Vi Khuẩn Bị Đánh Cắp Và Những Sự Cố Khác

Lượt đọc: 115 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Một Loài Ngài — Chi Hoàn Toàn Mới

❊ ❊ ❊

Có lẽ bạn đã từng nghe về Hapley—không phải W.T. Hapley người con, mà là Hapley lừng danh, bậc thầy về loài Periplaneta hapliia, Hapley nhà côn trùng học. Nếu vậy, ít ra bạn cũng biết về mối thù truyền kiếp giữa Hapley và Giáo sư Pawkins. Dù rằng một vài hậu quả của nó có lẽ vẫn còn mới mẻ đối với bạn.

Còn với những ai chưa biết, cần phải giải thích đôi lời; và bạn đọc nào lười biếng có thể lướt qua nhanh chóng nếu lòng dửng dưng xui khiến như vậy.

Thật đáng kinh ngạc khi sự thiếu hiểu biết về những vấn đề thực sự quan trọng như mối thù Hapley-Pawkins lại phổ biến đến thế. Một lần nữa, những cuộc tranh luận mang tính bước ngoặt từng làm rung chuyển Hội Địa chất ấy, theo tôi đinh ninh, hầu như hoàn toàn xa lạ đối với những ai đứng ngoài hội viên của tổ chức đó. Tôi từng nghe những người có trình độ học vấn phổ thông khá giả thậm chí còn gọi những buổi tranh cãi nảy lửa tại các cuộc họp này là mấy trận cãi vặt ở phòng họp xứ đạo. Thế nhưng, mối thù hằn vĩ đại giữa các nhà địa chất Anh và Xốt-len nay đã kéo dài nửa thế kỷ, và đã “in lại những dấu ấn sâu đậm cùng muôn vàn vết tích trên cơ thể của ngành khoa học.”

Và câu chuyện Hapley-Pawkins này, dẫu có lẽ là một vấn đề mang tính cá nhân hơn, cũng đã khơi dậy những niềm đam mê sâu sắc chẳng kém, nếu không muốn nói là sâu sắc hơn. Người bình thường chẳng thể nào hình dung nổi sự nhiệt thành sục sôi trong tâm can một nhà nghiên cứu khoa học, hay cơn cuồng nộ mà bạn có thể khơi mào ở họ. Đó chính là mối thù thần học (odium theologicum) dưới một hình hài mới. Chẳng hạn, có những kẻ sẵn sàng hân hoan thiêu sống Giáo sư Ray Lankester tại Smithfield chỉ vì cách ông xử lý nhóm động vật thân mềm trong bộ Bách khoa toàn thư. Sự mở rộng kỳ quặc đó của loài Chân đầu nhằm bao gồm cả loài Chân cánh... Nhưng tôi lại lan man khỏi chuyện của Hapley và Pawkins rồi.

Mọi chuyện bắt đầu từ nhiều năm, rất nhiều năm trước, với một bản tu tuồng sửa đổi về bộ Vi vảy cánh (Microlepidoptera) (dù đám này là gì đi nữa) do Pawkins thực hiện, trong đó ông đã xoá sổ một loài mới do Hapley phát hiện. V vốn hay gây sự, đã đáp trả bằng một bài chỉ trích cay độc nhằm vào toàn bộ hệ thống phân loại của Pawkins[A]. Trong bản “Lời hồi đáp[B]” của mình, Pawkins đã ám chỉ rằng kính hiển vi của Hapley cũng tồi tàn chẳng kém gì năng lực quan sát của hắn, đồng thời gọi hắn là “kẻ tọc mạch vô trách nhiệm”—hồi đó Hapley chưa phải là giáo sư. Trong lời đốp chát[C] của mình, Hapley đã nhắc đến những “tên sưu tầm vụ vụng về,” và miêu tả bản tu tuồng sửa đổi của Pawkins, như thể vô tình, là một “kiệt tác của sự ngớ ngẩn.” Đó là một cuộc chiến một mất một còn. Dù vậy, việc kể lể chi tiết cách hai con người vĩ đại ấy cãi cọ ra sao, và cách rạn nứt giữa họ ngày một khoét sâu cho đến khi từ bộ Vi vảy cánh, họ bước vào cuộc chiến trên mọi vấn đề còn bỏ ngỏ của ngành côn trùng học, chắc chẳng mấy làm người đọc hứng thú. Đã có những dịp đáng nhớ. Có những lúc các cuộc họp của Hội Côn trùng học Hoàng gia trông chẳng khác nào Hạ viện. Nhìn chung, tôi có cảm giác Pawkins nắm giữ chân lý gần hơn Hapley. Nhưng Hapley lại giỏi hùng biện, có khiếu mỉa mai hiếm thấy ở một nhà khoa học, được trời phú cho nguồn năng lượng dồi dào, cùng một nỗi uất ức sâu sắc trước vụ loài vật của mình bị xoá sổ; trong khi Pawkins lại là một kẻ có bề ngoài tẻ nhạt, lời lẽ dài dòng văn tự, dáng người trông chẳng khác nào cái thùng đựng nước, quá mức câu nệ với những lá thư giới thiệu, và bị nghi ngờ là chạy chọt các chức vụ trong viện bảo tàng. Thế là đám thanh niên tụ tập xung quanh Hapley và tung hô hắn. Đó là một cuộc chiến dai dẳng, đầy ác ý ngay từ phút ban đầu, và cuối cùng trở thành sự thù địch tàn nhẫn. Những bước thăng trầm của vận mệnh, khi thì mang lại lợi thế cho bên này, lúc lại nghiêng về bên kia—lúc thì Hapley bị dằn vặt bởi thành công nào đó của Pawkins, lúc thì Pawkins bị Hapley lu mờ—thuộc về lịch sử của ngành côn trùng học hơn là câu chuyện này.

A [ “Những nhận xét về một bản tu tuồng sửa đổi gần đây đối với loài Vi vảy cánh.” Tạp chí Quý san của Hội Côn trùng học, 1863.]

B [ “Lời hồi đáp đối với một số nhận xét,” v.v. Sách đã dẫn, 1864.]

C [ “Những nhận xét xa hơn,” v.v. Sách đã dẫn.]

Nhưng đến năm 1891, Pawkins, người vốn có sức khỏe kém từ một thời gian trước, đã công bố một công trình nghiên cứu về “lớp trung phôi” của loài Bướm Đầu Lâu. Lớp trung phôi của loài Bướm Đầu Lâu ấy là cái thá gì đi nữa, thì cũng chẳng quan trọng mảy may trong câu chuyện này. Nhưng công trình đó lại kém xa tiêu chuẩn thường thấy của ông, và đã trao cho Hapley một cơ hội mà hắn đã thèm khát từ nhiều năm trời. Chắc hẳn hắn đã làm việc ngày đêm để tận dụng tối đa lợi thế của mình.

Trong một bài bình luận vô cùng công phu, hắn xé vụn Pawkins ra thành từng mảnh—người ta có thể tưởng tượng ra mái tóc đen bù xù của hắn, cùng đôi mắt đen kỳ lạ ánh lên tia chớp giật khi hắn lao vào kẻ thù của mình—và Pawkins đã đưa ra một lời đáp lời, ngập ngừng, bất thành, với những khoảng lặng đầy đau đớn, nhưng vẫn mang đầy độc ác. Không thể nhầm lẫn được mong muốn làm tổn thương Hapley của ông, cũng như sự bất lực trong việc thực hiện điều đó. Nhưng ít ai trong số những kẻ lắng nghe ông—tôi vắng mặt trong buổi họp hôm đó—nhận ra rằng người đàn ông ấy đang bệnh nặng nhường nào.

Hapley đã quật ngã được đối thủ và định hạ gục hắn luôn. Hắn tiếp bồi bằng một cuộc tấn công tàn nhẫn thuần túy nhắm vào Pawkins, dưới hình thức một bài luận về sự phát triển của loài bướm nói chung, một bài luận cho thấy bằng chứng về một lượng lao động trí óc vô cùng phi thường, thế nhưng lại được viết bằng một giọng điệu tranh luận đầy bạo lực. Dù bạo lực là thế, một lời chú của tòa soạn làm chứng rằng nó đã được giảm bớt phần nào. Nó hẳn đã bao trùm lấy Pawkins trong nỗi nhục nhã và ê chề tột độ. Nó không chừa lại một kẽ hở nào; nó mang tính sát thương trong luận điểm, và mang giọng điệu khinh miệt tột cùng; một điều khủng khiếp đối với những năm tháng hoàng hôn trong sự nghiệp của một con người.

Giới côn trùng học nín thở chờ đợi lời đáp từ phía Pawkins. Ông sẽ thử một lần, bởi Pawkins từ trước đến nay vẫn luôn là kẻ gan lỳ. Thế nhưng khi nó đến, nó lại khiến họ ngạc nhiên. Bởi vì lời đáp của Pawkins chính là mắc bệnh cúm, chuyển sang viêm phổi, và qua đời.

Đó có lẽ là một lời đáp hiệu quả nhất mà ông có thể đưa ra trong hoàn cảnh ấy, và phần lớn đã xoay chiều làn sóng tình cảm chống lại Hapley. Chính những kẻ từng hoan hô hả hê nhất đối với những võ sĩ giác đấu ấy nay bỗng trở nên nghiêm túc trước hậu quả của sự việc. Chẳng còn nghi ngờ gì hợp lý nữa khi sự bực dọc vì thất bại đã góp phần dẫn đến cái chết của Pawkins. Ngay cả tranh cãi khoa học cũng có giới hạn của nó, những con người nghiêm túc lên tiếng. Một cuộc tấn công nghiền nát khác đã nằm sẵn trong nhà in và xuất hiện vào đúng ngày trước lễ tang. Tôi không nghĩ Hapley đã nhọc công ngăn chặn nó lại. Người ta nhớ lại cách Hapley đã săn đuổi đối thủ của mình đến cùng trời cuối đất, và quên đi những khiếm khuyết của đối thủ ấy. Những lời châm biếm cay nghiệt đọc lên nghe thật khó ngửi bên trên phần mộ hãy còn tươi màu đất. Sự việc đã gây ra những lời bàn tán trên các tờ báo hằng ngày. Chính điều này đã khiến tôi nghĩ rằng có lẽ bạn đã từng nghe về Hapley và cuộc tranh cãi này. Song, như tôi đã lưu ý từ trước, những người làm công tác khoa học sống phần lớn trong một thế giới của riêng họ; tôi dám cá là một nửa số người đi dọc theo phố Piccadilly đến Viện Hàn lâm mỗi năm, chẳng thể nào chỉ cho bạn biết các hội đồng học thuật ngụ ở chốn nào. Nhiều người thậm chí còn nghĩ rằng Nghiên cứu là một thứ lồng chứa "gia đình hạnh phúc" nơi mọi thể loại người đều chung sống hòa bình bên nhau.

Trong những suy nghĩ riêng tư của mình, Hapley không thể tha thứ cho Pawkins vì tội dám chết. Thứ nhất, đó là một ngón đòn bẩn thỉu để trốn tránh nhát giáng nghiền nát hoàn toàn mà Hapley đang chuẩn bị dành cho hắn, và thứ hai, nó để lại trong tâm trí Hapley một khoảng trống kỳ lạ. Suốt hai mươi năm, hắn đã làm việc cật lực, đôi khi kéo dài đến tận đêm khuya, và suốt bảy ngày một tuần, bên chiếc kính hiển vi, con dao mổ, chiếc vợt bắt côn trùng, cùng cây bút mực, và hầu như hoàn toàn xoay quanh Pawkins. Danh tiếng châu Âu mà hắn giành được chỉ đến như một sự tình cờ trong mối ác cảm vĩ đại đó. Hắn đã từng bước đẩy mọi thứ lên cao trào trong cuộc tranh cãi cuối cùng này. Nó đã giết chết Pawkins, nhưng đồng thời cũng làm cho Hapley bị trật khớp, có thể nói là như vậy, và bác sĩ khuyên hắn nên gác lại công việc trong một thời gian để nghỉ ngơi. Thế nên Hapley đã về một ngôi làng yên tĩnh ở xứ Kent, ngày đêm tơ tưởng về Pawkins, cùng những điều hay ho giờ đây đã chẳng thể nói về ông được nữa.

Cuối cùng Hapley cũng bắt đầu nhận ra mối bận tâm ấy đang hướng về đâu. Hắn quyết tâm chiến đấu lại nó, và khởi đầu bằng việc cố gắng đọc tiểu thuyết. Nhưng hắn chẳng thể tài nào dứt nổi tâm trí khỏi hình bóng Pawkins, với khuôn mặt tái mét, đang cất lên bài diễn văn cuối cùng—mỗi câu chữ đều là một khởi đầu tuyệt vời cho Hapley. Hắn chuyển sang tiểu thuyết hư cấu—và nhận ra nó chẳng có chút sức hút nào với mình. Hắn đọc tập “Những cuộc vui trên đảo” (Island Nights’ Entertainments) cho đến khi “ý thức về nhân quả” của hắn bị tổn thương vượt quá giới hạn chịu đựng bởi con Quỷ trong Lọ. Rồi hắn chuyển sang Kipling, và thấy rằng lão ta “chẳng chứng minh được cái gì,” lại còn bất kính và thô tục. Những con người làm khoa học ấy đều có giới hạn của riêng họ. Rồi thật bất hạnh, hắn thử đọc cuốn “Ngôi nhà bên trong” (Inner House) của Besant, và chương mở đầu ngay lập tức hướng tâm trí hắn về các hội đồng học thuật và Pawkins.

Thế là Hapley chuyển sang chơi cờ vua, và thấy nó có phần dễ chịu hơn đôi chút. Hắn nhanh chóng nắm bắt các nước đi, những thế cờ khai cuộc chính cùng các tàn cuộc phổ biến, và bắt đầu đánh bại được vị Mục sư. Nhưng rồi những đường cong hình trụ của quân vua đối phương lại bắt đầu trông giống hệt Pawkins đang đứng thẳng người và thều thào bất lực trước chiếu tướng, thế là Hapley quyết định từ bỏ cờ vua.

Có lẽ việc nghiên cứu một nhánh khoa học mới rốt cuộc sẽ là trò tiêu khiển tốt hơn. Cách nghỉ ngơi tuyệt vời nhất chính là thay đổi công việc. Hapley quyết định lao đầu vào nghiên cứu tảo cát (diatom), và đặt một trong những chiếc kính hiển vi nhỏ hơn của mình cùng chuyên khảo của Halibut gửi từ Luân Đôn xuống. Hắn nghĩ rằng có lẽ nếu hắn có thể gây gổ một trận tơi bời với Halibut, hắn sẽ có thể bắt đầu lại cuộc đời và quên đi Pawkins. Và rất nhanh chóng, hắn cắm cổ làm việc, với phong cách cuồng nhiệt quen thuộc của mình, đối với những cư dân viroscopic này nơi vũng nước ven đường.

Đó là vào ngày thứ ba nghiên cứu về loài tảo cát thì Hapley nhận ra sự xuất hiện của một loài sinh vật mới bổ sung vào hệ động vật địa phương. Hắn đang làm việc muộn bên chiếc kính hiển vi, và ngọn đèn duy nhất trong căn phòng là chiếc đèn nhỏ rực rỡ với phần chụp đèn màu xanh lá cây có kiểu dáng đặc biệt. Giống như mọi nhà kính hiển vi kỳ cựu khác, hắn mở cả hai mắt. Đó là cách duy nhất để tránh tình trạng mệt mỏi quá độ. Một con mắt đặt trên thị kính, và sáng rõ ngay trước mắt hắn là vi trường hình tròn của kính hiển vi, băng qua đó là một tế bào tảo cát màu nâu đang chuyển động chậm chạp. Bằng con mắt còn lại, Hapley nhìn thấy, có thể nói là thế, mà như không nhìn thấy[A]. Hắn chỉ lờ mờ ý thức được phần thân bằng đồng của thiết bị, phần được chiếu sáng của chiếc khăn trải bàn, một tờ giấy ghi chú, cái đế đèn, và căn phòng tối mịt ở phía xa.

A [ Người đọc chưa quen dùng kính hiển vi có thể dễ dàng hiểu được điều này bằng cách cuộn một tờ báo thành hình ống rồi nhìn qua nó vào một cuốn sách, trong khi vẫn mở con mắt bên kia.]

Đột nhiên sự chú ý của hắn chuyển từ con mắt này sang con mắt kia. Khăn trải bàn được làm bằng chất liệu mà đám nhân viên cửa hàng gọi là vải thảm thêu (tapestry), và có màu sắc khá sặc sỡ. Hoa văn có màu vàng, với một chút sắc đỏ thẫm và xanh nhạt trên nền xám. Tại một điểm, hoa văn dường như bị lệch đi, và có một chuyển động rung rinh của các sắc màu ngay tại điểm này.

Hapley đột ngột ngẩng đầu ra sau và nhìn bằng cả hai mắt. Miệng hắn há hốc vì kinh ngạc.

Đó là một con ngướm hoặc con bướm lớn; đôi cánh của nó đang xòe ra theo kiểu loài bướm!

Thật kỳ lạ khi nó lại có mặt trong phòng, bởi các cửa sổ đều đã đóng kín. Thật kỳ lạ là nó đã không thu hút sự chú ý của hắn khi bay lượn đến vị trí hiện tại. Thật kỳ lạ là nó lại có màu sắc tiệp với chiếc khăn trải bàn. Kỳ lạ hơn nhiều là đối với hắn, Hapley, nhà côn trùng học vĩ đại, nó lại hoàn toàn xa lạ. Chẳng có sự ảo tưởng nào cả. Nó đang bò chầm chậm về phía chân đèn.

“Chi hoàn toàn mới (Genus novo), lạy Chúa! Lại còn ở tận nước Anh nữa chứ!” Hapley nói, trân trân nhìn chăm chú.

Rồi hắn sực nhớ đến Pawkins. Sẽ chẳng có gì làm Pawkins phát điên hơn thế này.... Và Pawkins thì đã chết!

Có cái gì đó quanh phần đầu và thân của loài côn trùng gợi lên hình ảnh Pawkins một cách kỳ lạ, y hệt như quân vua trong bàn cờ khi nãy.

“Mặc thây Pawkins!” Hapley lẩm bẩm. “Nhưng mình phải bắt cho bằng được con này.” Và, đảo mắt tìm kiếm phương tiện để bắt con ngướm, hắn chậm rãi đứng dậy khỏi ghế. Đột nhiên con côn trùng bay vụt lên, va vào mép chụp đèn—Hapley nghe thấy tiếng “búng”—và biến mất vào góc tối.

Trong chớp mắt, Hapley đã giật phăng cái chụp đèn ra, khiến cả căn phòng bừng sáng. Vật thể đã biến mất, nhưng chẳng mấy chốc đôi mắt dày dặn kinh nghiệm của hắn đã phát hiện ra nó trên lớp giấy dán tường gần cửa ra vào. Hắn tiến về phía nó, lăm lăm cầm cái chụp đèn để úp bắt. Tuy nhiên, trước khi hắn bước vào tầm với, nó đã chồm dậy và bay lượn vòng quanh phòng. Theo thói quen của loài mình, nó bay với những cú giật cục và đổi hướng bất thình lình, có vẻ như biến mất ở chỗ này rồi lại hiện ra ở chỗ khác. Có một bận Hapley vung tay đánh hụt; rồi lại một lần nữa.

Lần thứ ba hắn đập trúng chiếc kính hiển vi của mình. Cỗ máy chao đảo, va đập rồi làm đổ chiếc đèn, và rơi xuống sàn nhà phát ra tiếng động lớn. Chiếc đèn lật úp trên bàn và, thật may mắn làm sao, đã tắt ngấm. Hapley bị bỏ lại trong bóng tối. Giật mình, hắn cảm thấy con ngướm kỳ lạ lao thẳng vào mặt mình.

Thật phát điên lên được. Hắn chẳng có chút ánh sáng nào. Nếu hắn mở cửa phòng, sinh vật ấy sẽ trốn thoát. Trong bóng tối, hắn nhìn thấy Pawkins rất rõ ràng đang cười nhạo mình. Pawkins lúc nào cũng có nợ nụ cười nhờ nhờ bóng bẩy. Hắn chửi rủa điên cuồng và giậm chân mạnh xuống sàn.

Có tiếng gõ cửa rụt rè vang lên.

Rồi cánh cửa hé mở, có lẽ khoảng một gang tay, và vô cùng chậm rãi. Khuôn mặt đầy sợ hãi của bà chủ nhà hiện ra đằng sau ánh nến hồng; bà đội một chiếc mũ ngủ trùm lên mái tóc hoa râm và khoác một mảnh vải màu tím trên vai. “Tiếng đổ vỡ kinh hoàng gì thế hả cậu?” bà lên tiếng. “Có chuyện gì— ” Con ngướm kỳ lạ bỗng xuất hiện bay lượn quanh khe cửa. “Đóng ngay cái cửa lại!” Hapley gắt lên, rồi bất ngờ lao sầm về phía bà.

Cánh cửa sập lại vội vã. Hapley bị bỏ lại một mình trong bóng tối. Sau đó, trong khoảng lặng, hắn nghe thấy tiếng bà chủ nhà lật đật chạy lên lầu, khóa trái cửa phòng lại và kéo một vật gì đó nặng nề chặn ngang qua rồi tì vào đó.

Hapley bắt đầu nhận ra rằng hành vi và vẻ bề ngoài của mình vừa rồi thật kỳ quặc và đáng sợ. Khỉ gió con ngướm! Cả Pawkins nữa chứ! Dù sao đi nữa, thật đáng tiếc nếu để sổng mất con ngướm lúc này. Hắn dò dẫm tìm đường ra hành lang và tìm thấy đám diêm, sau đó tiện chân đá luôn chiếc mũ của mình xuống sàn với tiếng động nghe như trống đánh. Cầm cây nến đang cháy, hắn quay trở lại phòng khách. Chẳng thấy bóng dáng con ngướm đâu cả. Thế nhưng có khoảnh khắc hắn lờ mờ có cảm giác sinh vật đó đang bay lượn quanh đầu mình. Hapley rất nhanh chóng đưa ra quyết định từ bỏ con ngướm và đi ngủ. Nhưng hắn đang vô cùng phấn khích. Suốt cả đêm dài giấc ngủ của hắn liên tục bị cắt vụn bởi những giấc mơ về con ngướm, Pawkins và bà chủ nhà. Hai lần trong đêm, hắn vùng dậy và dội nước lạnh lên đầu.

Có một điều vô cùng rõ ràng đối với hắn. Bà chủ nhà không đời nào có thể hiểu nổi về con ngướm kỳ lạ kia, nhất là khi hắn lại không tài nào bắt được nó. Sẽ chẳng có ai ngoài một nhà côn trùng học hiểu thấu được cảm giác của hắn lúc này. Bà ấy có lẽ đang hoảng sợ trước cách hành xử của hắn, thế nhưng hắn lại chẳng thấy mình có thể giải thích nó ra sao. Hắn quyết định không đả động gì thêm về những sự kiện đêm qua nữa. Sau bữa sáng, hắn nhìn thấy bà trong vườn, và quyết định ra ngoài nói chuyện để trấn an bà. Hắn bắt chuyện với bà về đậu nướng, khoai tây, ong, sâu bướm và giá cả hoa quả. Bà đáp lời hắn bằng thái độ thường ngày, nhưng nhìn hắn với ánh mắt hơi nghi ngờ, và liên tục di chuyển theo từng bước chân của hắn, sao cho giữa hai người luôn có một luống hoa, một luống đậu, hay thứ gì đó đại loại thế ngăn cách. Một lúc sau, hắn bắt đầu cảm thấy vô cùng khó chịu vì điều này, và để che đậy sự bực bội, hắn bước vào nhà rồi chẳng mấy chốc lại đi dạo ra ngoài.

Con ngướm, hay con bướm, thoang thoảng mang theo hương vị kỳ lạ của Pawkins, cứ liên tục xuất hiện trong chuyến đi dạo ấy, mặc cho hắn đã cố hết sức để hướng tâm trí ra chỗ khác. Có lần hắn nhìn thấy nó rất rõ ràng, với đôi cánh dẹt xòe ra, đậu trên bức tường đá cổ chạy dọc theo rìa phía tây của công viên, nhưng khi tiến lại gần thì hắn phát hiện ra đó chỉ là hai mảng địa y xám và vàng. “Thế này,” Hapley tự nhủ, “lại là sự ngụy trang ngược đời. Thay vì một con bướm trông giống hòn đá, thì ở đây lại là một hòn đá trông giống con bướm!” Có lần cái gì đó lượn lờ và bay phấp phới quanh đầu hắn, nhưng bằng một nỗ lực ý chí, hắn lại xua đuổi ấn tượng đó ra khỏi tâm trí mình.

Vào buổi chiều, Hapley đến thăm vị Mục sư, và tranh luận với ông về các vấn đề thần học. Họ ngồi trong cái chòi nhỏ phủ đầy dây tầm xuân, vừa hút thuốc vừa cãi lý. “Hãy nhìn con ngướm kìa!” Hapley thốt lên đột ngột, chỉ tay về phía mép chiếc bàn gỗ.

“Đâu nào?” vị Mục sư hỏi.

“Anh không nhìn thấy một con ngướm đang đậu trên mép bàn đằng kia sao?” Hapley nói.

“Chắc chắn là không rồi,” vị Mục sư đáp.

Hapley sững sờ chết trân. Hắn thở hổn hển. Vị Mục sư đang trân trân nhìn hắn. Rõ ràng là lão chẳng nhìn thấy gì sất. “Con mắt đức tin cũng chẳng khá khẩm gì hơn con mắt khoa học,” Hapley ngượng ngùng nói.

“Tôi không hiểu ý anh lắm,” vị Mục sư đáp, tưởng rằng đó là một phần trong cuộc tranh luận.

Đêm hôm đó, Hapley lại bắt gặp con ngướm đang bò lổm ngổm trên chiếc chăn phủ giường của mình. Hắn ngồi bên mép giường, tay vẫn mặc áo sơ mi tay cộc, và tự tranh luận với chính mình. Phải chăng đó hoàn toàn là ảo giác? Hắn biết mình đang trượt dốc, và hắn chiến đấu để giữ gìn sự tỉnh táo của tâm trí bằng chính nguồn năng lượng âm thầm mà trước đây hắn từng thể hiện để chống lại Pawkins. Thói quen tinh thần bám rễ sâu đến mức hắn cảm giác như đó vẫn là một cuộc chiến dai dẳng với Pawkins. Hắn rất uyên thông về tâm lý học. Hắn biết rằng những ảo giác thị giác kiểu này xuất hiện là hệ quả của sự căng thẳng thần kinh. Nhưng vấn đề ở chỗ, hắn không chỉ nhìn thấy con ngướm, hắn đã từng nghe thấy tiếng nó khi nó chạm vào mép chụp đèn, và sau đó là khi nó va vào tường, và hắn đã cảm nhận được nó đập thẳng vào mặt mình trong bóng tối.

Hapley nhìn chăm chăm vào nó. Nó chẳng có chút gì giống như trong mộng mị cả, mà hoàn toàn rõ ràng và có vẻ đặc chắc dưới ánh nến. Hắn nhìn thấy phần thân đầy lông, cặp râu ngắn tơi như lông vũ, những cái chân có khớp, thậm chí cả một chỗ lớp phấn trên cánh bị trầy xước. Đột nhiên hắn cảm thấy tức giận chính bản thân vì đã sợ hãi một con côn trùng nhỏ bé.

Bà chủ nhà đã rủ người giúp việc ngủ cùng mình đêm hôm đó, bởi vì bà quá sợ hãi khi phải ở một mình. Thêm vào đó, bà đã khóa cửa lại và đẩy chiếc tủ ngăn kéo chặn ngang trước cửa. Họ lắng nghe và thì thầm to nhỏ với nhau sau khi đã lên giường đi ngủ, nhưng chẳng có chuyện gì xảy ra khiến họ phải hoảng sợ. Khoảng mười một giờ, họ liều lĩnh thổi tắt nến và cả hai đều chìm vào giấc ngủ gà gật. Họ giật mình tỉnh giấc, rồi ngồim vùng dậy trên giường, nín thở lắng nghe trong bóng tối.

Rồi họ nghe thấy tiếng dép lê đi lại tới tấp trong phòng của Hapley. Một chiếc ghế bị lật nhào, và có tiếng đập mạnh vào tường. Tiếp theo là tiếng một món đồ trang trí bằng sứ trên lò sưởi vỡ nát xuống chắn lò. Đột nhiên cửa phòng bật mở, và họ nghe thấy tiếng hắn ngoài chiếu nghỉ. Họ ôm chặt lấy nhau, lắng nghe. Trông hắn có vẻ như đang khiêu vũ trên cầu thang. Lúc thì hắn lao nhanh xuống ba bốn bậc, rồi lại chạy ngược lên, sau đó hộc tốc lao xuống sảnh lớn. Họ nghe thấy tiếng giá để ô bị xô ngã và ô kính lấy sáng trên cửa ra vào vỡ vụn. Rồi tiếng chốt cửa sập xuống và tiếng xích lách cách vang lên. Hắn đang mở cửa chính.

Họ vội vã chạy ra cửa sổ. Đó là một đêm xám xịt mờ ảo; một dải mây ngập nước gần như không đứt đoạn đang quét qua mặt trăng, và hàng rào cây cùng những thân cây trước nhà nổi lên đen sì trên nền con đường trắng nhợt nhạt. Họ nhìn thấy Hapley, trông giống hệt một bóng ma trong bộ đồ lót và chiếc quần dài trắng, đang chạy ngược chạy xuôi ngoài đường và khua tay múa chân vào không khí. Lúc thì hắn dừng lại, lúc lại lao vút rất nhanh về phía một thứ gì đó vô hình, lúc thì tiến đến chỗ đó bằng những bước chân rón rén. Cuối cùng hắn khuất dạng khi đi ngược lên con đường hướng về phía ngọn đồi trọc. Rồi, trong lúc họ đang tranh cãi xem ai nên là người đi xuống dưới nhà để khóa cửa lại, hắn đã quay trở lại. Hắn bước đi rất nhanh, đi thẳng vào trong nhà, cẩn thận đóng cửa lại và lặng lẽ bước lên phòng ngủ của mình. Thế rồi mọi thứ chìm vào tĩnh lặng.

“Bà Colville,” Hapley cất tiếng gọi vọng xuống cầu thang vào sáng hôm sau. “Tôi hy vọng tối qua mình đã không làm bà hoảng sợ.”

“Cậu thừa sức hỏi câu đó đấy!” bà Colville đáp.

“Thực ra, tôi bị bệnh mộng du, và hai đêm vừa qua tôi lại không dùng thuốc ngủ. Thực sự chẳng có gì phải hoảng sợ cả đâu. Tôi rất tiếc vì đã cư xử ngốc nghếch như vậy. Tôi sẽ đi qua sườn đồi đến Shoreham để mua ít thuốc giúp mình ngủ ngon giấc. Lẽ ra tôi phải làm điều đó từ ngày hôm qua mới đúng.”

Nhưng khi đi được nửa đường qua sườn đồi, đoạn ngang qua những mỏm đá vôi, con ngướm lại xuất hiện trước mặt Hapley. Hắn tiếp tục bước đi, cố gắng giữ tâm trí tập trung vào những bài toán cờ vua, nhưng chẳng ăn thua gì. Sinh vật đó bay phấp phới đập thẳng vào mặt hắn, và hắn vung mũ vụt lại để tự vệ. Thế rồi cơn thịnh nộ, cơn thịnh nộ cũ kỹ ngày xưa—cơn thịnh nộ mà hắn từng bao lần cảm thấy đối với Pawkins—lại trào dâng trong hắn. Hắn tiếp tục tiến lên, vừa nhảy cẫng vừa vung tay đánh vào đám côn trùng đang chao lượn vòng quanh. Đột nhiên chân hắn hẫng đi và ngã dúi dụi đầu cắm xuống đất.

Có một khoảng trống đứt đoạn trong các giác quan của Hapley, và rồi hắn thấy mình đang ngồi trên đống đá lửa ngay trước miệng mỏ đá vôi, với một bên chân quặt ngược ra đằng sau. Con ngướm kỳ lạ vẫn đang bay lượn quanh đầu hắn. Hắn vung tay đánh đuổi nó, và khi quay đầu lại thì nhìn thấy hai người đàn ông đang tiến về phía mình. Một người là bác sĩ của làng. Hapley chợt nghĩ rằng thế này thì may mắn quá. Rồi một suy nghĩ lóe lên trong đầu hắn, với một sự sống động phi thường, rằng sẽ chẳng có ai ngoài hắn có thể nhìn thấy con ngướm kỳ lạ đó, và rằng hắn bắt buộc phải giữ im lặng về chuyện này.

Tuy nhiên, vào lúc đêm muộn hôm đó, sau khi chiếc chân gãy của hắn đã được nẹp cố định, hắn bắt đầu lên cơn sốt và quên mất sự kiềm chế của bản thân. Hắn đang nằm ngửa trên giường, và bắt đầu đảo mắt quanh phòng để xem con ngướm còn quanh quẩn ở đó hay không. Hắn cố gắng không làm thế, nhưng chẳng ích gì. Chẳng mấy chốc hắn đã bắt gặp hình bóng sinh vật đó đang đậu sát bên tay mình, cạnh ngọn đèn ngủ, trên chiếc khăn trải bàn màu xanh lá. Đôi cánh của nó đang run rẩy. Với một làn sóng tức giận bùng lên đột ngột, hắn giáng một cú đấm vào nó, khiến người y tá giật mình tỉnh giấc hét lên một tiếng. Hắn đã đánh trượt.

“Con ngướm đó!” hắn thốt lên; rồi lại nói tiếp, “Chỉ là tưởng tượng thôi. Chẳng có gì hết!”

Suốt quãng thời gian đó, hắn vẫn nhìn thấy rất rõ ràng con côn trùng đang bay vòng quanh gờ trần nhà rồi lao vút qua căn phòng, và hắn cũng nhận ra rằng người y tá chẳng nhìn thấy gì sất và đang nhìn hắn với ánh mắt kỳ lạ. Hắn phải kiềm chế bản thân. Hắn biết mình sẽ tiêu đời nếu không tự chủ được bản thân. Nhưng khi đêm dần cạn, cơn sốt càng lúc càng bùng phát dữ dội, và chính nỗi sợ phải nhìn thấy con ngướm lại càng khiến hắn nhìn thấy nó rõ hơn. Khoảng năm giờ, khi ánh bình minh bắt đầu chuyển sang màu xám ngắt, hắn ráng vùng dậy khỏi giường để bắt cho bằng được nó, mặc cho cái chân đang đau buốt như lửa đốt. Người y tá phải vật lộn để giữ hắn lại.

Vì lý do này, họ đã trói chặt hắn xuống giường. Thấy vậy, con ngướm càng trở nên bạo dạn hơn, và có lúc hắn cảm thấy nó đậu hẳn lên mái tóc mình. Rồi, vì hắn vung tay đấm đá loạn xạ, họ đành trói luôn cả tay hắn lại. Lúc này con ngướm sà đến và bò lổm ngổm khắp khuôn mặt hắn, còn Hapley thì khóc lóc, chửi rủa, gào thét, van xin họ gỡ nó ra hộ mình, nhưng hoàn toàn vô ích.

Gã bác sĩ là một kẻ đầu đất, một tay hành nghề y đa khoa tay mơ và hoàn toàn mù tịt về tâm lý học. Hắn ta chỉ đơn thuần khẳng định rằng chẳng có con ngướm nào cả. Giả như hắn ta có chút khôn ngoan, có lẽ hắn vẫn có thể cứu Hapley khỏi số phận bi thảm bằng cách hùa theo ảo tưởng của bệnh nhân và phủ gạc lên mặt hắn, như những gì hắn từng khẩn khoản xin được làm. Nhưng, như tôi đã nói đấy, gã bác sĩ là một kẻ đầu đất, và cho đến khi cái chân lành lặn, Hapley vẫn bị trói chặt trên giường bệnh, cùng với con ngướm tưởng tượng bò lúc nhúc khắp người. Nó chưa từng rời xa hắn lúc thức và phình to thành một con quái vật trong những giấc mơ của hắn. Khi thức, hắn khát khao được chìm vào giấc ngủ, còn khi chìm vào giấc ngủ thì hắn lại giật mình tỉnh giấc trong tiếng thét gào.

Thế nên giờ đây Hapley đang trải qua phần đời còn lại trong một căn phòng có đệm lót xung quanh, bị ám ảnh bởi một con ngướm mà chẳng một ai khác có thể nhìn thấy. Vị bác sĩ ở nhà thương điên gọi đó là chứng ảo giác; nhưng Hapley, những lúc tinh thần thư thái hơn và có thể trò chuyện được, lại bảo rằng đó chính là hồn ma của Pawkins, và do đó nó là một mẫu vật độc nhất vô nhị và hoàn toàn xứng đáng để nhọc công bắt cho bằng được.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.