III
Sáu giờ kém mười lăm. Tôi đề nghị người lát xe tắc-xi đợi tôi trong phố nhỏ Charles-Widor và tôi đi bộ theo đường này đến tận phố Claude-Lorrain, nơi có nhà thờ Nga.
Một tòa lầu hai tầng, cửa số có rèm bằng the. Mé bên phải, một lối đi rất rộng. Tôi đứng rình ở hè đường đối diện.
Thoạt đầu, tôi thấy hai phụ nữ dừng lại trước cửa trông ra phố. Một người tóc nâu, ngắn và choàng khăn san len màu đen; người kia, tóc vàng rơm, đánh phấn tô son rất đậm, đội một chiếc mũ màu xám giống hình mũ của lính ngự lâm. Tôi nghe thấy họ nói tiếng Pháp.
Từ một chiếc tắc-xi, chui ra một ông già to béo, đầu hói trụi, với những túi hùm hụp dưới cặp mắt xếch kiểu Mông Cổ. Ông ta rẽ vào lối đi cạnh nhà.
Mé tay trái, từ phố Boileau, một nhóm năm người tiến về phía tôi. Đi đầu, hai phụ nữ đứng tuổi xốc nách một ông già, một lão trượng tóc trắng phơ và mảnh khảnh đến nỗi người ta có cảm giác như người cụ bằng vữa khô. Theo sau là hai người đàn ông giống như nhau, chắc là hai cha con, mỗi người mặc một bộ đồ xám có sọc may rất nhã, người cha có dáng công tử bột, người con tóc vàng rơm lượn sóng. Cùng lúc ấy, một chiếc xe hãm lại ngang tầm nhóm người và từ đó bước xuống một ông già khác cứng cỏi và nhanh nhẹn, choàng một chiếc áo choàng len không tay, tóc ngả bạc bắt ngắn kiểu bàn chải. Ông có dáng đi quân sự. Phải chăng đó là Stioppa?
Tất cả bọn họ vào nhà thờ bằng một cửa nách ở cuối lối đi. Tôi những muốn theo họ, song sự hiện diện của tôi giữa họ ắt sẽ khiến họ chú ý. Tôi cảm thấy một nỗi lo âu mỗi lúc một lớn khi nghĩ rằng mình có nguy cơ không nhận diện được Stioppa.
Một chiếc xe hơi vừa đậu ở cách xa hơn một chút, mé bên phải. Hai người đàn ông ra khỏi xe, rồi một phụ nữ. Một trong hai người nam rất cao, mặc một chiếc pa-đờ-xuy màu xanh nước biển. Tôi đi sang đường và đợi họ.
Họ lại gần, lại gần. Tôi thấy hình như người đàn ông cao lớn nhìn dõi vào mặt tôi trước khi rẽ vào lối đi cùng với hai người kia. Đằng sau những cửa sổ kính màu nhìn ra lối đi, những cây bạch lạp đang cháy. Người kia cúi xuống để qua cửa quá thấp đối với y và tôi chắc chắn đó là Stioppa.
Chiếc tắc-xi vẫn nổ máy, những không có ai ở chỗ tay lái. Một cửa sổ mở hé, lối như người tài xế sắp trở lại bất cứ lúc nào. Anh ta ở đâu nhỉ? Tôi nhìn quanh và tôi quyết định đi quanh khối nhà tìm anh ta. Tôi tìm thấy gã trong một quán cà-phê ngay gần đấy, Phố Chardon-lagache. Gã ngồi ở một bàn, trước một vại bia.
- Ông còn lâu không? gã hỏi tôi.
- À… độ hai mươi phút.
Một gã tóc vàng rơm, da trắng, hai má to đẫy và mắt xanh, lồi. Tôi chắc mình chưa bao giờ thấy một người đàn ông nào có những dái tai nung núc thịt như thế.
- Tôi cứ để công-tơ chạy, không sao chứ?
- Không sao cả.
Gã mỉm cười nhã nhặn.
- Anh không sợ người ta đánh cắp mất chiếc tắc-xi của mình à?
Gã nhún vai:
- Ông biết đấy…
Gã gọi một ổ xăng-đuých và vừa ăn thật lực, vừa nhìn tôi bằng con mắt rầu rầu.
- Đúng ra, ông chờ cái gì?
- Một người sẽ ra khỏi nhà thờ Nga cách đây một quãng.
- Ông là người Nga?
- Không.
- Thật ngớ ngẩn… Đáng lẽ ông phải hỏi y ra vào giờ nào… Như vậy sẽ đỡ tốn cho ông hơn…
- Kệ.
Gã gọi một vại bia nữa.
- Ông có thể mua giúp tôi tờ báo không? Gã bảo tôi.
Gã phác một cử chỉ như để tìm tiền lẻ trong túi, nhưng tôi ngăn lại.
- Thôi để tôi…
- Cảm ơn ông. Ông mang về cho tôi tờ Con Nhím nhé. Một lần nữa, xin cảm ơn, hỉ…
Tôi quanh quẩn mãi mới tìm ra được một người bán báo ở đại lộ Versailes. Con Nhím là một tờ báo in giấy màu xanh kem.
Gã vừa đọc vừa cau mày, mỗi lần giở qua trang lại lấy lưỡi thấm nước bọt vào ngón tay trỏ. Còn tôi thì nhìn gã to con tóc vàng rơm, mắt xanh, da trắng mịn ấy đọc tờ báo màu lục.
Tôi không dám ngắt quãng trong khi hắn đọc. Cuối cùng, gã xem chiếc đồng hồ đeo tay nhỏ xíu.
- Phải về thôi.
Phố Charles-Marie-Widor, gã ngồi vào tay lái chiếc tắc-xi của mình và tôi đề nghị gã chờ tôi. Một lần nữa tôi lại chiếm lĩnh vị trí trước cửa nhà thờ Nga, nhưng trên vỉa hè đối diện.
Chẳng có ai. Có lẽ họ về cả rồi chăng? Nếu vậy thì tôi cũng chẳng còn cơ may nào tìm lại được dấu tích Stioppa de Diagoriew, vì cái tên đó không có trong cuốn Bottin của Paris. Những cây bạch lạp vẫn cháy đằng sau những cửa sổ kính màu bên mé lối đi. Trước đây, tôi có quen cái bà cụ rất cao niên mà họ vừa làm lễ cầu hồn cho, không nhỉ? Nếu tôi thường đi lại với Stioppa thì có lẽ y đã giới thiệu bạn bè y và hẳn là cả cái bà Marie de Resen này với tôi. Vào thời kỳ ấy, bà ta ắt đã lớn tuổi hơn chúng tôi nhiều.
Cái cửa họ đã đi qua để vào miếu đường làm lễ, cái cửa mà tôi không ngừng giám sát, đột ngột mở ra và người đàn bà tóc vàng đội mũ lính ngự lâm hiện ra trong khung cửa. Theo sau là nàng tóc nâu quàng khăn san đen. Rồi đến hai cha con vận com-lê xám có sọc, đỡ ông già bằng vữa khô đang nói chuyện với ông béo đầu hói, diện mạo Mông Cổ. Và ông này thì cúi xuống, gần như dán tai vào miệng người nói chuyện với mình: giọng ông già bằng vữa khô chắc chỉ còn thều thào như một hơi thở. Những người khác theo sau. Tôi rình ngóng Stioppa, tim đập rộn.
Cuối cùng, y ra trong số những người sau chót. Tầm vóc cao lênh khênh và chiếc măng-tô màu xanh nước biển của y giúp tôi khỏi mất hút y vì đám này rất đông, ít nhất cũng trên dưới bốn chục. Phần đông đã lớn tuổi, chúng tôi nhận thấy mấy thiếu phụ và cả hai đứa trẻ con. Tất cả nán lại trong lối đi và trò chuyện với nhau.
Thật cứ như một cái sân chơi của một tỉnh lẻ. Người ta đặt ông già có nước da màu vữa ngồi trên một băng ghế, và bọn họ lần lượt đến chào cụ. Ông lão là ai nhỉ? “Georges Saches”, người được nhắc đến trong lời cáo phó trên báo? Hay một học sinh trường Kiếm Đồng? Có lẽ ông và bà Marie de Resen này đã từng sống một cuộc huê tình ngắn ngủi ở Pétersbourg hay trên bờ Biển Đen trước khi mọi sự sụp đổ? Ông béo hói đầu, mắt Mông Cổ cũng rất được chăm sóc. Hai cha con mặc đồ xám có sọc đi từ tốp này sang tốp khác như một cặp khiêu vũ giúp vui ở tửu điếm đi từ bàn này đến bàn khác. Họ có vẻ tự mãn và người cha thỉnh thoảng cười ngặt đầu ra đằng sau, điều mà tôi thấy thật chướng.
Còn Stioppa thì nghiêm trang nói chuyện với người đàn bà đội mũ lính ngự lâm. Y nắm tay và khoác vai bà với một cử chỉ kính mến. Dạo xưa hẳn y là một người rất đẹp trai. Tôi đoán y độ bảy mươi tuổi. Mặt y hơi bệu, trán hói nhưng mũi còn khá mạnh mẽ và dáng đầu có vẻ rất quí phái. Chí ít, đó cũng là cảm giác của tôi, từ xa.
Thời gian trôi. Gần nửa giờ đã qua mà họ vẫn trò chuyện. Tôi sợ, rút cục, một người nào trong bọn họ sẽ để ý thấy tôi đứng đó, trên vỉa hè. Và còn gã lái tắc-xi thì sao? Tôi sải bước quay về phố Charles-Marie-Widor. Máy nổ vẫn chạy và gã ngồi ở tay lái, cắm cúi đọc tờ báo màu xanh kem của mình.
- Thế nào? Gã hỏi tôi.
- Tôi không biết, tôi đáp. Có lẽ còn phải đợi một giờ nữa.
- Ông bạn ông chưa ra khỏi nhà thờ?
- Ra rồi, nhưng còn đang nói chuyện với những người khác.
- Và ông không thể bảo ông ta lại với ông.
- Không.
Đôi mắt xanh to của gã dán vào tôi với một vẻ lo lắng.
- Đừng lo, tôi bảo gã.
- Lo cho ông thôi… tôi bắt buộc phải để công-tơ chạy.
Tôi trở lại vị trí trước nhà thờ Nga.
Stioppa đã tiến mấy mét. Thực vậy, y không còn ở cuối lối đi, mà là ở trên vỉa hè, giữ một tốp người gồm đàn bà đội mũ lính ngự lâm, người đàn bà tóc nâu choàng khăn san đen, ông hói mắt xếch kiểu Mông Cổ và hai người đàn ông khác.
Lần này, tôi đi sang đường và đứng ngay gần họ, quay lưng lại. Những giọng Nga vuốt ve bao bọc lấy tôi và cái âm sắc trầm hơn các giọng khác có phải là tiếng Stioppa không nhỉ? Tôi quay lại. Y ôm ghì người đàn bà tóc vàng đội mũ lính ngự lâm hồi lâu, gần như lắc bà ta và những nét trên mặt y rúm lại thành một cái cười đau đớn. Rồi y ghì ông to béo hói đầu mắt xếch cũng theo cách ấy và lần lượt cả những người khác. Đến lúc chia tay, tôi nghĩ thầm. Tôi chạy về tới chiếc tắc-xi, gieo mình lên trên ghế xe.
- Nhanh lên… thẳng tắp… trước nhà thờ Nga…
Stioppa vẫn nói với những người kia.
- Tôi làm gì bây giờ?
- Anh có trông thấy cái tay cao kều mặc đồ màu xanh nước biển kia không?
- Có.
- Phải bám theo y, nếu y đi xe hơi.
Gã tài xế quay lại nhìn thẳng vào mặt tôi, cặp mắt xanh trố ra.
- Thưa ông, tôi hy vọng rằng việc này không nguy hiểm chứ?
- Đừng có lo, tôi bảo gã.
Stioppa tách ra khỏi nhóm người, đi vài bước rồi vẫy tay mà không ngoảnh lại. Những người kia đứng sững nhìn y đi xa dần. Người đàn bà đội mũ lính ngự lâm màu xám đứng hơi nhích lên phía trước cả nhóm, khom khom, giống như một hình chạm trước mũi tàu, chiếc lông lớn trên mũ đung đưa nhè nhẹ trước gió mơn man.
Y phải mất một lúc mới mở được cửa xe. Tôi chắc y nhầm chìa khóa. Khi y ngồi vào tay lái, tôi cúi về phía gã tài xế tắc-xi.
- Anh đi theo chiếc xe gã vận đồ màu xanh nước biển vừa vào.
Và tôi cầu sao mình đừng lao theo một dấu vết sai trật vì chẳng có gì chứng tỏ người này đúng là Stioppa de Digoriew.
