Hà Nội – 1975-1976

Ngồi nghe cậu Đạt kể chuyện đời mình tối hôm ấy, tôi nhận ra chiến tranh thật tàn khốc. Nếu nó không giết người ngay thì cũng làm tâm hồn họ mất mát, không bao giờ có thể như xưa được nữa.

Có tiếng thút thít. Bà hiện ra từ bóng tối, nước mắt lấp lánh trên mặt. Bà mở rộng tay ôm lấy cậu. “Mẹ rất buồn khi con phải vượt qua chặng đường đầy gian khó như vậy.”

“Cho con xin lỗi để mẹ chờ quá lâu mới quay về.”

“Thì con về rồi đấy thôi.”

Cây bàng xào xạc, cành cây cọ vào mái nhà. Trên cành cao có mấy chú chim đang xây tổ. Tôi nghe cả tiếng chúng gọi nhau. Mặt trời chưa ló dạng, nhưng tôi đã thấy ánh sáng phía trước mặt: cậu Đạt đã về, nay mai sẽ đến lượt mẹ thôi. “Bà và cậu uống trà nhé.”

Bà mặc thêm chiếc áo khoác. “Cả hai cậu cháu ngủ thêm chút nữa đi.” Cầm lấy ghi đông xe đạp, bà quay sang nói thêm với cậu. “Ngọc và Sáng vui lắm khi gặp lại con đấy.”

Tôi đang châm nước vào ấm thì nghe tiếng cậu. “Hương làm cho cậu việc này nhé.”

“Vâng ạ.” Tôi gật đầu đinh ninh cậu bảo đi mua thêm rượu.

“Hy vọng cô Nhung không đến nữa, nếu cô ấy có đến cháu cứ bảo cậu không có nhà nhé.”

“Sao vậy câu?”

“Ừ… người, cảnh thay đổi hết rồi cháu à.”

Tôi cắn chặt môi. Cô Nhung rất buồn vào tối hôm qua.

“Xin lỗi cậu, cháu không quen nói dối. Cô ấy đối xử với bà tốt hơn cả vợ cậu Sáng. Lúc bà bắt đầu đi buôn, cô Nhung là một trong rất ít người còn lui tới nhà ta đấy cậu.”

“Chuyện giữa cậu và cô Nhung hết rồi cháu à.”

“Cô còn dạy cháu chạy xe đạp đấy.”

“Cậu không quan tâm, cậu không muốn nói đến cô ấy nữa. Được chưa?” Giọng cậu gay gắt làm tôi quay mặt đi.

ĂN SÁNG XONG, tôi chuẩn bị cho mấy con lợn đang kêu inh ỏi ăn, mẹ gõ cửa. Mở ra tôi thấy mẹ mặt đầy nước mắt.

“Hương, cậu đâu con?”

Cậu Đạt đang ngồi xoay lưng về phía hai mẹ con. Cậu như bức tượng bất động. “Đạt!” mẹ lập cập đi về phía cậu.

Cậu cứ lặng yên rồi đôi vai cử động. Cậu xoay bánh xe để quay lại, toàn thân tắm ướt ánh nắng ban mai, bộ ngực chìm sâu trong chiếc áo đang mặc, gương mặt hốc hác râu ria tua tủa, hai chiếc chân cụt đầy những vết sẹo kinh khủng. “Chị Ngọc.” Mặt cậu nở một nụ cười.

Mẹ ôm lấy cậu ấp úng khóc.

“Em về rồi.” Mẹ quỳ xuống, tay sờ vào hai mỏm cụt.

“Ôi…chân của em.”

“Mẹ bảo chị cũng đi chiến đấu. Chị còn sống để về là em vui rồi.” “Ước gì chúng chặt tay, chặt chân chị thế cho em đi.”

“Sao chị lại nói vậy? có chuyện gì à?”

Mẹ không nói gì, lưng gù xuống như đang mang một khối đá rất nặng trong lòng.

“Chị à, có gì cứ nói cho em nghe?” Cậu lấy tay lau nước mắt cho mẹ. “Chị em mình có gì mà phải giữ bí mật chứ?”

Nhìn mẹ tôi biết, mẹ muốn nói chuyện riêng với cậu. Mẹ không để tôi biết chuyện riêng của mình.

Tiếng lợn kêu ré lên. “Mấy cái con này.” Tôi lầm bầm. “Để con đi cho nó ăn.” Tôi trộn thức ăn đổ vào máng cho chúng. Trong phòng khách mẹ rót trà ra hai cái cốc. Lau tay vào quần, tôi lẻn vào phòng mình, để cửa hé mở. Đến lúc đó, tôi mới cảm ơn ngôi nhà nhỏ này, nhờ thế mà khoảng cách từ chỗ tôi đến nhà bếp không quá xa, có thể nghe lén được.

“Mẹ nói với chị em có gặp anh Hoàng.” Mẹ lên tiếng.

“Cả em và anh ấy trong thời gian huấn luyện ở chung với Thuận, chị ạ. Không may khi nhận nhiệm vụ vào nam lại bị tách ra. Mấy tuần sau đó em có gặp lại anh ấy khi em phải nằm lại bên đường khi bị sốt rét.”

“Anh ấy khỏe không? Hai anh em ở với nhau được bao lâu?”

“Tinh thần anh ấy rất tốt, sức khỏe cũng vậy. Ở với nhau được một ngày mà em cười nhiều hơn cả mấy tháng trước đó cộng lại. Anh Hoàng cứ nói mãi anh ấy phải lấy hết can đảm để giành lấy tình yêu của chị.”

“Anh Hoàng hành quân đến đâu? Em có gặp lại anh ấy không?”

Mẹ hỏi vậy để khỏa lấp không muốn nói đến những kỷ niệm đẹp của hai người. “Không, em không gặp lại” cậu trả lời. “Anh ấy vào nam nhưng không biết cụ thể nơi nào. Anh bảo phải sống để còn gặp chị.”

“Cậu à, chị không xứng đáng với anh Hoàng đâu.” Lời mẹ không có gươm đao mà làm tôi rướm máu bao năm.

“Chị, sao nói vậy? Có chuyện gì sao?”

“Chị không kể được đâu.”

“Sao lại không?”

“Vì chị tự khinh mình. Chị đã làm một việc nhơ nhuốc, là người chẳng ra gì.” Hai tay tôi đổ mồ hôi. Nghi ngờ của tôi là có thật. Mẹ đã giết người, người vô tội hồi ở chiến trường.

“Nhìn em, nghe em nói này, em không đánh giá chị thế này thế nọ đâu. Tin em đi.”

Chỉ có im lặng. Tiếng kéo dép, mẹ bỏ đi à? Tôi định mở cửa chạy ra cản mẹ. “Chị ạ, cả hai chị em ta đều phải chiến đấu với quân thù để sống sót. Có gì mà phải áy náy.”

“Không phải chuyện đó đâu em. Ghê hơn nhiều.”

“Kể cho em nghe đi. Em kinh qua đủ mọi chuyện nên hiểu mà.”

Lại im lặng.

“Nói với em không được thì nói với mẹ vậy. Mẹ giúp chị được đấy.”

“Không đâu em…chỉ chất thêm gánh nặng cho mẹ thôi. Chị thấy mình bẩn thỉu, không xứng đáng với mẹ, với cháu Hương.”

Tôi lấy hai tay bụm miệng.

“Em không biết chuyện ra sao, nhưng riêng chuyện chị không sợ hiểm nguy xông pha tìm anh Hoàng là đáng được trân trọng rồi. Chị ắt hẳn đã cứu được nhiều mạng người trên chiến trường.”

Mẹ không trả lời.

“Sao chị không về nhà ở? Hương nó cần chị, nhìn mắt, em biết nó buồn lắm.” “Chị có gì để cho nó đâu. Nỗi niềm của chị chỉ lôi nó xuống thôi. Lúc này chưa được em ạ.”

“Bao giờ chị mới sẵn sàng? Nhìn em này…không có chị cũng khó cho em. Phòng này hai giường. Vào đây ở thế là chị làm đôi chân cho em nhé.”

DÙ CẬU RA SỨC DỖ DÀNH nhưng phải hơn tuần mẹ mới chịu dọn về nhà. Bà cư xử như hai mẹ con trước đó không hề có chuyện cãi vã; bà chuẩn bị bữa tiệc sum họp. Nhưng mẹ ăn uống uể oải; suốt buổi không nói gì. Mọi người còn đang ăn mẹ đã kiếu về phòng trước.

Hôm sau tôi thức dậy sớm để cùng ăn sáng với mẹ, nhưng mẹ đã đi làm ở nhà máy rồi. Về nhà mẹ lại lặng lẽ ăn chiều, lặng lẽ giúp cậu rửa bát đĩa. Nhìn hai chị em, cục ghen lên tới cổ, tôi phải bị thương mẹ mới quan tâm hay sao?

“Mẹ cháu làm sao vậy?” Hôm sau, tôi hỏi cậu khi bà và mẹ đã đi làm. Cậu ngồi bên bàn đang xem qua mấy cuốn sách bà đem từ kệ xuống.

“Cậu không biết nữa.” Cậu lật mấy trang sách. “Mẹ cháu không muốn nói. Để mẹ có thêm thời gian cháu à.”

“Ai cũng bảo để cho mẹ thêm thời gian. Nhưng bao lâu mới được chứ?”

“Làm sao cậu biết được.” Cậu bỏ cuốn này xuống cầm cuốn khác lên. “Bạn cậu nhiều người cũng không nói ra được. Mỗi người đối phó theo cách riêng của mình.”

Tôi lắc đầu. Tôi phải làm gì mẹ mới tin tưởng?

Cậu đẩy đống sách sang một bên. “Sách gì mà chán thế, cháu có cuốn nào hay hơn không?”

“Chắc mẹ giết người, một đứa nhỏ chẳng hạn. Vì thế nên không muốn cho ai biết.” Tôi buột miệng thốt ra.

Cậu nhìn tôi trân trân.

“Cháu nghe thấy mẹ mớ trong lúc ngủ.”

“Đừng nói vậy! Dù gì đi nửa, cậu biết mẹ cháu không bao giờ chủ ý giết người vô tội đâu.”

Tôi cầm lấy cặp đi ra cửa không thèm chào cậu. Tôi nghĩ cậu sẽ giúp mình mà còn bị mắng.

SUỐT MẤY NGÀY, tôi lắng nghe xem mẹ và cậu nói gì, nhưng không có gì thêm cả. Mẹ vẫn lạnh lùng xa cách như người lạ.

Bà tôi lại chẳng làm gì thêm. Mỗi lần về đến nhà, bà lại chú mục vào nấu nướng, dọn dẹp và giặt giũ. Cứ như thể những việc đó đang chữa lành vết thương mẹ tôi vậy.

Tôi muốn bỏ đi thật xa, thoát ra khỏi không khí nặng nề, những bí ẩn và chuyện quá khứ tối tăm. Biết chỗ bà giấu tiền, tôi có thể lấy cắp một ít mua vé xe lửa hay xe đò và cả tiền ăn dọc đường để vào nam tự mình tìm bố. Tìm được hay không, không biết nhưng đi một ngày đàng học một sàng khôn. Đi chán tôi lại vào Sài Gòn tìm gặp dì Hạnh. Có thể nương theo vận may của dì mà tôi thoát khỏi chuyện xui rủi đeo bám gia đình tôi hoài không buông.

Nghĩ vậy nhưng tôi dẹp ý định ngay khi tôi thấy những nếp nhăn hằn sâu trên gương mặt bà. Như thể từng đứa con quay về không cho bà được gì ngoài những dấu chân chim ấy. Bà là người chở che cho tôi qua suốt thời bom đạn, giờ đến phiên tôi nâng đỡ bà giảm thiểu ảnh hưởng của thứ vũ khí ấy, dù đã nhiều năm không còn nghe tiếng bom nữa.

Tôi quyết định ở lại, tìm cách hiểu mẹ hơn. Mẹ vẫn còn co mình trong thế giới riêng, không chịu mở khi tôi gõ cửa.

Về lại nhà mấy tuần, một tối tôi vào phòng mời mẹ ăn cơm. Lúc đẩy cánh cửa bước vào, tôi thấy mẹ ngồi trên giường cúi đầu trên cuốn sổ, cầm bút viết loằng ngoằng vào tờ giấy.

Giật mình ngẩng đầu lên, mẹ há miệng giấu cuốn sổ ra sau lưng. “Con phải gõ cửa trước khi vào chứ.”

“Mẹ ra ăn cơm.” Nói rồi tôi quay đi.

Từ hôm đó, mỗi lần mẹ vắng nhà, tôi thấy nôn nao trong dạ. Tôi tìm cách vào phòng mẹ, nhưng cậu Đạt vẫn hay ở trong phòng. Giả vờ quan tâm, lúc tôi mang cho cậu ly nước, lúc tí rượu lúc bát lạc rang, lúc cuốn sách. Vào đến phòng tôi quan sát xung quanh. Một chiếc túi của mẹ để dưới sàn nhà. Chiếc tủ tre bên cạnh, hai cánh đóng chặt.

Ước gì cậu đi đâu đó ra khỏi nhà. Trước lúc nhập ngũ cậu đang học cơ khí. Nay không bằng cấp không kinh nghiệm, tật nguyền chẳng ai muốn mướn cậu cả. Bà nhờ rất nhiều người vẫn chưa đi đến đâu.

“Bụi bặm quá, để cháu dọn dẹp phòng cho cậu,” Hai ngày sau tôi bảo khi cậu đang ngồi bên chiếc bàn trong nhà bếp nghe đài.

Trong phòng, tôi lục chiếc túi của mẹ, áo quần trong đó vẫn còn nguyên như thể mẹ chuẩn bị để ra đi bất cứ lúc nào. Tôi mở tủ, lần tìm trong đồ của cậu rồi cả hai chiếc giường mà không có gì.

Thật tôi ngu dại hết sức, cuốn sổ rất nhỏ, mẹ có thể mang theo mình mỗi khi đi khỏi nhà.

Mấy hôm nữa tôi thêm bực mình.

Một buổi chiều, tôi về nhà thấy có mảnh giấy để trên bàn bảo rằng bạn cậu Đạt chở cậu đến đám tang của một người thầy cũ. Tôi vội chạy ra cửa trước. Khóa cửa chắc chắn nhưng bà và mẹ về có thể mở bằng chìa khóa riêng, bên trong lại không có then cài. Tôi lấy một chiếc ghế gài bên trong, cẩn thận đặt thêm một chiếc lên trên. Ai có vào tiếng đẩy ra sẽ báo động cho tôi biết.

Tôi lại lục chiếc túi. Lần này tôi tìm ra cuốn sổ đã sờn rách. Nín thở tôi lần giở từng trang. Từng hàng chữ của mẹ, nét không đẹp như tôi vẫn biết mà ngả nghiêng như cánh đồng lúa bị gió bão thổi rạp xuống.

Nhiều trang chỉ viết về tên những loại cây, vị thuốc cùng với cân lượng, và các bài thuốc điều trị những bệnh khác nhau. Nhiều vị có tên nghe rất lạ, mẹ còn vẽ hình thân, nhánh và lá.

Tôi lật nhanh đến trang cuối. Có vài chữ nhòe đi do mấy giọt nước. Cuốn sổ viết lâu rồi, có lẽ từ thời mẹ còn ở trong rừng. Nhưng mẹ học thuốc bắc từ ai chứ? Tôi nhớ mẹ không biết gì về đông y cả.

Gấp cuốn sổ lại, chắc chắn tối hôm đó mẹ có viết gì đó mà, chuyện mẹ không muốn cho tôi biết. Phải có một cuốn khác nhỏ hơn cuốn này.

Tôi quá mệt mỏi vì không biết gì. Chắc mẹ gặp bố trong chiến trường rồi có chuyện chẳng lành giữa hai người.

Nằm mọp xuống sàn nhà, tôi nhìn vào gầm giường. Bụi phủ thành lớp mỏng, làm hắt hơi, tôi đứng lên đẩy gối mẹ sang bên, lôi cả chiếc chiếu ra rồi khám kỹ mấy thanh tre làm vạt giường, vẫn không thấy gì.

Đến chiếc gối, bé xíu đã xẹp xuống, tôi nhặt lên bóp mạnh. Tim tôi đập mạnh khi thấy có vật cứng bên trong. Đúng là cuốn sổ nhỏ hơn cuốn kia, giấu bên trong lớp bông gòn. Cuốn này mới hơn, có sợi thun ràng lại. Tôi mở ra trang đầu tiên, đúng là chữ của mẹ cũng xiêu vẹo như cuốn kia.

16/5/1975

Con trai ạ.

Bao giờ con tha thứ cho mẹ? Không biết bao đêm rồi mẹ mơ thấy con, mơ thấy khuôn mặt xanh xao bây giờ đã bị chôn sâu trong lòng đất. Ôi con ơi, hãy tha thứ cho mẹ, tha thứ cho mẹ…

Cuốn nhật ký rơi khỏi tay tôi xuống giường. Mẹ có con trai. Mà với ai? Tôi đi đi lại lại, rất muốn đọc tiếp nhưng lại sợ những điều tôi biết lại xé nát gia đình. Mẹ đã viết thành chữ suy nghĩ của mình sau khi đến ở với cô Duyên.

Tôi tự chế nhạo mình. Tôi đứng đây nghĩ rằng mình đã tìm được chiếc chìa khóa tìm hiểu được bí mật của mẹ, thế mà mới mở cửa ra tôi lại muốn đóng lại rồi vứt chìa khóa đi. Đôi khi có những chuyện ta vờ như không biết thì hơn.

Chiếc đồng hồ treo tường điểm năm giờ. Mẹ, bà và cậu Đạt có thể về bất cứ lúc nào. Nhìn bìa cuốn nhật ký, hiện ra một thoáng buồn trong mắt mẹ, tôi muốn tìm ra nguyên nhân, vả lại thế giới của tôi cũng đã vụn vỡ, ngoảnh mặt làm ngơ cũng không hàn gắn lại được.

Tôi lật đến trang thứ hai.

18/5/1975

Anh Hoàng ơi, anh ở đâu? Chiến tranh kết thúc bao người trở về, anh vẫn bóng chim tăm cá.

Anh yêu, em những tưởng tình yêu em dành cho anh có thể khắc chế được cả bom đạn, thế nên em phải tìm ra anh để nói lời xin lỗi, vì em hèn nhát đẩy anh đến nơi mũi tên hòn đạn. Mãi đến khi anh đi rồi em mới biết anh là tất cả đời em. Núi rừng, sông suối em đi qua anh có từng đặt chân đến đó không? Em tìm anh trong tuyệt vọng. Ôi anh yêu, đừng xa em. Về đi anh, tha thứ cho cả em nữa. Em van anh tha thứ cho em. Đêm qua em lại gặp anh trong mơ nghiêm khắc nhìn em. Đôi mắt ấy nói lên tất cả em không còn xứng đáng là vợ anh. Em xin lỗi, em xin lỗi…

21/5/1975

Tối qua Duyên đánh thức mình dậy. Đêm lạnh căm mà đổ mồ hôi như tắm, cổ họng khô cháy. Cô Duyên bảo mình la hét. Mình gật đầu, nói rằng chỉ là cơn ác mộng. Cô ấy đi ngủ lại mà mình vẫn co ro trong bóng tối vì sợ bóng đêm sợ cả giấc ngủ. Hể chợp mắt bóng tối kéo đến, chúng lại nhảy xổ vào. Chúng đè xuống đất, bóp cổ, ấn mạnh cả thân thể này vào đá vào rễ cây. Chúng phá lên cười, mồm đỏ như lửa. Đau đớn, nóng như bị đốt cháy, như bị xiên vào da thịt làm cơ thể mình tan ra hàng ngàn mảnh. Những con ác quỷ đó giờ ở đâu? Ta nguyền rủa cho chúng bị thối rữa trong rừng sâu núi thẳm, linh hồn chúng không thể nào quay về được đến nhà.

Tôi đọc tiếp, chuyện gì thế? Mà chúng là ai?

30/5/1975

Mình không nên đi ra ngoài, nhưng cô Duyên khuyên đi bộ tốt cho sức khỏe, không khí trong lành bên sông giúp hồi phục nhanh hơn. Hai chị em chỉ đi loanh quanh, không xa lắm. Gặp một cái chòi, không giống nhà cửa quanh đây,

mái chiếc chòi lợp bằng cành và lá cây, tựa như trạm xá trong rừng. Bất giác mình núp xuống. Xung quanh không còn cô Duyên, Hà Nội và cả sông Hồng. Lại trở lại với chiếc lán ở Trường sơn, một cậu lính trẻ, chiếc đầu quấn khăn trắng đang rên rỉ trong tay mình. Xa xa là tiếng súng, tiếng lựu đạn nổ. Y tá hớt hãi chạy vào. “Chị ơi quân địch đang đến!” Hai chị em vội mang thương binh ra cửa sau, vào rừng đến chỗ núp bí mật. Ai còn đi được, gắng giúp nhau. Mọi người vừa chạy vừa thở. Tiếng nổ gần hơn, buộc phải ngụy trang giấu đường đi. Mình quay lại xem anh em thương binh còn nằm lại trên mấy chiếc phên tre dùng làm giường.

“Vào vị trí chiến đấu,” ra lệnh cho Hòa xong mình vội vàng cầm lấy khẩu AK. Một tiếng nổ rung chuyển cả mặt đất. Ngay cái lán kế bên có tiếng la hét nhốn nháo giọng miền nam.

Một tên vụt qua cửa đang mở, ném gì đó vào. Không nhớ có bóp cò hay không, chỉ biết chiếc báng súng rung lên đập vào vai. Tên lính ngưng chạy, hai tay ôm lấy ngực lảo đảo quỵ xuống ngã lăn ra đất. Trái lựu đạn lăn trên nền nhà đầy bụi bặm. Hụp xuống tránh, một tiếng nổ vang, tất cả chỉ còn là trống rỗng.

Có tiếng Duyên gọi. Nháy mắt mình lại trở về bên sông Hồng, xung quanh là đàn ông, đàn bà trẻ con. Họ nhìn mình xầm xì. Chỉ có nước tìm một chỗ nứt trên mặt đất chui xuống, trong mắt mọi người mình có khác gì một kẻ tâm thần, hay một bóng ma. Có người đàn bà dừng lại bảo cô Duyên nên mời thầy cúng trục vong đang theo ám mình.

3/6/1975

Ru rú trong nhà suốt mấy hôm, không dám đi ra ngoài. Sáng nay có cậu thanh niên đi qua cửa sổ, mất cả hai tay. Cậu ta trông đẹp trai, cánh con trai cùng mình hành quân vào phía nam cũng đẹp như thế. Trong mắt họ ngời lên hy vọng, lúc nào cũng hát, tâm hồn đầy tiếng cười. Nhưng vào đến trạm xá của mình không còn chàng trai nào hát được. Người ruột lộ ra khỏi bụng, người tay chân lủng lẳng, người mất cả nửa bên mặt. Họ có căm hận mình không nhỉ vì

mổ xẻ không một chút thuốc tê? Phải cột chặt họ xuống chiếc bàn mổ dã chiến, cứ thế là cắt xén. Mình có nên cố gắng hơn để giữ lại phần thân thể của họ?

Hai người lính bị thiêu sống vì bom napan, nước mắt của mình không thể làm

nguội đi làn khói bốc lên từ da thịt họ. Mình làm gì hơn để cứu họ đây?

15/6/1975

Đang nấu ăn, nghe thấy tiếng ồn ào từ lán kế bên vọng sang. Có người đàn ông vừa đá con chó vừa la hét. Con chó rú lên thảm thiết, mình lại đang nằm trên nền đất trong rừng, hai tay bị trói ra sau lưng. Giữa hai chân nhói đau, chảy máu.

“Đụ mẹ mày!” một tên đá thật lực vào bụng mình. “Chính mày đã giết bạn

tao.”

Sau cú đá, mình cuộn người lại như con tôm, cố không khóc. Nếu mình mà khóc kẻ thù khoái trá lắm. Nhìn đến trạm xá cách đó không xa, cột khói bốc lên trên mái. Lòng quặn thắt, mấy người còn lại trong trạm làm sao rồi?

Một tên khác nắm tóc mình hét lên. “Chỉ mau đồng đội của mày trốn ở đâu?” hắn kéo đầu để mình nhìn quanh. “Ở đâu hả?” hắn gào lên. “Chỉ ra, tao tha mạng cho.”

Nhắm mắt lại, làm sao tin lời hứa của bọn địch. Có ngu mới tin chúng. Chỗ ẩn núp may mà ở xa, phía bên kia trạm. Trong số bệnh binh có cả một cán bộ cao cấp mà địch đang lùng sục. Cận vệ đang bảo vệ trạm, nhưng nếu quân địch mà tìm ra mấy cận vệ đó khác nào trứng chọi với đá.

“Khai mau, con đĩ cộng sản ln bự này!” thêm một đá vào ba sườn, một đá vào

mặt, lần nầy mình không thể không rú lên.

Mấy đứa con cô Duyên về đến nhà hỏi bác có sao không. Mọi sự đã bị đảo lộn. lời người bà bên sông có lẽ đúng mình bị ma ám. Có khi ma bắt hồn đi mất rồi giờ chỉ còn lại cái xác.

Áp sát cuốn nhật ký vào ngực, mọi tế bào trong cơ thể tôi cảm nhận được nỗi đau của mẹ. Tôi tưởng tượng ra cảnh tượng ghê rợn mà mẹ phải đối đầu, có thể còn hơn thế nữa. Thật may mắn mẹ còn sống sót trở về với tôi. Mẹ đúng là con người dũng cảm xiết bao! dám đứng lên bảo vệ đồng chí của mình. Tôi sẽ nói với mẹ tôi rất tự hào là con gái của mẹ.

Tôi ngẩng đầu lên. Không có tiếng động nào từ cửa trước cả. Nhìn chiếc đồng hồ lần nữa, gần hết giờ rồi. Tôi hai tay nâng cuốn nhật ký lên, nhẹ nhàng lật tiếp.

17/6/1975

Tối hôm qua, máy bay quân thù lại gầm rú trong giấc mơ. Những tiếng nổ như rung rinh cả đại ngàn. Khói bay mù mắt, không gian đầy mùi thịt cháy khét. Một cây cột của trạm xá rơi xuống trúng vào bụng cậu Dương, cái bụng mình mới khâu lại hôm trước. Cạnh đó làm mấy phần thân thể của y tá Sáng đứt lìa ra. Mình biết nên đẩy bệnh binh xuống hầm tránh bom, nhưng lại chạy ra khỏi trạm xá, ngửa cổ nhìn lên trời gào lên chửi bới bọn giặc đê hèn chỉ dám ngồi trong máy bay trên trời cao.

Thức dậy, tiếng khóc làm nghẹn cả cổ họng. Tối nào cũng những cảnh ấy. Đầu đau như búa bổ. Mình cần chút nước nhưng không tài nào đứng lên được, vì tay dính đầy chất sánh đặc như máu của y tá Sáng.

Ước gì gặp được tên giặc lái ấy nhỉ, mình sẽ hất hết máu cô ấy vào mặt hắn để hắn nếm được cái đau khổ mà cô y tá phải gánh chịu.

20/6/1975

Cô Duyên cho biết nhà máy tuyển thêm công nhân và đã nói chuyện với đốc công về mình. Nếu thích mình có thể nhận việc này, vì không đòi hỏi kỹ năng gì, theo lời cô ấy bảo. Công việc là ủi, gấp đồ cho vào hộp. Thoạt tiên, lắc đầu nhưng sau khi nghe cô ấy nói chút công việc tay chân chỉ tốt cho mình, tránh để đầu óc nghĩ ngợi nhiều. “Vả lại, chị không thể sống dựa vào sức lao động của bác gái mãi được.” Đúng quá, những lời lẽ đó thấm sâu vào cơ thể mình. Không biết từ lúc nào mình đã trở thành gánh nặng cho mẹ, cho Hương cho cô Duyên và mọi người.

Mình trả lời cho mình ít hôm để suy nghĩ. Biết phải làm việc nhưng rất sợ gặp mọi người, sợ phải trả lời câu hỏi. Duyên rất ít hỏi, mà mình đã kể hết cho cô

ấy nghe chuyện xảy ra trên đường hành quân vào nam, trừ việc tấm thân nhơ nhuốc này và đứa bé.

Cô Duyên không nên biết vì sẽ kể lại cho anh Hoàng nghe khi anh trở về. Biết chuyện, anh ấy sẽ không bao giờ còn dám động đến mình nữa. Ai mà dám động đến người đàn bà đã bị đám đàn ông giày xéo chứ?

Hôm nay mình cọ rửa đến chảy máu vì muốn gột sạch những thứ nhơ nhuốc, nhưng muộn mất rồi.

21/6/1975

Bé Hương đến thăm, nó cao hơn mẹ rồi, đẹp hơn cả mình tưởng tượng. Làn da hồng hào đầy sức sống, ánh mắt ngời sự ngây thơ. Nhìn nó, đấy là kết tinh của mình và anh Hoàng, thấy cả niềm tin yêu đời.

Nó vui lắm, đọc cho mẹ nghe lá thư hộc bàn của cậu trai thầm để ý với giọng trong trẻo. Ước gì mẹ cũng nói được với con gái rằng mẹ cũng là người hâm mộ con, rằng mẹ thương con rất nhiều. Trong gia đình này, tình yêu thể hiện qua hành động chứ không phải bằng lời nói. Bà có bao giờ nói thương mẹ đâu, nhưng thể hiện qua việc chăm sóc, nấu nướng. Mẹ lại không làm được chăm sóc và nấu nướng cho con. Mong sao mẹ có đủ can đảm nói mẹ thương con biết bao.

Nhưng Hương nó đang ghét mình, phải, nó ghét mình vì ngu ngốc. Ngu ngốc

nói cho nó biết đã khuyến khích bố nó ra mặt trận. Đúng là ngu ngu mà. 1/7/1975

Mẹ đến thăm, nhìn đôi vai gầy nhô xương, mình nhớ đến bài thơ xưa cũ: Mẹ già như chuối chín cây

Gió lay mẹ rụng

Con phải mồ côi

Mẹ đâu đã già, nay mới chỉ năm mươi lăm tuổi, nhưng nhìn già nua, không biết mẹ ngã xuống lúc nào. Chính mình là gánh nặng cho mẹ. Đứa con gái tệ hại này chỉ biết giận dữ, chỉ biết trách cứ mẹ. Ước gì có thể lấy lại được những lời mình đã đay nghiến, nhưng lời nói ra khỏi miệng như bát nước đổ đi. Ngôn

từ sắc như dao gây ra những vết thương vô hình tiếp tục rướm máu.

Mẹ đến không phải để nói chuyện bất hòa của hai mẹ con, mà chỉ để bảo đi xuống phố cùng bà. Mẹ bảo đã nhờ thầy thuốc rất mát tay để khám cho. Ngồi sau xe, úp mặt vào áo mẹ, mùi thơm thật khó tả, tươi mát như mùi cánh đồng lúa thuở thơ ấu xa xưa. Tươi như tiếng cười mấy anh chị em với nhau. Nhắm mắt lại thấy anh Minh, em Đạt, em Thuận. Anh em không thể chết được, còn về với em, với chị nữa chứ.

Ngẩng nhìn lên, hai mẹ con đã đến phố cổ. Xe đạp qua mấy con phố nhỏ, những con phố còn in dấu chân mình và anh Hoàng. Đằng kia dưới mái ngói cong vút Đền Bạch Mã. Anh nói anh muốn cưới mình. Nụ hôn anh còn nóng bỏng trên môi em. Bao giờ anh lại về? Lại hôn em?

Có tự tha thứ cho mình không? Dù chỉ một ngày.

Đến phố Hàng Thuốc, mùi vị thuốc xông vào mũi. Rùng mình quay về dãy Trường Sơn, trước mặt là bà NiNô, đang nấu mấy vị cây rừng trong chiếc nồi đất. Bà rót ra chén đặt trước mặt, hỏi mình có còn giữ nguyên ý định không. Thay vì trả lời, mình chỉ nhìn xuống bụng. Một sinh linh bé bỏng đang trong đó. Là máu thịt là con của mẹ. Nước mắt hòa vào chén thuốc đắng. Mình tự tay giết con.

“Hương con làm gì vậy?” Tôi giật mình, nhìn lên, thấy mẹ. Mẹ giật phắt cuốn nhật ký trong tay tôi. “Sao con dám?”

“Mẹ…”

Mẹ lấy cuốn nhật ký che mặt rồi thét lớn đến nỗi tôi bước lùi lại.

Đang suy nghĩ xem nên nói gì, thì mẹ cúi xuống nhặt chiếc dép lên ném về phía tôi. Tôi hụp xuống tránh, chiếc dẹp đập mạnh vào tường.

“Suy nghĩ của mẹ là của riêng mẹ biết không!” Mẹ gào lên.

Tôi nhìn người đàn bà đang đứng trước mình, mặt mày đỏ tía, tóc tai rũ rượi. Tôi đang đi tìm người mẹ của mình, và nghĩ rằng hiểu được ít nhiều qua những dòng nhật ký đó. Không ngờ chỉ tìm thấy một người đàn bà lạ không quen muốn đánh tôi. Một người đàn bà không quen từng có con với người khác rồi phá thai để che giấu tội lỗi. “Mẹ là kẻ giết con nít,” Tôi buột miệng. “Mẹ phản bội bố, chờ đó đến ngày con sẽ nói với bố.”

“Được thôi. Đi mà tìm, mà nói với ông ấy đi!”

Dập mạnh cửa trước tôi bỏ chạy ra khỏi nhà, nhưng biết đi đâu, chỉ cần không gặp mẹ là được. Tôi không muốn nhìn mặt mẹ nữa.

Cơn khóc làm nghẹn thở, tôi đi chầm chậm đến cầu Long Biên, chiếc cầu hình cánh cung vắt ngang sông Hồng. Có lẽ bố đã chết, chỉ con sông mới đưa tôi đến gặp ông.

Nhắm mắt lại tôi thấy bà thời thơ ấu, mắc phải lời tiên đoán của ông thầy bói, lại thấy cả mẹ tôi trong rừng uống thuốc bắc để bỏ thai đứa bé. Cả gia đình này đều mắc phải lời nguyền từ đời này sang đời khác. Tôi phải chặt đứt vòng luẩn quẩn đó, tự nhủ mình phải chiến thắng.

Con sông mang nặng phù sa uốn quanh trước mặt, tôi nhìn xuống dòng nước chảy xiết. Thủy và tôi hay đến đây ngồi ngâm chân xuống nước, tiếng cười hai đứa còn văng vẳng đâu đây. Giờ tôi không bạn bè, gia đình thì không ai quan tâm.

“Hương.” Có người nắm tay tôi kéo lại. “Cho mẹ xin lỗi.”

Tôi đẩy mẹ ra tiếp tục bước đi. Không lời nói nào có thể hóa giải được hành động mẹ đã làm với tôi.

Mẹ chạy lên trước cản đường tôi lại. “Con biết được vì đâu mẹ đau khổ, nhưng đó mới là một nửa sự thật. Phải cho mẹ cơ hội giải thích chứ.”

HAI MẸ CON ngồi trong góc một quán trà. Mẹ gọi cho tôi ly sữa đậu nành, nhưng tôi không hề động đến.

“Mẹ có sẵn lòng trả lời tất cả câu hỏi của con không?”

Mẹ gật đầu, đưa mắt nhìn quanh dầu trong quán không có ai; ông chủ đang đứng bên đường nói chuyện với hàng xóm.

“Ai là cha của đứa bé?”

Mẹ nắm chặt ly trà làm tay trắng bệch ra. “Mẹ…mẹ không biết.” “Mẹ không biết là sao?” Tôi có cảm giác buồn nôn ngay trong cổ.

Mẹ cúi đầu. Miệng mím chặt như hến.

‘Thấy chưa, vậy mà nói là trả lời hết. Mẹ không nói được vì rằng mẹ đã phản bội bố.”

“Đừng mà con…” Mẹ đưa tay lên. “Sự thật làm con đau lòng hơn đấy.”

“Chẳng lẽ còn có chuyện đau lòng hơn là việc mẹ có con với người đàn ông khác sao?”

Mặt mẹ co rúm lại. Mẹ mở miệng nhưng lại cười ngạo nghễ. “Nếu con của kẻ thù thì còn tệ hơn nữa đúng không?

Tôi nhìn mẹ trân trối, điên cả rồi.

“Con nói đúng.” Mẹ gật đầu. “Mẹ phản bội bố vì không đủ sức chống cự lại chúng.”

“Ý mẹ là sao? Chúng là ai?”

Mẹ nắm cổ áo tôi lôi đến gần. “Là một nhóm…đàn ông…chúng bắt mẹ…giở trò đồi bại. Một tên trong đó là cha của đứa bé.” Tôi lắc đầu, không tin nổi lời mẹ.

Mẹ buông cổ áo tôi, hai tay che lấy mặt. “Nếu con muốn biết thêm, thì chúng nói giọng nam.”

Nhắm mắt lại, tôi muốn xung quanh biến thành màu đen biến mất và mang cả tôi đi cùng.

Cho đến hôm nay, tôi vẫn còn mong rằng quay trở lại được giây phút mẹ phát hiện tôi đọc trộm nhật ký. Đáng ra tôi phải hiểu được lý do từ những dòng chữ của cuốn sổ tại sao mẹ bỏ thai. Hơn nữa, lúc ấy tôi chỉ là con bé mười lăm tuổi chưa có đến một nụ hôn đầu đời làm sao hiểu được em bé tạo ra thế nào. “Hương à, mẹ xin lỗi để con biết được chuyện này.” Mẹ thì thào.

“Người nói lời xin lỗi phải là con vì đã nghi ngờ mẹ…” Tôi nắm lấy tay mẹ. “Trong cuốn nhật ký mẹ nói thương con nhiều lắm. Con cũng thương mẹ. Con cần có mẹ mà.”

“Ừ, con là tất cả với mẹ đấy.”

Hai mẹ con ôm chặt lấy nhau, nước mắt chan hòa.

“Mẹ ơi con muốn hiểu tại sao để giúp mẹ bình phục. Ta lại quây quần. Mẹ bị bắt bao lâu? Rồi làm sao trốn được?”

“Lũ quỷ dữ giữ mẹ đến mấy hôm. Mẹ cứ nghĩ chúng sẽ giết mình mất, nhưng một người lính trong chúng nó thấy tội nghiệp nên giúp mẹ trốn thoát.”

“Người bọn nó à?”

“Ừ, lính Việt Nam Cộng Hòa. Trong đêm hắn mở trói rồi dẫn mẹ vào rừng. Hắn bảo có đọc qua những dòng nhật ký của mẹ thấy cả ảnh con trong đó, hắn cũng có đứa con gái cỡ tuổi đó.”

“Mẹ chạy trốn rồi sao nữa?”

“Mẹ đi quanh rồi lạc mất, định quyên sinh thì tiếng bà đã giữ mẹ lại. Mẹ không nhớ lê bước đi đâu, nhưng đến được một hang động. Trong hang có rất nhiều dân làng vào đó tránh bom, cả một thầy thuốc. Bà ấy dùng cây cỏ chữa bệnh cho mẹ. Trong tháng ở lại đó, bà dạy cho cả mẹ nhiều bài thuốc của rừng. Khi vết thương trên cơ thể liền da, mẹ rời hang theo một đoàn quân y khác.”

“Cái thai…mẹ phát hiện ra lúc nào?”

“Đến trạm xá mới được vài tuần…Lúc đầu bị trễ kinh mẹ không để ý. Rồi đến khi thấy cơ thể thay đổi…”

“Lúc chắc chắn cấn thai, mẹ tìm đến bà thầy thuốc kia. Mẹ không thể mang thai nó được. Mẹ không thể nuôi con của kẻ thù. Mẹ không muốn con, bố và bà biết chuyện.”

Tôi cúi đầu, gương mặt tái xanh của nó ngay trước mắt tôi, tiếng khóc của nó như kim châm vào lòng. Ôm nó thấy thế nào nhỉ?

Mẹ nuốt nước bọt. “Quyết định bỏ nó đi…là chuyện khó khăn nhất trong đời mẹ. Ra khỏi hang, mẹ chỉ muốn tiếp tục sứ mệnh đi tìm bố. Nhưng con ạ, mẹ không còn một chút sức lực nào. Nhận ra sao mình ngu dại như vậy khi nghĩ rằng có thể vượt qua chiến tranh để tìm được bố. Trên bước đường hành quân mẹ không sợ bom đạn, nhưng lại sợ bố biết mình đã ô uế, đã giết một sinh linh vô tội…”

Tôi ôm lấy vai mẹ, không biết nói gì để an ủi.

“Có khi mẹ nghĩ bố không về nữa vì đã biết chuyện.” Nói rồi mẹ thở dài.

VỀ ĐẾN NHÀ, hai mẹ con thấy có người lố nhố đứng trong phòng khách. Bà đang khóc lóc rên rỉ. Bà đi làm về thấy cửa mở, mấy chiếc ghế ngã chỏng chơ ra sàn nhà.

Thấy hai mẹ con tôi, bà cười khóc, ôm tôi thật chặt đến nghẹt thở.

Tối hôm sau, tôi để bà và mẹ đi với nhau ra ngoài. Lúc về thấy mặt đỏ lựng, mắt sưng lên. Bà cầm chiếc đèn dầu lớn mới mua, rót đầy dầu, thắp lên rồi để trên chiếc ghế bên cạnh giường mẹ. Rồi từ đó mẹ ngủ lúc nào cũng có chiếc đèn lớn bên cạnh.

Mẹ không cảm thấy cô đơn nữa mà nói chuyện nhiều với cậu Đạt. Tối nào đi ngang qua phòng hai chị em tôi cũng nghe thấy tiếng rầm rì.

Tôi hay nghĩ đến đứa bé. Tôi có thương nó với tình thương của người chị không? Hay tôi lại căm ghét vì nó mang nửa dòng máu của kẻ đã giết chết tâm hồn mẹ?

Những cơn ác mộng vẫn giày vò, nhưng mẹ không còn sống cô đơn nữa. Ở nhà máy về, mẹ vào bếp. Mẹ hỏi tôi chuyện ở trường, hỏi bà chuyện trong khu phố cổ, có hôm đẩy xe cho cậu đi dạo hay tập thể dục. Một hôm mang về một thang thuốc bắc, khi sắc thuốc nước mắt mẹ chan hòa. Nhưng mẹ bảo phải thắng cho được những bóng ma xưa cũ: thuốc bổ cho cậu, cậu kể với mẹ tàn phế của cậu có những chuyện không thấy được, rằng khả năng đàn ông cũng bị ảnh hưởng. Mẹ hy vọng những thang thuốc cổ truyền giúp cậu lấy lại phong độ; những vị thuốc mẹ học từ người thầy thuốc năm nào ở chiến trường và từ những ghi chép của riêng mình.

Hai tuần sau cái ngày mẹ bộc bạch hết cho tôi nghe, cây bàng che bóng mát cho hai mẹ con gội đầu, dưới ánh đèn dầu mẹ lại giúp con gái làm bài. Mẹ hướng dẫn nhiều cách khác nhau để giải một bài toán khó, thật kỳ diệu.

Từng bước một, cô Nhung lại gần gũi cậu Đạt. Cô thỉnh thoảng đến thăm, mang theo khi thì cuốn băng cát sét thâu những bài nhạc mà cậu nghe đi nghe lại cả ngày, khi thì cuốn sách cậu thức suốt đêm đọc cho xong. Mẹ bảo cậu đã thực sự quay về, cậu vẫn còn yêu cô Nhung nhưng tin rằng cô xứng đáng với người đàn ông tốt hơn cậu.

Người duy nhất không về với mọi người là cậu Sáng. Một hôm, mẹ bảo muốn đến thăm cậu, tôi đi theo. Cậu không hề đến thăm mấy bà cháu, nhưng hai lần một tuần bà vẫn nấu nướng những món ăn khác nhau rồi gởi đến cho cậu mợ.

Tối hôm ấy, khi hai mẹ con vác được chiếc xe lên căn hộ, cậu thò đầu ra từ chỗ vỡ của cửa trước.

“Ồ chị Ngọc, Hương.” Nhìn thấy tôi đi tay không vẻ mặt cậu rất thất vọng.

“Em sao, khỏe không?” Mẹ đẩy chiếc xe vào bên trong.

Cậu đóng cửa. “Thường thôi chị.”

“Cứ nghĩ cậu ốm đau dữ lắm nên không đến thăm Đạt được chứ.”

“Nói nhỏ thôi chị, Hoa nó đang ngủ.” Cậu nắm lấy tay mẹ, kéo vào hẳn phía trong. “Ngồi đi chị, cả cháu nữa.” Cậu chỉ chiếc chiếu trên sàn nhà.

“Tôi đến không phải để ngồi.” Mẹ lên tiếng, giọng lạnh tanh. “Sao cậu không đến thăm anh Đạt, hử?”

“Chuyện phức tạp lắm chị.” Cậu nhăn trán. “Em đang lãnh đạo phong trào chống tư bản, tư sản và con buôn. Mà mẹ …chị biết đấy buôn bán chợ đen.” “Cậu cư xử vậy đấy? Trước mặt người khác cậu phỉ nhổ xem thường nhưng lại sử dụng mẹ như nô lệ sao?”

“Không phải vậy đâu chị, chị nhầm rồi.”

“Nói tôi nghe, tôi sai chỗ nào.”

“Nhỏ tiếng thôi chị.” Cậu chau mày. “Em rất biết ơn mẹ, nhưng em phải theo điều lệ đảng. Ta cần phải xây dựng lại đất nước bằng những thành quả của giai cấp công nông. Không có chỗ cho bọn tư bản, tư sản và con buôn.”

“Tư bản, tư sản và con buôn? Sáng à, mẹ lao động vất vả lắm để kiếm từng xu, mẹ là người lao động chứ có phải tư sản đâu.”

“Em chỉ theo điều lệ thôi. Không có quan hệ gì với mấy thành phần đó cả.” Cậu lặp lại.

“Thế đảng là ông Phật của cậu à?”

“Chị à, ta đã đấu tranh trong gian khó mới giành lại được độc lập cho nước nhà, hy sinh cả tính mạng để quét sạch bọn tư bản, giai cấp bóc lột – ”

“Giai cấp bóc lột à? Đừng để bọn chúng tẩy não cậu, Sáng à. Cậu còn nhớ chuyện xảy ra cho gia đình mình thời Cải Cách Ruộng Đất mà. Chúng vu khống cho gia đình là những kẻ bóc lột, rồi giết – ”

“Im đi,” cậu rít lên. “Tôi không có liên hệ gì với bọn địa chủ cả.”

“Tôi biết, cậu làm giả giấy tờ, xóa bỏ nguồn gốc gia đình để kết nạp đảng. Buồn thật đấy. Nhưng đừng quên bố chết thế nào hả.”

“Sao lại dám đặt điều như thế. Ra khỏi nhà tôi ngay.”

“Sáng à, tôi đến không phải để tranh cãi. Cậu làm ơn đến thăm anh Đạt đi.”

“Em đã nói em không đến được, nhưng ảnh có thể đến thăm em mà.” “Trời đất, Sáng ơi. Đạt mất hai cái chân rồi, làm thế đ.. nào nó đi được.” “Chứ chiếc xe lăn để –”

Bốp, một tiếng nổ vang lên. Mẹ dang tay tát thẳng vào má cậu.

“Mày là loại người gì thế hả?” Mẹ rú lên. “Đừng có bán đứng gia đình vì mấy cái mớ lý tưởng chính trị rẻ tiền đó!”

Tay ôm lấy má, mặt cậu đầy phẫn nộ.

“Cái con mẹ điên này!” Cậu gào lên. “Cút ngay khỏi nhà tôi, không tôi cho người bắt bây giờ.”

“Bắt đi, bắt tao đi!” Mẹ lấy tay đấm ngực.

“Mẹ ơi!” tôi cầm lấy tay mẹ. “Mình đi thôi mẹ.”

Mẹ nhìn tôi nước mắt lưng tròng. “Một phút nữa thôi con.” Mẹ ưỡn thẳng lưng nhìn vào mặt cậu nói. “Tôi biết cậu đang cố chui sâu leo cao, nhưng Sáng à, cậu sẽ không lên cao lắm đâu. Cậu vẫn là em tôi. Anh Minh không có ở đây tôi là chị cả, có trách nhiệm dạy dỗ cậu.”

“Tôi không cần ai dạy dỗ cả, xéo ngay khỏi nhà tôi.”

Mẹ ho lên rồi nhổ xuống sàn nhà. “Từ giờ trở đi, tôi với cậu không chị em gì nữa cả. Hy vọng con cái cậu tốt hơn thằng cha nó để nhớ về nguồn cội.”

Hai mẹ con ra về.

Tôi tự hào thấy mẹ bệnh vực cho bà, nhưng lại thấy buồn cho người cậu thuở ấu thơ của mình – người hay chọc tôi cười, chẻ tre làm lồng đèn đi rước vào những dịp tết Trung Thu.

TÔI CHẠY VỘI LÊN cầu thang vào lớp, bụng trống không vì chưa ăn sáng.

Tất cả đều yên ắng.

Lên đến tầng ba, rẽ vào hành lang.

Thầy cô đã bắt đầu giảng bài. Bọn con trai có đứa nhìn tôi qua cửa sổ, tôi chỉ muốn mình nhỏ lại để mọi người không thấy, tôi mắc cỡ vì tiếng dép mình vang lên.

Cả lớp ồ lên khi tôi bước vào, không thấy bóng dáng giáo viên đâu. Hú hồn, tôi chạy đến chỗ ngồi.

“Chuyện gì vậy? Sao bạn đi học trễ?” Trân trờ tới.

“Ngủ quên.” Tôi cười với nó. Nó là đứa cư xử với tôi rất tốt, không biết nó chịu đến nhà tôi chơi không.

“Coi chừng,” tiếng lao nhao phía sau lưng tôi, rồi rộ lên cười. Không cần quay lại tôi cũng biết thừa mấy đứa con trai lại đang bày trò tầm phào.

Trân lượm mấy thứ trên tóc tôi xuống. Một chiếc máy bay bằng giấy, trên cánh có viết loằng ngoằng tên tôi. “Nam thích bạn lắm đó.”

“Nhưng mình có để ý đến hắn đâu.” Tôi mở cặp lấy tập vở ra.

“Thầy Định,” có tiếng la lên, bọn nó tranh nhau chạy về chỗ ngồi. Thầy dạy môn sử bước vào, bên thầy là một gã con trai, lạ hoắc, da đen như nông dân.

Cả lớp đồng loạt đứng lên chào, thầy cười ra hiệu cho chúng tôi ngồi xuống. “Đây là Tâm bạn mới của lớp ta.” Thầy Định ra hiệu về phía gã con trai. “Mấy em giúp cho bạn làm quen trường quen lớp nhé, đừng gây khó dễ đấy, các em rõ chưa?”

“Vâng, thưa thầy,” lại đồng thanh trả lời.

“Có vấn đề gì cứ lên gặp thầy nhé,” Thầy bảo hắn. “Thiết, lớp trưởng, cuối giờ học đưa bạn đi một vòng quanh trường cho biết nhé.”

“Nó bệnh, nghỉ học rồi thầy.” Có tiếng trả lời.

Thầy đưa mắt nhìn quanh. “Vậy thì bạn khác nhé.” Ánh mắt thầy dừng lại ngay tôi. “Hương, được không em?”

“Dạ được thầy,” tôi lầm bầm, dù đang vắt óc xem cách nào để trốn học ngày hôm nay, để về nhà nói chuyện với cậu Đạt. Tôi phải xin lỗi cậu, vì nhiều lúc xem cậu là gánh nặng dù ngay từ lúc cậu về tôi đã hứa chăm sóc cậu.

TIẾNG TRỐNG TAN TRƯỜNG vang lên bọn bạn tôi ùa ra như ong vỡ tổ. “Cần tớ giúp hướng dẫn tên dễ thương đó không?” Trân cười khúc khích nói. “Cám ơn nghen, đi một vòng cũng nhanh mà.” Tôi nhét hết tập vở vào cặp. Sao Trân nó lại nghĩ cái tên mới đến đó dễ thương? Tên hắn là gì quên mất rồi? Trân nhìn đến cuối lớp, tôi nhìn theo nó. Hắn vẫn còn ngồi đó chúi đầu vào cuốn sách. Hắn đang đọc gì thế nhỉ.

“Nè Hương,” có người gọi tôi. Nam. Nó mỉm cười bối rối nhìn tôi.

“Mời bạn đi –”

Tôi lấy chiếc máy bay giấy ra nhét lại vào cặp nó.

“Hôm nay bận rồi, mình phải đưa bạn kia giới thiệu quanh trường.” “Ồ.” Nam gãi đầu.

“Trân đi thế được không?” Trân kéo tay Nam. Lúc hai đứa ra khỏi lớp, Trân quay đầu lại nhìn tôi nhép miệng. “Vui vẻ nghen,”

Dọn nốt mấy thứ còn trên bàn, tôi nhớ ra tên hắn rồi. Tâm. Là lương tâm. Tâm vẫn mải mê đọc khi tôi đến gần. “Mình đi chứ.”

Hắn ngẩng đầu lên, đôi mắt nâu, điểm với hàng lông mì dài. “Đi đâu?”

Giọng miền trung rất nặng của hắn làm tôi ngạc nhiên. Bà cũng nói giọng như vậy nhưng chỉ ở nhà thôi. Sao Tâm đi học cũng giữ nguyên giọng như vậy? “Thì đi quanh trường, bạn không nhớ sao?” Tôi lại làu bàu. Ước gì tôi nhờ được nhỏ Trân làm thay, nhưng không đứa nào dám làm trái lời thầy. Muốn lên lớp phải được xếp hạng “Đạo Đức Tốt” mới đạt tiêu chuẩn.

“Ồ,” Tâm đứng lên. “Cám ơn đằng ấy nghen.”

Chúng tôi ra khỏi lớp, hành lang vắng người. Mây xám bay ngang trời, ngoài sân lất phất mưa. Hai đứa đứng trên ban công nhìn xuống bên dưới ướt nước. “Trường có cả thảy năm trăm học sinh.” Tôi kéo dây kéo chiếc áo khoác lên. “Trường vào học bảy giờ ba mươi sáng trừ thứ hai, chào cờ hát quốc ca hết một tiếng. Phía sau cái cây kia là căn tin trường, sân bóng ở phía sau nữa.”

“Trường có thư viện không bạn?”

“Có chứ, nhưng không có gì hay để đọc đâu, nói thật đấy. Cuốn sách bạn đang đọc hay không?”

“Hay lắm, không rời ra được luôn.” Tâm cho tôi xem bìa cuốn sách. Cuốn

Thằng Gù Nhà Thờ Đức Bà.

“À, Victor Hugo nhà văn rất nổi tiếng.” Tôi cười. “Mê thơ của ông lắm, mình đọc cuốn này năm ngoái, ước gì một ngày nào đó được đến thăm nước Pháp thăm nhà thờ Đức Bà uy nghi này.”

“Ừ,” Tâm bỏ cuốn sách vào cặp. “Mình cũng mơ có ngày đến thăm Pari. Phải chi thư viện có nhiều sách hay nhỉ, mình để hết sách lại ở quê cho đứa em gái rồi.”

“Bạn thương em gái ghê… mình có mấy cuốn, bạn mượn đọc được mà.”

“Vậy à?” Mắt Tâm sáng lên. “Hay đó, cám ơn bạn nhé.” Tâm kéo cổ áo khoác lên. “Bạn ở xa đây không?”

“Ở phố Khâm Thiên? Quê Tâm ở đâu?”

“Ở Hà Tĩnh…chỗ bạn ở, phố Khâm Thiên bị dội bom rất nặng, đúng không?” Tôi gật đầu, nhìn lên mấy nhánh phượng khẳng khiu run rẩy trong gió, như hồi hai bà cháu đi bộ đến làng Hòa Bình. Tôi chỉ tay mấy cái nắp đậy màu nâu rải rác trong sân trường. “Hố tránh bom đấy. Cái lớn nhất ngay trước căn tin. Tâm nên biết chỗ núp phòng khi bị dội bom nữa.”

“Hy vọng không phải dùng đến nữa, mà ước gì không còn chiến tranh nữa trên toàn quả đất này.”

Nhìn sang Tâm, tôi chưa thấy đứa con trai nào trong lớp nói chuyện như vậy cả. “Bạn có người thân đi chiến đấu không?”

“bố mình…ông trở về trong khốn khổ. Nhưng như thế là may rồi, biết bao người làng ra đi mà không trở về. Người thân của bạn có tham gia chiến trận không?”

“Cậu Thuận chết, cậu Đạt mất hai chân. Mình đang chờ tin bố.”

Tôi thấy như có hơi nóng dâng lên mí mắt, phải cắn chặt môi để không bật khóc trước mặt người bạn mới quen.

“Xin lỗi nghen…bố bạn đi lâu chưa? Có nghe tin tức gì về bác không?”

“Bảy năm chín tháng và hai mươi lăm ngày.” Tôi lấy chú chim sơn ca ra khỏi túi. “Bố khắc cho mình lúc hành quân trong rừng.” Tôi không cầm được nước mắt nữa.

“Khẽ nào.” Tâm đưa tay lên miệng làm hiệu, rồi đưa chú chim lên tai. “Ừ …ừ.” Tâm gật gật đầu. “Ừ…ừ cám ơn nhé, chú chim nhỏ nhé.” Nhướng mày cậu ấy hỏi. “Bạn có muốn nói chuyện với Hương không? Ừ bạn ấy đang ở đây này.” Tâm đưa chú chim sát vào tai tôi. “Bạn có nghe thấy gì không?”

Tôi lắc đầu, cười, đưa tay quệt nước mắt.

“Chú chim nói Hương là cô gái đặc biệt như một nàng công chúa, và nên đi chơi với bạn Tâm đi.”

“Ừ sao lại không ha?”

“Vì Tâm là anh chàng nhà quê.” Tâm tự nhận là nhà quê. Cậu ấy bỏ cặp xuống bước ra xa, cúi xuống làm bộ đang cuốc đất, lấy tay đấm đấm vào thắt lưng, lau những giọt mồ hôi tưởng tượng trên mặt rồi cúi xuống cuốc tiếp. Nhìn điệu bộ rất tếu làm tôi phá lên cười.

ĐẠP XE VỀ NHÀ, tôi không gạt bỏ hình ảnh của Tâm ra khỏi tâm trí được. Đôi mắt biết cười, giọng nói ấm áp làm tôi như chếnh choáng. Tự nhủ đừng để ý đến hắn nữa, vì đàn ông con trai là những giống vật nguy hiểm từng làm hại đến mẹ. Không biết Tâm là người thế nào mà sao tôi có thể cả tin như vậy được. Về đến nhà, cậu Đạt đang ngồi bệt trên sàn miệng huýt sáo tay đóng chiếc máng mới cho lợn.

Mẹ đang trong bếp, mùi thơm bốc lên từ hai tay.

Mẹ nhìn tôi qua vai. “Cho lợn ăn đi con, nó làm mẹ điếc lỗ tai.”

“Dạ.” Tôi cười. “Mẹ nấu gì thế?”

“Tàu hủ sốt cà chua.”

Tôi rất vui, lâu rồi chưa được ăn món này. Mẹ nấu món này tuyệt lắm.

“Cơm sắp xong chưa chị?” Cậu Đạt liếc nhìn đồng hồ. “Nhung sang liền đấy.” “Chị cũng muốn gặp nó đây.” Mẹ đang đổ rau muống vào chiếc chảo dầu đang kêu xèo xèo.

Tôi cho lợn ăn xong, thức ăn đã dọn lên. Cô Nhung đang so đũa. Cô ốm quá trên lưng bàn tay thấy cả mấy tĩnh mạch nổi lên. Cậu sẽ chăm sóc cho cô, mà không biết bằng cách nào vì đến giờ vẫn chưa có việc làm.

“Cháu học ở trường mới có vui không?” Cô hỏi tôi.

“Mới gì nữa cô, nhưng tốt lắm cô ạ.” Tôi chợt nghĩ đến Tâm. “Lên đại học cháu muốn học gì?”

Đại học nghe to lớn quá. Tôi hy vọng sẽ trúng tuyển. Hít một hơi tôi trả lời. “Cháu cũng chưa biết cô ạ.” Tôi thấy chữ nghĩa rất hay, nhưng không biết có đủ dũng cảm để làm một nhà văn không. Tôi đã đọc mấy cuốn sách của nhà văn Trần Dần, Phùng Quán, Hoàng Cầm và Lê Đạt – là những người bị bỏ tù vì phong trào Nhân Văn Giai Phẩm. Tác phẩm của họ viết vào giữa những năm 1950 kêu gọi tự do ngôn luận và nhân quyền, đưa tôi đến gần với ông ngoại, có cùng tư tưởng tự do như thế. Thế nhưng những tác phẩm đó cho thấy những rủi ro mà nhà văn phải đối mặt, trong một chế độ nhà cầm quyền muốn kiểm duyệt hết mọi thứ. “Người làm xiếc đi dây rất khó,” nhà thơ Phùng Quán viết. “Nhưng chưa khó bằng làm một nhà văn. Đi trọn đời trên con đường chân thật.”

Tôi biết, giống như ông, nếu cầm bút, thì đó chỉ là sự thật mà tôi chứng kiến.

Tôi không thể bẻ cong con chữ để làm vui lòng những kẻ nắm quyền.

“Hy vọng con sẽ làm bác sỹ,” cậu Đạt nói. “Mẹ sẽ dạy cho cháu những bài thuốc dân tộc. Có công năng đến tuyệt vời.” Cậu nháy mắt với cô Nhung, mặt cô đỏ lên.

Mẹ cười múc đậu phụ vào bát cho cậu, hỏi “Chừng nào mình đi?”

“Độ nửa giờ nữa chị.”

“Em có chuẩn bị ít cam và nhang để cúng cho anh Thành.” Cô Nhung nói.

Mẹ gật đầu. “Chị mang theo ít gạo cho bố mẹ cậu ấy.”

“Hai chị em tuyệt thế.” Cậu huýt sáo, tôi vui lắm vì mẹ và cô Nhung nghỉ làm chiều này tháp tùng với cậu. Người bạn hy sinh trong rừng tre ba năm trước, cậu rất muốn đến thắp nhang nhưng sợ phải kể lại cho gia đình nghe phút cuối cuộc đời con họ bị trúng bom B-52 thế nào.

Cậu Đạt cứ loay hoay trong ghế, đưa mắt nhìn lên chiếc tủ nhà bếp nhiều lần. Trước mặt cậu là ly nước lọc, cậu cứ nhìn trân trân.

“Anh có sao không?” Cô Nhung với sang nắm tay cậu.

Cậu lắc đầu. “Chị Ngọc … chị rót cho em chút rượu được không?”

Cậu quay sang cô Nhung. “Em à, em chắc chưa biết … anh nghiện rượu.”

Cô bỏ đôi đũa xuống. “Em có nghe mẹ anh kể. Cai rượu không phải dễ, nhưng phải cố gắng thôi.”

Mẹ đến bên chiếc tủ nhà bếp lấy cái chai rượu.

“Đừng để nguyên cả chai trước mặt em vậy chị,” cậu nói. “Rót cho em một cốc nhỏ thôi.”

Cầm lấy ly rượu mẹ đưa, cậu đưa lên mũi ngửi rồi chỉ một tợp là hết, nhắm mắt đầy thưởng thức.