xe, xe không tắt máy. Ngoài cửa kính xe chốc chốc lại thấy người khiêng cáng chạy qua, sáu bảy nhà dân còn treo cờ vàng trước cửa ngõ—đó là dấu hiệu báo trong nhà có người mắc bệnh truyền nhiễm. Trên sân đập lúa ở đầu phía bắc Tây Hoàng Tập, một đám người đang dựng đống củi khô, bên trên đặt xác mấy con gia súc, đang chuẩn bị thiêu hủy. Khi xe rời khỏi Tây Hoàng Tập, đúng ngay vị trí đại đội tiền tiêu cảnh giới, từ đằng xa đã trông thấy một đoàn đưa đám. Quách Đắc Thụ buột miệng chửi: "Thật mẹ nó xú quẩy, Tây Hoàng Tập sao chớp mắt một cái đã thành địa ngục trần gian thế này?"

Cả xe người đều đinh ninh không chút nghi ngờ rằng Tây Hoàng Tập quả thực đã bùng phát mã hoàng ôn, trong lòng ai nấy u ám nặng trĩu. Thế nhưng Dương Ấp sau khi rời khỏi Tây Hoàng Tập lại dấy lên mối ngờ vực; bởi vì khi xe chầm chậm lăn bánh trên đường phố Tây Hoàng Tập, qua khung cửa kính, ông đã nhìn thấy trên sườn núi xa xa có một bầy ngựa, đó là binh sĩ chi đội Hoài Thượng đang thả ngựa. Giữa bầy ngựa đủ sắc màu ấy, ông nhận ra ngay con chiến mã màu hạt dẻ đậm với đặc điểm chân ngắn lưng dài—đó chính là con thần mã trong truyền thuyết, chiến mã Lão Sơn Dương của Trần Thu Thạch.