(Trích từ Tanis, người đào sâm.[49])

Gilman đang lái xe dọc theo một trong những con đường thu phí được giữ gìn cẩn thận uốn lượn quanh Thung lũng Warm Springs. Anh nhận ra vẻ đẹp nghiêm nghị và tĩnh lặng bao bọc lấy mình khỏi thế giới bên ngoài xa xôi; nhưng đồng thời, anh lại so sánh nó với vùng bờ biển thuộc bang nhà Massachusetts của mình, và một nỗi nhớ nhà len lỏi bắt đầu dâng ngập tâm can.

Trường Sư phạm, Cao đẳng Chuẩn bị Peabody.

Thêm vào đó, anh vừa để lại người vợ yếu đuối đang oằn mình chịu đựng cơn đau nửa đầu do thần kinh, lại vừa u buồn vì nỗi khát khao căn nhà trang trại cổ kính đầy thơ ấu nơi anh đã cất tiếng khóc chào đời, và cũng là nơi họ từng chung sống suốt năm đầu tiên kết hôn. Chiếc xe ngựa nhẹ mà Gilman đang lái chất đầy các dụng cụ trắc địa; và khi anh rẽ vào con đường mòn gập ghềnh trên núi dẫn tới công trường tuyến đường sắt mới mà anh đang khảo sát, những dụng cụ nhỏ hơn bắt đầu kêu lộc cộc rồi trượt khỏi chiếc ghế bên cạnh.

Cuối cùng, khi bánh xe trượt phải một hòn đá, chiếc máy thủy chuẩn văng tõm vào một vũng nước. Anh vừaan toan nhảy xuống thì một giọng nói vang dội, sảng khoái gọi với theo:

“Cứ ngồi yên đấy—Tui nhặt cho.”

Rồi một bóng người tuột xuống từ sườn dốc đá bên tay phải, bộ trang phục độc nhất của cô xộc xệch, vén lên để lộ đôi chân trần rắn rỏi trong lúc di chuyển.

Trong suốt ba mươi năm trải đời qua đủ mọi hoàn cảnh, Gilman chưa từng thấy ai giống như cô.

Cô rất cao. Một bức màn tóc xoăn xù, óng ánh buông thõng xuống tận đầu gối. Gương mặt cô, rạng rỡ với thứ ánh sáng mà chỉ cơn gió núi mới có thể mang lại, trắng ngần như ngực mòng biển, ngoại trừ chỗ sắc hồng đậm nhưng đầy sức sống hòa lẫn vào những mạch máu xanh trên thái dương và cổ. Đôi môi tròn trịa, tươi tắn và mịn màng như cánh hoa mẫu đơn, đang hé mở trong một nụ cười sảng khoái, để lộ hàm răng lớn và trắng ngà như những hạt trên bắp ngô. Cô mặc một chiếc áo chẽn rộng làm bằng thứ vải màu xanh xám, dài tới giữa đùi, chi chít những vết cỏ và các mảng mốc. Đôi chân trần, có phần bè ra do đi lại nhiều, lại có hình dáng rất cân đối, ngón cái tách biệt hẳn với các ngón khác, còn đôi cổ chân tròn trịa, chắc nịch dẫu có trầy xước và bầm tím vẫn hoàn toàn cân xứng. Đôi tay để trần gần như đến tận vai, gợi nhớ đến đôi tay mà trong tưởng tượng chúng ta dùng để hoàn thiện bức tượng Venus de Milo. Đôi mắt tròn, có màu như mép những mảnh thủy tinh vỡ, nhìn thẳng đầy táo bạo bên dưới cặp lông mày đen nhánh. Sống mũi cô thẳng và sắc sảo, nhưng lại mang nét nghênh ngang.

Khi nhặt chiếc máy thủy chuẩn dính bùn lên, cô cười lớn đầy hào sảng rồi lau nó vào tà áo của mình.

“Cảm ơn cô,” Gilman nói, rồi sau một giây ngập ngừng, lại hỏi thêm: “Cô đi đâu thế? Có lẽ tôi có thể cho cô đi nhờ một đoạn? Cô lên xe chứ?”

“Chà, đi nhờ thì đi chứ sao,” cô đáp, vẫn trân trân nhìn anh.

Cô trèo lên xe, đặt chiếc máy thủy chuẩn lên đùi, rồi lại phì cười nức nẻ—

“Tui đoán chắc anh đang thắc mắc tui cười cái gì phải hông?” cô bỗng hỏi. “Chà, tui nói cho mà nghe nè! Tại tui thấy mình y chang cái món đồ chơi này của anh vậy đó. Tui chưa húp nổi một miếng từ hồi năm giờ sáng nay, và tui đang thấy có một cục bong bóng sôi sùng sục trong bụng đây này, thề với anh luôn!”

Cô há cái miệng dẻo quánh rộng gần đến tận tai, khoe cả hai hàm răng không một tì vết, rồi lại cười vang thích thú.

“Tôi có ít bánh mì kẹp đây—cô ăn một miếng nhé?” Gilman nói.

“Biết chết liền—đồ gì thế hả?” cô hỏi với vẻ hơi ngờ vực, liếc nhìn anh từ khóe mắt.

Anh giải thích cho cô nghe, và cô nhận lấy một miếng, cắn phăng ngay một nửa hình bán nguyệt rồi ngậm trong má trong lúc thốt lên:

“Mẹ kiếp! Ngon thế không biết lị? Ngày nào anh cũng ăn mấy thứ này á hả? Nhìn người anh kìa! Trông anh bảnh trai thật đấy—gần bằng gã Bill rồi đấy.”

“Bill là ai thế?” Gilman hỏi, vô cùng tò mò về cuộc trò chuyện đầu tiên trong đời với một kẻ hoang dã thực thụ.

“Bill hả? Ổng là bạn đồng hành của tui, cũng là anh trai tui nữa. Tui xuống đây để kiếm miếng nước cho ổng uống, nhưng nãy giờ chưa thấy con suối nào cả.”

“Không, ở đây cả mấy dặm mới có một con suối đấy,” Gilman nói.

“Này!” cô kêu lên. “Cho tui xuống đi.” . . . Và cô đã nhảy tót xuống đất với cú rướn người nhẹ nhàng như một chú hươu. “Anh đi đi,” cô nói; “tui tiếc vì đã đi nhờ xe anh đoạn đường này đấy. Mấy người da trắng nghèo khổ với đám da đen thể nào cũng lôi chuyện chân đất với cái giẻ rách này ra để chế giễu tui cho mà xem. Mà anh ở đâu tới thế hả? Trông anh chả giống một gã người Virginia tẹo nào. Tui nghe giọng là biết ngay. Hồi nãy anh toàn phát âm chữ ‘rễ cây’ thành ‘rãnh’, rồi lại bảo chúng ta ‘sắp’ đến chỗ mấy gã kia kìa. Thế anh ở đâu đến?”

“Từ Massachusetts,” Gilman đáp.

“Đấy là tên gọi khác của một xó xỉnh nào mà tui biết phảỉ hông?”

“Không—đó là tên thật của một bang khác.”