Vào một buổi tối, một tuần sau đám cưới của Signa, Emil đang quỳ trước một chiếc thùng gỗ ở phòng khách để thu xếp sách vở. Thỉnh thoảng, cậu lại đứng dậy đi quanh nhà, nhặt những cuốn sách bỏ quên rồi uể oải mang trả vào thùng. Cậu đóng gói chẳng lấy gì làm nhiệt huyết và cũng không mấy lạc quan về tương lai của mình. Alexandra ngồi bên bàn may vá. Ban chiều, chị đã giúp cậu sắp xếp hòm hành lý. Khi Emil cứ đi đi lại lại qua ghế chị với mấy cuốn sách trên tay, cậu thầm nghĩ rằng việc rời xa người chị gái lần này không quá khó khăn như hồi mới đi học xa nhà. Cậu sẽ đi thẳng đến Omaha để làm việc tại văn phòng luật của một luật sư người Thụy Điển cho đến tháng Mười, rồi sẽ vào học trường luật ở Ann Arbor. Hai chị em đã lên kế hoạch rằng vào dịp Giáng sinh, Alexandra sẽ đến Michigan — một chuyến đi dài đối với chị — để ở lại với cậu vài tuần. Dù vậy, cậu vẫn cảm nhận được rằng cuộc chia tay này mang tính dứt khoát hơn những lần trước; nó đánh dấu một sự chấm dứt rõ rệt với mái nhà xưa và là khởi đầu cho một điều gì đó mới mẻ — cậu chẳng biết là gì. Những ý nghĩ của cậu về tương lai cứ trôi đi không tài nào định hình được; càng cố nghĩ về nó, hình dung của cậu về tương lai lại càng trở nên mờ mịt. Nhưng có một điều rõ ràng, cậu tự nhủ, đã đến lúc cậu phải đền đáp xứng đáng cho Alexandra, và chừng đó thôi cũng đủ làm động lực để bắt đầu rồi.

Khi đi quanh nhà để gom sách vở, cậu có cảm giác như mình đang nhổ bật mọi gốc rễ. Cuối cùng, cậu ngả người nằm dài trên chiếc ghế bành dát gỗ cũ kỹ mà cậu từng ngủ hồi thơ bé, ngước nhìn những vết nứt quen thuộc trên trần nhà.

— Mệt hả Emil? — chị cậu hỏi.

— Lười thôi chị ạ — cậu thì thầm, trở mình nhìn chị. Dưới ánh đèn dầu, cậu đăm đăm ngắm khuôn mặt Alexandra một hồi lâu. Chưa bao giờ cậu nghĩ chị mình là một phụ nữ đẹp cho đến khi Marie Shabata nói cho cậu điều đó. Thật ra, cậu chưa bao giờ coi chị là phụ nữ cả, mà chỉ nghĩ đơn giản đó là chị mình. Vừa ngắm cái đầu đang cúi xuống của chị, cậu vừa ngước nhìn bức chânнг của John Bergson treo phía trên ngọn đèn. "Không," cậu thầm nghĩ, "chị ấy không thừa hưởng nét đó từ bố. Chắc là mình giống bố hơn."

— Này chị Alexandra, — cậu bất chợt cất lời, — cái tủ đựng giấy tờ bằng gỗ óc chó mà chị hay dùng làm bàn viết là của bố phải không ạ?

Alexandra vẫn tiếp tục những mũi kim. — Đúng vậy. Đó là một trong những món đồ đầu tiên bố mua cho ngôi nhà gỗ ngày trước. Hồi đó, đó là một sự xa xỉ lớn. Nhưng bố thường viết rất nhiều thư về quê nhà. Bố có nhiều bạn bè ở bên đó, và họ vẫn thư từ với bố mãi cho đến tận khi bố qua đời. Chẳng ai trách cứ bố về nỗi nhục nhã của ông nội cả. Giờ đây chị vẫn hình dung được cảnh bố ngồi đó vào những ngày Chủ nhật, mặc áo sơ mi trắng, cẩn thận viết từng trang từng trang một. Bố viết chữ đẹp và đều đặn, trông gần như khắc in. Chữ của em đôi lúc cẩn thận vào thì cũng giống chữ bố đấy.

— Thế ông nội thực sự là kẻ bất lương hả chị?

— Ông đã cưới một người đàn bà lươn lẹo, rồi thì... chị sợ rằng ông thực sự đã sa ngã. Khi chúng ta mới đến đây, bố từng hay mơ về việc kiếm được một gia tài lớn rồi quay lại Thụy Điển để trả lại cho những thủy thủ nghèo số tiền mà ông nội đã đánh mất.

Emil cựa quậy trên ghế. — Em bảo này, nếu làm được thế thì đáng lắm chứ nhỉ? Bố chẳng giống anh Lou hay anh Oscar chút nào phải không chị? Em không nhớ rõ lắm về bố hồi trước khi bố lâm bệnh.

— Ồ, không giống chút nào! — Alexandra đặt đồ may lên đùi. — Bố có nhiều cơ hội tốt hơn; không phải để kiếm tiền, mà để làm nên sự nghiệp cho bản thân. Bố là một người ít nói nhưng rất thông minh. Emil, em hẳn sẽ rất tự hào về bố.

Alexandra cảm thấy cậu rất muốn biết rằng trong họ hàng có một người đàn ông mà cậu có thể kính trọng. Chị biết Emil vốn coi thường Lou và Oscar vì họ bảo thủ và mãn nguyện với bản thân. Cậu chẳng bao giờ nói nhiều về họ, nhưng chị có thể cảm nhận được sự ghét bỏ của cậu. Các anh trai đã tỏ thái độ không bằng lòng với cậu ngay từ lần đầu tiên cậu đi học xa. Điều duy nhất có thể khiến họ hài lòng chính là việc cậu thi trượt đại học. Sự thật là họ khó chịu trước mọi thay đổi trong cách nói năng, trang phục và quan điểm sống của cậu; dù rằng những quan điểm ấy họ chỉ có thể đoán già đoán non, bởi Emil luôn tránh nói chuyện với họ về bất cứ thứ gì ngoài chuyện gia đình. Mọi sở thích của cậu đều bị họ coi là ra vẻ ta đây.

Alexandra cầm lại chiếc kim khâu. — Chị còn nhớ bố hồi còn là một thanh niên trẻ tuổi. Bố từng tham gia một hội âm nhạc nào đó, một dàn hợp xướng nam ở Stockholm. Chị nhớ có lần đi cùng mẹ đến nghe họ hát. Chắc phải có tới cả trăm người, ai nấy đều mặc áo khoác dài màu đen và đeo cà vạt trắng. Chị vốn quen nhìn bố mặc chiếc áo xanh kiểu áo khoác ngắn, nên khi nhận ra bố trên bục giảng, chị hãnh diện lắm. Em còn nhớ bài hát Thụy Điển mà bố dạy em hồi xưa về chú bé thủy thủ chứ?

— Vâng. Em từng hay hát cho mấy người Mễ nghe. Họ thích những thứ lạ lẫm mà. — Emil ngập ngừng. — Bố đã có một cuộc chiến đấu gian khổ ở đây phải không chị? — cậu nói thêm với vẻ trầm ngâm.

— Đúng vậy, và bố mất trong một thời kỳ tăm tối. Dẫu sao, bố vẫn có niềm tin. Bố tin vào mảnh đất này.

— Và em đoán là bố tin cả chị nữa, — Emil tự nhủ. Lại một khoảng lặng trôi qua; sự im lặng ấm áp, thân thiện và đầy sự thấu hiểu tuyệt đối, khoảng thời gian mà Emil và Alexandra đã trải qua biết bao khoảnh khắc hạnh phúc nhất.

Cuối cùng, Emil đột ngột lên tiếng: — Lou và Oscar sẽ sung sướng hơn nếu họ nghèo khó, phải không chị?

Alexandra mỉm cười. — Có lẽ thế. Nhưng con cái họ thì không. Chị đặt nhiều kỳ vọng vào bé Milly.

Emil rùng mình. — Em không biết nữa. Cảm giác mọi chuyện càng lúc càng tồi tệ hơn. Cái thói hư tật xấu của người Thụy Điển là họ chẳng bao giờ chịu thừa nhận những gì mình không biết. Ở trường đại học cũng vậy. Lúc nào cũng tự mãn! Không sao mà lay chuyển nổi cái vẻ mặt tự đắc đậm chất Thụy Điển ấy. Người Bohemia và người Đức khác hẳn.

— Thôi nào Emil, đừng có quay lưng lại với đồng bào của mình chứ. Bố có tự mãn đâu, bác Otto cũng vậy. Ngay cả Lou và Oscar hồi nhỏ cũng đâu có thế.

Emil tỏ vẻ hoài nghi nhưng không tranh cãi thêm. Cậu ngửa lưng nằm im lặng một hồi lâu, hai tay đan vào nhau gối đầu lên, mắt đăm đăm nhìn lên trần nhà. Alexandra biết cậu đang suy nghĩ mông lung rất nhiều chuyện. Chị chẳng mảy may lo lắng gì về Emil. Chị luôn tin tưởng cậu, giống như chị từng tin vào mảnh đất này. Cậu đã ra dáng chính mình hơn từ khi từ Mexico trở về; có vẻ vui mừng khi được ở nhà và trò chuyện với chị như ngày trước. Chị không mảy may nghi ngờ rằng cơn cuồng chân của cậu đã chấm dứt và cậu sẽ sớm ổn định cuộc sống.

— Alexandra, — Emil bất ngờ cất tiếng, — chị còn nhớ con vịt trời chúng ta từng thấy ở dưới sông dạo trước không?

Chị cậu ngẩng đầu lên. — Chị vẫn hay nghĩ về nó. Lúc nào chị cũng có cảm giác nó vẫn ở đó, y như lúc chúng ta nhìn thấy.

— Em biết chứ. Thật kỳ lạ là có những chuyện người ta nhớ mãi, còn có những chuyện lại quên đi. — Emil ngáp dài rồi ngồi dậy. — Thôi, đến giờ đi ngủ rồi đấy. — Cậu đứng dậy, bước đến chỗ Alexandra, cúi người đặt một nụ hôn nhẹ lên má chị. — Chúc ngủ ngon nhé chị hai. Em nghĩ chị đã đối xử rất tốt với chúng em.

Emil cầm ngọn đèn đi lên gác. Alexandra ngồi lại để hoàn thành chiếc áo ngủ mới của cậu, món đồ phải được xếp vào ngăn trên cùng của chiếc hòm.