Trong cơn mơ màng, nghe thấy tiếng kèn quân sự vang dội, toàn thân Trương Văn An giật bắn lên. Mi mắt nặng trĩu, không sao mở ra được, nhưng trong lòng anh đã rõ, thứ âm thanh thúc giục không ngừng nghỉ này chính là kèn tập hợp khẩn cấp.

Thói quen sinh hoạt suốt hơn ba năm đã rèn cho anh một bản lĩnh: dù đang nửa tỉnh nửa mê, thậm chí trong miệng còn ngáy, anh vẫn có thể mặc quần áo. Mới mặc được một nửa, anh chợt tỉnh hẳn, mở mắt ra, cửa sổ giấy đã hửng sáng như bụng cá, tiếng kèn vẫn còn vang vọng bên tai. Anh ngẩn người ra một lúc, rồi tự bật cười, thấp giọng nói: "Phì! Nằm mơ!"

Cơn buồn ngủ đã bị xua tan, anh dựa vào thành giường, đôi mắt đờ đẫn, nhất thời như mất đi khả năng suy nghĩ, lại như có vô số thứ lớn nhỏ không đâu vào đâu muốn chen chúc xông vào đầu anh, không để anh tự chủ. Nhưng dần dần, những thứ lớn nhỏ tranh nhau chen lấn này tự nhiên xuất hiện một cái đầu tàu, thế là Trương Văn An đã lấy lại được năng lực suy nghĩ, lúc này anh mới thực sự tỉnh táo. Anh hồi tưởng lại giấc mơ vừa rồi.

Nửa tháng trước, vì một căn bệnh mụn nhọt mà quân y không có cách nào trị dứt điểm, anh do dự khá lâu, cuối cùng đã xin sư trưởng cho nghỉ phép dài hạn, rời khỏi sư bộ nơi anh đã phục vụ hơn ba năm, rời khỏi chiến khu thứ × nơi địch ta đan xen,tùy thời có thể xảy ra kịch chiến. Khi mới đến sư bộ, anh là một thượng sĩ văn thư, giờ đây khi rời đi, anh đã là một úy quan văn thư. Anh nhận được giấy phép, nhận được một nghìn đồng lộ phí, lại nhận thêm một nghìn đồng sư trưởng cho riêng, bảo là để anh mua thuốc. Đêm cuối trước khi đi, đồng nghiệp góp tiền mua ít rượu thịt đơn giản tiễn anh. Thế nhưng vừa uống đến cao trào, đột nhiên, tiếng kèn tập hợp khẩn cấp vang lên. Việc này vốn là cơm bữa, nhưng lúc đó, mấy người đồng nghiệp lại xúc động, thay anh tiếc nuối, sợ rằng ngày mai anh sẽ không đi được. Sau đó biết không có chuyện gì, lại mừng thay cho anh. Lúc đó anh cũng rất kích động, người vốn không giỏi biểu hiện bản thân như anh, lúc này cũng hăng hái nói: "Nếu xảy ra chiến đấu, tôi không về cũng không sao, tôi sẽ cùng mọi người sống chết một lần nữa!"

Giờ đây đã về đến nhà, không hiểu sao, tiếng kèn tập hợp khẩn cấp cuối cùng gặp được ở sư bộ lại xông vào giấc mộng đêm đầu tiên của anh khi về nhà.

Giống như những chú gà con đột nhiên sợ hãi mà tản mát trốn chạy, giờ từng con từng con rón rén chậm rãi chui ra từ góc tối, những phân cảnh giấc mơ cũng lộn xộn trôi nổi trong trí nhớ của anh. Đây là sự kinh hoàng và vui mừng, đắng cay và ngọt ngào, quá khứ và tương lai, thực tế và mộng ảo, tất cả trộn lẫn vào nhau. Anh nhắm mắt lại, như thể lại trở về trong mơ: anh bất ngờ mua được một con bò, dắt về nhà, mang đến cho hai ông bà một sự ngạc nhiên khó tả, đúng như cách anh bất ngờ bước vào cửa nhà vào chiều tối hôm qua; nhưng ngay lúc người cha đang cười tủm tỉm vỗ vào vai con bò, tiếng kèn tập hợp khẩn cấp đột nhiên vang lên, thế là con bò trong mộng ảo tương lai biến mất, những đồng đội quân ngũ trong thực tế quá khứ nhảy ra...

Trương Văn An toét miệng cười không thành tiếng, mặc dù là mơ, nhưng trong lòng anh vẫn ngọt ngào. Trên đường về, anh cứ luôn tính toán xem mấy đồng tiền khâu kín trong túi áo sát người kia nên dùng vào việc gì. Khi sư trưởng đưa một nghìn đồng này, đã chân thành dặn dò anh: tuyệt đối đừng tiêu xài bừa bãi, về nhà mua thuốc bồi bổ cơ thể. Lúc đó anh cảm động đến mức suýt rơi nước mắt, anh chân thành trả lời: "Báo cáo sư trưởng: tôi nhất định tuân thủ lời dạy của sư trưởng. Cơ thể là trên hết, cơ thể là vốn liếng lớn nhất và quan trọng nhất của chúng ta!" Nhưng sau ngày đầu tiên lên đường, anh đã có ý kiến mới, lời dạy "cơ thể là trên hết" của sư trưởng, anh vẫn tâm phục, nhưng anh lại dần tự tin rằng căn bệnh mụn nhọt này của mình chỉ cần nghỉ ngơi một thời gian, ăn nhiều thịt, - nhiều nhất là như người bác sĩ quân y ít nói kia nói, ăn nhiều trứng gà, thì chắc chắn sẽ khỏi; anh cảm thấy mình nên tiết kiệm một nghìn đồng này để hiếu kính cha mẹ, để cha mẹ dùng một nghìn đồng này làm một việc có lợi hơn. Nhưng cha mẹ sẽ dùng một nghìn đồng này như thế nào? Điểm này lại tiêu tốn mất quá nửa thời gian suy nghĩ của anh trong suốt nửa tháng hành trình. Tâm tư của mẹ anh thì anh biết: sửa sang lại căn nhà, rồi cưới cho anh một cô vợ. Còn cha anh thì sao, từ lâu đã muốn mua một con bò, kể từ sau lần thất thoát con bò hoa khỏe mạnh kia vào thời kỳ nội chiến cuối cùng, cha anh đã mấy lần gom góp tiền bạc, định mua lại một con, nhưng đều không thành. Anh đoán được, cha mẹ sẽ vì thế mà tranh cãi, và kết quả, cha nhất định sẽ nói: "Văn nhi, đây là tiền sư trưởng cho con mua thuốc, con không được phụ lòng tốt của người ta." Suốt một tuần, những lúc rảnh rỗi trên đường, anh cứ luôn vừa đưa tay lén sờ vào xấp tiền trong túi áo sát người, vừa suy nghĩ cách giải quyết bài toán khó này. Cuối cùng anh cũng nghĩ ra một cách rất khéo léo: anh sẽ không nói mình có số tiền này, về nhà nghỉ ngơi một ngày, anh sẽ giấu cha mẹ mua sẵn một con bò, tự mình dắt về nhà, tạo cho cha mẹ một niềm vui bất ngờ.

Trương Văn An càng nghĩ càng vui, trước mắt anh liền hiện ra một con bò vàng xinh đẹp, mở to đôi mắt long lanh, cái miệng ngoáy ngoáy, chân trước quỳ xuống, nằm đó rất nhàn nhã.

Trương Văn An lại không kìm được cười: lần này lại cười thành tiếng, và tiếng cười cũng đánh tan mộng ảo của anh, anh ngẩng đầu lên nhìn, cửa sổ giấy đã nhuộm đầy màu hồng phấn tươi sáng. Con gà trống nhà hàng xóm đang đầy tinh thần vươn cổ gáy vang. Trong phòng cha mẹ bên cạnh đã có tiếng động, cha đang ho, mẹ đang đổ thứ gì đó vào sọt tre.

Trương Văn An cũng đứng dậy, mặc xong quần áo, vừa cài khuy áo, vừa lên kế hoạch, làm thế nào để vào trấn tìm lão Đổng quen biết, làm thế nào để thực hiện đại sự bí mật trong mơ của mình. "Có lẽ tiền không đủ," - anh lo lắng nghĩ, nhưng lại lập tức tự an ủi: "Thiếu chắc cũng chẳng bao nhiêu đâu, may là lộ phí vẫn còn dư chút ít, thế này chắc là đủ rồi." Thế là anh lại một lần nữa cách lớp áo sờ vào xấp tiền trong túi áo sát người, trên mặt thoáng hiện một nụ cười đắc ý.

Hôm qua về đến nhà đã muộn; hai ông bà thương con vất vả đường xa, trò chuyện đôi câu gia đình rồi giục anh đi ngủ. Thế nhưng hai ông bà lại rất phấn khích, như thể nhặt được một viên dạ minh châu, sợ chưa đến lúc trời sáng, liền đi báo cho hàng xóm láng giềng suốt đêm. Lão già còn lội bộ trong bóng tối một dặm đường, tìm mấy người bạn già hay ngồi trà quán, trịnh trọng thổ lộ nỗi niềm vui sướng trong lòng. Lão còn hỏi thăm người ta: "Chức vị úy quan văn thư này lớn cỡ nào?" Lão già trong lòng có tính toán: để chúc mừng con trai vinh quy, lão nên bán một gánh bắp bày hai mâm rượu mời khách một bữa, lão phải làm rõ xem chức vụ của con trai lớn cỡ nào, rồi mới dễ tìm người bồi khách tương xứng.

Tối hôm qua, tin tức Trương Văn An trở về đã truyền khắp cả làng, cho nên hôm nay sau khi Trương Văn An thức dậy không lâu, khi mặt trời đỏ như máu trên đỉnh núi phía đông còn chưa xua tan hết màn sương sớm, những người đến thăm đã chật kín gian nhà chính nhà họ Trương.

Họ tranh nhau nói, ném một đống câu hỏi về phía Trương Văn An, khiến chàng thanh niên từng trải này lúng túng không biết nên trả lời ai cho phải! Anh chỉ có thể trả lời chung chung: "Tốt, tốt, đều tốt, tiền tuyến cái gì cũng tốt! Đánh rất hay! Đồ ăn ư? Đương nhiên rồi, dù sao cũng là tiền tuyến mà, nhưng cũng tốt!" Miệng thì nói vậy, nhưng trong lòng lại thấy rất áy náy, vì anh không thể nói cụ thể hơn. Anh cảm thấy những ánh mắt không hài lòng từ khắp nơi bắn tới, chằm chằm nhìn vào mặt anh, dường như đều có ý đó: cái gì cũng tốt, chúng tôi nghe quen rồi, nhưng anh là người cùng thôn, người nhà, anh không thể nói thêm chút gì sao?

Trương Văn An bàng hoàng nhìn mọi người, đưa tay kéo vạt áo quân phục vải xám của mình. Cảnh tượng tòa án quân sự mở phiên tòa từng thấy ở sư bộ đột nhiên hiện lên trong tâm trí anh, anh cảm thấy tình thế trước mắt này, anh - một úy quan văn thư nhỏ bé, dường như đang bị xét xử trước đám người này, anh phải chịu trách nhiệm cho từng lời nói của mình, anh hiểu từng câu từng chữ của mình hệ trọng đến mức nào. Nghĩ đến đây, anh trấn tĩnh lại, dùng giọng điệu vô cùng tự tin nói: "Khổ thì cũng có khổ chút ít, nhưng vì để đánh bại quỷ Nhật, không nên khổ chút sao?..." Anh khựng lại, rất muốn lôi ra vài câu huấn thị đã nghe thuộc lòng, nhưng cuối cùng chỉ cười gượng gạo, kết thúc câu chuyện một cách rất không tự nhiên.

Tiếp đó, cha của Trương Văn An và mấy người già trong thôn dùng giọng điệu đầy kinh ngạc bàn luận về cái "thế đạo" thay đổi khôn lường này. Còn mấy thanh niên khác thì hỏi thăm Trương Văn An về những người cùng thôn cũng đang ở tiền tuyến đánh quỷ.

"Không biết." Anh nghĩ một lát, chậm rãi lắc đầu nói. Nhưng sợ đối phương hiểu lầm, vội vàng giải thích tiếp: "Thật sự là không biết. Anh nghĩ xem, đất tiền tuyến rộng bao nhiêu? Mấy nghìn dặm! Chỉ nói tiền tuyến, biết họ đang ở chiến khu nào? Dù có cùng ở một chiến khu, bộ đội nhiều như vậy, biết anh ta ở trong đơn vị nào? Ngay cả khi cùng một đơn vị đi chăng nữa, mấy vạn người, nếu không tình cờ, cũng sẽ không biết đâu."

"Ồ, đoán ngay là anh chẳng biết một ai mà!"

Có người châm chọc một câu. Trương Văn An bắt đầu sốt ruột, anh không thể chịu tiếng oan vô cớ, anh đang định thanh minh, thì có một người đứng tuổi hơn chen vào: "Thôi, thôi: để chúng tôi hỏi một người, nếu anh còn không biết nữa, thì anh đúng là cái đèn lồng sơn đen. Người này đi đã hơn bốn năm rồi, nơi anh ta đi qua cũng không ít, từng đến phủ Trường Sa, từng đến tỉnh Hồ Bắc, cũng đến cả Giang Tây, anh ta lên tiền tuyến không phải tay không, còn mang theo bốn con ngựa thồ và một gã phụ việc: người này, anh không thể không biết."

"Đúng, đúng, hai năm nay không có tin tức gì, con trai anh ta đang đi tìm khắp nơi."

Những thanh niên khác phụ họa theo.

"Rốt cuộc anh cũng phải nói tên anh ta ra chứ!" Trương Văn An bối rối nói, như một học sinh trung học sắp thi, không đoán được thầy giáo sẽ ra đề bài gì để làm khó mình.

Nhưng tâm trạng này của anh, người ta không hiểu. Có người bĩu môi với đồng bạn, nửa thật nửa đùa châm biếm Trương Văn An: "Phải rồi, phải có tên họ mới tra khảo được chứ." "Tên họ ư?" Một người khác mất kiên nhẫn hét lên, "Sao lại không? Anh ta chính là Trần Hải Thanh chuyên dắt ngựa thồ ở ngôi làng bên kia núi!"

"Trần - Hải - Thanh! Ồ!" Trương Văn An lặp lại như tiếng vang. Anh nhớ ra rồi, khi mình chưa lên tiền tuyến, trong thôn từng lấy Trần Hải Thanh này làm chủ đề câu chuyện, vì anh ta bỏ lại mẹ già và vợ, mang theo bốn con ngựa thồ của mình đi đầu quân cho hậu cần, được biên chế vào đội vận tải, lặn lội vạn dặm đi đánh Nhật; Trần - Hải - Thanh, người này anh không quen, thế nhưng cái tên này đi kèm với sự lì lợm đó, từng giống như một cái bóng đuổi theo anh, cho đến khi chính anh cũng hạ quyết tâm chạy ra tiền tuyến. Mắt anh sáng lên, nhìn thẳng vào mấy người đồng hương trước mặt, anh lặp lại một lần nữa: "Trần - Hải Thanh! Sao lại không biết!" Nhưng ngay lập tức thu mình lại, anh lại cảm thấy hoang mang. Trần Hải Thanh sau khi đến tiền tuyến rốt cuộc thế nào? Thực sự anh còn phải lộn ngược lại hỏi thăm mấy người đồng hương này. Trong cuộc sống căng thẳng ở tiền tuyến, ngay cả cái tên này cũng đã phai mờ trong trí nhớ của anh, thế nhưng vì một lòng tự trọng không chịu nổi sự chế giễu của người khác, hơn nữa vì không muốn cứ làm mọi người thất vọng, anh đành cắn rứt lương tâm miễn cưỡng nói:

"Trần - anh ta ư - anh ta sống rất tốt!"

Lời vừa ra khỏi miệng, anh liền rùng mình một cái. Anh nghe giọng mình nói, sao mà trống rỗng. May mà mấy người kia đều không để ý. Người đầu tiên hỏi anh thở dài nói tiếp: "Ai, sống rất tốt. Nhưng ngựa thồ của anh ta đều tiêu đời cả rồi. Con trai anh ta năm ngoái nhận được thư, hai con bị máy bay quỷ Nhật oanh tạc nát bấy, một con trúng đạn pháo, cũng xong đời, con còn lại, bị bệnh chết, đến mức này, Trần Hải Thanh đã có thể về được chưa? Nhưng không! Tính cứng cỏi của anh ta trỗi dậy vì cú này, anh ta muốn báo thù cho ngựa thồ của mình, anh ta kiên quyết tòng quân, không đánh quỷ Nhật ra khỏi Trung Quốc, anh ta nói không về nhà! - Ồ, anh nói anh ta sống rất tốt, đây là tin vui, nhà anh ta hai năm nay không nhận được thư của anh ta rồi."

"Thì ra là -" Trương Văn An thẫn thờ nói, nhưng cảm thấy ánh mắt mọi người đều dồn vào mình, liền giật mình mở mắt, vội sửa lời: "Thì ra là hai năm không có thư. Không sao,... Trần Hải Thanh là một hán tử dũng cảm, người dũng cảm sẽ không chết đâu. Anh ta là người tốt, đạn pháo có mắt, không đánh người tốt!" Anh càng nói càng hăng, chính mình cũng không rõ là do suy diễn hay là sự thật, nhưng tâm trạng phấn khích khiến anh không thể không nói như vậy: "Tôi nghĩ, anh ta hẳn đã là thượng đẳng binh rồi, có lẽ đã thăng lên trung đội trưởng. Trần - Hải - Thanh, anh ta là vinh quang của làng chúng ta!"

"Thế thì - ông trời vẫn có mắt!" Mọi người đều tán thưởng nói.

"Ai bảo không có mắt!" Trương Văn An bị sự hăng hái của chính mình đẩy đến mức quên cả bản thân. Mặt anh đỏ gay, rơm rớm nước mắt. "Nếu không, chủ nghĩa đế quốc xâm lược đã sớm xưng bá thế giới rồi." Anh trịnh trọng giơ một cánh tay lên, "Nói cho các người biết: trên thế giới này rốt cuộc người tốt vẫn nhiều, người xấu ít. Người tốt tôi thấy ở tiền tuyến, thực sự quá tốt, quá nhiều, dường như người tốt của Trung Quốc đều ở tiền tuyến cả vậy. Người xấu hôm nay tuy hống hách, nhưng rốt cuộc không thoát khỏi báo ứng. Bản thân hắn thoát được, con trai hắn nhất định không thoát được. Con trai hắn thoát được, con trai của con trai hắn nhất định phải chịu báo ứng."

Toàn bộ sức mạnh sinh mệnh của Trương Văn An dường như đều được sử dụng hết trong mấy câu nói này, anh chậm rãi đưa tay lau mồ hôi trên trán, cười thẫn thờ, rồi không lên tiếng nữa.

Chiều hôm đó, mây mù bao phủ bầu trời, mảng nhạt mảng đậm, bầu trời giống như một tấm vải xám phai màu không đều. Không khí ẩm ướt và nóng bức, khiến người ta ngột ngạt.

Trương Văn An leo lên sườn núi không cao lắm ấy, chỉ cảm thấy hai chân nặng trịch, hơi thở cũng không thông. Anh bần thần đứng lại, ngước mắt lên, lười biếng nhìn lúa màu trên sườn núi, rồi ngồi xuống một tảng đá bên đường. Đỉnh dốc dù sao cũng thoáng đãng hơn, ngồi một lúc, anh cảm thấy sự bực bội trong ngực cũng dần lắng xuống. Anh nhìn con đường mình vừa đi tới, thị trấn nằm trong khe núi kia, cụm nhà cửa đen sì, dài ngoằng như một con sâu róm màu xám đen lốm đốm; anh chăm chú nhìn rất lâu, sự bực bội trong lòng lại dần bò dậy, rồi khẽ thở dài, không muốn nhìn nữa liền quay mặt đi, nhìn về hướng ngược lại, ở đây, con đường xuống dốc khá bằng phẳng, nhưng như những con sóng, dốc này vừa xong, dốc khác lại nhô lên, qua dốc này nữa mới là ngôi làng nơi nhà Trương Văn An tọa lạc. Anh nhìn xa xa, nghĩ mẹ lúc này có lẽ đang tất bật chuẩn bị cơm tối, - sáng nay nói là sẽ thịt một con gà, dành riêng cho đứa con từ xa trở về. Lúc này, con gà mái mà ngày lễ tết cũng không nỡ ăn kia, chắc đã hầm trên lửa rồi nhỉ? Trương Văn An trong lòng bỗng cảm thấy một vị ngọt xen lẫn chua khó tả. Và vị này, lập tức lại biến thành nỗi đắng cay đơn thuần, - hay nói cách khác, anh bắt đầu hoảng sợ. Giống như một người đi buôn xa, nhiều năm vất vả, nay trở về, người nhà mong ngóng anh mang về đống tiền lớn, ai ngờ anh mang về chỉ là đôi bàn tay trắng, anh đầy sự hổ thẹn, nhìn thấy cửa làng, trái lại không nhấc nổi dũng khí để bước vào. Mặc dù cha mẹ Trương Văn An vốn dĩ chẳng trông mong con trai phát tài trở về, họ cảm thấy con trai trở về vẫn lành lặn, chính là tài lộc lớn nhất; mặc dù những tính toán của Trương Văn An trên đường cũng như sáng nay anh lấy cớ vào trấn thăm bạn, thực chất lại ấp ủ một "kế hoạch rất lớn", cha mẹ anh cũng không hề hay biết một chút nào: mặc dù niềm mong mỏi đơn thuần của hai ông bà chỉ là nhìn thấy con trai ăn uống ngon lành con gà mái hầm nhừ kia; - thế nhưng Trương Văn An lúc này ngồi ngẩn ngơ bên đường cách một sườn núi, lại không thể không tràn đầy hoảng sợ, nghĩ là nên về nhà sớm, nhưng hai chân lại cứ lỳ ra đó, nhất quyết không chịu đứng dậy.

Anh thở dài một hơi, lại nhìn con sâu róm lớn xám đen lốm đốm nằm dưới khe núi dốc, nhớ lại không đầy nửa tiếng trước mình đã chạm phải cái mũi xám xịt trong những khu phố ô uế đó, nhớ lại giấc mộng đẹp mình đã mơ trên đường trở về từ tiền tuyến, nhớ lại buổi sáng khi rời nhà mình vẫn còn đầy hứng khởi chắc mẩm, anh không thể không tức giận. Anh hận ai? Nói không rõ, nhưng trong nỗi hận đó cũng có chính bản thân mình, đó là sự thật. Anh hận mình là một thằng ngốc lớn. Đừng nói thế giới vạn tượng hỗn loạn anh không hiểu ra sao, ngay cả cái xã hội con sâu róm nhỏ xám đen lốm đốm dưới sườn núi kia anh còn chưa nhìn thấu.

Mặc dù lão Đổng chê anh đi xa mấy năm, chỉ học được mấy câu rao bán cao dán chó, nhưng lúc này nghĩ lại, anh thực sự cảm kích lão già mũi đỏ như rượu này tâm tính thẳng thắn. Lão đã vén cái nắp của hố tối tăm mốc meo kia lên, cho Trương Văn An liếc nhìn một cái. Khi lão già này nói với anh "nghìn đồng chỉ mua được nửa cái đùi bò", Trương Văn An dĩ nhiên là ngẩn người ra, nhưng cũng chỉ là cụt hứng mà thôi, tiếp đó lão lại rít giọng nói về những kẻ găm hàng tích trữ đã no nê, nói về thủ đoạn xoay trời chuyển đất của những kẻ đó, cuộc sống xa hoa trụy lạc, Trương Văn An lúc này mới thực sự hoảng sợ, một cảm xúc phức tạp quấy nhiễu tâm linh anh. Anh vẫn đang nghe, nhưng nghe mà không vào. Cuối cùng anh thẫn thờ bước ra khỏi thị trấn đó, leo lên cái dốc đầu tiên về nhà, mang theo đầy bụng phiền muộn và phẫn nộ.

Tại sao lại vội vàng trở về như vậy, chính anh cũng không rõ lắm. Anh chỉ cảm thấy mục đích mình vào trấn đã vỡ tan tành ngay lập tức, thậm chí còn mơ hồ cảm thấy lần này mình từ tiền tuyến trở về cũng trở nên vô nghĩa. Sự phẫn hận của anh, đương nhiên là vì biết được vẫn còn những kẻ mất nhân tính này coi tai nạn của dân tộc là cơ hội phát tài, nhưng nếu không phải kế hoạch anh tính toán kỹ lưỡng trên đường lại biến thành bánh vẽ, thì trong nỗi phẫn hận anh có lẽ đã không bi ai đến thế.

Một con chim cuốc không biết trốn nơi nào, cứ kêu mãi.

Đám mây dường như hạ thấp hơn, như thể đè sát trên đầu, hít thở không thuận tiện.

Trương Văn An cuối cùng lười biếng đứng dậy, không tình nguyện đi xuống dốc. Nhưng đi được vài bước, bước chân anh liền nhanh hơn. Bây giờ anh lại vội vã muốn về nhà, giống như một người chịu thiệt thòi bên ngoài, liền nhớ đến sự ấm áp của gia đình, anh bây giờ chính là rất cần sự ấm áp này. "Chỉ mua được nửa cái đùi bò!" Anh nghĩ đến câu nói này của lão Đổng, tim lại co thắt lại, nhưng khóe miệng lại ép ra một nụ cười dữ tợn. Có một con bò hay không, nói thật lòng, anh có thể không bận tâm lắm, nhưng điều khiến anh phẫn uất và đau lòng nhất, là kế hoạch muốn sử dụng một nghìn đồng kia của anh đã bị đảo lộn hoàn toàn!

Anh vô thức đưa tay cách lớp áo sờ vào xấp tiền trong túi áo lót. Vuông vức, cứng cáp, nó vẫn ở đó, không sai chút nào. Nhưng cảm giác trên tay mặc dù vẫn không khác gì việc sờ hàng nghìn lần trên đường vạn dặm, cảm giác trong lòng lại khác hẳn. "Hừ, nửa cái đùi bò đấy!" Anh lại nghĩ như vậy. Lần này lại không thể cười dữ tợn được, anh nhổ một bãi nước bọt.

Bốn

Một mạch xuống dốc, đi trên mặt đất bằng phẳng không được bao nhiêu bước, thì lại đến đoạn lên dốc. Vì ở trong thung lũng, ở đây đặc biệt âm u. Lác đác mấy gian nhà tranh, tựa vào phía đón nắng của sườn núi. Một dòng suối nhỏ chập chờn lúc ẩn lúc hiện xuyên qua những gian nhà tranh này.

Trương Văn An vừa định lên dốc, có một người từ trên dốc chạy xuống, thấy anh liền vui mừng hớn hở chào hỏi, nhưng người này, Trương Văn An lại không quen.

Chàng thanh niên này mặt đỏ gay, trong mắt ánh lên tia sáng phấn khởi vui mừng, chặn đường Trương Văn An, liền thao thao bất tuyệt kể lể một tràng. Trương Văn An nghe được một nửa, liền hiểu ra; chàng thanh niên này chính là con trai của Trần Hải Thanh, vừa mới đến nhà anh, giờ lại đuổi theo, hy vọng sớm nhìn thấy anh, hy vọng biết thêm nhiều tin tức về cha mình.

"À, à, cậu chính là con trai của Trần Hải Thanh sao? À, cha cậu chính là người mang theo bốn con ngựa thồ lên tiền tuyến?... " Trương Văn An ngạc nhiên nói. Sự phấn khởi và vui sướng của chàng thanh niên rõ ràng đã lây sang anh, anh quên mất mình và Trần Hải Thanh ở tiền tuyến chưa từng gặp mặt, thậm chí hoàn toàn không biết nhân vật này đang ở nơi nào, "Tuyệt vời, cha cậu là một anh hùng!" Anh trịnh trọng nói với chàng thanh niên đó, "Dũng cảm!... Không sai, đương nhiên là trung đội trưởng rồi." Anh tiện miệng trả lời câu hỏi vui sướng không tự chủ được của chàng thanh niên, hoàn toàn quên mất đây là điều do chính mình bịa ra để đối phó với người trong thôn.

Hóa ra những điều Trương Văn An nói bừa bãi về Trần Hải Thanh sáng nay, đã truyền đến tai người con trai đó, người con trai tin hoàn toàn, vui mừng khôn xiết, chính vì tin tưởng, chính vì vui mừng, cho nên anh không tiếc bôn ba suốt nửa ngày, muốn tìm Trương Văn An, mời anh đích thân nói lại một lần, để mình tự tai nghe lại một lần nữa.

Hai người lúc này đã đi gần đến một gian nhà tranh, có một cái máng ngựa bỏ hoang nằm ngang bên phải cửa gỗ. Con trai Trần Hải Thanh nói: "Đây là nhà của tôi. Mời anh vào ngồi một chút, bà nội tôi còn muốn hỏi anh vài câu. Bà lão không đích thân nghe thấy thì không yên lòng đâu."

Trương Văn An chợt giật thót tim. Giống như tỉnh lại từ trong mộng, lúc này anh mới hiểu ra việc mình bịa đặt vô hại đã tự trói buộc chính mình. Làm sao đây: tiếp tục bịa đặt hay là thú nhận lỗi của mình trước mặt người con trai này? Anh đang do dự không quyết, thì đã bị người con trai này kéo vào trong nhà tranh.

Lời cảm ơn, chào đón, cùng các loại câu hỏi, Trương Văn An lập tức bị vây hãm, ngẩn người một lúc lâu, anh mới nhìn rõ người trước mặt mình, ngoài người con trai đó ra, còn có một bà lão, mà nằm trên giường ở góc nhà, lại có một người đàn bà trung niên tiều tụy không chịu nổi. Anh thẫn thờ nhìn, miệng dù "ừ ừ" đáp lại, nhưng tai thì chẳng nghe vào được gì. Cảm giác bị xét xử, lại trồi lên trong lòng anh. Nhưng cuối cùng trấn tĩnh lại, anh đột nhiên hỏi người con trai đó: "Người bị bệnh là ai?"

"Mẹ tôi," người con trai trả lời.

"Gần một năm rồi, không mời nổi thầy lang, cũng không có tiền mua thuốc uống." Bà lão tiếp lời, thế là lại than khổ: lương ưu đãi đủ ba miệng ăn, nhưng không đủ tiền ốm đau; nào lại có thể không mặc quần áo chứ, hàng năm cũng có chút tiền tuất thêm, nhưng đời sống đắt đỏ, may một cái áo, chỉ tính tiền chỉ, đã bằng hai cái áo ngày trước.

"Bệnh của mẹ, một nửa là do lo lắng mà ra," người con trai xen vào, "hôm nay nghe tin vui, tinh thần khá hơn nhiều rồi đấy!"

"Chẳng phải sao! Tạ ơn trời đất, rốt cuộc vẫn khỏe mạnh ở đó," nếp nhăn trên mặt bà lão bỗng nhiên như giãn ra, trông thật trang nghiêm và thành kính, "Bồ Tát phù hộ người tốt! Anh Trương, anh đi nghe ngóng xem, Hải Thanh nhà chúng tôi xưa nay là người tốt ngay thẳng, tôi sống hơn bảy mươi tuổi, nhìn thấy nhiều rồi, người tốt luôn có báo đáp tốt!"

"Chẳng phải sao, người tốt luôn có báo đáp tốt!" Người bệnh trên giường cũng lẩm bẩm thấp giọng, như đang cầu nguyện.

Bây giờ Trương Văn An đã thực sự trấn tĩnh. Nhìn ba thế hệ nhà này vui mừng như vậy, anh cũng không thể không vui; thế nhưng anh lại lo âu thấp thỏm trong lòng, không dám tưởng tượng tình hình sẽ ra sao nếu lời nói dối này của mình rốt cuộc không thể làm tròn. Bây giờ anh hoàn toàn hiểu rõ: nếu lời nói dối này của mình không tròn, vậy thì tội nghiệt mình gây ra quả thực không nhỏ. Điểm này, buộc anh phải lấy dũng khí, trấn tĩnh lại, hạ quyết tâm, nói dối đến cùng.

Anh bắt đầu ấp úng bịa đặt về tình hình cuộc sống gần đây của Trần Hải Thanh; anh mạnh dạn tạo cho Trần Hải Thanh một tương lai đầy hy vọng, anh lại sắp xếp Trần Hải Thanh vào sư nào doanh nào liên nào, hơn nữa còn bịa ra một địa danh đóng quân.

Ba người trong nhà ba thế hệ này đều lặng lẽ lắng nghe, tâm trạng kính ngưỡng và cảm kích của họ, có thể biết được từ cái miệng há hốc và tiếng thở gấp gáp nặng nề của họ. Sau khi Trương Văn An nói xong, ba người trong nhà này vẫn như nhập định, vô cùng trang nghiêm và thành kính.

Đột nhiên bà lão run run giọng hỏi: "Anh Trương, khi anh về, Hải Thanh nhà chúng tôi không nhờ anh mang tin gì về sao?"

Trương Văn An lại bối rối, trong lòng đang tính toán, một tay theo thói quen sờ vào vạt áo, vô tình chạm phải xấp tiền giấu trong túi áo lót, đột nhiên tim anh đập mạnh, nảy ra một kế. Tình hình lúc này, không cho phép anh suy nghĩ nhiều, chính anh cũng phấn khích khó hiểu, một tay cách lớp áo ấn chặt những xấp tiền đó, một tay vươn lên, như cử chỉ thường thấy của quan trưởng trong đội ngũ khi tuyên bố việc quan trọng, anh lớn tiếng nói: "Thư thì không, nhưng, có mang tiền về đấy!"

Bà lão và cháu trai kinh ngạc "á" một tiếng, người bệnh trên giường khẽ thở hắt ra một hơi.

Trương Văn An mặt đỏ bừng, tim đập thình thịch, rất khó khăn móc xấp tiền kia ra khỏi túi áo sát người, đây vẫn là nguyên dạng anh dùng giấy dầu bọc lại sau khi nhận từ tay sư trưởng nửa tháng trước. Anh hoảng hoảng hốt hốt xé nát lớp giấy mỏng, ngón tay tê cứng cầm lấy xấp tiền không tính là mỏng đó, tim đập càng dữ dội hơn, ngón tay anh vừa định dần dần chạm đến khoảng một nửa xấp tiền này, đột nhiên một nụ cười dữ tợn thoáng qua mặt anh, anh lù lù đứng dậy liền nhét hết xấp tiền này vào tay con trai Trần Hải Thanh.

"Á, bao nhiêu?" Chàng thanh niên chỉ thấy nhiều, nhưng chưa nghĩ đến mức nhiều nằm ngoài dự liệu của mình.

Trương Văn An chưa kịp trả lời, bà lão chen vào: "Ừm, cái này có năm trăm rồi nhỉ, Hải Thanh..." Nhưng bà không thể nói tiếp được nữa, câu trả lời của Trương Văn An khiến bà giật mình.

"Một nghìn!" Trương Văn An rít qua kẽ răng hai từ này.

Ba thế hệ trong nhà đều nghe rất rõ, nhưng đều không tin lại đồng thanh hỏi lại: "Bao nhiêu?"

"Một nghìn, chỉ đủ nửa cái đùi bò thôi." Trương Văn An lười biếng nói, trong lòng có một cảm giác khác lạ vừa như đau đớn lại vừa như đắng cay.

"A di đà Phật!" Ngẩn người một lúc, cuối cùng khi hiểu ra thực sự là một nghìn, bà lão lên tiếng trước, "Nó lấy đâu ra nhiều tiền thế này?"

Trương Văn An quay mặt nhìn bốn phía, dường như đang tìm một câu nói thích hợp để trả lời; thật tình cờ ánh mắt anh chạm phải một cái yên ngựa cũ nát treo ở góc tường, anh như được thần linh mách bảo liền tiện miệng bịa đặt: "Công gia cho đấy, bồi thường ngựa thồ cho anh ta." "Hahaha -" bà lão đột nhiên nghẹn ngào, không nói nổi, một lát sau, bà mới cười cười, nói với cháu trai: "Chẳng phải sao, tôi nói làm người tốt rốt cuộc không thể không có báo đáp tốt!"

Người bệnh trên giường khẽ nức nở, chàng thanh niên cầm xấp tiền đó, cứ thẫn thờ, không biết làm sao.

Trương Văn An thở phào nhẹ nhõm, như thể trút được một gánh nặng, đưa tay quệt mồ hôi trên trán, liền đứng dậy nói: "Tâm tốt luôn có báo đáp tốt. Số tiền này, mua thuốc chữa bệnh đi."

Trương Văn An trốn chạy như đi trong sự vây bọc của những lời cảm ơn run rẩy của ba thế hệ nhà này. Anh vội vã leo lên sườn núi, cho đến khi nhìn thấy ngôi làng của mình, lúc này mới đột nhiên đứng lại, như tỉnh lại từ giấc mơ, anh dụi mắt, tự hỏi, "Mình đã làm gì vậy?" Sau đó vô thức cách lớp áo sờ sờ túi áo lót, khẽ tự đáp: "Ồ, mình rốt cuộc đã làm một việc sử dụng hợp lý số tiền sư trưởng cho rồi!" Lại ngoái đầu nhìn lại căn nhà tranh mờ ảo của nhà họ Trần, kiên quyết nói: "Mình nên báo cáo với sư trưởng, để ngài ấy điều tra cho họ." Thế là như thể muốn vội vã xử lý "văn kiện hỏa tốc" vậy, anh một mạch lao xuống dốc, chỉ ước sao một bước là đến nhà.

Ngày 22 tháng 7 năm 1943.