Tin tức về những điều kỳ diệu ấy lan truyền khắp vùng; và vì cổng của ngôi nhà cùng khu vườn không bao giờ đóng lại với bất kỳ ai, chẳng bao lâu có rất nhiều người ở các vùng lân cận tới xem.

Sau mấy ngày, các hoàng tử Batman và Pecvizơ trút hết những mệt nhọc vì chuyến đi, tiếp tục lối sống của mình. Vì săn bắn là cách giải trí thông thường, lần đầu tiên từ khi trở về nhà, họ lên ngựa đi săn, không phải trong khu rừng của mình, mà cách xa nhà chừng hai, ba dặm. Họ đang săn thì chọt quốc vương Ba Tư xuất hiện, nhà vua cũng đang săn ở chốn này. Vừa trông thấy rất nhiều kỵ sĩ hiện ra ở nhiều nơi, biết là vua sắp tới hai hoàng tử quyết định ngừng cuộc săn và ra về để lánh mặt vua. Nhưng họ lại sáp mặt vua ngay trên đường về, ở một nơi đường rất hẹp đến nỗi không thể rẽ sang nẻo khác hoặc quay trở lại mà không để vua trông thấy. Trong cơn thảng thốt, họ chỉ đủ thời giờ xuống ngựa, phủ phục trước mặt vua, đầu rập sát đất, và cũng không ngẩng mặt lên nhìn. Nhưng nhà vua thấy họ cưỡi ngựa tốt, ăn mặc tinh tươm không khác gì các vị trong vương triều, tò mò muốn xem mặt họ, liền cho truyền cho họ đứng lên.

Hai hoàng tử đứng dậy trước mặt vua, vẻ ung dung thoải mái nhưng vẫn biểu lộ sự khiêm nhường và tôn kính. Vua nhìn họ từ đầu đến chân, ngắm nghía vẻ tuấn tú khôi ngô của họ, rồi hỏi họ là ai và nhà ở nơi đâu. Hoàng tủ Batman cất lời đáp:

- Tâu bệ hạ, chúng tôi là con trai một vị trông coi vườn tược của bệ hạ, người đã qua đời chưa lâu. Chúng tôi hiện đang ở trong ngôi nhà mà cha chúng tôi cho xây dựng ít lâu trước khi từ trần, để cho chúng tôi được sống ở đấy mà chờ đến tuổi được phụng sự bệ hạ, cầu xin gặp dịp Người ban cho việc làm.

- Ta thấy có vẻ các anh thích đi săn, nhà vua lại nói.

- Tâu bệ hạ, đó là việc tập luyện rất thông thường của chúng tôi, – hoàng tử Batman đáp – mọi con em thần dân, sinh ra là để rồi đây sẽ phục vụ trong quân đội của Người, không ai dám trễ nải việc tập luyện đó, theo đúng tập quán lâu đời của vương quốc ta.

Rất hài lòng về câu đáp khôn ngoan, nhà vua bảo:

- Đã vậy thì ta sẽ rất hài lòng xem các anh săn. Hãy đến đây! Các anh muốn chọn cách săn nào, tùy ý.

Hai hoàng tử lại lên ngựa đi theo nhà vua. Tiến lên chưa xa đã trông thấy nhiều thú rừng. Hoàng tử Batman chọn một con sư tử, hoàng tử Pecvizơ, một con gấu. Họ cùng lao đến một lúc, với sự dũng mãnh khiến nhà vua kinh ngạc. Họ đuổi kịp gần như cùng lúc hai con thú, và phóng lao một cách khéo léo đến nỗi mũi lao của hoàng tử Batman xuyên qua thân con sư tử và mũi lao của hoàng tử Pecvizơ xuyên qua thân con gấu. Nhà vua nhìn thấy hai con thú theo nhau gục xuống. Không ngừng lại, hoàng tủ Batman lại đuổi theo một con gấu khác, hoàng tử Pecvizo một con sư tử khác, và chẳng mấy chốc, đã phóng lao quật chúng ngã lăn, chết ngay tại chỗ. Hai chàng muốn tiếp tục săn nữa, nhưng nhà vua không cho phép, sai gọi họ lại. Khi họ đã đến xếp hàng bên cạnh mình, vua nói:

- Nếu ta để các anh làm, thì không bao lâu, các anh tiêu diệt hết thú săn của ta. Tuy nhiên, không phải ta muốn bảo vệ thú săn, mà ta muốn bảo vệ con người các anh, từ nay đối với ta rất thân thiết. Ta tin chắc sự dũng cảm của các anh bây giờ làm ta vui lòng, nhưng rồi sẽ đến lúc có ích cho ta.

Cuối cùng nhà vua thấy mình có cảm tình sâu đậm với hai hoàng tử, đến nỗi ngỏ ý mời hai chàng đi theo ngay lúc đó về cung. Hoàng tử Batman đáp:

- Tâu bệ hạ, bệ hạ ban cho chúng tôi một vinh dự mà chúng tôi tự thấy không đáng được hưởng, cầu xin Người miễn cho!

Nhà vua không hiểu sao hai chàng lại khước từ một đặc ân của mình đối với họ như vậy, liền hỏi nguyên cớ và giục họ trả lời.

- Tâu bệ hạ, chả là chúng tôi còn có một đứa em gái út, chúng tôi sống hòa thuận với nhau, không có việc gì chúng tôi làm mà không hỏi ý kiến trước của em; cũng như em chẳng làm bất cứ việc gì mà không hỏi trước ý kiến của các anh trai.

- Ta rất khen ngợi tình huynh đệ của các ngươi. – Nhà vua nói – Vậy hãy về hỏi ý kiến em gái các ngươi, rồi ngày mai đến đây đi săn với ta và trả lời ta rõ.

Hai hoàng tử trở về nhà, nhưng cả hai đều quên mất chuyện gặp hoàng đế và vinh dự cùng săn với Người nên chẳng ai nói với công chúa việc nhà vua muốn đưa hai chàng theo về hoàng cung. Ngày hôm sau, họ đến chỗ vua săn. Giữa cuộc săn, vua hỏi:

- Thế nào, các anh đã hỏi ý kiến cô em gái rồi chứ? Cô có đồng ý cho ta được gặp riêng hai anh không?

Hai hoàng tử nhìn nhau bối rối, hoàng tử Batman nói:

- Tâu bệ hạ, xin Ngài tha tội cho, cả hai anh em chúng tôi đều quên mất.

- Vậy thì hôm nay hãy nhớ, – vua nói tiếp – và ngày mai chớ quên trả lời ta rõ!

Hai hoàng tử một lần nữa lại quên. Nhà vua đã không giận vì sự hững hờ đó, ngược lại còn lấy trong túi ra ba quả cầu vàng nho nhỏ, bỏ vào trong áo hoàng tử Batman và mỉm cười nói:

- Những quả cầu này sẽ ngăn các ngươi không quên một lần thứ ba nữa, để vì ta mà làm việc ta mong muốn. Tối nay, tiếng của nó rơi khỏi thắt lưng sẽ làm cho các ngươi nhớ ra, nếu như các ngươi lại vẫn còn quên như hai lần trước.

Tình hình xảy ra đúng như nhà vua đã định. Không có ba quả cầu vàng, thì hai hoàng tử hẳn đã quên không hỏi ý kiến công chúa Parizat thật. Khi hoàng tử Batman cởi áo đi ngủ, ba quả cầu rơi khỏi thắt lưng. Lập tức, chàng đi tìm hoàng tử Pecvizơ rồi hai anh em cùng đến phòng riêng của công chúa, nàng cũng chưa đi ngủ. Họ xin lỗi đã đến quấy rầy em vào giờ muộn màng, rồi nói cho nàng nghe vì sao mình tới, và thuật lại đầy đủ chi tiết chuyện gặp nhà vua.

Công chúa hoảng hốt khi nghe tin đó. Nàng nói:

- Gặp nhà vua đối với hai anh là điều may mắn và vinh dự, rồi đây có thể việc gặp gỡ đó sẽ có lợi cho hai anh, nhưng đối với em đó là việc không hay và đáng buồn. Em thấy rõ, vì nghĩ tới em mà các anh đã cưỡng lại điều nhà vua muốn; em vô cùng biết ơn hai anh. Qua việc đó em thấy rõ các anh thương em cũng như em thương hai anh vậy. Có thể nói các anh thà phạm tội khiếm nhã với nhà vua, khi đã lịch sự từ chối lời mời, còn hơn làm phương hại đến tình huynh đệ mà chúng ta đã thề cùng gắn bó. Các anh đã thấy trước, nếu cứ tiếp tục đến chầu vua, rồi vô tình các anh buộc phải bỏ em ở nhà để phục vụ Người.

Nhưng, các anh nghĩ rằng, chúng ta có thể dễ dàng từ chối thẳng thừng với nhà vua điều mà có vẻ như vua mong muốn rất thiết tha đấy ư? Cưỡng lại ý muốn của vua là điều nguy hiểm. Bởi vậy, nếu theo tình cảm mà khuyên hai anh đừng đáp lại điều vua mong muốn, thì em hẳn sẽ làm cho các anh bị nhà vua giận ghét, và rồi em cũng mang vạ với hai anh. Hai anh đã rõ em nghĩ như thế nào rồi. Tuy vậy, chúng ta chớ nên kết luận vội, mà nên hỏi ý kiến con chim biết nói, xem nó khuyên thế nào. Nó nhìn xa, trông rộng, và nó cũng đã từng hứa là sẽ giúp đỡ khi nào chúng ta gặp bối rối khó khăn.

Công chúa Parizat sai mang lồng chim đến. Sau khi nêu ra với chim những khó khăn của mình, trước mặt hai hoàng tử, nàng hỏi chim nên xử sự thế nào trong lúc phân vân này. Chim đáp:

- Các hoàng tử anh cô phải tuân theo ý muốn nhà vua. Hơn nữa các ngài còn phải mời vua tới thăm cô nữa.

- Nhưng, chim ơi, – công chúa lại hỏi – các anh ta và ta thương yêu nhau, không có tình anh em nào thân thiết bằng tình anh em chúng ta, rồi đây nó có bị phương hại vì chuyện ấy hay chăng?

- Không đâu, – chim đáp – tình anh em sẽ càng đậm đà hơn.

- Như vậy, nhà vua sẽ đến thăm nhà ta? – Công chúa nói.

Con chim đáp rằng nhà vua tới thăm nhà này là điều rất cần thiết và rồi mọi việc sẽ tốt đẹp hơn mà thôi. Ngày hôm sau, hai hoàng tử Batman và Pecvizơ trở lại chỗ đi săn. Nhà vua vừa trông thấy hai chàng từ xa, đã hỏi hai chàng có nhớ nói chuyện với cô em gái hay không. Hoàng tủ Batman tiến đến gần đáp:

- Tâu bệ hạ, chúng tôi sẵn sàng tuân lệnh bệ hạ. Không những chúng tôi chẳng gặp khó khăn gì mà không được em gái đồng ý, hơn nữa, em gái chúng tôi còn cho rằng việc chúng tôi chưa thực hiện ngay bổn phận đối với Người là điều đáng trách. Tâu bệ hạ, em gái chúng tôi đáng được coi trọng lắm. Nếu chúng tôi có tội, cúi xin bệ hạ tha tội cho!

- Các anh chớ lo, – nhà vua đáp – ta không những không trách việc các anh đã làm, ta còn tán thưởng nữa, và hy vọng các anh cũng coi trọng và mến yêu ta như vậy, nếu ta đáng được hưởng tình thân hữu của các anh.

Bối rối trước lòng nhân từ quá lớn của nhà vua, các hoàng tử chỉ còn biết cúi rạp mình, biểu lộ sự đồng tình với lòng kính trọng sâu sắc.

Trái với thói quen, hôm ấy nhà vua không săn lâu. Cho rằng các hoàng tử rất thông minh, tài ba và dũng mãnh, vua sốt ruột muốn được đàm đạo thoải mái hơn với hai chàng, cho nên quyết định về sớm. Vua muốn hai hoàng tủ đi sát bên cạnh mình. Vinh dự ấy không những làm cho các vị đại thần theo hầu vua sinh lòng ganh tị, mà ngay đến tể tướng cũng lấy làm nhục phải đi sau hai chàng trai.

Khi nhà vua về tới kinh thành, dân chúng đứng hai bên đường, cứ dán mắt vào hai hoàng tử Batman và Pecvizơ, tìm hiểu xem hai chàng này là ai, người trong nước hay khách nước ngoài, số đông nói:

- Dù thế nào chăng nữa, cầu Thượng đế phù hộ cho vua ta có được hai hoàng tử khôi ngô tuấn tú dường này. Nếu như các lần sinh đẻ của hoàng hậu trước đây đều được may mắn, – bà đau khổ quá lâu về chuyện ấy rồi – thì hẳn các hoàng tử ngày nay cũng vào trạc tuổi hai vị này.

Việc đầu tiên của nhà vua khi về tới hoàng cung, là dẫn hoàng tử đi xem những căn phòng chính. Họ khen ngợi vẻ đẹp, của cải đắt tiền, các trang trí và họ xử sự một cách tự nhiên, đúng như những người hiểu biết về những chuyện đó. Cuối cùng, một tiệc lớn được bày ra.

Nhà vua muốn hai chàng cùng ngồi ăn với mình. Họ định từ tạ, nhưng vua nói rằng đây là ý muốn của nhà vua, thì họ vâng lời ngay. Nhà vua, vốn rất thông minh và từng học rộng biết nhiều các môn học khoa học, đặc biệt là môn lịch sử, đã dự kiến là, vì khiêm nhường và kính trọng, chắc các hoàng tử sẽ không dám tự mình mở đầu câu chuyện. Để cho họ có dịp được nói, vua bắt đầu trước. Suốt bữa ăn, cho dù vua muốn đề cập vấn đề gì, họ đều có thể tiếp chuyện đầy hiểu biết, thông minh, óc phán đoán và phân biệt đúng sai, khiến cho vua rất khâm phục. “Giả thủ chúng là con trai ta, – vua tự nhủ – với sự thông minh sẵn có của chúng, và được ta chăm lo giáo dục, thì cũng không thể thành thạo và thông thái hơn thế này.” Cuối cùng vua nói với hai hoàng tử:

- Chưa bao giờ ta nghĩ rằng ở chốn thôn quê lại có những chàng trai trẻ con dân ta, được giáo dục tốt, có tri thức và nhiều tài năng thế này. Cả đời ta chưa bao giờ nói chuyện với ai thú vị như với các anh. Nhưng hôm nay như vậy là đủ rồi. Đã đến lúc các anh để cho đầu óc thảnh thơi bằng cách dự vài cuộc giải trí trong triều. Và vì chẳng có gì làm cho đầu óc ta thoải mái hơn âm nhạc, các anh sẽ nghe một cuộc hòa tấu và hợp xướng không đến nỗi tồi.

Nhà vua vừa dứt lời, các nhạc công vốn đã được lệnh, tiến vào và đáp lại một cách tài giỏi sự chờ đợi của mọi người. Tiếp đó, là những vai hề tuyệt vời, và cuối cùng, các vũ công và vũ nữ kết thúc cuộc giải trí. Thấy ngày sắp hết, hai hoàng tử phủ phục trước chân vua, cảm tạ lòng nhân từ và những vinh dự vua ban cho, rồi xin phép được ra về. Nhà vua nói:

- Ta cho các anh về, nhưng nên nhớ rằng ta thân hành dẫn hai anh đến hoàng cung là để chỉ cho các anh biết đường, để sau này các anh tự đến. Bao giờ các anh cũng được hoan nghênh, và các anh càng năng đến ta càng vui lòng.

Trước khi cáo biệt nhà vua, hoàng tử Batman nói:

- Tâu bệ hạ, không biết chúng tôi có được phép mạo muội cầu xin Người ban ân cho hai anh em cũng như cho em gái chúng tôi, mà ghé qua nhà, nghỉ lại đấy trong chốc lát, nếu như lần tới đây, Người có dịp lại đi săn trong vùng? Nhà chúng tôi chẳng xứng đáng để bệ hạ đặt chân; tuy nhiên đôi khi các vị đế vương cũng không chê nghỉ lại dưới một mái lều tranh.

Nhà vua đáp:

- Nhà của những người như hai anh chỉ có thể đẹp và xứng với người. Ta sẽ vui lòng đến thăm; và để được đến một nơi mà các anh và em gái các anh mà cho dù chưa gặp mặt, ta đã thấy yêu mến cô vì đức hạnh, ta sẽ không chần chừ, sẽ không để chậm quá. Ngày kia, ta sẽ có mặt rất sớm đúng vào nơi mà ta vẫn chưa quên đã được gặp hai anh lần đầu. Các anh hãy có mặt ở đấy, rồi dẫn đường cho ta.

Hai hoàng tử Batman và Pecvizơ trở về nhà ngay hôm đó. Vừa tới nơi, sau khi thuật lại cho công chúa Parizat nghe sự đón tiếp vinh hạnh mà nhà vua dành cho hai người, hoàng tử Batman cho biết ngày nhà vua sẽ đến thăm, ấy là ngày tiếp sau ngày mai đây. Công chúa nói:

- Nếu như vậy thì ngay từ bây giờ phải nghĩ tới chuyện sửa soạn một bữa ăn cho xứng đáng với nhà vua, và muốn thế, chúng ta nên hỏi ý kiến con chim biết nói, có thể nó sẽ bày cho ta vài món hợp hơn với khẩu vị nhà vua chăng.

Hai hoàng tử bảo tùy nàng lo liệu việc này. Khi hai chàng lui về, công chúa liền hỏi riêng con chim:

- Chim ơi, nhà vua sẽ hạ cố ghé thăm nhà ta, chúng ta phải tiếp đãi, chim hãy bảo ta nên làm như thế nào cho vua hài lòng.

- Thưa cô chủ hiền từ, – chim đáp – cô có khối người hầu bếp giỏi, họ hãy cố gắng làm hết sức mình. Trước hết bảo họ nấu cho vua một đĩa dưa chuột nhồi ngọc trai; rồi cô sẽ đưa ra mời vua đầu tiên, trước khi dùng các món khác.

- Dưa chuột nhồi ngọc trai? – Công chúa kinh ngạc thốt lên – Chim ơi, mi nghĩ chưa tới nơi rồi, đó là một món nấu chưa từng nghe ai nói tới. Nhà vua sẽ có thể coi đó là một điều cực kỳ sang trọng, nhưng vua ngồi vào bàn để ăn, chứ đâu để ngắm ngọc trai. Hơn nữa, giá ta có dùng hết số ngọc trai nhà ta có, cũng không đủ để nhồi vào dưa chuột.

- Thưa cô chủ, – chim đáp – xin cô hãy nên làm điều tôi nói và đừng lo rồi việc gì sẽ xảy ra; nếu có thì sẽ chỉ xảy ra những việc tốt lành mà thôi. Còn về khoản ngọc trai, xin cô sáng mai, rất sớm, hãy đến gốc cây đầu tiên ở bên phải trong khu rừng nhà và cho đào lên cô sẽ tìm thấy thừa ra so với mức cần thiết.

Ngay tối hôm ấy, công chúa báo cho một người làm vườn sẵn sàng, rồi sáng hôm sau dẫn anh ta ra tới gốc cây mà con chim chỉ, bảo đào đất ở gốc. Đào sâu tới một mức nào đó, người làm vườn thấy chạm phải vật rắn, và nhận ra ngay đây là một hộp bằng vàng rộng chừng một bộ vuông, liền trỏ cho công chúa thấy.

- Chính vì việc đó mà ta đưa anh tới đây, hãy tiếp tục đào nữa đi, chú ý đừng để cho nhát cuốc làm hỏng hộp.

Cuối cùng người làm vườn moi lên được cái hộp, đưa cho công chúa. Cái hộp chỉ được cài bằng mấy chiếc móc khá sạch sẽ, công chúa mở ra và thấy đầy ngọc trai, tất cả đều to bình thường thôi, nhưng đẹp và tiện dùng vào công việc định làm. Rất hài lòng vì được kho báu nhỏ bé đó, nàng đóng nắp hộp lại, ôm vào tay và trở về nhà, trong khi người làm vườn lấp đất ở gốc lại y như cũ.

Hai hoàng tử Batman và Pecvizơ, từ buồng riêng của mình, đã nhìn thấy em gái ra vườn sớm hơn thường lệ. Mặc áo quần xong họ tìm nhau rồi cùng ra đón. Họ gặp nàng ở giữa vườn. Từ xa, họ đã trông thấy em ôm một vật gì trong tay. Họ đến gần thì thấy đó là một cái hộp bằng vàng. Rất ngạc nhiên, hoàng tử Batman hỏi:

- Em ơi, lúc em cùng người làm vườn đi ra, anh không thấy em cầm theo vật gì, giờ em trở về lại có cái hộp này. Có phải người làm vườn tìm được kho báu rồi báo cho em hay chăng?

- Thưa hai anh, – công chúa đáp – hoàn toàn ngược lại Chính em dẫn người làm vườn ra nơi có cái hộp, chỉ chỗ cho bảo anh ta đào. Các anh còn ngạc nhiên hơn nữa về vật em bắt được, nếu biết trong đó có đựng thứ gì.

Công chúa mở cái hộp. Hai hoàng tử lấy làm kỳ thú khi trông thấy chứa đầy ngọc, lấy riêng từng hạt thì chẳng lấy gì làm to lắm, nhưng chúng rất có giá trị, liền hỏi do đâu công chúa biết được kho báu này, nàng đáp:

- Hai anh à, trừ phi các anh đang vội lo việc gì, còn không mời các anh về cùng em, em sẽ nói các anh rõ.

Hoàng tử Pecvizơ đáp:

- Có việc nào đối với các anh vội hơn là được biết rõ về việc đang làm cho các anh rất quan tâm này, chính vì vậy mà các anh đi đón em đó.

Thế là công chúa đi giữa hai anh trai. Trên đường trở về nhà, nàng vừa đi vừa thuật lại chuyện mình hỏi ý kiến con chim: nàng hỏi những gì, nó đáp ra làm sao, nàng đã không đồng tình về món dưa chuột nhồi ngọc trai, và nó đã bày cho cách như thế nào để có đủ ngọc.

Hai hoàng tử và công chúa suy đi xét lại rất nhiều để đoán được ý đồ con chim, nó muốn dọn cho vua một món ăn như vậy, thậm chí họ định tìm cách để biết cho kỳ được. Nhưng cuối cùng, họ đều kết luận là chẳng hiểu ra làm sao cả, tuy nhiên họ thấy vẫn cần phải làm đúng từng điểm một theo lời khuyên của chim, không bỏ sót một chi tiết nào.

Trở về nhà, công chúa cho gọi người bếp trưởng đến buồng riêng của mình. Sau khi ra lệnh làm bữa ăn theo như ý nàng để thiết đãi nhà vua, nàng bảo thêm:

- Ngoài những thứ tôi vừa dặn, anh cần phải làm cho tôi một món đặc biệt để riêng nhà vua dùng. Như vậy là ngoài anh ra không ai được đụng tay vào đấy. Đó là món dưa chuột nhồi, và anh lấy số ngọc trai này để nhồi vào các quả.

Vừa nói, nàng vừa mở cái hộp trỏ cho người bếp trưởng trông thấy ngọc.

Người bếp trưởng chưa từng bao giờ nghe nói tới một món nhồi như vậy, thụt lùi hai bước, mắt lộ vẻ cực kỳ kinh ngạc. Công chúa hiểu, liền nói:

- Tôi thấy anh cho tôi là con điên, khi bảo anh nấu một món anh chưa từng nghe ai nói tới, và có lẽ cũng chưa từng ai nấu bao giờ. Đúng như vậy, tôi cũng hiểu như anh, nhưng tôi có ý riêng của tôi, tôi ra lệnh cho anh làm việc đó với tất cả sự minh mẫn của mình. Thôi, anh hãy đi đi, hãy cố nghĩ ra cách mà làm cho tốt! Hãy mang theo cái hộp, nấu xong, nếu còn thừa ngọc thì mang trả lại tôi!

Người bếp trưởng không biết trả lời thế nào, liền cầm cái hộp mang đi. Cũng trong ngày hôm ấy, công chúa Parizat truyền cho người nhà quét dọn sạch sẽ nhà cửa, vườn tược để đón vua cho thật long trọng. Ngay hôm sau, hai hoàng tử vừa có mặt ở nơi đi săn thì quốc vương nước Ba Tư đã đến. Vua bắt đầu cuộc săn cho tới khi mặt trời lên cao, rồi truyền lệnh nghỉ. Thế là, trong khi hoàng tủ Batman đi kề bên vua, hoàng tử Pecvizơ tiến lên trước dẫn đường. Khi trông thấy ngôi nhà, chàng vội thúc ngựa chạy về báo cho công chúa Parizat biết vua đã tới. Nhưng người nhà của công chúa, được nàng sai đứng sẵn ở các đường, đã về báo trước, thành thử hoàng tử thấy nàng đã đứng chờ, sẵn sàng tiếp đón nhà vua.

Vua tới vào đến sân và xuống ngựa trước tiền sảnh, đã thấy công chúa Parizat bước ra quỳ xuống dưới chân. Hai hoàng tử lúc ấy có mặt, tâu rằng đây chính là em gái mình, xin phép vua cho em được lạy chào. Nhà vua cúi xuống nâng công chúa đứng lên. Sau một lúc ngắm và khâm phục sắc đẹp tuyệt trần, dáng điệu yêu kiều, vẻ đường bệ, và có một cái gì đó không giống thôn dã nơi nàng đang ở, vua nói:

- Hai anh xứng đáng với cô em, cô em xứng đáng với hai ông anh; từ bên ngoài xét việc bên trong, ta không muốn hai ông anh làm việc gì mà không có sự đồng ý của cô em. Nhưng ta hy vọng sẽ hiểu điểm đó sâu hơn là thoạt nhìn, sau khi đã đi xem ngôi nhà.

Công chúa liền lên tiếng:

- Tâu bệ hạ, đây chỉ là một ngôi nhà hợp với những người quê mùa như chúng tôi. Nó chẳng có gì đáng so sánh với những ngôi nhà ở tỉnh thành, chứ còn nói gì so sánh với lâu đài tráng lệ của các vị đế vương.

- Ta chưa hoàn toàn tin vào ý kiến của cô, – nhà vua nói rất nhã nhặn, – những thứ vừa thoạt trông thấy đã khiến ta nghi ngờ lời cô. Ta dành cho mình quyền phán đoán sau khi đã xem xong. Nào, cô hãy đi lên trước, dẫn đường cho ta.

Công chúa, chừa phòng khách, còn dẫn nhà vua đi xem buồng này tới buồng khác. Vua khâm phục cảnh sắc muôn màu muôn vẻ của từng gian phòng, liền bảo công chúa Parizat:

- Cô gái ơi, cô gọi đây là một ngôi nhà nơi thôn dã quê mùa ư? Các thành phố đẹp nhất và lớn nhất chẳng bao lâu rồi sẽ vắng teo, nếu tất cả các ngôi nhà nơi thôn dã đều giống như ngôi nhà của cô; ta không ngạc nhiên sao các vị thích sống ở đây và coi thường thị thành đến thế. Cô hãy cho ta xem vườn, ta tin rằng vườn xứng với nhà.

Công chúa mở một cánh cửa thông ra vườn, và vật đập vào mắt nhà vua đầu tiên là những tia nước màu vàng, trông giống như vàng thật. Ngạc nhiên trước một cảnh tượng mới lạ như vậy, vua dừng lại đứng nhìn một lát rồi hỏi:

- Loại nước kỳ diệu này lấy từ đâu mà trông thích mắt vậy? Nguồn của nó ở đâu? Và bằng nghệ thuật nào người ta cho phun được, khiến ta không làm sao tin nổi có vật nào khác giống cái này trên đời? Ta muốn xem vật diệu kỳ này gần hơn nữa.

Vua vừa nói vừa đi. Công chúa tiếp tục dẫn vua tới nơi trồng cây biết hát.

Tới gần, nhà vua nghe một bản họp xướng khác hẳn những bản vua từng nghe, liền dừng lại, đưa mắt tìm xem các nhạc công ở đâu. Nhìn xa rồi lại nhìn gần vẫn không thấy người, trong khi bản hòa tấu nghe khá rõ, đủ để cảm thấy mê ly, vua quay lại hỏi công chúa Parizat:

- Cô gái ơi, các nhạc công ta đang nghe ấy ở đâu? Dưới đất ư? Vô hình ở trên không ư? Với những giọng hát tuyệt vời và dễ thương như vậy, họ sợ gì mà không ra mặt; ngược lại, họ sẽ làm cho người nghe càng thêm thú vị.

Công chúa mỉm cười đáp:

- Tâu bệ hạ, không phải các nhạc công đang cử bản hòa tấu để Người nghe, mà chỉ là cái cây Người đang nhìn thấy trước mắt. Nếu bệ hạ vui lòng tiến lên bốn bước nữa thì Người sẽ hết hoài nghi, các giọng hát sẽ rõ hơn.

Nhà vua tiến lên, và say mê điệu nhạc dịu dàng tới mức nghe không biết chán. Cuối cùng, sực nhớ là cần xem nước vàng ở cạnh đấy, vua cất tiếng hỏi:

- Này cô gái, cô hãy nói ta nghe, có phải cây này tình cờ mọc ở trong vườn nhà cô? Ấy là món quà của ai tặng, hay là một vật mang về từ một đất nước rất xa xôi? chắc là nó được mang về từ xa lắm, còn không, một người thích những của hiếm lạ trong thiên nhiên như ta, hẳn ta đã nghe nói tới rồi. Tên nó là gì?

- Tâu bệ hạ, – công chúa đáp – nó chẳng có tên gì khác hơn là cây trồng biết hát, nó chẳng mọc ở nước ta, kể lại chuyện đó e quá dài. Câu chuyện này có liên quan tới làn nước vàng và con chim biết nói, cả ba vật ấy được đưa về đây cùng một lúc. Bệ hạ sẽ thấy con chim, sau khi đã nhìn nước vàng gần hơn, như ý bệ hạ muốn. Nếu Người cho việc ấy là được, thì tôi sẽ xin được vinh dự thuật lại hầu Người sau khi Người nghỉ ngơi cho đỡ mệt vì cuộc săn, nhất là săn dưới nắng to.

- Cô gái à, – nhà vua nói – ta chẳng thấy mệt nhọc như cô nói, vì cuộc đi săn đã được thưởng công bởi những vật diệu kỳ cô vừa cho xem, hãy nghĩ tới chuyện mệt nhọc mà ta gây nên cho cô. Vậy thì hãy kết thúc ở đây hãy đi xem làn nước vàng; và ta còn muốn được nhìn con chim biết nói.

Đến gần bể, nhà vua ngắm rất lâu các tia nước phun lên trời rồi lại rơi xuống, tạo nên một cảnh tượng diệu kỳ. Nhà vua lại hỏi công chúa:

- Theo cô, nước này không có nguồn, và không được dẫn tới bằng những ống ngầm; ít ra ta cũng hiểu là nó được đưa về từ nơi rất xa lạ, y như cây biết hát kia?

- Tâu bệ hạ, – công chúa đáp – đúng như lời Người nói, điều chứng tỏ nước không được dẫn từ nơi khác tới, là cái bể này đúc liền một khối, như vậy là không thể lấy nước vào từ hai bên, cũng như từ dưới đáy lên. Và điều làm cho nó càng đáng thán phục nữa là, tôi chỉ đổ có một lọ vào trong bể, ấy thế mà nó sinh sôi ra nhiều như vậy đấy, bởi vì nó có một đặc tính diệu kỳ.

Cuối cùng nhà vua đi xa cái bể:

- Thôi, lần đầu tiên thế là đủ. – Vua nói – Ta hứa sẽ còn trở lại luôn. Cô hãy đưa ta đi xem con chim biết nói.

Đến gần phòng khách, nhà vua nhận thấy trên ngọn cây không biết cơ man nào là chim chóc cùng cất tiếng hót vang lừng. Vua hỏi sao chim tụ tập ở đây nhiều hơn các cây khác trong vườn, ở đó chẳng nghe có tiếng chim hót cũng như chẳng nhìn thấy một con nào.

- Tâu bệ hạ, – công chúa đáp – ấy là tại tất cả chim chóc từ các vùng lân cận đều về đây để hòa theo tiếng hót của con chim biết nói. Bệ hạ có thể thấy nó trong một cái lồng đặt trên bậu cửa sổ ở phòng khách mà Người sắp vào. Nếu Người để ý, sẽ thấy tiếng hót của nó nổi bật hơn tất cả, ngay đến chim sơn ca cũng còn xa mới sánh kịp.

Nhà vua vào phòng khách. Con chim vẫn tiếp tục hót, công chúa liền cao giọng bảo:

- Hỡi nô lệ của ta, nhà vua đến đây, hãy chúc tụng Người!

Lập tức con chim thôi hót, tất cả chim chóc cùng một loạt im tiêng. Con chim nói:

- Chúc nhà vua vạn tuế! Cầu mong Thượng đế cho nước Người được phồn vinh và kéo dài tuổi thọ của Người!

Bữa tiệc được bày trên ghế cạnh cửa sổ, vua ngồi vào bàn ăn, và nói:

- Chim ơi, ta cảm tạ lời chúc tụng của mi. Ta lấy làm hoan hỉ thấy mi là vua các loài chim.

Thấy trước mặt mình có một đĩa dưa chuột, ngỡ là cũng nhồi thịt như bình thường, vua đưa tay lấy định dùng, và cực kỳ ngạc nhiên khi thấy nhồi toàn ngọc.

- Món gì lạ thế này? Nhồi ngọc là ý đồ gì? Ngọc thì làm sao ăn được?

Vua nhìn hai hoàng tử và công chúa để hỏi xem việc đó có ý nghĩa gì, thì con chim đã cất lời:

- Tâu bệ hạ, sao Người lại lấy làm ngạc nhiên đến thế vì một món ăn nhồi ngọc trai mà Người nhìn tận mắt? Thế sao Người lại từng tin một cách dễ dàng hoàng hậu vợ Người sinh hạ một con chó, một con mèo, và một con cá?

- Ta tin, – hoàng đế đáp – bởi vì các bà đỡ quả quyết với ta như vậy.

- Những bà đỡ ấy là những chị gái của hoàng hậu, – con chim nói tiếp – những người chị ganh tị hạnh phúc của cô em đã được bệ hạ chọn và ban cho vinh dự làm hoàng hậu, thay vì chọn họ. Để hả cơn điên giận của mình, họ đã lợi dụng lòng cả tin của bệ hạ. Họ sẽ thú nhận tội ác nếu bệ hạ cho tra hỏi. Hai anh em trai và cô em gái mà bệ hạ đang thấy kia đều là con của bệ hạ, mà chúng đã thả trôi sông, nhưng được vị quan trông nom các vườn tược của Người cứu sống rồi nuôi nấng và dạy dỗ nên người.

Lời con chim làm nhà vua sáng tỏ ra ngay tức khắc. Vua kêu lên:

- Chim ơi, ta chẳng khó khăn gì mà không tin ngay điều mi vừa nói cho biết. Tình cảm tự nhiên xui ta thương yêu trìu mến, quá đủ cho ta biết ba người này là thuộc dòng máu của ta. Hãy đến đây, các con trai, con gái, hãy để cho cha ôm hôn, để cha biểu lộ với các con lần đầu tiên tình thâm phụ tử!

Vua đứng lên, sau khi lần lượt ôm hôn hai hoàng tử, công chúa và cùng tuôn nước mắt như các con, vua nói:

- Như thế vẫn chưa đủ, các con ạ. Các con còn phải lần lượt ôm hôn nhau, không phải với tư cách là con của vị quan trông nom vườn tược của ta – mà ta vĩnh viễn biết ơn đã bảo tồn tính mạng của các con – mà với tư cách là các con của ta, xuất phát từ dòng máu các nhà vua nước Ba Tư, mà ta tin chắc rồi các con sẽ tiếp tục giữ vững truyền thống quang vinh.

Sau khi hoàng tử và công chúa lần lượt ôm hôn nhau, với một sự hài lòng hoàn toàn mới, như quốc vương mong muốn, nhà vua cùng họ tiếp tục ngồi vào bàn, ăn vội vàng. Xong, vua nói:

- Các con ơi, các con đã nhận ta là cha của các con. Ngày mai, ta sẽ đưa hoàng hậu mẹ đẻ các con tới; hãy sẵn sàng đón tiếp mẹ.

Nhà vua lên ngựa, vội và trở lại kinh thành. Vừa bước vào hoàng cung vua truyền lệnh cho tể tướng hết sức nhanh chóng bắt giữ ngay hai người chị gái của hoàng hậu. Hai người bị bắt đưa ra khỏi nhà, tra hỏi riêng rẽ, thú nhận khớp với nhau, liền bị kết án phanh thây. Tất cả những việc đó đều được thực hiện xong xuôi trong vòng chưa tới một giờ.

Trong lúc đó, vua Khôrusát được tất các triều thần có mặt lúc ấy theo sau, đi bộ đến tận cổng giáo đường lớn, rồi tự vua đưa hoàng hậu ra khỏi nhà tù chật chội, nơi bà sống gầy mòn và đau khổ bao năm trường. Vua ôm hôn, nước mắt lưng tròng vì thấy bà quá tiều tụy.

Vua nói:

- Ta đến xin lỗi nàng về chuyện bất công mà ta đã phạm, và sửa chữa sai lầm đối với nàng. Ta đã sai trừng trị những kẻ đã làm ta mê muội vì sự gian trá xấu xa, và ta hy vọng rằng nàng sẽ quên đi trọn vẹn mọi việc đã xảy ra khi ta tặng nàng hai hoàng tử hoàn hảo cùng một công chúa rất xinh đẹp đáng yêu, chúng đều là con của nàng và của ta. Hãy về đây với ta, hãy lấy lại địa vị xứng đáng của nàng, cùng tất cả vinh dự mà nàng có quyền hưởng!

Việc đó làm ngay trước mắt vô vàn dân chúng tụ tập từ mọi nơi đến, ngay sau khi tin tức về chuyện đang xảy ra lan truyền nhanh chóng khắp thành phố. Ngày hôm sau, từ sáng sớm, nhà vua và hoàng hậu, bà đã thay bộ áo quần nhục nhã và đau buồn bằng xiêm y lộng lẫy đúng như nghi thức, cùng với tất cả triều đình đã được lệnh đi theo, tới nhà của hai hoàng tử và công chúa. Tới nơi, vừa đặt chân xuống đất, nhà vua đã giới thiệu hai hoàng tử Batman, Pecviza cùng công chúa Parizat với hoàng hậu:

- Thưa hoàng hậu, đây là hai hoàng tử con trai nàng, và đây là công chúa con gái nàng; nàng hãy ôm hôn các con thật âu yếm như ta từng hôn chúng; các con đều xứng đáng với ta và với nàng.

Nước mắt tuôn nhiều không thể nào kể xiết, nhất là hoàng hậu, bởi niềm an ủi và vui mừng được siết vào lòng hai con trai và con gái từng gây nên cho mình biết bao đau khổ bao nhiêu năm dài. Hai hoàng tử và công chúa đã sai làm sẵn một bữa tiệc lớn thết đãi nhà vua, hoàng hậu cùng tất cả triều đình. Mọi người ngồi vào bàn. Sau bữa ăn, nhà vua dẫn hoàng hậu ra vườn, chỉ cho xem cây hát du dương và ánh nước đẹp màu vàng. Còn con chim, hoàng hậu đã nhìn thấy trong lồng, và nhà vua đã tỏ lời khen ngợi trong lúc dùng tiệc. Khi không còn có gì lưu chân nữa, nhà vua lên ngựa; hoàng tử Batman đi bên phải vua, hoàng tử Pecvizơ bên trái; còn hoàng hậu có công chúa Parizat ở bên trái, đi tiếp ngay sau nhà vua. Với trật tự ấy theo sau là các triều thần mỗi người xếp hàng theo phẩm trật, họ lên đường trở lại kinh thành. Càng về tới gần, nhân dân ra đón càng đông, rất xa ngoài cổng thành. Họ dán mắt nhìn vào hoàng hậu, chia vui cùng bà sau những ngày đau khổ dài; cũng như ngắm nhìn hai hoàng tử và công chúa, mà họ hoan hô vang dậy. Dân chúng cũng chú ý cả con chim trong lồng, được công chúa Parizat mang theo trước ngực.

Mọi người thán phục tiếng hót của chim, nó thu hút thêm nhiều chim chóc khác. Chúng bay theo, đỗ trên các ngọn cây ở thôn quê và trên nóc nhà các dãy phố trong kinh thành.

Hai hoàng tử Batman, Pecviza và công chúa Parizat được rước về triều trong cảnh huy hoàng ấy. Đến tối, cảnh huy hoàng lại còn có thêm vô vàn đèn đuốc. Những cuộc vui chơi trong hoàng cung cũng như ngoài đường phố còn tiếp tục kéo dài nhiều ngày sau đó nữa.

Nghìn lẻ một đêm trôi qua.

Đã qua nghìn đêm, đêm nào trời rạng cũng sáng đúng vào lúc câu chuyện nàng Sêhêrazat kể cho hoàng đế Saria nghe đến hồi kỳ thú nhất. Đã nghìn lần, nhà vua buộc phải ra lệnh hoãn thêm một ngày nữa việc thi hành bản án tử hình nàng, đúng như lời thề của vua hơn ba năm trước, để kịp đi thiết triều và chờ đến tối nghe nốt hồi kết của câu chuyện dang dở.

Nghìn lẻ một đêm trôi qua trong cách giải trí lành mạnh ấy của nhà vua, biết bao câu chuyện cổ tuôn ra như dòng suối bất tận từ miệng người cung phi thông minh khả ái. Đấng minh quân đột nhiên trở thành bạo chúa bởi mối hận thù cá nhân đối với một người đàn bà vua hết lòng yêu quý lại đang tâm phản bội chồng, vẫn không thể ngăn vua không cảm phục trí nhớ diệu kỳ của nàng Sêhêrazát, người đã dâng hiến vua bao niềm vui bổ ích chứa đựng những bài học của người xưa qua những câu chuyện kể không chuyện nào giống chuyện nào. Sau nghìn lẻ một đêm mở hết đầu óc và tấm lòng ra thưởng thức những câu chuyện xưa, vua dần dần nhận ra nhân cách cao quý của nàng cung phi trẻ, và sự khôn ngoan khó có mấy ai sánh bằng của tiểu thư con nhà trâm anh, vốn là cô con gái yêu của chính vị đại quan thân tín đứng đầu triều đình của nhà vua.

Nghìn lẻ một đêm đắm mình trong niềm vui theo cung cách sáng trong ấy đã dần góp phần làm nguây nguôi bớt những định kiến bất nhân của tay bạo chúa đối với phụ nữ, nguyên nhân đã thúc đẩy vua ra lời nguyền độc trước sự chứng kiến của đất trời, rằng để trả mối hận bị bà hoàng hậu dâm đãng đầu độc cuộc đời, từ nay trở đi mỗi đêm vua sẽ sai quan đại tể tướng chọn bắt một cô gái trinh xinh đẹp nhất kinh thành cho vua hành lạc, và khi trời rạng sáng vua ra lệnh tử hình luôn, để cho cô gái ngây thơ mới hôm qua đây còn trong trắng chẳng bao giờ còn có cơ hội yêu thương và phản bội bất kỳ một người đàn ông nào.

Đã qua biết bao ngày trước nàng Sêhêrazat, cứ đêm đêm một cô trinh nữ bị bắt dẫn vào hầu hạ, mua vui cho vua, thì sáng sáng hôm sau có một người đàn bà chết oan dưới nghiêm lệnh hà khắc của bạo chúa. Hoàng đế Saria chợt nhớ lại như in cái đêm đầu tiên cô trinh nữ tự nguyện mang tấm thân ngà ngọc vào hậu cung hiến dâng vua với thái độ bình thản và dũng cảm tuyệt vời, hoàn toàn không sợ hãi trước cái chết cầm chắc đang chờ đợi nàng ngay sáng mai đây thôi, y hệt số phận của bao cô gái trắng trinh đã chẳng may sa vào tay vua trước nàng.

Những điều suy ngẫm ấy cộng với tất cả những đức tính khác vua dần phát hiện ở người cung phi đáng quý, cuối cùng đã thôi thúc hoàng đế Saria, vốn là một vị minh quân thuộc triều đại Saxanien của đế quốc Ba Tư cổ, mà biên cương mở rộng từ Trung Đông sang tận sông Hằng cùng bao nhiêu đảo lớn đảo nhỏ thuộc hoàng đế Ấn Độ, vươn lên chiếm lĩnh vùng đất rộng lớn phía Bắc qua nước Đại Tartari với kinh đô Samarcan hoành tráng, đoạt cả một phần đất thuộc lãnh thổ của đế chế Trung Hoa đầy bí ẩn hùng cường nhất Viễn Đông, đi tới quyết định lớn là đại xá cho nàng.

Vua phán: “Nàng Sêhêrazat khả ái à, ta thấy rõ nàng đúng là sở hữu cả một kho tàng vô tận những câu chuyện kỳ thú; bao thời gian qua nàng đã giải phiền cho ta bằng những câu chuyện thốt ra từ miệng nàng; nàng đã làm vơi dần đi đến nguôi hẳn cơn cuồng nộ chính đáng của ta, nhờ vậy hôm nay ta vui lòng ban lệnh ân xá cho nàng không phải thực thi bản án, mà ta đã áp đặt cho nàng cũng như cho bao cô gái trước nàng sau một đêm hết mình hầu hạ ta.”

“Ta cho phép nàng từ nay trở thành một con người hoàn toàn tự do. Ta còn muốn rằng mọi thần dân trong đế chế mênh mông của ta nhất tề công nhận nàng là vị cứu tinh, là ân nhân cứu mạng sống cho bao người đàn bà bất hạnh bởi cái nghiêm lệnh ta đã ban hành hơn ba năm trước đây, bắt nguồn từ mối hận riêng không phải là không chính đáng của ta, dẫn tới ta có những định kiến bất công đối với người phụ nữ.”

“Hơn thế, ta còn ban cho nàng ân huệ tuyệt đỉnh là, ngay từ hôm nay nàng được công nhận là người vợ chính thức của ta và được tấn phong là Hoàng hậu của đế chế Ba Tư vĩ đại.”

Vừa nghe xong lời ban, nàng Sêhêrazat xúc động phủ phục dưới chân hoàng đế Saria, kính cẩn và âu yếm hôn đôi bàn chân của nhà vua, đồng thời tỏ bày một cách hoàn hảo bằng lời nói và cử chỉ lòng biết ơn vô tận của mình đối với đại lệnh bất ngờ của đấng quân vương.

Đại tể tướng nước Ba Tư là người đầu tiên nhận được tin lành từ chính miệng của hoàng đế Saria, ngay khi vua vừa ngồi lên ngai vàng truyền lệnh bắt đầu thiết triều sáng hôm ấy.

Ngay lập tức, như những làn sóng lớn đại dương, tin vui lan truyền ngay tức khắc ra khắp kinh thành rồi đến tất cả các tỉnh gần tỉnh xa của đại đế chế Ba Tư, tạo nên niềm hân hoan không bờ bến của tất cả mọi dân tộc sống trong biên cương đế chế. Muôn dân một lời cùng bày tỏ vạn vạn lời ca ngợi đấng quân vương và chúc mừng bà hoàng hậu kiều diễm; mọi người cùng nguyện cầu Thượng đế ban phước lành cho hoàng đế Saria và hoàng hậu Sêhêrazat.[1]

❀ ❀ ❀

TRỌN BỘ NGHÌN LẺ MỘT ĐÊM

❀ ❀ ❀

[1] Đoạn kết dịch theo bộ NGHÌN LẺ MỘT ĐÊM bán tiếng Pháp của Antoine Galland, bản in tại Paris, sách mĩ thuật khổ lớn có 421 tranh minh họa, dày tổng cộng 898 trang, do Nhà xuất bản L’lmprimerie Générale, số 9 phố Fleurus, Paris xuất bản và phát hành năm 1895 (trong bộ sưu tập riêng của dịch giả Phan Quang) – BT.