I

Tôi chẳng là cái gì cả. Chỉ là một cái bóng sáng, chiều hôm ấy, ở ngoại hiên một tiệm cà-phê. Tôi đợi cho tạnh mưa, một cơn mưa rào bắt đầu đổ xuống từ lúc Hutte chia tay với tôi.

Mấy giờ trước đó, chúng tôi gặp lại nhau lần cuối tại trụ sở của “Hãng”. Hutte ngồi đằng sau một bàn giấy đồ sộ, như mọi khi, những vẫn mặc nguyên áo măng tô, tạo ra cái cảm giác thật sự là sắp có một cuộc ra đi. Tôi ngồi trước mặt ông, trong chiếc ghế bành da dành cho khách hàng. Ngọn đèn pha-lê trắng đục tỏa một ánh sáng gắt làm tôi chói mắt.

- Vậy đó, Guy… Thế là hết. Hutte thở dài nói.

Một tập hồ sơ nằm chỏng chơ trên bàn. Có lẽ là hồ sơ của một người đàn ông thấp bé, da nâu, mặt húp híp với cái nhìn nhớn nhác, đã thuê chúng thôi theo dõi vợ y. Chiều hôm ấy, cô ta sắp đến với một gã đàn ông khác, cũng da nâu, mặt húp híp, ở một khách sạn phố Vital, gần đại lộ Paul-Doumer.

Hutte tư lự vuốt râu, một bộ râu muốn tiêu ngắn nhưng phủ kín cả hai má. Đôi mắt to trong sáng của ông nhìn đắm trong khoảng không. Bên cạnh bàn giấy là chiếc ghế mây tôi vẫn ngồi trong giờ làm việc. Đằng sau Hutte, những ngăn đựng sổ sách giấy tờ bằng gỗ sẫm màu che kín nửa bức tường, trên đó xếp đấy những cuốn Bottin[1] và niên giám đủ loại của năm mươi năm vừa qua. Hutte thường nói với tôi rằng đó là những công cụ làm việc không gì thay thế được mà ông không bao giờ rời xa. Rằng những cuốn Bottin ấy và những bộ niên giám ấy hợp thành tủ sách quí nhất, li kì nhất mà người ta có thể sở hữu, vì trên những trang của chúng, có liệt kê cơ man nào là người, sự vật, những thế giới đã mất đi mà duy chỉ có chúng làm chứng.

- Rồi ông sẽ làm gì với tất cả đống những cuốn Bottin này? Tôi hỏi Hutte, tay khoát một vòng chỉ những ngăn sách.

- Tôi để chúng lại đây, Guy ạ. Tôi vẫn giữ khế ước thuê căn hộ này.

Ông đảo mắt nhanh nhìn quanh. Hai cánh cửa thông vào gian phòng nhỏ bên cạnh để mở và có thể thấy chiếc tràng kỉ bọc nhung đã sờn, cái lò sưởi và tấm gương phản chiếu những dãy niên giám và Bottin cùng bộ mặt của Hutte. Khách hàng của chúng tôi thường đợi ở gian này. Những tấm thảm Ba Tư phủ lên sàn gỗ. Trên tường, cạnh cửa sổ, treo một thánh tượng.

- Cậu nghĩ gì vậy Guy?

- Chẳng nghĩ gì cả. Vậy ông vẫn giữ khế ước thuê nhà?

- Phải. Thỉnh thoảng, tôi sẽ trở lại Paris và trụ sở Hãng sẽ là nơi ghé chân của tôi.

Ông chìa hộp thuốc lá mời tôi.

Tối thấy cữ giữ trụ sở Hãng nguyên như cũ thì đỡ rầu lòng hơn.

Vậy là chúng tôi đã làm việc với nhau hơn tám năm. Chính ông đã lập cái hãng thám tử tư này vào năm 1947 và cộng tác với nhiều người khác trước tôi. Nhiệm vụ chúng tôi là cung cấp cho khách hàng cái mà Hutte gọi là “tình báo thời lưu”. Mọi sự diễn ra - như ông sẵn sàng nhắc đi nhắc lại - trong nội bộ “giới xã giao”.

- Ông tin rằng ông có thể sống được ở Nice?

- Được chứ.

- Ông sẽ không buồn chán?

Ông thở mạnh khói thuốc lá.

- Đến một ngày nào, người ta phải về hưu thôi, Guy ạ.

Ông nặng nề đứng dậy. Hutte hẳn phải nặng trên một tạ và cao tới một mét chín mươi lăm.

- Tôi đi chuyến tàu 22 giờ 55. Chúng ta còn thì giờ làm một li.

Ông đi trước tôi trong hành lang dẫn ra tiền sảnh. Phòng này có hình bầu dục đến lạ, tường màu xanh đã lợt. Một chiếc cặp đen, đầy đến mức không đóng nắp được, đặt ở dưới đất. Hutte cầm lên, vừa xách vừa lấy tay đỡ bên dưới.

- Ông không mang theo hành lý?

- Tôi đã gửi đi trước cả rồi.

Hutte mở cửa ra vào và tôi tắt đèn tiền sảnh. Trên sàn đầu cầu thang, Hutte ngần ngừ một lát trước khi đóng cửa và cái tiếng “cách” kim khí ấy nhói vào tim tôi. Nó đánh dấu chấm hết một giai đoạn dài của đời tôi.

- Cái đó làm ta rầu lòng, phải không, Guy? Hutte nói với tôi và rút trong túi áo măng tô ra một chiếc mùi-soa lớn lau mồ hôi trán.

Trên cánh cửa vẫn gắn tấm biển đá hoa cương đen hình chữ nhật có ghi những chữ dát vàng và óng ánh vảy nhỏ.

CM. HUTTE

Điều tra chuyện riêng.

- Tôi để nó lại, Hutte bảo tôi.

Rồi xoay một vòng chìa khóa.

Chúng tôi đi theo đại lộ Niel đến tận quảng trường Pereire.

Đêm xuống và mặc dầu đã vào đông, không khí vẫn còn ấm. Quảng trường Pereire, chúng tôi ngồi ở ngoại hiên quán Hortensias. Hutte thích quán cà-phê này vì ghế ở đây có mặt bện mây “như ngày xưa”.

- Còn cậu, Guy, rồi cậu sẽ ra sao? Ông hỏi tôi sau khi uống một ngụm.

- Tôi ấy à? Tôi đang dò theo một manh mối.

- Một manh mối?

- Vâng. Một manh mối dẫn về quá khứ của tôi.

Tôi nói câu đó bằng một giọng khoa trương khiến ông tủm tỉm cười.

- Trước nay, tôi vẫn tin rằng một ngày kia cậu sẽ tìm lại được quá khứ của mình.

Lần này ông nói nghiêm trang và điều đó làm tôi cảm động.

- Nhưng cậu thấy không, Guy, tôi cứ băn khoăn chẳng biết việc ấy có bõ công sức bỏ ra hay không.

Ông lại im lặng. Ông mơ tưởng đến cái gì? Đến quá khứ của bản thân?

- Tôi đưa cậu một chìa khóa trụ sở Hãng để thỉnh thoảng cậu có thể ghé qua. Cho tôi vui lòng.

Ông chìa cho tôi một chiếc chìa khóa và tôi bỏ vào túi quần.

- Và nhớ gọi dây nói cho tôi ở Nice nhé. Cho tôi biết tình hình… về quá khứ của cậu.

Ông đứng dậy và bắt tay tôi.

- Ông có muốn tôi tiễn ông ra tàu không?

- Ồ, không… không… Như thế thì buồn lắm…

Ông bước một bước ra khỏi tiệm cà-phê, tránh không ngoảnh lại, và tôi bỗng cảm thấy một cảm giác trống rỗng. Con người này đã đóng vai trò rất quan trọng đối với tôi. Không có ông, không có sự giúp đỡ của ông, tôi không hiểu mình đã ra sao hồi mười năm trước đây, khi mà đùng một cái tôi bị bệnh mất trí nhớ, đâm ra mò mẫm trong sương mù. Trường hợp của tôi đã làm ông động lòng thương, và nhờ có nhiều mối quan hệ giao dịch, thậm chí ông đã xoay được cả hộ tịch cho tôi nữa.

- Này, - bữa ấy ông vừa bảo tôi vừa mở một chiếc phong bì đựng một thẻ căn cước và một tấm hộ chiếu. - Bây giờ cậu tên là Guy Roland.

Rồi người thám tử mà tôi đến nhờ đem tài khéo léo ra tìm kiếm giúp những nhân chứng hoặc dấu vết của quá khứ tôi, đã nói thêm:

- Anh bạn “Guy Roland” thân mến của tôi, từ nay trở đi, đừng ngoảnh nhìn lại đằng sau nữa, mà hãy nghĩ đến hiện tại và tương lai. Tôi đề nghị cậu hãy làm việc với tôi.

Sở dĩ ông có thiện cảm với tôi, đó là vì cả ông nữa - sau này tôi được biết vậy - cũng đã mất dấu tích lai lịch bản thân và cả một phần cuộc đời ông, đùng một cái, đã chìm lịm không sót lại lấy một đầu mối dây liên hệ nào khả dĩ có thể nối lại được với quá khứ. Bởi vì, thử hỏi có cái gì tương đồng giữa ông già mệt mỏi mà tôi thấy đang đi xa dần vào trong đêm, mình khoác chiếc măng tô đã sờn, tay xách chiếc cặp đen to tướng, với tay chơi quần vợt ngày xưa, vị nam tước vùng Balte tóc vàng, đẹp trai Vonstatin von Hutte?

❀ ❀ ❀

[1] . Tên gọi loại sách cẩm nang ra hàng năm, thông tin về những nhân vật (và sự việc) đáng kể trong các giới giao tế, công thương, điện ảnh, v.v… lấy tên người sáng lập là nhà thống kê Séabastien Bottin (1764─1853). Các chú thích trong bản tiếng Việt này đều là của người dịch.