Trại nuôi gà do ba nhà anh em hợp tác kinh doanh đã dựng lên.
Một chiếc máy ấp trứng mới tinh màu xanh nhạt đã mua về, trước bức tường đất nện một bên cổng đường, người ta dựng tạm hai gian nhà đất mái phủ giấy dầu làm phòng máy. Công việc ấp mẻ gà con đầu tiên bắt đầu từ khâu chọn trứng giống cho đến khi gà con mổ vỏ chui ra, Tứ Muội Tử gần như không rời nửa bước. Trước Tết, khi bà nảy ra và quyết định đi nước cờ này, bà đã vội vã đến trại nuôi gà quốc doanh Tử Po cách đó hai mươi dặm, ở đó xem toàn bộ quá trình từ chọn trứng giống đến khi gà con nở. Bà tự bỏ tiền túi ăn cơm tại nhà ăn công nhân viên của trại nuôi gà quốc doanh, lao động theo ca không thù lao, thức đêm cùng ca với công nhân. Bây giờ, bà bắt đầu công việc ấp mẻ gà con đầu tiên tại nhà mình.
Bà bảo cô cháu gái Tuyết Lan và chị hai rằng, dưới ánh đèn điện, có thể thấy trong vỏ trứng có một chấm đen là trứng giống đã thụ tinh, còn trứng không có chấm đen là trứng ung, không ấp ra gà con được. Bà dạy họ cách khống chế nhiệt độ của máy ấp, cho đến việc giúp họ nhận biết các vạch chia trên nhiệt kế. Cháu gái Tuyết Lan dù sao cũng có chút chữ nghĩa, nói qua hai lần là nhớ. Còn chị hai thì trố mắt nhìn, hôm nay mới nhớ được một chút, ngủ qua một đêm lại quên sạch. Người chị hai ngu đần chửi đổng ba ngày không sót một lời chua ngoa này lại luôn không nhớ nổi tên gọi và tác dụng của mấy núm xoay trên máy, cuối cùng đành phải đổi con gái thứ hai của chị là Tiểu Hồng vào thay. Tứ Muội Tử dẫn theo hai cô cháu gái, cuối cùng cũng ấp ra mẻ gà con đầu tiên. Hai cô cháu gái mừng rỡ tranh nhau chú gà con đầu tiên vừa mới mổ vỏ, nũng nịu áp lên mặt, thậm chí dùng môi hôn lên lớp lông nhung màu trắng sữa mịn màng ấy.
Người vừa lòng nhất với chuyện này phải kể đến lão già Lữ Khắc Kiệm.
Lão già từ sáng đến tối chẳng có lúc nào rảnh rỗi. Lão trộn thức ăn, dọn dẹp chuồng gà, đeo gùi lớn ra mương sông đào rau cần nước, đó là món thức ăn xanh mà gà mái thích ăn nhất. Đào đầy một gùi rau xanh, hoàng hôn buông xuống, gió núi se lạnh thổi qua da thịt, lão già châm một điếu thuốc rơm, ngồi trên bờ mương thong thả rít một hơi sảng khoái.
Ba người con trai lại gộp thành một nhà. Trong thời gian Tết, do lão đứng ra, lại do lão chủ trì, cuối cùng đã thúc thành sự hợp tác của ba anh em và ba chị em dâu. Ban đầu lão chỉ muốn người phụ nữ hoặc con cái của thằng lớn và thằng hai sang phụ giúp nhà thằng ba, do chị ba trả lương, một là tránh được nghi ngờ thuê mướn bóc lột, hai là giúp nhà thằng lớn thằng hai tăng thêm thu nhập kinh tế. Khi lão đưa ra ý tưởng vốn chỉ có lợi chứ không có hại cho bất kỳ đứa con nào này, người con trai lớn làm giáo viên lại đề xuất ba nhà cùng liên doanh. Như vậy vừa giải quyết triệt để nghi ngại thuê mướn, lại có thể mở rộng trại gà hơn nữa, tăng thu nhập cho bản thân lẫn nhà thằng ba. Ví như, không chỉ làm việc ấp gà con, số gà đẻ trứng ban đầu hoàn toàn có thể từ ba trăm con hiện tại mở rộng lên bảy tám trăm con, thậm chí hàng ngàn con. Thằng hai cũng ủng hộ cách làm của anh cả. Lão già đem ý tưởng này nói với Tứ Muội Tử, ban đầu Tứ Muội Tử có vẻ hơi không vui, nhưng sau đó dội liền sảng khoái nhận lời: "Hai anh đã nói ra lời, thì em đồng ý làm như vậy."
Lại là thằng lớn ra chủ ý, để Tứ Muội Tử đứng ra vay vốn ở tín dụng xã của công xã, vì hiện tại Tứ Muội Tử có tiếng tăm, bất kỳ đơn vị nào cũng muốn hỗ trợ nhân tố mới này, chứ để nó hay thằng hai đứng ra vay thì khó khăn hơn nhiều. Lão đã tính toán kỹ lưỡng mọi chuyện, để Tứ Muội Tử đứng ra xin vay, rồi đứng tên khoản vay cho vợ thằng lớn và thằng hai, xem như khoản đầu tư của hai nhà họ, lại lấy số gà sống hiện có của trại gà định giá góp vốn, thế là trại gà này đã thuộc về ba nhà liên doanh.
Bây giờ, ba người con trai, ba chị em dâu cùng lũ cháu trai cháu gái đều thống nhất một cách kỳ diệu vào một mục tiêu, xuất hiện một cục diện hưng thịnh, hòa thuận chưa từng có. Đây là không khí gia đình tràn đầy sức sống và êm ấm mà lão già từng mơ ước nhưng chưa bao giờ thực hiện được. Lão không muốn nhìn thấy một người con giàu đến chảy mỡ còn một người con khác lại nghèo khổ thiếu thốn, ba người con cùng nhau tiến bước, đó mới là điều khiến người ta mát lòng mát rưởi nhất. Do sự hình thành liên minh ba nhà, lão già tự giác ngừng nhận tiền lương, chỉ bảo các con dựa vào lương tâm cung cấp cơm ăn áo mặc cho lão là được. Lão có sức lực dùng không hết, tâm trạng cũng thoải mái và hân hoan chưa từng có. Bây giờ người ta ít nhắc đến đấu tranh giai cấp rồi, xem ra trong thời gian ngắn sẽ không có ai làm khó thành phần gia đình của lão nữa, mấy nhà bị bổ sung thành phần địa chủ và phú nông đợt "Tứ thanh" lại trở về trung nông. Lão muốn thấy cả ba người con trai của mình đều trở thành những gia đình giàu có nhất Lữ Gia Bỏ, còn bản thân có cần kiếm tiền của các con hay không thì có ý nghĩa gì đâu?
Trại gà liên doanh ba nhà này đã buộc chặt ba anh em và ba chị em dâu vốn chia rẽ lại với nhau. Thằng lớn dạy học ở trường tiểu học gần đó, trước đây luôn ăn ở tại trường, thứ Bảy mới về nhà nghỉ cuối tuần. Bây giờ, mỗi ngày lúc chạng vạng nó đều đạp xe máy về nhà, vội vã ăn xong bát cơm là tự giác ra trại gà tìm việc làm cho đến tận nửa đêm.
Lão già đeo một gùi rau xanh, trong ánh hoàng hôn buông xuống, bước xuống mương núi, về nhà băm nhỏ ra để khao lũ gà!
Nhưng Tứ Muội Tử lại cảm thấy một mối đe dọa. Bà đã biết, chỉ riêng trong công xã nhỏ bé chưa đầy hai vạn dân này, đã có ba nhà nông dân tự mở trại ấp trứng, xem ra người nhắm đến nước cờ này không chỉ có một mình bà. Cạnh tranh rành rành ngay trước mắt. Trên những bức tường dễ thấy nhất trong các ngõ ngách làng Lữ Gia Bỏ, dán song song những tờ quảng cáo bán gà con của ba nhà đó. Mà tờ quảng cáo của trại gà quốc doanh Tử Po cũng cử nhân viên viên đi bán dạo xuống tận từng làng dán khắp nơi, nào là "Trại chúng tôi có lịch sử ấp gà con mười lăm năm, kinh nghiệm phong phú, gà con khỏe mạnh, tỷ lệ sống cao tới 98%" v.v... Người ta tôn trọng thói quen, mà thói quen là gà con của trại gà Tử Po bảo đảm nhất.
Tứ Muội Tử suy ngẫm hồi lâu, tìm đến anh cả, trải một xấp giấy đỏ xanh dày cộp lên bàn, nhờ người anh cả làm giáo viên viết quảng cáo.
Bà chỉ cân nhắc đúng một điều: Bao sống. Hễ ai mua gà con của nhà Tứ Muội Tử, Tứ Muội Tử sẽ chịu trách nhiệm hướng dẫn chăn nuôi, chịu trách nhiệm chữa bệnh, miễn phí điều trị, gọi là có mặt ngay. Điều này là chiêu chí mạng nhất. Những người phụ nữ nông thôn không hiểu kỹ thuật nuôi gà con vốn sợ nhất là gà con chết, mà gà con đúng là rất khó nuôi.
Điều này không chỉ đánh bại ba đối thủ cạnh tranh kia, mà còn đánh bại cả trại gà Tử Po. Họ không cách nào giành được sự tin tưởng của phụ nữ nông thôn, họ kéo ùn ùn đến khoảng sân nhà Tứ Muội Tử, gà con cung không đủ cầu. Có người thà đợi mẻ gà sau ấp ra mới mua, chứ không muốn mua ở nơi nào khác.
Nhưng Tứ Muội Tử vì thế mà rước lấy rắc rối. Những người phụ nữ nông thôn từ trước đến nay đều dựa vào cánh gà mẹ để nuôi gà con, luôn không quen với việc nuôi gà bằng khoa học, không khống chế được nhiệt độ (đây là mấu chốt), cũng không khống chế được lượng thức ăn, khiến gà con thường xuyên phát bệnh, thậm chí lăn ra chết. Bà đành phải làm theo những gì đã ghi trên quảng cáo, đi chữa bệnh cho gà nhà người ta. Có đôi khi vừa mới nằm xuống, có người đến gõ cửa nói gà con có vấn đề, bà lại cùng người ta thức đêm chạy đến làng của họ... Nhờ sự hướng dẫn của bà, hàng ngàn hàng vạn đời sống gà con đã được cứu vớt, tiếng tăm Tứ Muội Tử vang xa, phụ nữ nông thôn thậm chí còn tôn xưng bà là "Vua Gà". Tỷ lệ thuận với điều đó, đầu ra gà con của bà ngày càng tốt hơn, vô cùng phấn khởi.
Tứ Muội Tử quá mệt mỏi, bà bán ra càng nhiều gà con thì gánh nặng trên lưng lại càng nặng. Có mấy lần, bà buộc phải đạp xe chạy đến tận chân núi Tần Lĩnh cách đó bảy tám mươi dặm để cứu sống những chú gà con mua từ chỗ bà. Bà rất mệt nhưng không hề chán nản. Chính bà cũng không hiểu nổi sức lực ở đâu ra mà cao đến thế. Bà chỉ nhận thức rõ ràng rằng, bản thân cứu sống được mười con gà, ngược lại có thể làm tăng lượng tiêu thụ một ngàn con gà. Tuy chữa bệnh đi lại không lấy tiền, nhưng khoản thu nhập lớn hơn đã sớm chảy vào sổ sách của trại gà liên doanh. Bà nhận được sự tiếp đón nhiệt tình nhất từ những người chủ gia đình được bà cứu chữa, thường khiến bà sống trong một tâm trạng vui vẻ ngẩng cao đầu. Nghe những lời cảm ơn chân thành mà dài dòng lê thê ấy, Tứ Muội Tử hết lần này đến lần khác cảm thấy người phụ nữ xứ lạ như mình sống giữa những người dân địa phương thật giống một con người. Có một lần, chữa bệnh cho gà của một người phụ nữ trong làng, mà chồng của người phụ nữ đó từng là Ủy viên Tuyên truyền Chi bộ Đảng làng Lữ Gia Bỏ, ông ta từng lãnh đạo cuộc phê bình đấu tố hành vi buôn bán trứng gà của bà, lại còn nói năng vô cùng chua cay. Bà căm giận ông ta. Bây giờ bà chữa bệnh cho gà nhà ông ta lại đặc biệt tận tâm, khi bà lần thứ hai chuyên chú hỏi thăm tình hình bệnh của gà, người phụ nữ ấy hớn hở mặt mày, một mặt khen bà kỹ thuật cao minh, tấm lòng tốt đẹp, mặt khác lại trách móc người đàn ông nhà mình chuyện chẳng làm nên trò trống gì, ngay cả một người phụ nữ cũng không bằng. Trong lòng Tứ Muội Tử vô cùng sảng khoái, một cảm giác thư thái vì đã phục thù được.
Mâu thuẫn nội bộ gia đình lại đang âm ỉ trong những ngày bà ngược xuôi bôn ba, như mây đen đang cuồn cuộn ngưng tụ.
Buổi chiều ngày hôm đó, cái nắng chói chang tháng Năm treo lơ lửng trên đỉnh đầu, ánh nắng như lửa thiêu đốt những bông lúa mạch đã chuyển sang màu vàng. Mùa thu hoạch hè gấp rút như chữa cháy sắp bắt đầu, đã đến lúc phải chuẩn bị liềm rồi. Tứ Muội Tử đạp xe đi giữa biển lúa mạch lấp lánh như dát vàng. Tâm trạng bà vô cùng tốt. Bà là người chiến thắng. Bà đã áp đảo hoàn toàn ba đối thủ cạnh tranh, số gà con bán ra cao gấp đôi họ, thu nhập đương nhiên không phải bàn. Đã đến lúc tạm khép lại một giai đoạn, một khi tra liềm cắt lúa, đàn ông đàn bà nông dân sẽ không còn rảnh rỗi và kiên nhẫn để chăm chút những chú gà con yếu ớt chịu không nổi gió kia nữa. Mẻ gà con cuối cùng trong máy ấp của bà hôm nay bắt đầu bán ra, bán xong đợt này là năm nay coi như thu dọn xong.
Bà dựng xe ngoài cửa, đề phòng chiều muộn lại có ai đến mời bà đi chữa bệnh gà, bước qua cổng đường, đến một ngụm nước cũng không kịp uống, đi thẳng về phía phòng ấp trứng. Không biết hôm nay đã bán được bao nhiêu gà con? Phải bán hết mẻ gà này trước khi cầm liềm thu hoạch lúa mạch. Khi bước đến dưới cửa sổ nhỏ, bà đột nhiên khựng lại bước chân vội vã, bên trong đang truyền ra tiếng chửi mắng khinh khỉnh nhắm vào bà. Cô cháu gái lớn Tuyết Lan và cô cháu gái thứ hai Tiểu Hồng cùng với chị hai của bà, ba người tung người hứng, đang nói đến đoạn hăng hái nhất——
"Chúng ta là làm công." Giọng chị hai, "Người ta từ sáng đến tối cưỡi xe đi dạo khắp nơi, chúng ta thì làm công cho người ta từ sáng đến tối."
"Vốn dĩ là cái đồ hoang đàng!" Giọng Tuyết Lan, "Đồ người núi mạn ngược! Không biết quy củ! Ban ngày ban đêm cưỡi xe chạy lăng nhăng, ai biết chạy ra được chuyện tốt gì..."
"Có thể lên báo được khen ngợi đấy..." Tiểu Hồng nói.
"E là đâu chỉ vì lên báo, đâu chỉ vì bán gà mà có tinh thần hăng hái đến thế? Một con mụ dại trên núi..." Chị hai nói.
Đầu Tứ Muội Tử đau nhức nhối như vừa hứng mấy gậy liên tiếp. Bà như con thú dữ bị tấn công bất ngờ, chẳng kịp suy nghĩ gì, lao sầm vào cửa, một câu cũng không nói ra lời, đối diện đấm thẳng một cú vào cái mặt béo đang cười cợt của chị hai. Chưa đợi cái mặt đó kịp phản ứng, lại một cú đấm nữa nện tới, máu mũi trào ra.
Người phản ứng đầu tiên là Tiểu Hồng, vừa thấy mẹ bị đánh liền nhảy dựng lên, trước khi cú đấm thứ ba của Tứ Muội Tử hạ xuống đã đẩy bà sang một bên. Tiểu Hồng lập tức lao lên nhào vào giằng co với Tứ Muội Tử. Nó túm tóc Tứ Muội Tử. Tứ Muội Tử túm ngực áo Tiểu Hồng. Ngực áo Tiểu Hồng rách soạt một tiếng, hai cái bầu ngực nhỏ chưa từng cho ai thấy bị phơi ra ngoài. Nó xấu hổ, nghiến răng vung tay giật đứt một búi tóc trên đầu Tứ Muội Tử.
Mẹ của Tiểu Hồng đã tỉnh người lại, như con sói cái lao tới ôm chằm lấy một bên chân của Tứ Muội Tử. Tứ Muội Tử không kịp đỡ, ngã văng vào cái máng gỗ trên mặt đất, gà con bị đè chết một đống, bà cũng không quản nổi nữa, vì quần của bà đã bị xé rách, một bàn tay chộp vào phần dưới của bà, sau một cơn đau nhói thấu xương thì bà mê man ngất đi.
Lữ Khắc Kiệm đang dọn dẹp sân băm cỏ, nghe thấy tiếng chửi rủa xé họng liền quăng chiếc chổi tre cán dài, quống quít chạy sang. Vừa bước chân vào cánh cửa nhỏ của phòng ấp, lão liền nhìn thấy một cảnh tượng thảm thương không lỡ nhìn: Cháu gái Tiểu Hồng bị xé rách áo nát quần, để lộ khuôn ngực; khuôn mặt chị hai be bét máu mủ; cháu gái lớn Tuyết Lan xõa xượi tóc tai, khóe miệng chảy máu; chị ba Tứ Muội Tử bị xé sạch quần, mông bết đầy máu tươi, dưới mông đè chết đống gà con bị dẫm đạp... Lữ Khắc Kiệm không kìm được gầm lên một tiếng: "Đều không cần da mặt nữa rồi sao?"
Lão già Khắc Kiệm vác một chiếc cuốc hai đầu, một tay xách hũ sành đựng đầy nước sôi, trên đầu đội chiếc mũ nấm từ vàng chuyển sang đen, bước ra khỏi cổng đường, đi qua ngõ làng, men theo mương núi phía sau Lữ Gia Bỏ bước lên dốc. Sau mùa thu hoạch hè, đất đai của đội sản xuất Lữ Gia Bỏ lại được phân chia lại theo đầu người đến từng hộ. Dù lão cảm thấy không thể tin nổi sự đời lại phát triển biến hóa đến nông nỗi này, lão vẫn không bỏ lỡ thời cơ dùng bò cày qua hai miếng đất dốc tương đối bằng phẳng một lượt. Còn lại hai miếng đất dốc đứng, bò vàng kéo cày rất khó đứng vững, chỉ còn cách dựa vào lão cầm cuốc ra đào. Đào mở lớp mặt đất ra, phơi nắng suốt một mùa hè gay gắt, cỏ dại chết khô, đất sống phơi thành đất chín, mặt đất xốp mịn, sau mùa thu mới dễ gieo hạt lúa mạch!
Trại nuôi gà liên doanh của ba nhà anh em đã giải tán. Hàng ngàn con gà mái đang đẻ trứng và sắp đẻ trứng đều đã bán sạch. Tiếng cục ta cục tác vang lên không ngớt từ sáng đến tối không còn nữa. Lão già Lữ Khắc Kiệm đã sớm rời khỏi căn nhà của đứa con trai thứ ba, cùng bà lão quay trở về cái tổ cũ của mình. Nhớ lại những ngày trại gà làm ăn phát đạt rực rỡ ấy, thật khiến người ta thở dài tiếc nuối, quả thực không lỡ ngoảnh đầu nhìn lại, nhưng dù thế nào cũng không kìm được mà hồi tưởng.
Đào xuống một cuốc, lật lên một cục đất khô cứng bám rễ cỏ, cứ từng cuốc từng cuốc đào xuống, phía sau lão đã ngổn ngang những cục đất màu nâu vàng to nhỏ khác nhau. Mặt trời sắp bước vào tiết Tam Phục giống như một chậu lửa đang bốc cháy úp trên lưng, mồ hôi nhỏ giọt xuống những cục đất khô vừa mới đào lên dưới chân. Làm mệt rồi, lão xách cuốc thong thả bước đến bên bờ dốc mương dưới một cây du núi, quăng cuốc xuống, ôm lấy hũ sành, ừng ực uống hết nửa hũ nước sôi nguội, ngồi dưới bóng râm lốm đốm nắng, rút tẩu thuốc ra. Bà lão giảo hoạt thật! Giảo hoạt đến mức không màng đến lời ra tiếng vào của xóm giềng. Trong lòng lão phẫn nộ chửi rủa người con trai lớn.
Chủ trương bán sạch toàn bộ số gà mái hiện có trong trại là do thằng lớn đưa ra, nó cũng bán luôn cả máy ấp trứng. Trừ đi khoản tiền trả nợ vay, đem toàn bộ số lợi nhuận thặng dư phân chia hết theo sức lao động. Phương án phân chia này vừa đưa ra, thằng hai và vợ nó lập tức bày tỏ tích cực ủng hộ, chị ba đành phải số đông đè số ít, một ngón tay làm sao bẻ gãy được năm ngón tay. Chia theo cách này, vợ thằng lớn và con gái Tuyết Lan, vợ thằng hai và con gái Tiểu Hồng đương nhiên đều tham gia phân chia theo định mức hai lao động; bản thân thằng lớn vì mỗi ngày tan học về đều tham gia lao động ở trại gà, cũng giành được nửa suất lao động tham gia phân chia. Như vậy, nhà thằng lớn có hai suất rưỡi lao động, nhà thằng hai có hai suất, chỉ có chị ba Tứ Muội Tử một mình một bóng, chỉ chiếm vỏn vẹn một suất. Mỗi khi nghĩ đến kết quả phân chia chênh lệch quá lớn này, lão già Lữ Khắc Kiệm lại vô cùng phiền não, thậm chí căm ghét bản thân, ngàn lần không nên, vạn lần không nên, ban đầu không nên lôi kéo thằng lớn thằng hai vào trại nuôi gà của chị ba. Tốt lòng lại làm ra chuyện ngu dốt, thiệt thòi cho chị ba rồi! Người ta Tứ Muội Tử vất vả một trận, tốt lòng một trận, rốt cuộc tiền bạc lại bị hai người anh và hai người chị dâu nhẫn tâm bòn vét sạch sẽ, quá bất nhân bất nghĩa rồi!
Lão già Khắc Kiệm hiện tại vô cùng chán ghét đứa con trai lớn của mình. Trong cuộc họp gia đình tính toán phương án phân chia, lão già muôn vàn không ngờ tới, đứa con trai lớn lại móc từ trong túi áo đại biểu ra một cuốn sổ vỏ xanh, trước mặt em trai, em dâu và các cháu gái, đọc vanh vách thời gian nó tham gia lao động ở trại gà vào ngày Chủ nhật và các buổi chiều muộn hàng ngày, thậm chí tỉ mỉ đến mức từ mấy giờ mấy phút làm đến mấy giờ mấy phút, không bỏ sót một ngày, không lệch một phút. Hành động đột ngột này khiến em dâu, em trai và các cháu gái chết đốm người, thế nhưng người cảm thấy kinh ngạc nhất vẫn là bản thân lão già Khắc Kiệm. Lão già trố mắt nhìn đứa con trai lớn thong thả đọc hết trang này sang trang khác... Lão bỗng nhiên cảm thấy không nhận ra đứa con trai lớn này nữa, khác xa với người thầy giáo biết chữ nghĩa lễ tiết trong tâm trí mấy chục năm qua.
Lão già trố mắt nhìn cuốn sổ vỏ xanh đó, nén cơn tức giận chán ghét mà chịu đựng, nghe đứa con trai lớn đọc những dòng sổ sách thời gian khô khốc như đọc sách cho học sinh nghe, trong lòng chửi thầm, đúng là thèm tiền không cần da mặt nữa rồi! Sao lại trơ trẽn mò cái cuốn sổ thối thối này ra mà đọc chứ! Lão già trố mắt đến hoa cả mắt, cuốn sổ vỏ xanh đó biến thành một con chuột chết rụng lông thối thịt, nhìn thêm một cái là khiến người ta lộn mửa trong lòng.
Thực sự là thiệt thòi cho chị ba Tứ Muội Tử, chịu đau trong bụng mà có khổ không nói ra được. Cơ nghiệp người ta vất vả gầy dựng nên lại bị các anh các chị dâu chia chác cuỗm sạch!
Thời tiết nắng nóng gay gắt, giữa những khe hở mương núi cuồn cuộn những làn sóng nhiệt thiêu đốt người. Bầu trời xám xịt nhưng lại không thấy một gợn mây. Lá cỏ héo khô. Nguồn nước nguồn trong mương đã ngừng chảy. Lão nhìn những thửa ruộng bị chia cắt thành từng khoảnh dưới lòng sông, chợt nhận ra bản thân đã phạm phải một sai lầm nghiêm trọng, vỗ đập vào trán, một mình thở dài tiếc nuối——
Thiên hạ bao la, sự đời phức tạp, rốt cuộc vẫn là người xưa nói có tầm nhìn xa, hợp lâu rồi lại phân, phân lâu rồi lại hợp, mà nay chính là xu hướng phân chia. Đất đai đã chia, bò đã chia. Tài sản công của Lữ Gia Bỏ bao gồm cả mấy gian nhà văn phòng đại đội đều đã định giá chia cho cá nhân. Lòng người hiện tại là hướng về chữ "phân", chia càng nhỏ càng tốt, chia càng triệt để càng hài lòng. Trong cái thời thế như vỡ đê này, bản thân lại đi ngược dòng, lôi kéo ba anh em đã chia nhà lại với nhau, sao có thể có kết cục mỹ mãn được? Chẳng phải là ngu dốt tột cùng sao!
Lão già Lữ Khắc Kiệm tuy nhiều lần thở dài tiếc nuối vì sự sai lầm trong việc đánh giá thời thế của mình, nhưng không hề giảm bớt sự chán ghét đối với đứa con trai lớn. Cho dù dưới chữ "Phân" có giắt chữ "Đao", mi dù sao cũng là thầy giáo dạy người mà! Sao lại trơ trẽn giành miếng thịt trong bát của em ruột mình chứ? Bản thân mi bất nhân bất nghĩa đã đành, lại còn kéo cả người già vào tròng, bôi mặt lão thành hề năm sắc, làm cho chị ba Tứ Muội Tử nảy sinh nghi ngờ, bảo là cha con mấy người hùa nhau tính toán tôi...
Lão già mấy lần lảng vảng đến trước cửa nhà thằng ba, không có cảm giác dũng khí bước vào, gặp người nhà thằng ba thì mở miệng nói chuyện thế nào đây? Lão chỉ dặn dò bà lão, bảo bà đi an ủi chị ba nhiều vào... Nhưng bản thân cứ kéo dài thế này cũng không phải là cách, rốt cuộc vẫn không yên lòng.
Lão nhìn xuống Lữ Gia Bỏ dưới chân dốc, lặng lẽ nằm sát dưới chân dốc bờ nam sông nhỏ, giữa những ngọn cây rậm rạp thấp thoáng mái ngói nhà mới nhà cũ. Trên khoảng đất trống đã thu hoạch xong lúa mạch ở phía tây làng, từng tốp người đang kéo xe chở đất, đó là đất làm nhà vừa mới được giao. Trong khoảng thời gian ba tháng nông nhàn trước mùa thu hoạch thu, có thể dựng nhà mới, trong đám người đã trở nên nhỏ bé kia có hai người con trai của lão, thằng lớn và thằng hai. Thằng lớn tranh thủ nghỉ hè đang dẫn cả nhà đào móng đắp nền, chuẩn bị dựng nhà mới. Thằng hai cũng nghỉ việc hợp đồng, dẫn vợ con chạy đua làm việc với thằng lớn. Chúng đều có tiền rồi, đều muốn dựng nhà mới rồi... Ôi!