Vi Khuẩn Bị Đánh Cắp Và Những Sự Cố Khác

Lượt đọc: 111 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Sự Cám Dỗ Của Harringay

❊ ❊ ❊

Thật hoàn toàn không thể biết được liệu chuyện này có thực sự xảy ra hay không. Nó hoàn toàn phụ thuộc vào lời kể của R. M. Harringay, một họa sĩ.

Theo phiên bản sự việc của anh ta, câu chuyện thuật lại rằng Harringay bước vào phòng tranh của mình vào khoảng mười giờ để xem anh có thể làm gì với bức chân dung mà anh đã bắt tay thực hiện từ ngày hôm trước. Bức chân dung đang nói tới là hình ảnh một người Ý kéo đàn phong cầm, và Harringay nghĩ rằng — nhưng không chắc chắn lắm — tựa đề của nó sẽ là “Đêm Thức Trực.” Cho đến lúc này, anh tỏ ra rất thành thật, và lời kể của anh mang dấu ấn của sự thật. Anh từng nhìn thấy gã đàn ông đầy vẻ mong chờ những đồng xu lẻ, và với sự nhanh nhạy tựa như thiên phú, anh đã gọi hắn vào ngay lập tức.

“Quỳ xuống. Ngước nhìn cái giá đỡ kia,” Harringay bảo. “Cứ như thể anh đang chờ đợi những đồng xu vậy.”

“Đừng có cười toe toét!” Harringay nói. “Tôi không muốn vẽ phần lợi của anh. Hãy tỏ vẻ đau khổ vào.”

Giờ đây, sau một đêm nghỉ ngơi, bức tranh lộ rõ vẻ không vừa ý chút nào. “Đó là một nét cọ đẹp,” Harringay lẩm bẩm. “Chút tiểu tiết ở phần cổ ấy... Nhưng mà.”

Anh đi quanh phòng vẽ, ngắm nghía tác phẩm từ góc này sang góc khác. Sau đó, anh thốt ra một từ tục tĩu. Trong bản gốc, từ ấy đã được ghi lại rõ ràng.

“Hội họa,” anh kể rằng mình đã nói như vậy. “Chỉ là bức vẽ một kẻ kéo đàn phong cầm — một bức chân dung thuần túy. Nếu đó là một tay kéo đàn bằng xương bằng thịt thì tôi đã chẳng bận tâm. Nhưng ngặt nỗi tôi chẳng bao giờ thổi được sự sống vào tác phẩm. Tự hỏi liệu trí tưởng tượng của mình có đang gặp vấn đề gì không.” Điều này cũng mang một vẻ rất chân thực. Trí tưởng tượng của anh quả thực có vấn đề.

“Cái chạm tay mang tính sáng tạo ấy! Lấy vải bạt cùng màu vẽ để tạo ra một con người — giống như Adam được nặn từ đất sét đỏ vậy! Còn thứ này đây! Nếu ngươi gặp nó đi lang thang ngoài đường, ngươi thừa biết đó chỉ là một sản phẩm của phòng tranh mà thôi. Mấy đứa trẻ con chắc chắn sẽ bảo nó ‘Biến xéo đi cho khuất mắt.’ Một chút chi tiết nhỏ nào đó... Thôi — để thế này thì chẳng ra sao cả.”

Anh tiến lại chỗ mấy tấm rèm che và bắt đầu kéo chúng xuống. Chúng được làm bằng vải pô-lăng xanh với trục cuốn nằm ở tận phía dưới cửa sổ, nghĩa là phải kéo rèm xuống để lấy thêm ánh sáng. Anh thu dọn bảng màu, cọ vẽ và cây gác tay từ trên bàn. Sau đó, anh quay lại bức tranh, chấm một giọt màu nâu ở khóe miệng rồi dời sự chú ý lên con ngươi của đôi mắt. Tiếp đến, anh quyết định rằng phần cằm có phần hơi vô cảm đối với một khung cảnh thức canh.

Chẳng bao lâu sau, anh đặt đồ đạc xuống, châm một tẩu thuốc và quan sát tiến độ công việc của mình. “Tôi xin chịu nếu như thứ quỷ quái ấy không đang nhếch mép cười nhạo tôi,” Harringay nói, và cho đến giờ anh vẫn đinh ninh rằng nó đã cười nhạo mình.

Sức sống của hình vẽ quả thực đã tăng lên, nhưng hoàn toàn không theo hướng mà anh mong muốn. Nụ cười nhạo đó là điều không thể chối cãi. “Đêm Thức Trực của kẻ vô thần,” Harringay lẩm bẩm. “Nghe khá tinh tế và thông minh đấy chứ! Nhưng phần lông mày bên trái lại chưa đủ vẻ hoài nghi.”

Anh bước lại, chấm phá thêm vài nét lên hàng lông mày, đồng thời bồi thêm một chút ở vành tai để gợi lên tinh thần duy vật. Những suy ngẫm tiếp theo lại diễn ra. “Chắc hỏng mất cái chủ đề thức trực rồi,” Harringay nói. “Sao lại không phải là Mephistopheles nhỉ? Nhưng thế thì hơi tầm thường quá. ‘Một bằng hữu của vị Tổng trấn’ — nghe có vẻ đỡ xơ xác hơn. Dù vậy, bộ áo giáp thì không ổn chút nào. Quá đậm chất Camelot. Hay là một chiếc áo choàng đỏ thắm rồi gọi hắn là ‘Một thành viên trong Viện Hồng y’? Nghe có vẻ hài hước và am hiểu lịch sử miền Trung nước Ý đấy chứ.”

“Vẫn còn nhân vật Benvenuto Cellini cơ mà,” Harringay tự nhủ; “kèm theo gợi ý khéo léo về một chiếc cúp vàng ở một góc tranh. Nhưng cách đó có vẻ không hợp với nước da cho lắm.”

Anh tự miêu tả rằng mình cứ lẩm bẩm như thế để kìm nén một cảm giác sợ hãi khó tả và khó chịu. Thứ đó chắc chắn đang mang một biểu cảm chẳng mấy dễ chịu chút nào. Thế nhưng, nó cũng đồng thời trở nên giống một sinh vật sống hơn trước rất nhiều — dẫu là một sinh vật mang nét hiểm độc — sống động hơn bất cứ thứ gì anh từng vẽ trước đây. “Cứ gọi nó là ‘Chân dung một Quý ông’ đi,” Harringay nói;—“‘Một Quý ông nào đó.’”

“Không ổn,” Harringay nói, vẫn cố gắng duy trì dũng khí. “Kiểu đặt tên người ta hay gọi là Vô văn hóa. Nụ cười khẩy đó thế nào cũng phải xóa đi thôi. Xóa nó đi, rồi thêm chút lửa vào trong mắt — trước giờ chưa từng để ý mắt hắn lại ấm áp đến thế — và biết đâu hắn có thể đóng vai trò cho... ? Còn giá trị của kẻ Lữ hành Đam mê thì sao nhỉ? Nhưng cái bộ mặt ma quái ấy thì không được phép tồn tại — ở phía bên này của eo biển Manche.”

“Chỉ tại một chút sai sót nhỏ nào đó thôi,” anh tự nhủ; “chắc là đôi lông mày hơi quá xếch,” — vừa nói anh vừa kéo rèm xuống thấp hơn để lấy ánh sáng tốt hơn, rồi lại cầm bảng màu và cọ lên.

Khuôn mặt trên tấm vải bạt dường như được thổi hồn bởi một linh hồn của riêng nó. Thật bất khả thi để tìm ra biểu cảm ma quái ấy bắt nguồn từ đâu. Cần phải thử nghiệm. Hàng lông mày — lẽ nào lại là lông mày được sao? Nhưng anh đã sửa lại chúng. Không, chẳng khá hơn tẹo nào; thậm chí, nếu có thì trông lại càng có vẻ ma quỷ hơn một chút. Khóe miệng ư? Chà! Cơn nhếch mép còn rõ hơn trước — và giờ đây, sau khi được dặm lại, nó trông thật nghiêm nghị một cách đáng ngại. Vậy là do đôi mắt ư? Thảm họa rồi! Anh đã nhúng cọ nhầm màu đỏ chu tước thay vì màu nâu, thế mà anh cứ đinh ninh đó là màu nâu! Đôi mắt giờ đây dường như đang đảo tròn trong hốc mắt, trợn trừng nhìn anh bằng một ánh nhìn rực lửa. Trong một phút giận dữ bộc phát, có lẽ kèm theo chút dũng khí của sự hoảng loạn, anh vung cây cọ đẫm màu đỏ tươi quệt một đường ngang qua bức tranh; và rồi một điều kỳ lạ, một điều thực sự vô cùng kỳ lạ đã xảy ra — nếu như nó thực sự xảy ra.

Gã người Ý mang diện mạo ma quỷ trước mặt anh liền nhắm nghiịt cả hai mắt, bĩu môi và dùng tay quệt sạch lớp màu trên mặt đi.

Sau đó, con mắt màu đỏ lại mở ra, phát ra một âm thanh giống như tiếng môi tách mở, và khuôn mặt nở nụ cười. “Anh vừa có một hành động hơi vội vàng đấy,” bức tranh lên tiếng.

Harringay thuật lại rằng, giờ đây khi điều tồi tệ nhất đã xảy ra, sự điềm tĩnh của anh bỗng quay trở lại. Anh mang một niềm tin cứu rỗi rằng lũ quỷ vốn là những sinh vật có lý trí.

“Thế sao mày cứ cử động suốt thế,” anh nói, “làm đủ thứ biểu cảm nhe nhởn — cười khẩy rồi liếc xéo, trong lúc tao đang vẽ mày hả?”

“Tôi có thế đâu,” bức tranh đáp.

“Mày có đấy,” Harringay cãi.

“Là do chính anh đấy chứ,” bức tranh bảo.

“Không phải tại tao,” Harringay phủ nhận.

“Chính là anh đấy,” bức tranh khẳng định. “Không! Đừng có giở trò lấy sơn nện vào tôi nữa, bởi vì sự thật là thế. Cả buổi sáng nay anh cứì loay hoay tìm cách ăn may để vẽ ra một biểu cảm trên mặt tôi. Thực sự mà nói, anh chẳng có chút ý niệm nào về việc bức tranh của mình trông nên ra làm sao cả.”

“Tao có chứ,” Harringay nói.

“Anh chẳng có gì sất,” bức tranh đáp: “Anh chưa bao giờ có đối với những bức tranh của mình cả. Anh lúc nào cũng bắt đầu với một linh cảm mơ hồ nhất về việc mình chuẩn bị làm; nó sẽ phải là một cái gì đó thật đẹp — anh chắc chắn về điều đó — và đầy tính sùng đạo, có lẽ thế, hoặc bi tráng; nhưng ngoài điều đó ra thì tất cả chỉ là sự thử nghiệm và may rủi. Anh bạn thân mến ạ! Anh không nghĩ là mình có thể vẽ được một bức tranh ra trò như thế chứ?”

Giờ đây, cần phải ghi nhớ rằng đối với những diễn biến tiếp theo, chúng ta chỉ có duy nhất lời kể của một mình Harringay.

“Tôi sẽ vẽ một bức tranh hoàn toàn theo ý thích của mình,” Harringay điềm tĩnh đáp.

Điều này có vẻ làm bức tranh hơi lúng túng đôi chút. “Anh không thể vẽ nổi một bức tranh nếu thiếu đi nguồn cảm hứng,” nó nhận xét.

“Nhưng tôi đã có nguồn cảm hứng — cho bức tranh này mà.”

“Cảm hứng á!” gã hình nhân mang nụ cười mỉa mai khẩy mũi; “một ý thích chợt lóe lên khi anh nhìn thấy một gã kéo đàn phong cầm ngước nhìn lên cửa sổ! Thức Trực ư! Ha, ha! Anh cứ thế cắm cổ vào vẽ với hy vọng may ra có điều gì đó xuất hiện — anh toàn làm thế thôi. Và khi tôi thấy anh làm vậy, tôi đã đến. Tôi muốn có một cuộc trò chuyện với anh!”

“Nghệ thuật, đối với anh mà nói,” bức tranh tiếp lời,—“đó là một thứ việc làm nghèo nàn. Anh cứ loay hoay tốn thời gian. Tôi chẳng hiểu thế nào nữa, nhưng hình như anh không thể dốc trọn tâm hồn mình vào đó được. Anh biết quá nhiều điều. Nó làm vướng chân vướng tay anh. Ngay giữa lúc đang cao hứng, anh lại tự hỏi liệu một thứ đại loại thế này đã từng được thực hiện trước đây chưa. Và rồi...”

“Này,” Harringay lên tiếng, vốn là kẻ đang mong đợi những lời hay ý đẹp hơn là những lời phê bình từ một tên quỷ. “Mày có định giở giọng bàn chuyện phòng tranh với tao không đấy?” Anh nhúng đầy chiếc cọ lông heo cỡ số mười hai của mình vào lọ sơn đỏ.

“Một người nghệ sĩ thực thụ,” bức tranh thản nhiên nói, “luôn là một kẻ dốt nát. Một họa sĩ thích bàn luận lý thuyết về tác phẩm của mình thì không còn là nghệ sĩ nữa mà chỉ là một nhà phê bình. Wagner... Này! — Cái lọ sơn đỏ đó để làm gì thế?”

“Tao chuẩn bị xóa sổ mày đây,” Harringay nói. “Tao không muốn nghe toàn cái thứ nhảm nhí đó nữa. Nếu mày nghĩ chỉ vì tao làm nghề họa sĩ mà tao sẽ ngồi đây bàn chuyện nghệ thuật với mày, thì mày đã lầm to rồi đấy.”

“Khoan đã,” bức tranh nói, tỏ rõ vẻ hoảng hốt. “Tôi muốn đưa ra cho anh một lời đề nghị — một lời đề nghị chân thành. Những điều tôi nói là đúng sự thật. Anh đang thiếu nguồn cảm hứng. Nào. Không còn nghi ngờ gì nữa, chắc anh đã từng nghe nói về Nhà thờ Köln, rồi Cây cầu của Quỷ, và—”

“Nhảm nhí,” Harringay gạt đi. “Mày tưởng tao sẵn sàng sa xuống địa ngục chỉ vì cái sở thích vẽ được một bức tranh ra trò rồi bị người ta chê bai thậm tệ chắc? Nhận lấy cái này đi.”

Máu trong người anh đang sục sôi. Sự nguy hiểm chỉ càng tiếp thêm dũng khí cho hành động của anh, theo như lời anh kể. Thế là anh bồi thẳng một nhát sơn đỏ chu tước vào miệng sinh vật đó. Gã người Ý húng hắng phun phì phì và cố quệt nó đi — rõ ràng là vô cùng kinh ngạc. Và rồi — theo lời kể của Harringay — một cuộc chiến vô cùng cam go đã nổ ra, Harringay cứ thế hì hục vung cọ quẹt sơn đỏ, còn bức tranh thì oằn mình giãy giụa và quệt sạch lớp sơn đi nhanh không kém gì tốc độ anh phết lên. “Hai kiệt tác,” con quỷ thốt lên. “Hai kiệt tác đích thực đổi lấy linh hồn của một họa sĩ khu Chelsea. Giao dịch thế nhé?” Harringay đáp trả bằng một nhát cọ vẽ.

Trong vài phút liền, chẳng thể nghe thấy âm thanh nào khác ngoài tiếng cọ quét sột soạt cùng tiếng phun phì phì và những lời làu bàu của gã người Ý. Hắn đã đỡ được rất nhiều nhát cọ lên tay và cánh tay mình, dẫu cho Harringay vẫn chọc thủng được lớp phòng thủ của hắn không ít lần. Chẳng mấy chốc, lượng sơn trên bảng màu cạn sạch và hai đối thủ đứng thở hồng hộc, nhìn chằm chằm vào nhau. Bức tranh bị bôi trét đẫm màu đỏ trông như thể vừa lăn lộn trong một lò mổ, nó thở hổn hển đến đau cả ngực và vô cùng khó chịu với dòng sơn ướt đang nhỏ giọt tong tóng xuống tận cổ. Mặc dù vậy, hiệp đấu đầu tiên nhìn chung vẫn nghiêng về phía nó. “Hãy suy nghĩ đi,” nó vừa nói, vừa kiên cường bám trụ lấy quan điểm của mình, “hai kiệt tác tối thượng — theo hai phong cách khác nhau. Mỗi tác phẩm có giá trị tương đương với Nhà thờ...”

“Tao biết rồi,” Harringay đáp gọn lỏn, rồi ba chân bốn cẳng lao biến khỏi phòng tranh, chạy dọc theo hành lang hướng về phía phòng khách riêng của vợ mình.

Chỉ một phút sau, anh đã quay trở lại với một thùng sơn men lớn — đó là loại sơn màu Trứng Chim Sẻ Sậy, kèm theo một cây cọ. Vừa trông thấy thứ đó, tên ác quỷ nghệ thuật với con mắt đỏ ngầu bắt đầu thét lên. “Ba kiệt tác — những kiệt tác đỉnh cao.”

Harringay vung nhát chém thứ hai vào người con quỷ, rồi bồi tiếp một nhát đâm thẳng vào mắt. Có tiếng gầm gừ không rõ tiếng. “Bốn kiệt tác,” kèm theo một tiếng khạc nhổ.

Nhưng Harringay lúc này đã nắm thế thượng phong và quyết tâm giữ vững nó. Bằng những nét cọ táo bạo, dứt khoát, anh tiếp tục sơn đè lên tấm vải bạt đang oằn mình giãy giụa, cho đến tận khi nó trở thành một khoảng không gian đồng nhất phủ đầy lớp sơn men màu Trứng Chim Sẻ sáng bóng. Có lúc cái miệng lại hiện ra và kịp thốt lên đến từ “Năm kiệt—” trước khi bị anh bít kín lại bằng sơn men; và gần về cuối, con mắt đỏ ngầu mở bừng ra, trừng trừng nhìn anh đầy phẫn nộ. Nhưng cuối cùng thì chẳng còn gì sót lại ngoại trừ một khoảng bảng sơn men đang khô bóng loáng. Trong chốc lát, một chút gợn sóng mờ ảo bên dưới bề mặt cứ nhăn nheo lên ở chỗ này chỗ khác, nhưng chẳng mấy chốc ngay cả điều đó cũng lụi tàn và vạn vật chìm vào sự tĩnh lặng hoàn toàn.

Lúc đó Harringay — theo như bản tường trình của chính Harringay — liền châm tẩu thuốc, ngồi xuống, đờ đẫn nhìn chằm chằm vào tấm vải bạt đã được tráng men, và cố gắng hình dung cho rõ ràng chuyện gì vừa xảy ra. Sau đó, anh đi vòng ra phía sau bức tranh để xem mặt sau của nó có điểm gì bất thường hay không. Ấy là lúc anh bắt đầu cảm thấy hối hận vì đã không chụp lại hình ảnh của con quỷ trước khi sơn đè nó đi.

Đây là câu chuyện của Harringay — chứ không phải của tôi. Anh chứng minh điều đó bằng một tấm vải bạt nhỏ (kích thước 24 nhân 20 inch) được tráng men màu xanh nhạt, kèm theo những lời khẳng định chắc nịch đến mức bạo lực. Một điều cũng có thật nữa là anh chưa từng cho ra lò nổi một kiệt tác nào, và theo đánh giá của những người bạn thân thiết nhất thì có lẽ anh cũng sẽ chẳng bao giờ làm được điều đó.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.