XVII
Số 19 phố bến tàu Austerlitz. Một khu chung cư ba tầng lầu với một cổng lớn mở ra trên một hành lang giữa hai dãy tường vàng. Một quán cà phê với tấm biển đề: À la marine (Quán Hải quân). Đằng sau cửa kính, treo một panô trên đó ta đọc thấy “MEN SPREEKT VLAAMSCH” bằng chữ đỏ thẫm.
Khoảng chục người chen chúc ở quầy. Tôi ngồi ở một bàn trống. Một tấm ảnh lớn chụp một hải cảng treo ở bức tường cuối phòng: Anvers, như được ghi dưới đó.
Khách hàng nói rất to ở quầy. Chắn hẳn họ đều làm việc trong khu phố này và đang uống rượu khai vị bữa tối. Gần cửa kính ra vào, một bàn bóng máy, đứng trước là một người vận com-lê màu xanh nước biển, thắt cà vạt, y phục nổi bật lên giữa những người khác mặc vét canađiêng, vét da hoặc quần áo lao động. Người này thản nhiên chơi, một tay uể oải kéo cái cần lò xo của bàn bóng máy.
Khói thuốc lá điếu và tẩu làm tôi cay mắt và ho khục khặc. Phảng phất một mùi mỡ lợn nước.
- Cậu dùng gì?
Tôi không thấy lão lại gần mình. Thậm chí tôi không nghĩ là có ai đến hỏi tôi muốn gì vì chắc chẳng ai thấy sự hiện diện của tôi ở cái bàn phía trong cùng.
- Một espresso.[1]
Đó là một người nhỏ bé, trạc sáu mươi tuổi, tóc bạc, mặt đỏ đã bị sung huyết, chắc là do uống các loại rượu khai vị linh tinh. Mắt lão màu xanh nhạt càng có vẻ lờn lợt trên cái nền da đỏ thẫm ấy. Có một cái gì vui vui trong cái màu trắng, màu đỏ, màu lơ mang sắc điệu sành sứ ấy.
- Xin lỗi… tôi nói giữa lúc lão sắp quay trở lại quầy. Dòng chữ trên cửa nghĩa là gì vậy?
- MEN SPREEKT VLAAMSCH ấy à?
Lão phát âm câu này bằng một giọng sang sảng.
- Vâng.
- Chúng tôi nói tiếng flamăng.
Lão để mặc tôi đó và tiến về phía quầy, dáng đi khệnh khạng. Lão giơ tay gạt thẳng cánh những khách hàng vướng lối.
Lão trở lại với tách cà phê cầm cả hai tay giơ ra phía trước như phải làm một cố gắng lớn để tránh cho cái tách khỏi rơi.
- Đây.
Lão đặt tách lên giữa bàn, thở rốc như một vận động viên maratông khi về tới đích.
- Bác… COUDREUSE… bác nghe cái tên ấy có quen không?
Tôi đặt câu hỏi một cách thô bạo.
Tôi gieo mình xuống chiếc ghế trước mặt tôi và khoanh tay lại. Lão vẫn thở phì phò.
- Tại sao? Cậu quen… Coudreuse à?
- Không, nhưng tôi thường nghe nhắc đến trong gia đình.
Nước da lão trở nên màu đỏ gạch và mồ hôi đọng thành giọt ở hai cánh mũi lão.
- Coudreuse… Dạo xưa ông ta ở trên lầu hai…
Lão nói hơi trọ trẹ. Tôi nuốt một ngụm cà phê, quyết định cứ để lão nói, vì hỏi thêm câu nữa có thể làm lão e sợ.
- Hồi ấy, ông ta làm việc ở ga Austerlitz… Vợ ông người Anvers cũng như tôi…
- Ông ấy có một con gái phải không?
Lão mỉm cười:
- Phải. Một con bé xinh đẹp… Cậu biết nó?
- Không, nhưng tôi nghe nói…
- Nó ra sao rồi?
- Đó chính là điều tôi đang cố tìm biết.
- Dạo ấy, sáng nào nó cũng xuống đây mua thuốc lá cho ông bố. Coudreuse quen hút Laurens, loại điếu Bỉ…
Lão đắm vào trong kỷ niệm đó và tôi chắc rằng, cũng như tôi, lão không còn nghe thấy những tiếng cười nói cũng như tiếng xoàn xoạt cửa bên cạnh chúng tôi.
Một con người tử tế, ông Coudreuse ấy… Tôi vẫn thường ăn tối với họ ở trên lầu… Tôi vẫn nói tiếng flamăng với bà vợ ông.
- Bác không được tin gì về họ nữa ư?
- Ông ta chết rồi… Bà vợ trở về Anvers.
Và lão lia mạnh tay qua mặt bàn.
- Cái đó từ thời xa lắc xa lơ rồi, tất cả mọi chuyện đó…
- Bác bảo cô ấy vẫn xuống mua thuốc lá cho cha… thuốc nhãn hiệu gì nhỉ, tôi lại quên mất rồi?
- Laurens.
Tôi hy vọng nhớ được cái tên ấy.
- Một con bé thật ngộ… mới mười tuổi, nó đã đánh bi-a với các khách hàng của tôi…
Lão chỉ cho tôi thấy một cửa ở trong cùng quán cà phê, chắc là dẫn vào phòng bi-a. Vậy là nàng đã học chơi trò ấy ở đấy.
- Khoan đã, lão bảo tôi. Để tôi cho cậu xem cái này…
Lão nặng nề đứng dậy và đi về phía quầy. Một lần nữa, lão lại đưa cánh tay gạt tất cả những ai cản lối. Phần lớn khách hàng đội mũ cát-két thuỷ thủ và nói một thứ tiếng kỳ cục, chắc là tiếng flamăng. Tôi nghĩ có lẽ vì những sa-lan neo ở dưới bến tàu Austerlitz, hẳn là từ Bỉ tới.
- Này… Xem đây…
Lão ngồi trước mặt tôi và chìa cho tôi một số hoạ báo cũ về thời trang, ngoài bìa có hình một cô gái tóc màu hạt dẻ, mắt trong sáng, nét mặt có một cái gì đó rất Á Đông. Tôi nhận ra ngay: Denise. Nàng mặc một chiếc áo cộc bôlêrô và cầm một nhánh phong lan.
- Denise, con gái của Coudreuse đấy… Cậu thấy không… một con bé xinh đẹp… Nó đã làm nghề mặc quần áo chiêu mẫu… Tôi biết nó từ hồi nó còn bé tí…
Tờ bìa hoạ báo loang lổ vết rượu Scotch.
- Tôi đây, bao giờ tôi cũng thấy lại hình ảnh nó xuống kiếm thuốc lá Laurens cho cha…
- Thế cô ấy không phải là… thợ khâu?
- Không. Tôi không tin là thế.
- Và bác thật sự không biết cô ấy hiện nay ra sao?
- Không.
- Bác không có địa chỉ mẹ cô ấy ở Anvers?
Lão lắc đầu. Lão có vẻ ngao ngán.
- Tất cả những cái đó kết thúc rồi, anh bạn ạ…
Tại sao nhỉ?
- Bác cho tôi mượn tờ báo này được không? Tôi hỏi.
- Được, anh bạn ạ, nhưng cậu phải hứa sẽ trả lại cho tôi.
- Xin hứa.
- Tôi rất quí tờ báo. Nó như là một vật kỷ niệm của gia đình.
- Cô ấy thường xuyên mua thuốc lá vào giờ nào?
- Bao giờ cũng vào tám giờ kém mười lăm. Trước khi đi học.
- Học trường nào?
- Trường ở phố Jenner. Thỉnh thoảng tôi và ông Coudreuse đưa nó đi.
Tôi đưa tay về phía tờ báo, thộp nhanh lấy và kéo về phía mình, tim đập mạnh. Thật vậy, lão có thể thay đổi ý kiến và giữ lại.
- Cảm ơn. Mai, tôi mang lại trả bác.
- Không sai hẹn chứ?
Lão nhìn tôi, vẻ nghi ngờ.
- Nhưng tại sao cậu lại quan tâm đến chuyện này? Cậu là người trong gia đình à?
- Vâng.
Tôi không thể không ngắm nghía trang bìa số hoạ báo. Denise có vẻ hơi trẻ hơn trong những tấm ảnh tôi đã có. Nàng đeo hoa tai, và nhô lên khỏi đoá phong lan trong tay, những cánh dương xỉ che lấp một nửa cổ nàng. Ở hậu cảnh, có một thiên thần chạm bằng gỗ. Và mé dưới, ở góc trái tấm hình, những chữ nhỏ xíu màu đỏ nổi bật trên nền áo bôlêrô đen: “Ảnh Jean – Michel Mansource”.
- Cậu muốn uống cái gì không? Lão hỏi tôi.
- Không, cảm ơn.
- Vậy thì tôi đãi cậu tách cà phê ban nãy.
- Bác quá hảo tâm.
Tôi đứng dậy, cuốn hoạ báo trong tay. Lão đi trước tôi, mở đường qua đám khách hàng mỗi lúc một đông hơn ở quầy. Lão nói với họ một câu bằng tiếng flamăng. Chúng tôi mất khá nhiều thì giờ mới ra tới chỗ cửa kính. Lão mở cửa và thấm mồ hôi trên mũi.
- Cậu đừng quên trả báo tôi, nghe? Lão vừa nói vừa chỉ tờ báo.
Lão đóng cửa kính và theo tôi ra hè đường.
- Cậu thấy không… Xưa, họ ở trên kia… lầu hai…
Các cửa sổ sáng đèn. Cuối một gian phòng, tôi thấy một cái tủ gỗ sẫm màu.
- Giờ có những người khác thuê…
- Hồi bác hay dùng bữa tối với họ, là ở phòng nào?
- Phòng kia… bên trái…
Và lão chỉ cho tôi cửa sổ bên đó.
- Còn phòng của Denise ở đâu?
- Trông sang mé bên kia… mé sân…
Lão đứng tư lự bên tôi. Cuối cùng, tôi chìa tay cho lão.
- Tạm biệt. Tôi sẽ mang trả báo cho bác.
- Tạm biệt.
Lão nhìn tôi, cái đầu to với bộ mặt đỏ tì vào ô kính. Khói thuốc lá tẩu và điếu dìm đám khách đứng ở quầy trong một vùng sương mù vàng vàng và đến lượt cái đầu to với bộ mặt đỏ càng lúc càng mờ đi vì mạng hơi nước do hơi thở của lão làm đọng trên kính.
Đêm xuống. Giờ Denise ở trường về, nếu như nàng ở lại học tối. Nàng thường đi hướng nào? Từ phía phải hay từ phía trái? Tôi quên không hỏi lão chủ quán cà phê. Hồi đó, xe cộ qua lại thưa hơn và lá tiêu huyền làm thành một cái vòm bên trên phố bến tàu Austerlitz. Xa hơn, bản thân nhà ga chắc giống như nhà ga một thành phố ở miền Tây Nam. Xa hơn nữa, Thảo viên và bóng tối cùng sự tịch lặng nặng nề của Chợ Rượu Vang làm tăng thêm sự tĩnh mịch của khu phố.
Tôi qua cửa khu chung cư và tôi bật rơle thời gian. Một hành lang với nền lát cũ gạch hoa hình thoi đen và xám. Một tấm chùi chân bằng sắt. Trên tường quét vôi vàng, những hộp thư. Và bao giờ cũng mùi mỡ lợn nước.
Nếu mình nhắm mắt lại, tôi nghĩ, nếu mình ấp hai tay lên trán mà tập trung tư tưởng, có thể mình nghe được, vẳng lại từ rất xa, tiếng dép nàng lẹp xẹp trên cầu thang cũng nên.
❀ ❀ ❀
[1] Cà phê pha bằng áp lực hơi nước.
