XXIV

Nhưng tại sao Scouffi, cái gã to béo có bộ mặt chó bò ấy lại chập chờn trong ký ức mù sương của tôi, chứ không phải một người nào khác? Có lẽ tại bộ đồ trắng của y. Một đốm rực rỡ tựa khi người ta vận núm của một cái máy thu thanh và giữa những tiếng lạo xạo và mọi thứ tạp âm, bỗng nổi lên âm thanh của một dàn nhạc hay một giọng trong ngần….

Tôi nhớ cái đốm sáng do bộ đồ trắng ấy tạo nên trong cầu thang và những tiếng cộp cộp đều đều của chiếc can đầu quả táo nện trên các bậc. Ở thềm nghỉ mỗi tầng cầu thang, y lại dừng. Tôi đã gặp phải nhiều lần khi tôi lên căn hộ của Denise. Tôi thấy lại rất rõ nét tay vịn bằng đồng, bức tường màu be, những cánh cửa kép bằng gỗ sẫm màu của các căn hộ. Ánh sáng một ngọn đèn ngủ ở các tầng và cái đầu ấy, cái nhìn dịu dàng và buồn bã của loài chó bò ló ra từ trong bóng tôi… Thậm chí tôi cho rằng y còn chào tôi khi đi qua.

Một tiệm cà phê ở góc phố Rome và đại lộ Batignolles. Mùa hè, khách tràn cả ra hè và tôi ngồi ở một bàn ngoài hiên. Chiều, Tội đợi Denise. Những tia nắng cuối cùng còn vương vấn trên mặt tiền và những cửa kính ghép màu của xưởng chữa xe hơi phía bên kia phố Rome, ven đường sắt…

Bỗng nhiên, tôi trông thấy y băng qua đại lộ.

Y vận bộ đồ trắng và tay phải cầm chiếc can dầu quả táo. Y hơi tập tễnh. Y đi về phía Quảng trường Clichy và tôi không rời mắt khỏi cái bóng trắng cứng quèo ấy, dưới hàng cây cuối cùng biến mất. Bấy giờ, tôi bèn uống một hớp bạc hà pha nước và tự hỏi y có thể tìm kiếm cái gì ở đằng ấy. Y đi đến chỗ hẹn nào?

Denise thường hay đến trễ. Nàng làm việc- nhờ cái bóng trắng xa dần dọc theo đại lộ ấy, giờ đây tất cả trở lại trong trí nhớ tôi - nàng làm việc ở nhà một chủ hiệu may, phố La Boétie, một gã tóc vàng, mảnh khảnh mà sau này người ta nhắc đến nhiều, nhưng hồi bấy giờ mới bắt đầu làm ăn. Tôi nhớ tên anh ta: Jacques và nếu tôi chịu khó, tôi sẽ tìm ra cả họ anh ta trong những cuốn Bottin cũ của Hutte- Phố La Bóetie.

Đêm đã xuống khi nàng đến gặp tôi ở ngoài hiên quán cà phê đó, nhưng điều đó không làm tôi phiền lòng, tôi có thể ngồi ì lâu nữa trước ly bạc hà pha nước của mình. Tôi ưng đợi ở ngoài hiên này là căn hộ nhỏ bé của Denise gần đó. Chín giờ, Y băng qua đại lộ, theo thông lệ của y. Tưởng như bộ đồ của y có lân quang vậy. Một buổi tối, Denise và y đã trao đổi với nhau vài câu dưới hàng cây dọc nền đất đắp cao. Bộ đồ trắng đến lóa mắt ấy, bộ mặt chó bò xám ngoét ấy, vòm lá xanh ánh điện ấy có một cái gì mang vẻ mùa hè và hư ảo.

Denise và tôi đi ngược chiều với y và chúng tôi theo đại lộ Courcelles. Paris mà hai chúng tôi đi dạo hồi ấy cũng có vẻ mùa hè và hư ảo như bộ com-lê phát lân quang của gã Scouffi ấy. Chúng tôi bồng bềnh trong một đêm thơm lừng mùi hương cây râm khi chúng tôi đi qua trước những hàng rào sắt trong công viên Monceau. Rất ít xe cộ. Đèn đỏ, đèn xanh nhẹ nhàng bật lên chẳng để làm gì và những hiệu lệnh màu xen kẽ của chúng cũng êm dịu và đều đặn như tàu lá cọ đu đưa.

Gần đầu đại lộ Hoche, phía tay trái, trước khi đến quảng trường Ngôi Sao, những cửa sổ lớn lầu một của cái khách sạn riêng xưa kia thuộc về ngài Basil Zaharoff vẫn còn sáng đèn. Sau này- hay có lẽ cùng thời kỳ ấy cũng nên- tôi hay lên lầu của một cái khách sạn riêng ấy: những văn phòng và bao giờ cũng có rất nhiều người trong các văn phòng. Những tốp người trò chuyện, những tốp khác gọi điện thoại rối rít. Một sự đi đi lại lại hằng xuyên. Và tất cả những người ấy thậm chí không cởi áo pa- đờ- xuy. Tại sao một số điều trong quá khứ lại đột ngột hiện rõ nét như ảnh chụp vậy?

Chúng tôi ăn chiều ở một tiệm ăn baxcơ, về phía đại lộ Victor Hugo. Tối hôm qua, tôi đã thử tìm lại tiệm đó mà không thấy. Tuy nhiên, tôi đã sục khắp khu phố. Xưa nó ở góc hai phố rất tĩnh và ở đằng trước có một ngoại hiên được che chở bằng những chậu cây xanh và tấm bạt lớn xanh đỏ của bức mành sáo. Rất đông khách. Tôi nghe thấy tiếng trò chuyện lao xao, những ly cốc lanh tanh, tôi trông thấy cái quầy rượu bằng gỗ dái ngựa ở bên trong tiệm, trên đó một bích họa dài thể hiện một cảnh Bờ biển Bạc. Và tôi còn nhớ một số gương mặt. Cái gã cao, tóc vàng, mảnh khảnh ở phố La Bóetie, nơi Denise làm việc, gã đến ngồi vào bàn chúng tôi một lát. Một gã tóc nâu để ria mép, một phụ nữ tóc hung, một gã khác cũng tóc vàng nhung loăn xoăn lúc nào cũng cười và buồn thay, tôi không xác định được một cái tên nào trên những gương mặt đó….. Cái đầu hói của người phục vụ bar đang pha một loại cốc- tay mà chỉ riêng y nắm được bí quyết. Chỉ cần nhớ ra tên loại cốc cốc-tay mà chỉ riêng y nắm được bí quyết. Chỉ cần nhớ ra tên loại cốc-tay đ- cũng là tên tiệm ăn luôn- là đánh thức được nhiều kỷ niệm khác, nhưng làm sao nhớ được? Tối hôm qua, đi dọc đi ngang những phố này, tôi biết chúng vẫn y như trước mà tôi vẫn không sao nhận ra. Các tòa nhà không thay đổi, chiều rộng các vỉa hè cũng vậy, nhưng hồi đó, ánh sáng thật khác và có một cái gì khác phảng phất trong không khí…..

Chúng tôi quay về cũng bằng đường ấy. Chúng tôi thường đi xem phim ở một khu phố mà tôi đã tìm lại được: rạp Royal- Villers ở quảng trường Lévis. Chính cái quảng trường với những chiếc ghế băng, cột trụ Morris và đám cây cối đã giúp tôi nhận ra chỗ này, hơn là mặt tiền của rạp chiếu bóng.

Nếu tôi nhớ những phim chúng tôi đã xem, tôi sẽ xác định được đúng thời kỳ đó, nhưng chúng chỉ còn để lại trong tôi những hình ảnh mơ hồ: một chiếc xe trượt tuyết. Một ngươi đàn ông mặc xmôkinh bước vào một ca-bin tàu biển, những bóng người khiêu vũ đằng sau một cửa sổ sát đất…

Chúng tôi trở lại phố Rome. Hôm nay tôi đã đi dọc phố này đến tận số nhà 97 và tôi cho là mình đã sống lại cũng cái cảm giác bối rối thời bấy giờ khi nhìn thấy những hàng rào kim loại, con đường sắt và bên kia đường sắt, tấm bích chương quảng cáo rượu vang DUBONNET phủ kín cả mảng tường một tòa nhà, từ bấy đến nay, sắc màu chắc chắn đã xỉn.

Ở số nhà 99, khách sạn Castille không còn tên “Chicago” nữa, nhưng ở quầy tiếp tân không ai có thể cho tôi biết nó đã đổi tên từ hồi nào. Điều đó chả quan trọng gì hết.

Số 97 là một khu chung cư rất rộng. Nếu Scouffi ở lầu 5 thì căn hộ của Denise ở ngay bên dưới, lầu 4. Ở mé phải hay mé trái khu nhà? Mặt tiền của khu nhà có ít ra là một tá cửa sổ ở mỗi tầng lầu, hẳn là mỗi tầng lầu chia làm hai hay ba căn hộ. Tôi ngắm cái mặt tiền này hồi lâu, hy vọng nhận ra một cái bao lơn, hình dáng hay những cánh gỗ của một cửa sổ. Không, cảnh này không gợi cho tôi gì hết.

Cả cầu thang gác cũng vậy. Tay vịn không phải là cái tay vịn lấp lánh ánh sáng đồng trong ký ức tôi. Các cửa căn hộ không phải bằng gổ sẫm màu. Và nhất là ánh sáng rơle thời gian không có cái màn sương mờ mờ từ đó nhô ra cái đầu chó bò bí ẩn của Scouffi. Đừng có hỏi bà gác cổng làm gì, vô ích. Bà ta sẽ sinh nghi, và chăng các bà gác cổng cũng thay đổi như tất cả mọi sự vật.

Denise có còn ở đây khi Scouffi bị ám sát không nhỉ? Một sự kiện bi thảm như như vậy ắt để lại một dấu nào đó, nếu ta sống cái không khí đó ở tầng dưới. Không một dấu vết nào của cái đó trong ký ức tôi. Chắc hẳn Denise không ở lâu trong số nhà 97 phố Rome, có lẽ chỉ vài tháng. Tôi có ở với nàng không nhỉ? Hay tôi có một nơi cư trú khác ở Paris.

Tôi nhớ một đêm chúng tôi về rất khuya. Scouffi ngồi trên một bậc cầu thang. Y bắt chéo hai bàn tay quanh cái đầu quả táo của cây can và tì cằm lên đó. Nét mặt y hoàn toàn kéo lêch xuống, cái nhìn chó bò của y đượm một vẻ khốn quẫn. Chúng tôi dừng lại trước mặt y. Y không nhìn thấy chúng tôi. Chúng tôi những muốn nói với y, đỡ y lên đến căn hộ của y, nhưng y im sững bất động như một bù nhìn bằng sáp, Rơle thời gian tắt và chỉ còn cái đốm trắng phát lân quang của bộ đồ y mặc.

Tất cả những cái đó, chắc là vào buổi đầu, khi Denise và tôi mới quen nhau.