Tàu Utajimamaru về Kobe muộn hơn dự định mấy ngày. Nếu họ về đảo sớm hơn thì đã kịp tham gia lễ Obon diễn ra vào trung tuần tháng Tám, nhưng khi thuyền trưởng, Shinji và Yasuo đặt chân lên đảo thì lễ đã qua mất rồi. Trên boong tàu Kamikazemaru, ba người đã nghe tin tức mới trên đảo. Trước lễ Obon khoảng bốn, năm ngày, có một con rùa lớn bơi vào bãi biển Gori. Con rùa ngay lập tức bị giết thịt, trứng của nó đựng đầy một xô, người ta đem bán khắp làng với giá 2 yên một quả.

Shinji đến đền Yatsushiro lễ tạ, thuyền trưởng Jukichi gọi cậu qua nhà ông dùng cơm ngay. Shinji không biết uống rượu nhưng cậu đã bị ép uống đến mấy chén.

Hai hôm sau, Shinji lại lên thuyền của Jukichi đi đánh cá. Cậu không kể gì về chuyến đi biển vừa rồi, nhưng Jukichi đã nghe hết mọi chuyện từ ông thuyền trưởng kia.

“Nghe nói cháu đã lập công lớn hả.”

“Không có gì ạ.”

Cậu chàng hơi đỏ mặt, và không nói gì thêm nữa. Người nào không biết rõ cậu thì chắc đã nghĩ trong một tháng rưỡi qua cậu đã ngủ mê ở đâu đó.

Một lúc sau, Jukichi hỏi bâng quơ:

“Lão Teru không nói gì à?”

“Vâng."

“Thế à.”

Không ai nhắc đến Hatsue, nhưng Shinji không cảm thấy quá cô đơn, cứ cặm cụi làm công việc quen thuộc trên con thuyền chao đảo giữa những ngọn sóng cuối hạ cuộn trào. Công việc đó vừa vặn với cơ thể và tâm hồn cậu như một bộ quần áo được may đo khéo léo, đến nỗi không có chỗ cho một chút ưu phiền nào len lỏi.

Một cảm giác thỏa mãn lạ lùng cứ quấn quýt tâm trí cậu không rời. Buổi chiều tà, cậu lại trông thấy bóng con tàu chở hàng màu trắng chạy ngoài khơi, cảnh tượng ấy khác hẳn hình ảnh mà cậu đã nhìn thấy trước đó rất lâu, nhưng lại mang đến cho cậu một rung động mới. Cậu nghĩ thầm:

“Mình biết con tàu đó đi đâu. Mình biết cuộc sống trên tàu, biết cả những nỗi gian truân, biết tất cả.”

Ít nhất, con tàu trắng đã mất đi cái bóng hình “cõi lạ”. Nhưng có điều gì đó trong hình dáng con tàu chở hàng màu trắng kéo theo vật khói dài chạy đi xa tít vào chiều cuối hạ đã thu hút tâm trí Shinji vượt trên cả “cõi lạ” kia. Chàng trai trẻ nhớ lại cảm giác nặng trĩu trên tay khi dùng hết sức bình sinh kéo dây cứu sinh. Cái “cõi lạ” mà trước kia cậu chỉ ngắm từ xa, bằng đôi bàn tay rắn chắc này cậu đã chạm vào nó rõ ràng. Cậu cảm thấy, mình cũng có thể chạm vào con tàu trắng ngoài khơi kia. Một ham muốn trẻ con nổi lên, cậu vươn năm ngón tay thô kệch hướng ra vùng biển phía Đông nhuộm bóng mây chiều.

Kỳ nghỉ hè đã qua một nửa mà Chiyoko vẫn chưa về đảo. Vợ chồng bác trưởng trạm hải đăng cứ thấp thỏm chờ đợi, còn sốt ruột gửi thư giục con gái về. Không thấy hồi âm thì họ lại gửi thư tiếp. Mãi mười ngày sau, cô con gái mới chịu viết thư trả lời đầy miễn cưỡng. Trong thư không nêu lý do, chỉ báo là kỳ nghỉ hè này cô không về nhà.

Cuối cùng, bà mẹ nghĩ chỉ có cách dùng nước mắt mà năn nỉ, bà viết hơn mười trang thư giãi bày hết nỗi lòng khẩn khoản mong con gái trở về, rồi đem gửi chuyển phát nhanh. Khi kỳ nghỉ hè chẳng còn mấy hôm thì bà mới nhận được hồi âm. Lúc ấy vừa tròn một tuần Shinji về đảo. Đọc thư hồi âm của con mà bà kinh ngạc.

Trong thư, Chiyoko thú nhận đã trót kể cho Yasuo nghe chuyện mình nhìn thấy Shinji và Hatsue dìu nhau đi xuống cầu thang đá vào cái ngày giông bão, đẩy hai người họ rơi vào cảnh trớ trêu. Cảm giác tội lỗi luôn giày vò Chiyoko. Nếu Shinji và Hatsue không đến được với nhau thì cô không còn mặt mũi nào mà về đảo. Rồi cô đưa ra điều kiện rằng nếu mẹ chịu đứng ra làm trung gian thuyết phục Terukichi xe duyên cho hai người kia thì cô mới chịu về.

Lá thư kẻ cả sướt mướt ấy khiến bà mẹ tốt bụng rùng mình. Bà nghĩ nếu mình không có biện pháp thích hợp thì con gái sẽ cắn rứt lương tâm mà tự tử mất thôi. Trong nhiều cuốn sách bà từng đọc, có những câu chuyện hãi hùng về các cô gái tuổi mới lớn tự tử chỉ vì mấy việc cỏn con.

Vợ bác trạm trưởng quyết định không cho chồng xem lá thư. Bà nhủ thầm phải tự mình giải quyết mọi chuyện nhanh chóng và êm thấm để đưa con gái trở về sớm ngày nào hay ngày ấy. Bà thay sang bộ com lê vải lanh trắng chuyên mặc trong những dịp giao tiếp trịnh trọng. Bỗng bà thấy mình lại bừng bừng tinh thần của cái thời làm một cô giáo dạy trường nữ sinh sửa soạn đi gặp phụ huynh học sinh để trao đổi những vấn đề nan giải.

Trước những ngôi nhà nằm ven con đường đi xuống làng, có trải chiếu rơm, trên ấy phơi các loại hạt như vừng, đậu đỏ, đậu tương... Những hạt vừng nho nhỏ xanh xanh tắm ánh nắng cuối hạ, từng hạt từng hạt in bóng hình thoi xinh xắn trên những mắt chiếu thô kệch của tấm chiếu còn tươi màu rơm mới. Từ đây nhìn xuống là thấy biển, sóng hôm nay không cao lắm.

Vợ bác trạm trưởng bước thật nhẹ xuống những bậc bê tông của con đường chính trong làng trên đôi xăng đan trắng. Tiếng cười nói rộn ràng, tiếng đập đồ ướt bồm bộp vui tai vẳng đến.

Bà tới nhìn thấy khoảng sáu, bảy phụ nữ ăn vận đơn giản đang giặt đồ bên bờ con sông nhỏ chảy men theo đường.

Sau lễ Obon, đám phụ nữ làm nghề lặn rất rảnh rỗi, ngoài việc thỉnh thoảng đi vớt tảo nâu, thời gian còn lại họ chỉ chuyên tâm giặt giũ mớ đồ bẩn chất đống lâu ngày trong nhà. Mẹ Shinji cũng trong số ấy. Hầu như không có ai dùng xà phòng cả, họ trải vải lên mặt đá phẳng rồi giẫm cả hai chân lên vải.

“Bà trạm trưởng đi đâu thế này?”

Đám phụ nữ cất tiếng gọi, cúi chào vợ bác trưởng trạm hải đăng. Nước sông phản chiếu rung rinh trên những cặp đùi đen bóng lộ ra dưới lớp váy xắn cao.

“Tôi đến nhà Miyata gặp ông Terukichi.”

Đáp vậy xong, bà lại cảm thấy thật không phải phép nếu đã gặp mẹ của Shinji ở đây rồi mà chưa nói năng gì đã lo đi xe duyên cho con người ta. Nghĩ vậy, từ con đường đá bà lại đi vòng xuống sông, đặt chân lên những bậc đá trơn tuồn tuột phủ đầy rêu. Đôi dép xăng đan khiến bước chân càng nguy hiểm. Bà quay lưng về phía sông, chốc chốc lại ngoảnh đầu nhìn sông dáo dác, tay bám vào các bậc đá từ từ bò xuống. Một phụ nữ đứng khúc giữa sông đưa tay đỡ bà.

Xuống đến bờ sông, bà cởi đôi dép xăng đan rồi bắt đầu lội chân trần.

Đám phụ nữ ở bờ bên kia kinh ngạc dõi theo hành trình mạo hiểm ấy.

Vợ bác trạm trưởng túm lấy mẹ Shinji, ghé tai bà này thì thầm những chuyện riêng tư, vụng đến nỗi người xung quanh đều nghe thấy cả.

“Chuyện là thế này, nói ở đây thì kể cũng không tiện, nhưng chuyện của cậu Shinji và cô Hatsue từ đó có tiến triển gì không?”

Mẹ Shinji tròn mắt ngạc nhiên trước câu hỏi đột ngột.

“Cậu Shinji thích cô Hatsue mà đúng không?”

“À, vâng...”

“Thế nhưng ông Terukichi lại cấm cản đúng không?”

“À, vâng, chính vì thế mới khó...”

“Thế phía cô Hatsue thì thế nào?”

Đám phụ nữ xung quanh lỡ nghe thấy hết câu chuyện riêng tư, không nhịn được liền xen ngang. Nghe nhắc đến Hatsue, họ đều tỏ lòng ủng hộ, vì từ cái hôm ông già bán rong tổ chức cuộc thi lặn, ai ai cũng ái mộ cô, sau lại nghe cô dốc bầu tâm sự, nên tất đều ngấm ngầm phản đối lão Terukichi.

“Hatsue cũng mê Shinji mà. Thật đấy, bà trạm trưởng ạ. Ấy thế mà lão già Teru lại định cho cái thằng ôn Yasuo chả ra gì kia đến ở rể cơ đấy. Trên đời này sao mà lại có chuyện ngu xuẩn thế không biết.”

“Thế cho nên là thế này...”

Vợ bác trưởng trạm hải đăng cất giọng như cô giáo đứng trên bục giảng.

“Con gái tôi ở Tokyo đã gửi về một lá thư dọa dẫm, bảo tôi nhất định phải xe duyên cho hai cô cậu ấy. Bây giờ tôi đang định đến gặp ông Terukichi để nói chuyện, nên hỏi ý mẹ cậu Shinji trước xem sao."

Bà mẹ nhặt cái áo ngủ của con trai đang giẫm dưới chân lên, vừa từ tốn vắt nước vừa suy nghĩ. Một hồi sau, bà cúi thấp đầu, nói với vợ bác trạm trưởng:

“Trăm sự nhờ bác vậy.”

Đám phụ nữ còn lại nổi máu nghĩa hiệp, họ bàn tán xôn xao như bầy thủy cầm ở bờ sông, rồi đưa ra đề nghị sẽ đi theo bà trạm trưởng với tư cách đại diện cho phụ nữ làng, để lấy số đông áp đảo Terukichi. Bà trạm trưởng đồng ý, nên năm người, trừ mẹ của Shinji, liền vội vàng vắt quần áo cho khô rồi đem về nhà cất, hẹn bà trạm trưởng gặp lại nhau ở ngã rẽ dẫn đến nhà Terukichi.

Vợ bác trạm trưởng đúng chỗ thềm đất tối om của nhà Miyata.

“Có ai ở nhà không?”

Bà cất tiếng gọi, giọng vẫn âm vang rất trẻ. Không có tiếng đáp lại. Từ ngoài cửa, năm phụ nữ thò mặt ngó vào bên trong thềm đất trông như những cây xương rồng, cặp mắt họ sáng bừng trên những khuôn mặt cháy nắng đen nhẻm. Vợ bác trạm trưởng cất tiếng gọi một lần nữa. Giọng bà vang vọng trong ngôi nhà trống trải.

Một lúc sau, có tiếng cầu thang cọt kẹt. Terukichi bước xuống trong bộ yukata. Có vẻ Hatsue đi vắng.

“Ồ, vợ ông trạm trưởng à.”

Terukichi đứng sừng sững trên bậc thềm, lẩm bẩm. Được cái vẻ mặt lạnh băng không chút hòa ái với mái tóc bạc dựng ngược như bờm sư tử này chào đón thì hầu như khách nào cũng muốn vắt chân lên mà chạy cả. Vợ bác trạm trưởng cũng nao núng, nhưng bà lấy hết can đảm nói:

“Tôi đến là có chuyện muốn thưa với ông đây.”

“Thế à. Mời bà lên nhà.”

Terukichi quay lưng leo nhanh lên cầu thang. Vợ bác trạm trưởng theo sau, năm phụ nữ kia cũng rón rén đi theo bà.

Lão mời vợ bác trạm trưởng vào phòng khách lát chiếu trên tầng hai, rồi tự mình ngồi xuống trước cây cột trang trí phòng. Thấy tận sáu người khách lục tục kéo nhau vào phòng nhưng lão cũng chẳng tỏ vẻ ngạc nhiên cho lắm. Không thèm đếm xỉa đến khách, lão quay mặt nhìn ra cửa sổ mở toang, tay nghịch chiếc quạt có in hình thiếu nữ xinh đẹp quảng cáo cho một hiệu thuốc ở Toba.

Từ cửa sổ nhìn xuống là cảng Utajima. Bên trong để chỉ có mỗi con thuyền của hợp tác xã đang neo đậu. Xa xa ngoài biển Ise, những đám mây mùa hạ lặng im trên bầu trời.

Ánh sáng bên ngoài chói lòa nên trong phòng khá tối. Trong hốc tường có treo bức thư pháp của thống đốc tỉnh Mie hai nhiệm kỳ trước. Ngoài ra, còn có một cặp gà sống mái được điêu khắc từ bộ rễ cây gì đó rất rối rắm, đuôi và mào của chúng được mô phỏng từ chính các nhánh rễ chia nhỏ. Cặp gà trông sáng bóng như bôi mỡ vậy.

Vợ bác trạm trưởng ngồi ở phía bên này chiếc bàn làm bằng gỗ hồng không phủ khăn. Năm người phụ nữ kia thì ngồi quây thành hình vuông trước tấm mành tre cửa phòng, khí thế phừng phừng lúc nãy đã bỏ bẵng đi đâu mất, trông họ như đang làm mẫu cho một triển lãm đồ mặc nhà.

Terukichi vẫn ngoảnh mặt đi, không nói gì.

Sự im ắng ngột ngạt của buổi chiều mùa hè bao trùm căn phòng, chỉ đôi lúc bị phá vỡ bởi tiếng vo ve của mấy con ruồi xanh to xác đang bay lòng vòng.

Vợ bác trạm trưởng lau mồ hôi mấy lần.

Cuối cùng, bà cũng lên tiếng:

“Chuyện tôi định thưa với ông đây là chuyện của cô Hatsue nhà ông và cậu Shinji nhà Kubo ấy...”

Terukichi vẫn ngoảnh mặt đi. Một lúc sau, lão nói như khạc ra:

“Hatsue và Shinji à."

“Vâng.”

Bấy giờ Terukichi mới quay mặt lại, chẳng nhếch môi cười, lão nói tiếp:

“Nếu là chuyện đó thì tôi đã quyết rồi. Shinji sẽ qua nhà tôi làm chồng của Hatsue.”

Đám phụ nữ đi cùng òa ra xôn xao như vỡ đập. Terukichi không màng đến, nói tiếp:

“Nhưng dù sao chúng nó vẫn còn quá trẻ, nên trước mắt cứ hứa hôn đã, khi Shinji đến tuổi trưởng thành tôi sẽ cho tổ chức lễ cưới chính thức. Tôi nghe nói mẹ thằng bé sống cũng không dư giả gì, nên nó cứ đón cả mẹ và em trai và đây cũng được, hoặc hằng tháng gửi tiền qua nhà, tùy bên ấy bàn bạc với nhau. Chuyện này tôi chưa nói với ai cả.

“Ban đầu thì tôi quả có giận, nhưng cấm cản hai đứa thì con Hatsue cứ như người mất hồn, để nó thế mãi cũng không ổn. Vì vậy tôi nghĩ ra một cách. Tôi đã nhờ ông thuyền trưởng bố trí cho cả Shinji và Yasuo lên tàu của tôi rồi thử thách chúng nó xem đứa nào có triển vọng. Việc này tôi cũng cho thuyền trưởng ngầm báo với ông Jukichi rồi. Nhưng chắc ông Jukichi chưa nói gì với Shinji. Chuyện là thế đấy, rồi thì thuyền trưởng đâm mê tít thằng Shinji, cứ bảo tôi là kiếm đâu được một chàng rể tốt như vậy. Shinji cũng đã lập công lớn ở Okinawa, nên tôi đã nghĩ lại, và vừa mới quyết định nhận nó làm con rể đấy. Toàn bộ chuyện là vậy.”

Terukichi nói chắc như đinh đóng cột:

“Đàn ông phải có khí lực. Chỉ cần có khí lực là đủ. Đàn ông Utajima này là phải như thế. Gia thế hay tài sản thì cũng chỉ là thứ yếu. Bà trạm trưởng thấy có đúng không? Shinji là đứa có khí lực.”