HỎI. Bạn có thể lao nhanh vào gờ giảm tốc ở tốc độ nào mà vẫn sống sót?

— Myrlin Barber

ĐÁP. Nhanh một cách đáng kinh ngạc. Trước tiên là một tuyên bố từ chối trách nhiệm. Đừng cố lái xe vượt qua các gờ giảm tốc ở tốc độ cao, sau khi đọc xong câu trả lời này. Lý do là đây:

Bạn có thể đâm phải và giết chết một ai đó. Nó có thể làm hỏng lốp, hệ thống treo và có thể là cả chiếc xe. Bạn đã đọc bất kỳ câu trả lời nào trong cuốn sách này chưa?

Nếu ngần ấy là chưa đủ, mời bạn xem thêm vài trích dẫn từ các tạp chí y khoa về các chấn thương cột sống liên quan tới các gờ giảm tốc.

Kiểm tra bằng X-quang và chụp cắt lớp ngực – thắt lưng cho thấy các vết nứt do gãy xẹp lún ở bốn bệnh nhân… Dụng cụ đường sau được áp dụng… Tất cả bệnh nhân đều hồi phục tốt, ngoại trừ một người bị gãy xẹp đốt sống cổ.

L1 là đốt sống thường xuyên bị gãy xẹp nhất (tỷ lệ 23/52, 44,2%)

Việc tính thêm cả mông với các đặc điểm thực tế đã làm giảm tần số chính thẳng đứng từ ~12 xuống 5,5 Hz, phù hợp với tài liệu đã dẫn.

(Ý cuối cùng không liên quan đến gờ giảm tốc, nhưng dù sao tôi vẫn muốn thêm nó vào.)

Các gờ giảm tốc được thiết kế để các tài xế giảm tốc độ. Khi bánh xe vượt qua gờ giảm tốc với tốc độ 8 kmh bạn sẽ hơi nẩy lên một chút,[1] nhưng nếu lao lên với tốc độ 32 kmh bạn sẽ bị xóc nảy tưng lên. Sẽ hoàn toàn tự nhiên nếu nghĩ rằng lao lên gờ giảm tốc với tốc độ hơn 95 kmh sẽ làm bạn nhảy dựng lên theo tỷ lệ tương ứng, nhưng có lẽ không phải như vậy.

Như những trích dẫn y khoa đã chứng thực, người ta thi thoảng vẫn bị chấn thương do các gờ giảm tốc. Tuy nhiên, gần như tất cả chấn thương này xảy ra với một nhóm người cụ thể: những người ngồi trên ghế cứng ở hàng ghế sau xe buýt trên những con đường nhiều ổ gà.

Khi bạn lái xe, hai thứ bảo vệ bạn trước những gờ giảm tốc trên đường là lốp xe và hệ thống treo. Dù bạn có lao lên các gờ với tốc độ nào đi nữa, trừ phi chúng cao đến mức đụng cả vào gầm xe, cú xóc sẽ được hấp thụ bởi hai bộ phận này nên bạn sẽ không bị chấn thương.

Việc phải hấp thụ những chấn động đó sẽ gây tác động xấu lên chúng. Trong trường hợp của lốp, nó có thể sẽ nổ.[2] Nếu gờ giảm tốc đủ cao để chạm vào vành bánh xe, nó có thể gây hư hại vĩnh viễn cho rất nhiều bộ phận quan trọng của chiếc xe.

Gờ giảm tốc thông thường cao khoảng 8 đến 10 centimet. Tuy nhiên, mức độ tổn hại cũng còn phụ thuộc vào độ dày của lốp xe (khoảng cách giữa đáy vành và mặt đất).[3] Điều này nghĩa là nếu chiếc xe chờm lên gờ giảm tốc nhỏ, vành xe sẽ không chạm vào gờ, lốp xe sẽ chỉ bị nén lại.

Những chiếc sedan tiêu chuẩn có thể đạt tốc độ tối đa khoảng 190 kmh. Lao lên gờ giảm tốc ở vận tốc đó, theo bất cứ cách nào, có thể bạn sẽ mất lái và đo đường.[4] Tuy nhiên, tự thân cú xóc có lẽ không gây tử vong.

Nếu bạn lao lên gờ giảm tốc to hơn – giống như bướu giảm tốc hoặc bảng giảm tốc – tình trạng sẽ có lẽ trở nên tồi tệ hơn.

Bạn sẽ phải chạy xe nhanh tới đâu để chết?

Hãy xem điều gì xảy ra khi chiếc xe chạy quá tốc độ tối đa. Xe ô tô ngày nay trung bình có tốc độ giới hạn khoảng 190 kmh và những chiếc nhanh nhất có thể đạt tới 320 kmh.

Dù phần lớn các chiếc xe con đều có tốc độ giới hạn được quy chuẩn bởi máy tính trong xe, nhưng giới hạn vật lý thực sự của tốc độ xe lại đến từ lực cản không khí. Loại lực cản này tỷ lệ với bình phương vận tốc; tới một lúc nào đó, chiếc xe sẽ không đủ lực để vượt qua được lực cản không khí để chạy nhanh hơn nữa.

Nếu bạn có thể khiến chiếc xe chạy nhanh hơn tốc độ tối đa – có lẽ là sử dụng máy gia tốc thần kỳ từ Quả bóng chày tương đối tính – gờ giảm tốc sẽ không còn là vấn đề đối với ta nữa.

Xe hơi luôn tạo ra lực nâng. Không khí thổi quanh chiếc xe gây ra rất nhiều loại lực tác động lên nó.

“Quái, những mũi tên này ở đâu ra thế?”

Các lực nâng tương đối nhỏ ở tốc độ bình thường khi xe chạy trên đường cao tốc, nhưng ở các tốc độ cao hơn chúng trở nên thực sự đáng kể.

Trong một chiếc xe đua công thức 1 có lắp cánh gió, những lực này ép chiếc xe xuống, giúp nó bám đường đua. Trong một chiếc sedan, các lực này sẽ nâng nó lên.

Những người hâm mộ giải đua xe NASCAR của Mỹ thường xuyên bàn tán về “tốc độ rời mặt đất” 320 kmh nếu chiếc xe bắt đầu quay. Những giải đua xe khác từng chứng kiến những vụ tai nạn lộn tùng phèo ngoạn mục khi những tính toán khí động học không đúng như dự định.

Điểm mấu chốt là trong khoảng từ 240-320 kmh, một chiếc sedan thông thường sẽ bay khỏi mặt đất, lộn vòng và nát vụn… trước cả khi bạn chạm vào gờ giảm tốc.

Tin nóng: Một đứa trẻ và một sinh vật không xác định trong giỏ xe đạp đã bị xe đâm chết.[5]

Nếu bạn giữ được chiếc xe không bị bay, lực cản của gió ở tốc độ này sẽ lột tung mui xe, hai miếng ốp sườn và cửa xe. Ở tốc độ cao hơn, tự thân chiếc xe sẽ bị rã ra và thậm chí là bốc cháy như khi tàu vũ trụ tái nhập khí quyển.

Giới hạn tối hậu là gì?

Tại bang Pennsylvania, các lái xe sẽ phải trả 2 đô-la tiền phạt nếu chạy vượt quá tốc độ giới hạn cho phép mỗi 1 dặmgiờ.

Do vậy, nếu bạn lái xe lao qua một gờ giảm tốc ở Philadelphia với tốc độ bằng 90% tốc độ ánh sáng, thì ngoài tội phá hủy thành phố thì…

… bạn sẽ phải nhận vé phạt ở mức 1,14 tỷ đô-la do chạy vượt quá tốc độ.

❀ ❀ ❀

[1] Tương tự, thang đo cường độ gió F (Fujita) đã được thay thế bằng thang EF (Fujita mở rộng). Đôi khi, một đơn vị đo trở nên lỗi thời bởi vì xài nó rất kinh khủng – chẳng hạn, “kip” (1.000 pound lực), “kcfs” (hàng nghìn foot khối mỗi giây), và “độ Rankine” (độ F trên độ không tuyệt đối). (Tôi đã phải đọc các bài báo kỹ thuật sử dụng các đơn vị này.) Những khi khác, bạn có thể nhận thấy rằng các nhà khoa học chỉ muốn có thứ gì đó để “chỉnh” mọi người.

[2] Trong phim Star Wars, con tàu Death Star bắn một chùm tia phá hủy toàn bộ Alderaan chỉ trong một phần tí teo của giây. (ND)

[3] Một khẩu súng vạn năng, không thể bị phá hủy nhưng ta có thể nắm giữ mà không lo cánh tay bị xé nát. Đừng lo lắng, chuyện đó sau này sẽ xảy ra ngay!

[4] …trừ phi Kyp Durron sử dụng Thần lực để lôi nó lên.

[5] Nguyên văn: Tickling the dragon’s tail.