Đài thiên văn ở Avu, trên đảo Borneo, nằm trên một mỏm núi. Về phía bắc sừng sững miệng núi lửa cổ, đen thẫm trong đêm đối lập với sắc xanh thẳm của bầu trời. Từ tòa nhà hình tròn nhỏ với mái vòm trông như chiếc nấm, những sườn dốc đổ thẳng xuống thế giới đầy bí ẩn và đen tối của khu rừng nhiệt đới phía dưới. Ngôi nhà nhỏ nơi nhà thiên văn và trợ lý của ông sinh sống cách đài thiên văn chừng năm mươi thước, và xa hơn nữa là những lều tranh của người hầu bản xứ.
Thaddy, nhà thiên văn trưởng, đangổn vì một trận sốt nhẹ. Trợ lý của ông, Woodhouse, dừng lại giây lát để trầm mặc ngắm nhìn đêm nhiệt đới trước khi bắt đầu ca trực đơn độc. Đêm rất tĩnh lặng. Thỉnh thoảng, tiếng nói cười vọng lên từ những lúp lều bản xứ, hay tiếng kêu của loài sinh vật lạ nào đó vang vọng từ giữa lòng rừng sâu bí ẩn. Những côn trùng sống về đêm xuất hiện thoắt ẩn thoắt hiện như bóng ma từ màn đêm, vậpờ quanh ánh đèn của anh. Có lẽ anh đang nghĩ về tất cả những khả năng khám phá hãy còn ẩn giấu trong thảm rừng đen tối bên dưới; bởi đối với nhà tự nhiên học, những khu rừng nguyên sinh ở Borneo vẫn là một xứ sở diệu kỳ đầy rẫy những câu hỏi kỳ lạ và những phát hiện hãy còn mơ hồ. Woodhouse tay cầm một chiếc đèn lồng nhỏ, ánh sáng vàng vọt của nó tương phản mạnh mẽ với muôn vàn sắc thái từ lam hoa oải hương đến đen thẫm đang nhuộm đúp cảnh quan. Tay và mặt anh được bôi một lớp thuốc mỡ để chống muass cắn.
Ngay cả trong thời đại chụp ảnh thiên văn này, công việc tiến hành trong một cấu trúc hoàn toàn tạm bợ, chỉ với những thiết bị thô sơ nhất bên cạnh chiếc kính viễn vọng, vẫn đòi hỏi một lượng lớn thời gian phải quan sát trong tư thế gò bó và bất động. Anh thở dài khi nghĩ đến những mệt mỏi thể xác đang chờ đợi phía trước, duỗi người rồi bước vào đài thiên văn.
Độc giả có lẽ đã quen thuộc với cấu trúc của một đài thiên văn thiên văn thông thường. Tòa nhà thường có hình trụ, với phần mái bán cầu rất nhẹ có thể quay từ phía bên trong. Kính viễn vọng được đặt trên một cột đá ở chính giữa, và một hệ thống đồng hồ cơ giúp bù đắp cho chuyển động quay của trái đất, cho phép ta tiếp tục quan sát một ngôi sao đã được tìm thấy. Bên cạnh đó, có một hệ thống bánh răng và ốc vít dày đặc xung quanh điểm tựa để nhà thiên văn tinh chỉnh thiết bị. Tất nhiên, trên mái nhà có thể di chuyển luôn có một khe hở đi theo tầm mắt của kính viễn vọng trong quá trình quan sát bầu trời. Nhà thiên văn ngồi hoặc nằm trên một giá đỡ bằng gỗ có độ dốc, thứ mà anh ta có thể đẩy đến bất kỳ vị trí nào trong đài thiên văn tùy theo yêu cầu của kính viễn vọng. Bên trong, tốt nhất là nên giữ cho mọi thứ càng tối càng tốt để làm nổi bật độ rực rỡ của các vì sao đang được quan sát.
Ngọn đèn lồng bùng sáng lên khi Woodhouse bước vào cái hang tròn của mình, và bóng tối bao trùm nhanh chóng trốn vào những góc khuất đen thẫm phía sau cỗ máy lớn, để rồi khi ánh sáng lụi tàn, nó dường như lại từ từ bò lan khắp căn phòng. Khe hở trên mái hiện lên một màu xanh thẳm trong suốt, nơi sáu ngôi sao tỏa sáng rực rỡ theo đúng chất nhiệt đới, và ánh sáng của chúng tạo thành một vệt mờ nhạt trải dài dọc theo ống kính màu đen của thiết bị. Woodhouse dịch chuyển phần mái, rồi tiến đến kính viễn vọng, xoay bánh xe này đến bánh xe khác khiến chiếc ống trụ lớn từ từ quay sang một vị trí mới. Sau đó, anh liếc qua ống ngắm tìm đường – chiếc kính viễn vọng nhỏ đi kèm, dịch chuyển mái nhà thêm chút nữa, thực hiện vài thao tác tinh chỉnh và khởi động hệ thống đồng hồ cơ. Anh cởi áo khoác vì đêm quá oi bức, rồi kéo chiếc ghế bất đắc dĩ – thứ sẽ gắn bó với anh trong bốn giờ tiếp theo – vào đúng vị trí. Kế đến, với một tiếng thở dài, anh phó mặc bản thân cho ca trực canh giữ những bí ẩn của không gian vũ trụ.
Bây giờ trong đài thiên văn không còn một tiếng động nào, và ngọn đèn lồng cứ thế lụi tàn dần. Bên ngoài thỉnh thoảng vang lên tiếng kêu của loài thú nào đó vì hoảng sợ hoặc đau đớn, hoặc đang gọi bạn tình, cùng với những âm thanh ngắt quãng từ đám gia nhân người Mã Lai và người Dayak. Chẳng mấy chốc, một người trong số họ cất lên một khúc ca kỳ lạ, để rồi những người khác thỉnh thoảng lại hòa giọng vào. Sau đó, có vẻ như họ đã đi ngủ, bởi chẳng còn âm thanh nào phát ra từ phía họ nữa, và sự tĩnh lặng đầy tiếng thì thầm ấy ngày càng trở nên sâu thẳm hơn.
Hệ thống đồng hồ cơ tích tắc đều đặn. Tiếng vo ve eo éo của một con muỗi khám phá căn phòng rồi trở nên phẫn nộ hơn trước lớp thuốc mỡ của Woodhouse. Rồi ngọn đèn lồng tắt ngúm và toàn bộ đài thiên văn chìm trong một màu đen đặc.
Woodhouse dịch chuyển vị trí một lát sau, khi chuyển động chậm chạp của kính viễn vọng đã đẩy nó vượt ra khỏi ranh giới thoải mái của anh.
Anh đang quan sát một cụm sao nhỏ thuộc Ngân Hà, nơi mà người trưởng nhóm của anh từng nhìn thấy hoặc tưởng tượng ra sự biến đổi màu sắc đáng chú ý. Đó không phải là một phần trong công việc thường lệ mà cơ sở này tồn tại để thực hiện, và có lẽ vì lý do đó mà Woodhouse vô cùng hứng thú. Chắc hẳn anh đã quên bẵng đi mọi thứ thuộc về mặt đất. Toàn bộ sự chú ý của anh dồn hết vào vòng tròn màu xanh lớn của thị kính kính viễn vọng – một vòng tròn được rắc đầy, thoạt nhìn giống như vô số các vì sao, tất cả đều tỏa sáng rực rỡ trên nền đen tuyền của nó. Khi quan sát, anh có cảm giác như mình trở nên vô hình, như thể chính anh cũng đang trôi nổi trong không gian ether của vũ trụ. Vô cùng xa xôi là đốm sáng đỏ mờ ảo mà anh đang dõi theo.
Bỗng nhiên các vì sao biến mất. Một vệt đen sượt qua, rồi chúng lại hiện ra.
“Lạ thật,” Woodhouse lẩm bẩm. “Chắc là con chim nào đó rồi.”
Sự việc lặp lại lần nữa, và ngay lập tức chiếc ống kính lớn rung lên bần bật như thể vừa bị ai đánh mạnh. Kế tiếp, mái vòm của đài thiên văn vang lên một loạt tiếng động giống như sấm sét. Các vì sao dường như lùi phắt sang một bên khi chiếc kính viễn vọng – lúc này đang được tháo hãm – quay phắt đi và lệch khỏi khe hở trên mái nhà.
“Chúa tôi!” Woodhouse kêu lên. “Cái gì thế này?”
Một bóng đen to lớn mập mờ nào đó, với một bộ phận vẫy vẫy trông giống như cánh, đang quần quật giãy giụa ở khe hở trên mái nhà. Chỉ trong khoảnh khắc tiếp theo, khe hở lại quang đảng, và làn sương mù phát sáng của Ngân Hà lại tỏa ra ánh hào quang ấm áp và rực rỡ.
Phía bên trong mái vòm tối đen như mực, và chỉ có tiếng cào kèn kẹt là dấu hiệu chỉ ra vị trí của sinh vật lạ mặt.
Woodhouse đã vùng dậy khỏi ghế. Anh run lẩy bẩy và vã mồ hôi lạnh vì sự việc xảy ra quá đột ngột. Thứ đó, bất kể nó là gì, đang ở bên trong hay bên ngoài? Nó rất lớn, dù nó có là thứ gì đi nữa. Một vật gì đó vút qua khung cửa sổ trời, và chiếc kính viễn vọng chao đảo. Anh giật nảy mình và giơ tay lên thủ thế. Vậy là nó đang ở trong đài thiên văn này cùng với anh. Nó bám vào mái nhà thì phải. Quái vật gì thế này? Nó có nhìn thấy anh không?
Anh đứng chết sững trong trạng thái đờ đẫn mất chừng một phút. Con quái vật, bất kể nó là gì, đang cào cấu mặt trong của mái vòm, rồi thứ gì đó vỗ phành phạch suýt phả vào mặt anh, và anh thoáng thấy ánh sao lóe lên trên một lớp da giống như da thuộc được thoa dầu. Bình nước trên chiếc bàn nhỏ của anh bị hất văng xuống đất với một tiếng leng keng vỡ nát.
Cảm giác có một sinh vật chim kỳ lạ nào đó đang lượn lờ cách mặt mình vài thước trong bóng tối mang lại cho Woodhouse một sự khó chịu không sao diễn tả nổi. Khi tâm trí đã định thần lại, anh suy luận rằng đó chắc hẳn là một loài chim đêm hoặc một con dơi lớn. Dù có bất cứ rủi ro nào đi nữa, anh cũng phải xem đó là thứ gì, bèn rút một que diêm từ trong túi ra, cố quẹt nó vào thành ghế của kính viễn vọng. Có một vệt khói sáng lân tinh, que diêm bùng lên trong chốc lát, và anh nhìn thấy một đôi cánh rộng lớn đang lao bổ về phía mình, một vệt lông màu xám nâu lướt qua, rồi anh bị đánh trúng mặt và que diêm bị đánh bay khỏi tay. Cú đánh nhằm vào thái dương anh, và một móng vuốt cào xước xéo xuống tận má. Anh lảo đảo ngã quỵ, tai nghe tiếng ngọn đèn lồng vỡ tan tành. Một cú đánh nữa bồi thêm khi anh ngã xuống. Anh choáng váng điếng người, cảm thấy dòng máu ấm nóng của bản thân đang tuôn xối xả trên mặt. Theo bản năng, anh cảm thấy mắt mình đã bị tấn công, nên bèn lật sấp người lại để bảo vệ chúng, cố gắng bò sát xuống dưới sự che chở của chiếc kính viễn vọng. Anh lại bị đánh trúng lưng, nghe tiếng áo khoác của mình bị rách toạc, rồi sinh vật đó nện thẳng vào mái của đài thiên văn. Anh len lỏi vào khoảng trống hẹp nhất có thể giữa chiếc ghế gỗ và thị kính của thiết bị, rồi xoay người sao cho phần thân bị phơi bày chủ yếu là đôi chân. Ít nhất thì anh vẫn có thể dùng chúng để tung cước. Lúc này anh vẫn đang trong trạng thái mơ hồ hoảng loạn. Con quái vật kỳ lạ quẫy đạp khắp bóng tối, lát sau lại bám lấy chiếc kính viễn vọng, khiến nó chao đảo và các bánh răng kêu lách cách. Có lúc nó bay sát qua người anh, và anh cuồng cuồng đá thốc lên, chạm phải một thân hình mềm oải bằng bàn chân. Giờ thì anh thực sự hoảng sợ tột độ. Nó phải là một sinh vật rất to lớn mới có thể làm chiếc kính viễn vọng chao đảo đến thế. Trong thoáng chốc, anh nhìn thấy bóng dáng của một cái đầu đen thẫm nổi bật trên nền trời đầy sao, với đôi tai vểnh nhọn hoắt và chòm lông dựng đứng ở giữa. Trông nó to lớn ngang ngửa một con chó nga. Rồi anh bắt đầu gào thét kêu cứu hết sức có thể.
Nghe tiếng kêu, con vật lại lao bổ vào người anh. Đúng lúc đó, tay anh chạm phải vật gì đó ở ngay dưới sàn bên cạnh. Anh tung chân đá mạnh, và ngay khoảnh khắc tiếp theo, cổ chân anh đã bị một hàm răng sắc nhọn ngoạm chặt và giữ lì lấy. Anh thét lên lần nữa, cố giật chân ra bằng cách dùng bên chân kia đá tới tấp. Lúc này anh chợt nhận ra chiếc bình nước vỡ đang nằm ngay tầm tay, liền chộp lấy nó, gượng ngồi dậy và quờ quạng trong bóng tối về phía bàn chân mình, rồi túm được một vành tai mượt như nhung, giống tai của một con mèo lớn. Anh nắm lấy cổ bình nước và giáng một cú đập vỡ nát đầy uy lực lên đầu con sinh vật lạ. Anh bồi thêm cú nữa, rồi dùng đầu vỡ nhọn đâm và thọc liên hồi vào bóng tối, nơi mà anh phỏng đoán là gương mặt của nó.
Hàm răng nhỏ nhả ra, ngay lập tức Woodhouse rút chân về và tung một cú đá trời giáng. Anh cảm thấy cái cảm giác ghê rợn khi lớp lông và xương vụn vãnh dưới đế bốt của mình. Có một cú cắn xé vào tay anh, và anh nhắm thẳng hướng đó mà đánh trả vào vị trí phỏng đoán là mặt nó, trúng phải một vùng lông ẩm ướt.
Có một khoảng lặng; rồi anh nghe thấy tiếng móng vuốt cào và tiếng một thể xác nặng nề đang lê lết dịch chuyển ra xa mình dọc theo sàn đài thiên văn. Sau đó là sự im lặng, chỉ bị phá vỡ bởi tiếng thở nức nở của chính anh và một âm thanh giống như tiếng liếm láp. Mọi thứ tối đen như mực ngoại trừ khung hình chữ nhật của ô cửa sổ trời màu xanh với bụi sao lấp lánh, nổi bật lên phần đuôi của chiếc kính viễn vọng hiện giờ đang in hình bóng đen. Anh chờ đợi, khoảng thời gian dài dằng dặc tưởng chừng vô tận. Liệu con vật đó có quay lại nữa không? Anh thọc tay vào túi quần tìm diêm, và tìm thấy một que còn sót lại. Anh cố quẹt nó, nhưng sàn nhà bị ướt nên que diêm xèo xèo vài tiếng rồi tắt ngấm. Anh chửi thề. Anh không thể nhìn thấy cửa ra nằm ở hướng nào. Trong lúc giằng co, anh đã hoàn toàn mất phương hướng. Con sinh vật lạ, bị làm phiền bởi tiếng xèo xèo của que diêm, bắt đầu chuyển động trở lại. “Đến giờ rồi đấy!” Woodhouse cất tiếng gọi với một tia giễu cợt bất chợt, nhưng con vật không hề lao vào anh nữa. Chắc hẳn anh đã làm nó bị thương bằng chiếc bình vỡ, anh nghĩ thế. Anh cảm thấy một cơn đau âm ỉ ở cổ chân. Có lẽ anh đang chảy máu ở đó. Anh tự hỏi liệu nó có còn chịu đựng được trọng lượng của anh nếu anh đứng dậy hay không. Bến ngoài đêm rất tĩnh mịch. Không có một âm thanh nào của người di chuyển. Lũ ngốc ngái ngủ đó chẳng hề nghe thấy tiếng đập cánh ầm ầm trên mái vòm, hay tiếng gào thét của anh. Chẳng ít ích gì khi phí sức gào thét nữa. Con quái vật lại vỗ cánh khiến anh giật mình thủ thế. Khuỷu tay anh va vào chiếc ghế khiến nó đổ kềnh với một tiếng động lớn. Anh nguyền rủa tiếng động ấy, rồi nguyền rủa luôn cả bóng tối.
Bỗng nhiên mảng ánh sáng sao hình chữ nhật dường như chao đảo qua lại. Phải chăng anh sắp ngất? Tuyệt đối không được ngất. Anh siết chặt nắm đấm và nghiến chặt răng để kìm nén lại. Cửa ra đã trôi đi đâu mất rồi? Anh chợt nảy ra ý định có thể xác định phương hướng dựa vào các vì sao nhìn thấy qua ô cửa sổ trời. Mảng sao anh nhìn thấy nằm ở chòm Nhân Mã và chếu về hướng đông nam; cửa ra nằm ở hướng bắc – hay là hướng tây bắc nhỉ? Anh cố suy nghĩ. Nếu có thể mở được cửa, anh có thể rút lui. Biết đâu con vật đó đã bị thương. Sự hồi hộp này thật kinh tởm. “Nghe đây!” anh nói, “nếu mày không lao tới, tao sẽ lao tới chỗ mày đấy.”
Rồi con vật bắt đầu leo ngược lên thành đài thiên văn, và anh nhìn thấy bóng đen của nó dần che khuất ô cửa sổ trời. Nó đang rút lui sao? Anh quên bẵng đi mất cánh cửa, cứ trân trân nhìn mái vòm dịch chuyển và cọt kẹt. Không hiểu sao lúc này anh không cảm thấy quá sợ hãi hay kích động nữa. Anh cảm thấy một cảm giác chìm xuống kỳ lạ ở bên trong cơ thể. Mảng ánh sáng được định hình rõ nét, với bóng đen lướt qua nó, dường như đang ngày càng nhỏ lại. Thật kỳ lạ. Anh bắt đầu cảm thấy vô cùng khát nước, thế nhưng lại chẳng có chút hứng thú muốn uống thứ gì. Anh có cảm giác mình đang trượt xuống một cái phễu dài.
Anh cảm thấy một cảm giác nóng rát ở cổ họng, rồi anh nhận ra trời đã sáng rõ, và một trong những người hầu người Dayak đang nhìn mình với một biểu cảm tò mò. Tiếp theo là nửa khuôn mặt của Thaddy lộn ngược phía trên. Thật là một gã kỳ cục, Thaddy, lại đi lại theo cái kiểu đó! Rồi anh hiểu rõ tình hình hơn, nhận ra đầu mình đang gối lên đùi Thaddy, và Thaddy đang cho anh uống brandy. Và rồi anh nhìn thấy thị kính của kính viễn vọng với rất nhiều vệt nhòe màu đỏ trên đó. Anh bắt đầu nhớ lại mọi chuyện.
“Cậu đã biến cái đài thiên văn này thành một bãi chiến trườngmớ hỗn độn thật đấy,” Thaddy nói.
Cậu thiếu niên người Dayak đang đánh một quả trứng với brandy. Woodhouse đón lấy và ngồi dậy. Anh cảm thấy một cơn nhói đau buốt. Cổ chân anh đã được băng bó, cánh tay và bên má cũng vậy. Những mảnh thủy tinh vỡ dính đầy máu đỏ vương vãi khắp sàn nhà, chiếc ghế của kính viễn vọng bị lật úp, và sát bức tường đối diện là một vũng máu sẫm màu. Cửa đang mở, và anh nhìn thấy đỉnh núi xám xịt nổi bật trên nền trời xanh rực rỡ.
“Phì!” Woodhouse thốt lên. “Ai mà lại đi giết bê ở đây thế này? Đưa tôi ra ngoài mau.”
Rồi anh sực nhớ về Con Quái Vật, và trận chiến mà anh vừa trải qua với nó.
“Nó là cái gì thế?” anh hỏi Thaddy – “Con Quái Vật mà tôi đã chiến đấu cùng ấy?”
“Cậu là người rõ nhất còn gì,” Thaddy nói. “Nhưng dù sao đi nữa, giờ thì đừng có bận tâm về nó làm gì. Uống thêm chút nữa đi.”
Tuy nhiên, bản thân Thaddy cũng vô cùng tò mò, và đó là một cuộc giằng co dữ dội giữa tinh thần trách nhiệm và sự tò mò để bắt Woodhouse nằm yên cho đến khi anh được đưa đàng hoàng lên giường, đồng thời giấc ngủ cũng được dỗ dành bằng liều lượng lớn chất chiết xuất từ thịt mà Thaddy cho là cần thiết. Sau đó họ mới cùng nhau bàn luận về chuyện này.
“Nó,” Woodhouse nói, “giống một con dơi lớn hơn bất cứ thứ gì trên đời này. Nó có đôi tai ngắn, nhọn, bộ lông mềm mại, và đôi cánh thì như da thuộc. Răng của nó nhỏ nhưng sắc như dao cạo, và hàm của nó hẳn không khỏe lắm, nếu không thì nó đã cắn đứtừm cổ chân tôi rồi.”
“Suýt đứt rồi còn gì,” Thaddy đáp.
“Trông có vẻ như nó vung vẩy móng vuốt khá thoải mái. Đó là tất cả những gì tôi biết về con quái vật đó. Cuộc trò chuyện của chúng tôi có thể gọi là vô cùng thân mật, mà lại chẳng hề tâm sự gì sất.”
“Mấy cậu trai người Dayak hay bàn tán về một loài Colugo Lớn, một con Klang-utang – bất kể nó là cái quái gì đi nữa. Nó không hay tấn công con người, nhưng chắc là cậu đã làm nó hoảng sợ. Họ bảo có loài Colugo Lớn và Colugo Nhỏ, cùng một thứ gì đó nghe tên cứ như tiếng gà kêu cục tác. Tất cả bọn chúng đều bay lượn vào ban đêm. Về phần mình, tôi biết ở đây có dơi quạ và chồn bay, nhưng chẳng có con nào trong số chúng to lớn đến thế cả.”
“Có rất nhiều điều trên trời và dưới đất,” Woodhouse nói – và Thaddy rên rỉ trước câu trích dẫn đó – “và đặc biệt là trong những khu rừng ở Borneo, vượt xa những gì người ta có thể tưởng tượng trong triết lý của chúng ta. Nhìn chung, nếu hệ động vật Borneo còn định thải ra thêm bất kỳ sinh vật lạ lẫm nào nữa lên người tôi, thì tôi thích chúng làm điều đó vào lúc tôi không phải bận rộn ở đài thiên văn vào ban đêm và một mình hơn.”