Dù có bận rộn đến đâu, bên tay ta luôn có thể có một chén trà, ngoài việc giải khát, còn có thể dưỡng tâm — vào một khoảnh khắc nào đó, như ngồi giữa cỏ cây, như trở về chốn sơn lâm thuở xa xưa, cảm nhận được làn gió mát lồng lộng. Những ngày có trà chính là quãng thời gian tươi đẹp.

Có một câu nói quen thuộc ai cũng biết: "Sử thư pháp, tranh họa, cầm, kỳ, thi, tửu, hoa, xưa kia việc nào cũng không rời xa. Mà nay bảy việc đều đổi thay, củi, gạo, dầu, muối, tương, giấm, trà." "Sử thư pháp, tranh họa, cầm, kỳ, thi, tửu, hoa" vốn thuộc về lối sống tao nhã, thế nhưng "trà" lại được đặt cùng với củi gạo dầu muối, liệu trong chuyện trà nước chốn bách tính bình thường này có điều thú vị gì không?

Ai nấy đều từng uống trà, quen thuộc với trà, nhưng đã bao giờ nghĩ xem chữ "trà" này có ý nghĩa gì chưa?

Xét về mặt cấu trúc nét chữ, chữ "trà" chính là "người ở giữa cỏ cây". Trên có cỏ, dưới có mộc (cây), con người ở giữa cỏ cây, được dung hòa, hấp thụ tinh hoa của trời đất, đó chính là bí mật thực sự của trà. Dù là ở văn phòng hay ở nhà, cho dù ngoài cửa sổ ngập tràn những rừng bê tông cốt thép của đô thị, trên cầu vượt xe cộ tấp nập, chỉ cần một chén trà thơm trong tay, con người ta dường như lập tức bước vào giữa chốn cỏ cây.

Trong "Trà Lục" có câu thế này, nói rằng trà "ý chỉ quy về sắc hương vị, đạo lý quy về tinh ráo sạch". Biểu đạt ý gì đây? Trà từ ý nghĩa ban đầu mà xét, sắc hương vị đều đủ cả. Thoạt nhìn, chúng ta uống là vị của nó, trên thực tế, trà có trà đạo. "Đạo" này không giống với những lễ tiết rườm rà khi pha trà mà người thường vẫn hiểu, mà nó hướng đến một thứ đại đạo tao nhã, thanh tịnh và cao khiết trong nội tâm con người.

Xã hội ngày nay, dù là học tập hay làm việc, nhịp sống đều quá mức căng thẳng. Bảo mọi người thường xuyên đi bế quan, quy ẩn sơn lâm, trốn đến một nơi hẻo lánh sinh sống một thời gian, đối với phần lớn mọi người mà nói thì không thực tế cho lắm. Vậy thì, giữa bộn bề căng thẳng, liệu có phương pháp nào tốn ít chi phí nhất, thời gian ngắn nhất để tâm hồn chúng ta được trong trẻo và tĩnh lặng hay không?

Có lẽ, đó chính là uống trà. Tiên sinh Lâm Ngữ Đường từng nói, "người dùng một cái đầu bình tĩnh để nhìn thế giới bận rộn", mới có thể cảm nhận được "vị ngon tuyệt vời của chén trà nhạt". Cứ đà này mà xét, việc thưởng trà luyện tập không phải là cái lưỡi, mà là đại não.

Vậy uống trà thế nào? Nhất định phải uống trà đắt tiền sao?

Trong "Thái Căn Đàm" (Thái Căn Đàm) nói rất hay, "Trà không cầu tinh mà ấm cũng không khô", uống trà không cầu quá đắt đỏ, không cầu nhất định phải là trà nổi tiếng, miễn là trong ấm lúc nào cũng không bị khô cạn là được. "Rượu không cầu trong mà bình cũng không trống", rượu cũng không nhất thiết phải là những loại rượu danh tiếng quý giá như Mao Đài, Ngũ Lương V Ngũ Lương Dịch, miễn là trong bình rượu lúc nào cũng có rượu là được, cái uống chính là một thứ ý vị. "Đàn mộc không dây mà vẫn thường gảy, sáo ngắn không lòng mà tự thấy thong thả", gảy một cây đàn, thổi một ống sáo, không nhất thiết phải cực kỳ tinh thông, rốt cuộc thì không thể ai ai cũng trở thành nhạc công tài nghệ tinh xảo được, chỉ cần bản thân cảm thấy thoải mái, trong lòng vui vẻ là được.

Con người chỉ cần làm được những điều này, "dù khó mong gặp gỡ Ph Hy Thượng Hoàng, thì cũng có thể sánh ngang Kê Khang, Nguyễn Tịch", cho dù không có duyên sống trong thời đại lý tưởng thời Phục Hịch Thượng Hoàng, thì ít nhất cũng có thể giống như Kê Khang, Nguyễn Tịch, ngạo nghễ chốn sơn lâm, vui thú tiêu dao.

Trong cuộc sống hiện thực, dù là uống trà, uống rượu, hay gảy đàn, tìm được sự thảng thốt sảng khoái trong tâm hồn, tự mình có niềm vui riêng, đó chính là thời khắc tốt đẹp ở cõi đời.

Tiên sinh Lỗ Tấn từng nói: "Có trà ngon để uống, biết uống trà ngon, là một loại 'thanh phúc'." Ai ai cũng muốn hưởng "thanh phúc", nhưng "thanh phúc" nghĩa là gì, không phải ai cũng hiểu. Kỳ thực, phương pháp đơn giản nhất chính là khi uống trà, trong lòng có thể tạm thời buông bỏ những chuyệnn vụn vặt phiền phức.

Người đời bận rộn ngược xuôi, chung quy vẫn không thoát khỏi chút phiền não trước mắt. Ngày nay mọi người rủ nhau đến quán trà, phần lớn là để bàn công chuyện, bàn đến khi khô cổ rát họng, uống trà là để giải khát. Uống xong lại bàn tiếp, bàn xong lại uống tiếp, đã rời xa ý nghĩa ban đầu của việc thưởng trà. Thưởng trà thực sự là gạt bỏ đi những suy nghĩ xôn xao hỗn tạp trong đầu, giữ cho tâm tư trong trẻo, để trong nội tâm tự nhiên dâng lên một thứ cảm giác thư thái tự tại được cỏ cây thấm nhuần.

Người Trung Quốc có câu nói: "Trà như bậc ẩn sĩ, rượu như đấng anh hào; rượu dùng để kết giao bằng hữu, trà dùng để tĩnh tâm thưởng thức." Uống rượu có thể náo nhiệt đông đúc, gọi bạn mời bè, còn uống trà quả thực là một việc thanh tịnh.