Ăn tối xong, Tứ Muội Tử giúp chị dâu rửa bát đĩa của cả nhà, dọn dẹp căn bếp nhỏ sạch sẽ rồi khóa cửa lại. Thắt lưng vén bức rèm vải tây ở căn nhà chái nhà mình lên, cô thấy Tam Oa Tử đang ngồi trên ghế đọc sách. Cô nhẹ chân rón rén bước tới sau lưng anh, lấy hai tay bịt mắt anh lại. Tam Oa Tử luồn tay từ bên dưới sang, gãi mạnh vào hông cô một cái khiến cô không nhịn được mà buông tay ra. Anh liền đà ấn cô ngã xuống gường sưởi, gãi nách và cổ cô, ngứa đến mức cô cười gát gát không ngừng, lăn lộn trên giường sưởi xin tha, nhưng anh vẫn không tha, tiếp tục dùng sức gãi cô. Đúng lúc này, từ trong nhà truyền ra tiếng ông bố chồng gọi "Kiến Phong", anh lè lưỡi, rụt cổ một cái rồi bước ra ngoài.
Tứ Muội Tử chỉnh lại vạt áo, nhảy xuống giường sưởi, cầm lấy kẹp gỗ dùng để khâu đế giày vải. Lúc mẹ chồng giao đay và vải bồi cho cô đã trịnh trọng dặn dò, từ nay trở đi, quần áo giày tất của Tam Oa Tử đều do cô quản lý. Nếu anh mặc quá bẩn, hoặc đi giày rách lòi cả ngón chân cái, người trong làng không cười người đàn ông, mà sẽ cười chê cô vợ của anh ta, trang phục của người đàn ông chính là thể diện của người phụ nữ. Mẹ chồng lại khéo léo tính toán giúp cô, nên tranh thủ lúc rảnh rỗi trong năm đầu mới cưới làm sẵn đủ giày vải và giày bông cho hai vợ chồng đi trong năm năm, đề phòng một năm sau trong lòng ôm con nhỏ thì bận đến mức không cầm nổi kẹp gỗ nữa. Đây là việc mà bất kỳ người dâu mới nào cũng khó tránh khỏi, chuẩn bị càng sớm thì sau này càng nhẹ nhõm. Tứ Muội Tử rất biết ơn lời chỉ bảo của bà mẹ chồng, quyết tâm trước khi con trẻ xuất hiện sẽ chuẩn bị đầy đủ giày dép, tránh để sau này bị gấp gáp.
Sau khi bước vào gia đình này, cô và Kiến Phong nhanh chóng quen thuộc nhau. Càng quen thuộc, cô lại càng thích anh hơn. Chàng trai Quan Trung này thân hình lực lưỡng, diện mạo cũng không tệ, xương lông mày cao, sống mũi cao, mặt chữ điền, rất có khí phách đàn ông. Anh ít khi nói chuyện, đặc biệt là ở trong làng, không bao giờ nhiều lời tham gia vào mấy chuyện tranh chấp của đội. Trong nhà anh cũng ít nói, nhất là với ông bố chồng lại càng ít lời hơn. Nhưng ở trong căn nhà chái nhỏ, gối chung một chiếc gối với cô, anh lại thì thầm trò chuyện đủ thứ, kể rằng hồi học cấp hai ở trường trung học, môn Vật lý và Toán của anh luôn đạt điểm tối đa. Năm tốt nghiệp vừa hay gặp phải "Cách mạng Văn hóa", không thể tham dự kỳ thi lên cấp ba và trung cấp chuyên nghiệp nên đành về nhà. Thành phần gia đình anh hơi cao, tự biết mình không dám tham gia hoạt động gì trong làng nên chỉ ở nhà đọc sách giải trí, chẳng ngờ lại mày mò ra cách thức về máy điện, tự học được cả sửa chữa mô-tơ.
Ấn tượng của Tứ Muội Tử trong một tháng đầu mới đến gia đình này là không có điều gì bất mãn. Cuộc sống của gia đình này khiến cô hài lòng, bữa sáng thường uống cháo ngô, bữa trưa luôn được ăn một bữa mì sợi tinh, bữa tối lại uống cháo ngô, bánh màn thầu thường nặn bằng bột ngô, nhưng mỗi dịp lễ tết đều được ăn bánh màn thầu bột mì. Lương thực phụ tuy hơi nhiều một chút nhưng dù sao cũng đều là lương thực đàng hoàng! Không giống như ở quê cũ Bắc Thiểm Tây toàn phải ăn cám, tốt nhất là khoai tây, mà khoai tây trên mâm cơm của người Quan Trung chỉ là thức ăn chứ không phải lương thực chính.
Kiến Phong của cô có tuyệt kỹ trong người, thường xuyên sửa chữa mô-tơ cho đội, kiếm được một suất thợ kỹ thuật. Ban đầu anh sửa ngay tại căn nhà chái nhỏ của mình, sau khi kết hôn thì chuyển sang một căn phòng trống của đại đội. Những lúc không có mô-tơ cần sửa, anh lại ra đồng làm việc. Buổi tối, anh không bao giờ ra ngoài chơi xóm, cũng không tụ tập góp vui với mấy thanh niên khác, chỉ ôm cuốn sách kỹ thuật điện kia đọc đến mê mẩn. Cô thì ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ bên cạnh anh, ôm kẹp gỗ khâu đế giày, khẽ hát theo điệu dân ca Bắc Thiểm Tây mà anh thích, hai vợ chồng trẻ sống vô cùng êm ấm. Việc lớn trong đại gia đình mười miệng ăn này, như kế hoạch dùng lương thực, thu chi kinh tế, hay quà cáp xã giao với họ hàng nhà nào, đều do hai ông bà cụ lo liệu, không cần cô phải bận tâm. Cô ở trong gia đình xem chừng đồ sộ này thực ra lại là người thảnh thơi nhất, khi nào đến lượt cô đi làm thì tự có đội trưởng phụ nữ đến thông báo. Nếu nói về việc gấp gáp lúc này, thì lại là nên mau chóng học được cách cán các loại mì sợi, cùng kỹ thuật kéo sợi dệt vải. Vùng Quan Trung trồng bông, người ta vì tiết kiệm tiền nên không mua vải tây, vẫn giữ thói quen kéo sợi dệt vải để may quần áo, làm giày hay may ga giường.
Cơm nước trong nhà do ba người con dâu luân phiên nấu, mỗi người một tháng. Hiện tại đang đến lượt chị dâu cả nấu cơm, cô rảnh rỗi liền sang giúp chị dâu một tay, một là bản thân rảnh rỗi, làm chút việc nhóm bếp rửa bát cũng không mệt người, hai là học hỏi chị dâu kỹ thuật cán mì nấu cơm, làm quen với thói quen ăn uống của gia đình này. Sau khi qua lượt chị dâu hai thì sẽ đến lượt cô. Cô đã nắm sơ sơ, trước khi bắt tay vào làm mỗi bữa cơm, chị dâu cả đều xin ý kiến mẹ chồng trước: Nấu món gì ạ? Mẹ chồng chịu trách nhiệm điều phối thực đơn. Sau khi nấu xong cơm, trước tiên múc ra hai bát, bát thứ nhất kính cẩn dâng cho bố chồng, bát thứ hai dâng cho mẹ chồng, dĩ nhiên đều phải dùng cả hai tay. Sau đó mới múc đủ cho lũ trẻ, mỗi đứa một bát, lo xong cho lũ trẻ mới múc cho anh em và chị em dâu đồng trang lứa. Sau lượt múc đầu tiên, lượt thứ hai thì ai nấy tự tay làm, chị dâu cả chỉ chịu trách nhiệm múc thêm cho hai ông bà cụ và múc cơm cho mấy đứa trẻ không với tới thành nồi. Đây là quy củ, khó cũng chẳng khó, Tứ Muội Tử dần dần đã hiểu ra.
Không còn nỗi lo miếng ăn, lại có được một người chồng về cơ bản là ưng ý, Tứ Muội Tử vui mừng lắm. Còn về thành phần thượng trung nông của gia đình này, đối với cô dường như chẳng có ảnh hưởng gì lớn. Vào Đảng mới chú trọng thành phần cao hay thấp, tuyển thợ mới bàn đến thành phần tốt hay xấu, những chuyện đó cô vốn dĩ nghĩ cũng chưa từng nghĩ tới, chỉ cầu mong có lương thực ăn, có quần áo mặc, có nhà để ở, có một tổ ấm đủ ăn đủ mặc để sống tiếp. Ban đầu cô chính là ôm mục đích khiêm tốn như vậy mà từ chốn núi sâu Bắc Thiểm Tây chạy đến vùng đại bình nguyên này đấy thôi!
Kiến Phong bị bố chồng gọi vào nhà trong đã lâu mà vẫn chưa thấy trở về căn nhà chái nhỏ. Nói chuyện lớn gì mà mất nhiều thời gian thế nhỉ?
Một tiếng bước chân uể ả vang lên, rèm cửa vén lên, Kiến Phong bước vào. Tứ Muội Tử liếc mắt nhìn ra ngay, anh chau mày ủ rũ, không mấy vui vẻ, so với vẻ mặt lúc bước ra ngoài vừa rồi đúng là hai bộ dạng hoàn toàn khác nhau. Trong nhà gặp phải chuyện gì rồi sao? Tứ Muội Tử đoán thầm, lòng cũng hơi căng thẳng.
Kiến Phong rót một ly nước từ trong phích nước ấm, ngồi xuống ghế uống một ngụm, thở dài một tiếng, hơi thở không mấy đều đặn.
Tứ Muội Tử không nhịn được, cẩn thận hỏi: "Làm sao thế anh?"
“Thằng cha già mắng anh một trận.” Kiến Phong hậm hực nói.
“Mắng anh chuyện gì?” Tứ Muội Tử hỏi, “Anh làm sai chuyện gì à? Có việc gì làm không tốt đúng không?”
“Nói anh không có gia giáo.” Kiến Phong nói.
“Không có gia giáo?” Tứ Muội Tử nghe xong, không khỏi hỏi, “Sao lại không có gia giáo?”
Kiến Phong thở dài, lại uống thêm ngụm nước, không giải thích gì. Im lặng một hồi lâu anh mới nói: “Sau này em đừng có ca hát gì nữa.”
“Sao thế?” Tứ Muội Tử giương to mắt, đột nhiên nhận ra ông bố chồng chắc chắn đã nói rất nhiều điểm không tốt của mình, vội hỏi, “Em nhẩm vài câu hát trong miệng thì đụng chạm đến ai chứ?”
“Thầy bảo nhà mình thành phần không tốt, ca ca hát hát sẽ khiến người ta bảo nhà mình ngông cuồng.” Kiến Phong truyền đạt lại lời của ông chủ hộ, “Thành phần nhà mình không tốt, chỉ biết lo làm việc thôi, đừng có bàn ra tán vào, xì xào bàn tán với người ta, cũng đừng có ca ca hát hát…”
“Tổng cộng em mới đi làm có ba buổi, chỉ có hôm đó lúc tan làm buổi chiều, em đi về nhà qua rừng liễu mới nhẩm vài câu.” Tứ Muội Tử nói, “Nhà mình thành phần không tốt thì đến một câu hát cũng không được nhẩm à? Em nhẩm vài câu trong nhà chái của mình, người ngoài ai quản nổi chứ? Quản rộng thế cơ à?”
“Thầy ghét hát ca.” Kiến Phong nói, “Tính thầy gàn dở, không chịu nổi ai cứ hèm hèm hò hò ca hát đâu.”
“Được rồi, không hát nữa.” Tứ Muội Tử thở dài, ướm hỏi, “Ngoài việc không cho hát ra, thầy còn nói gì nữa không?”
“Thầy bảo đi đứng phải đi cho đàng hoàng vững chãi, đừng có nhảy chồm chồm lên.” Kiến Phong nói, “Để người ta nhìn thấy lại bảo mình không đàng hoàng.”
“Không cho hát, không cho nhảy.” Tứ Muội Tử bĩu môi, “Còn gì nữa không?”
“Còn… đừng đi chơi xóm.” Kiến Phong nói.
“Em có đi chơi xóm bao giờ đâu!” Tứ Muội Tử nói, “Đến một nhà em cũng chưa từng bước chân sang, em với hàng xóm láng giềng có quen biết gì đâu, muốn đi chơi cũng làm gì có chỗ mà đi.”
“Thầy bảo phòng của chị dâu cả với chị dâu hai cũng hạn chế sang.” Kiến Phong nói, “Ai nấy ở nhà chái của người nấy mà làm việc kim chỉ, đi qua đi lại không tốt.”
“Còn gì nữa không?” Tứ Muội Tử hỏi như dỗi.
“Thầy bảo, người đàn ông phải ra dáng người chồng, người phụ nữ phải ra dáng người dâu.” Kiến Phong nói, “Không được hỉ hỉ hả hả, không biết lớn nhỏ.”
Tứ Muội Tử không lên tiếng nữa, tiếng sợi đay xỏ qua đế giày vải kêu sột soạt nghe đặc biệt rõ ràng trong căn nhà chái nhỏ. Không cho ca hát, không cho cười giỡn, không được nói chuyện với người trong làng, cũng không được sang phòng chị dâu cả với chị dâu hai trong nhà mình đi dạo, vậy thì cô phải sống thế nào đây? Ở quê nhà Bắc Thiểm Tây, cô lên núi vác lúa vác đến mức mỏi lưng đau vai, buông bó lúa xuống là liền cất tiếng hát ca. Lúc còn ở nhà đẻ, tuy ăn bánh cám nhưng dưới ngọn đèn dầu, cô nhẩm những điệu hát buồn man mát, hát vài câu là cảm thấy lòng dạ dễ chịu ngay. Có đôi khi cô hát, mẹ cô cũng hát theo, bố cô ngồi bên mép vườn rau ngoài hang đá cũng nghêu ngao hát điệu "Làm thợ vất vả lắm ai ơi". Cô không ngờ rằng nhẩm vài điệu dân ca lại phạm vào gia pháp, thậm chí đến cả nói năng, đi đứng cũng trở thành vấn đề. Là do phong tục vùng Quan Trung khác biệt, hay là do gia giáo của ông bố chồng quá nghiêm khắc?
Đến lúc này cô mới để tâm suy ngẫm về cử chỉ hành vi của tất cả các thành viên trong gia đình này, mới chợt tỉnh ngộ. Bố chồng buổi sáng thức dậy sớm, ở trong sân ho hai tiếng rồi nhổ bãi đờm rất to, sau đó cửa phòng chị dâu cả và chị dâu hai mới mở ra. Bố chồng một ngày ba buổi vác dụng cụ đi làm, về nhà là kề kề kề nuôi heo, độn chuồng heo, dọn phân trong chuồng heo. Ông ngậm tẩu thuốc ngắn, có thể ngồi xổm trong chuồng heo hơn một tiếng đồng hồ để cạo lông, gãi ngứa, bắt rận cho hai con heo thịt đó.
Bố chồng luôn chắp hai tay sau lưng đi vào đi ra sân, mắt không nhìn nghiêng ngó ngửa, đôi mắt rất ghê gớm đó không bao giờ liếc nhìn cánh cửa phòng đang mở hay đóng của bất kỳ cô dâu nào. Tứ Muội Tử về làm dâu nhà này hơn một tháng nay chưa từng thấy bố chồng cười bao giờ, đối với dâu cũ như chị dâu cả và chị dâu hai cũng không cười, đối với năm đứa cháu của chị dâu cả và chị dâu hai cũng không cười. Lũ trẻ lúc nào cũng bám lấy mẹ chồng, rất sợ ông nội, thậm chí còn né đường mà đi. Anh cả dạy học ở một trường tiểu học làng bên, chiều Thứ Bảy mới về, chào hỏi bố mẹ xong là buổi tối ở trong nhà chái của mình với chị dâu cả cũng im ỉm không tiếng động. Ở lại một ngày hai đêm, sáng sớm Thứ Hai là lại đạp xe đi làm. Anh hai là nông dân, có nghề thợ mộc, được đội phân công lên một nhà máy trên thành phố làm công nhân phụ nghiệp, một tháng nửa tháng mới về một lần. Anh hai về nhà cũng lẳng lặng im lùm, chẳng thấy nói cười gì với chị dâu hai, chỉ lẳng lặng ngủ.
Tứ Muội Tử nhớ lại những chuyện này mới thấy bản thân đúng là có phần lạc quẻ. Cô từng lấy làm lạ, cả nhà cả ngày cứ đăm đăm cái mặt làm gì chứ? Bảo là thành phần không tốt, ở trong đội ít lời ít tiếng thì đành một lẽ, nhưng ở trong nhà mình, người một nhà sống qua ngày với nhau, từ sáng đến tối cứ sụ cái mặt ra thì khó chịu biết bao! Bây giờ cô đã hiểu rồi, gia pháp của bố chồng lớn, gia giáo nghiêm. Gia đình thành phần thượng trung nông này tuy đã chìm nghỉm ở Lữ Gia Bảo, nhưng trong cánh cổng nhà không quá cao kia vẫn bảo tồn một cách hoàn chỉnh, thậm chí kiên cố những tập tục truyền lại từ xã hội cũ. Cô không thể không tuân theo những lời dạy bảo của bố chồng thông qua chồng cô truyền đạt lại. Đây là lần đầu tiên, nếu còn tiếp tục như vậy thì có thể sẽ xảy ra những chuyện không vui. Cô mới đến gia đình này được một tháng, không thể không chú ý đến cái nhìn và ấn tượng của bố chồng đối với cô…
“Chuyện này có gì khó đâu?” Tứ Muội Tử nhẹ nhàng nói, “Từ ngày mai em cứ sụ cái mặt ra là được chứ gì.”
“Quy củ nhà mình, hễ trong nhà có khách đến, dù là họ hàng hay người ngoài, tất cả đều do người lớn tiếp đón, phận làm con cháu chào một tiếng là được rồi, không được đứng bên cạnh hỏi đông hỏi tây.” Kiến Phong tiếp tục truyền đạt gia pháp của bố chồng cho cô, “Thầy bảo, lần trước cậu hai đến, em ở bên cạnh nói này nói nọ, quá là không có lễ nghi…”
Tứ Muội Tử đỏ bừng mặt vì xấu hổ. Cô muốn phân bạch nhưng rồi lại ngậm miệng lại. Kiến Phong nói đều là ý của bố chồng, phân bạch với anh thì có tác dụng gì chứ! Hôm đó cậu hai đến, cô rót nước trà rồi hỏi thăm hai câu, vốn định lập tức lui ra để bố chồng tiếp chuyện cậu hai. Thế nhưng cậu hai lại hỏi cô ở huyện nào, công xã nào ở Bắc Thiểm Tây, cách Diên An bao xa, còn hỏi thời tiết, sản vật, đời sống xã viên ở đó. Cậu hai làm cán bộ ở một hòm thư nào đó trên Tây An, tính tình rất hòa nhã, không đáng sợ như bố chồng. Sau khi trả lời những câu hỏi của cậu hai, cô cũng hỏi thăm chút tình hình cuộc sống của cậu hai trên Tây An, rất bình thường, sau đó gắp gáp đi nấu cơm cho cậu hai… Vạn lần không ngờ rằng bố chồng lại để tâm chuyện này, bảo cô không biết lễ nghi. Xem ra, ngoài việc đi làm lao động và nấu cơm ăn cơm ra, trong gia đình này tốt nhất là đừng nói gì cả, đừng quản chuyện gì cả. Nghĩ đến đây, Tứ Muội Tử nhấn mạnh giọng điệu, mang theo khẩu khí hờn dỗi rõ rệt nói: “Đến ngày mai em cứ mím chặt môi, sụ cứng mặt ra là được chứ gì!”